ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
VŨ CÔNG TỤ
QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
TRUNG TÂM BỒI DƢỠNG CHÍNH TRỊ
CẤP HUYỆN TỈNH BẮC NINH
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.01.14
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS Trần Quốc Thành
THÁI NGUYÊN - 2014
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
/>
LỜI CAM ĐOAN
.
Tôi
.
Thái Nguyên, ngày
tháng 3 năm 2014
Tác giả luận văn
Tác giả luận văn
Vũ Công Tụ
ii
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
/>
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ............................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN .................................................................................................. ii
MỤC LỤC ....................................................................................................... iii
DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT ........................................................ iv
DANH MỤC BẢNG ........................................................................................ v
DANH MỤC SƠ ĐỒ ...................................................................................... vi
DANH MỤC BIỂU ĐỒ ................................................................................. vii
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ........................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu ..................................................................................... 3
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu .............................................................. 3
4. Giả thuyết khoa học ...................................................................................... 3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu .................................................................................... 3
6. Phạm vi nghiên cứu ....................................................................................... 4
7. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................... 4
8. Cấu trúc luận văn .......................................................................................... 5
CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ
GIÁO VIÊN TRUNG TÂM BỒI DƢỠNG CHÍNH TRỊ ............................ 6
2.1.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và văn hóa của tỉnh ...................... 36
2.1.2. Quá trình phát triển của các Trung tâm BDCT cấp huyện ................... 37
2.1.3. Các thành tựu đã đạt được của TTBDCT cấp huyện ............................ 41
2.2. Thực trạng đội ngũ giáo viên của các Trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp
huyện tỉnh Bắc Ninh những năm qua .............................................................. 44
2.2.1. Về số lượng giáo viên ........................................................................... 44
2.2.2. Về cơ cấu đội ngũ giáo viên .................................................................. 45
2.3. Về chất lượng đội ngũ giáo viên .............................................................. 48
2.3.1. Trình độ đào tạo của giáo viên .............................................................. 48
2.3.2. Về năng lực chuyên môn....................................................................... 50
2.3.3. Về thái độ nghề nghiệp của đội ngũ giáo viên ...................................... 51
2.4. Thực trạng quản lý phát triển đội ngũ giáo viên của Trung tâm bồi dưỡng
chính trị cấp huyện tỉnh Bắc Ninh .................................................................. 52
2.4.1. Về công tác quy hoạch phát triển đội ngũ giáo viên ............................. 52
2.4.2. Công tác tuyển chọn, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên ................ 54
2.4.3. Về chế độ đãi ngộ, khuyến khích đối với đội ngũ giáo viên ................ 58
iv
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
/>
2.4.4. Một số thuận lợi và khó khăn trong công tác quản lý phát triển đội ngũ
giáo viên .......................................................................................................... 60
Kết luận chương 2 ........................................................................................... 63
CHƢƠNG 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO
VIÊN TRUNG TÂM BỒI DƢỠNG CHÍNH TRỊ CẤP HUYỆN CỦA
TỈNH BẮC NINH .......................................................................................... 64
3.1. Định hướng phát triển đội ngũ giáo viên Trung tâm BDCT .................... 64
3.2. Các nguyên tắc đề xuất các biện pháp ..................................................... 65
: Cán bộ quản lí
CSVC
: Cơ sở vật chất
ĐHSP
: Đại học sư phạm
ĐN
: Đội ngũ
ĐNGV
: Đội ngũ giáo viên
ĐT
: Đào tạo
GD
: Giáo dục
GD&ĐT
: Giáo dục và đào tạo
Bảng 2.3. Tổng số giáo viên của các Trung tâm bồi dưỡng chính trị ............. 44
Bảng 2.4. Thống kê số lượng giáo viên của các Trung tâm BDCT từ
2009-2013 .................................................................................... 44
Bảng 2.5. Về cơ cấu độ tuổi của đội ngũ giáo viên ........................................ 46
Bảng 2.6. Về cơ cấu giới tính của giáo viên ................................................... 47
Bảng 2.7. Thống kê trình độ đào tạo giáo viên từ 2009-2013 ........................ 49
Bảng 2.8. Trình độ đào tạo lý luận chính trị cho giáo viêntừ 2009-2013 ....... 49
Bảng 2.9. Thâm niên giảng dạy bình quân của giáo viên các Trung tâm bồi
dưỡng chính trị thời điểm năm 2013 ............................................ 53
Bảng 2.10. Thống kê số lượng giáo viên được đào tạo hàng năm .................. 55
Bảng 2.11. Bình quân thu nhập của cán bộ - giáo viên Trung tâm BDCT ..... 59
Bảng 3.1. Ý kiến của giáo viên về tính cấp thiết và mức độ khả thi của các
biện pháp ....................................................................................... 82
Bảng 3.2. Ý kiến của cán bộ quản lý về tính cấp thiết và mức độ khả thi của
các biện pháp................................................................................. 83
v
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
/>
DANH MỤC SƠ ĐỒ
Sơ đồ1.1. Quan hệ giữa các chức năng quản lý .............................................. 11
Sơ đồ 1.2: Mô hình quản lý phát triển theo kiểu hợp tác ................................ 26
Sơ đồ 3.1: Mối quan hệ giữa các biện pháp .................................................... 81
vi
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
vii
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
/>
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trải qua hơn 80 năm lãnh đạo cách mạng, Đảng cộng sản việt nam luôn
coi trọng công tác giáo dục, bồi dưỡng lý luận chính trị. Bởi công tác giáo dục
bồi dưỡng LLCT có vai trò hết sức quan trọng trong công tác xây dựng Đảng.
Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay,khi nước ta đang đẩy mạnh quá trình hội
nhập quốc tế thì vị trí,vai trò của công tác bồi dưỡng LLCT lại càng được coi
trọng hơn. Mặt khác,chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch ngày càng ráo
riết chống phá cách mạng nước ta bằng nhiều thủ đoạn, âm mưu thâm độc qua
chiến lược “Diễn biến hoà bình” nhằm phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng và
phá hoại công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta. Nhiều vấn đề mới
nảy sinh cần phải có sự thống nhất trong Đảng,sự đồng thuận trong xã hội.
Trước thực tế trên việc phát triển đội ngũ giáo viên giảng dạy tại các Trung tâm
bồi dưỡng chính trị cấp huyện là rất cần thiết và cấp bách. Nhằm không ngừng
nâng cao bản lĩnh chính trị,trình độ chuyên nghiệp vụ, am hiểu sâu sắc quan
điểm đường lối,chủ trương,nghị quyết của Đảng và chính sách pháp luật của
nhà nước. Từ đó có cơ sở vững chắc để tuyên truyền, giáo dục, bồi dưỡng cho
đội ngũ cán bộ, đảng viên cấp cơ sở, đáp ứng nhu cầu trong thời kỳ đẩy mạnh
sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và chủ động hội nhập quốc
tế. Đây là nhiệm vụ hết sức nặng nề và cao cả,có ý nghĩa chính trị lớn lao của
các Trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện.
Ngày 03 tháng 6 năm 1995 Ban bí thư Trung ương Đảng khoá VII đã ban
hành quyết định số:100-QĐ/TW “về việc tổ chức Trung tâm bồi dưỡng chính
trị cấp huyện”. Từ đó Trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện của các Tỉnh
Để làm tốt hơn nữa công tác bồi dưỡng lý luận chính trị, chuyên môn
nghiệp vụ cho cán bộ, đảng viên và quần chúng ở địa phương, đáp ứng nhu
cầu của thời kỳ mới thì việc đầu tiên là phải phát triển được một đội sngũ
giáo viên của các Trung tâm có trình độ, có phẩm chất và năng lực hoàn
thành tốt nhiệm vụ. Vì các lý do nêu trên, việc lựa chọn đề tài : “Quản lý
phát triển đội ngũ giáo viên Trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp Huyện
Tỉnh Bắc Ninh “ là cần thiết.
2
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
/>
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn đội ngũ giáo viên tại các Trung
tâm BDCT, đề xuất các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên các
Trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện của Tỉnh Bắc ninh nhằm đáp ứng yêu
cầu nâng cao trình độ cho cán bộ cấp cơ sở hiện nay.
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Công tác quản lý đội ngũ giáo viên của các Trung tâm bồi dưỡng lý luận
chính trị cấp huyện.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên của các Trung tâm bồi
dưỡng lý luận chính trị cấp huyện thuộc tỉnh Bắc Ninh
4. Giả thuyết khoa học
Công tác phát triển đội ngũ giáo viên của các Trung tâm bồi dưỡng lý luận
chính trị cấp huyện của Tính Bắc Ninh đã được quan tâm và đạt được những
thành tựu đáng kế. Song đứng trước yêu cầu mới, đội ngũ giáo viên này bộc lộ
những bất cập nhất định như vừa thiếu, vừa chưa đồng bộ về cơ cấu. Nếu đề ra
quan đến công tác bồi dưỡng , đào tạo ,phát triển đội ngũ giáo viên nói chung
và Trung tâm BDCT nhằm đưa ra những cơ sở lý luận về công tác quản lý phát
triển đội ngũ giáo viên của Trung tâm BDCT cấp huyện Tỉnh Bắc Ninh.
7.2. Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
+ Phương pháp quan sát: cách thức tổ chức quản lý của lãnh đạo và cán
bộ quản lý các cấp. Quan sát tình hình giảng dạy của giáo viên giỏi, giáo viên
mới vào nghề, giáo viên chuyên trách, giáo viên kiêm chức. Quan sát tình hình
học tập của học viên để nắm rõ thực tế đang diễn ra ở các Trung tâm BDCT.Từ
đề ra các biện pháp thiết thực, hiệu quả.
+ Phương pháp điều tra,khảo sát : Thông qua các phiếu hỏi để đánh giá
thực trạng ĐNGV và các vấn đề về quản lý phát triển ĐNGV của TTBDCT cấp
huyện tỉnh Bắc Ninh. Đồng thời, luận văn cũng sử dụng phiếu hỏi để đánh giá
về tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp qua ý kiến của các chuyên gia và
ĐNGV của các Trung tâm BDCT trong tỉnh.
+ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm : căn cứ số liệu,báo cáo tổng kết,
trao đổi học hỏi kinh nghiệm qua đồng nghiệp và từ thực tiễn công tác.Đánh
giá công tác quản lý phát triển ĐNGV từ đó đề ra các biện pháp phù hợp.
4
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
/>
+ Phương pháp chuyên gia: lấy ý kiến chuyên gia về đánh gía thực cũng
như tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp quản lý phát triển ĐNGV Trung
tâm BDCT cấp huyện tỉnh Bắc Ninh.
7.3. Nhóm các phương pháp hỗ trợ: Xử lý số liệu, lập bảng biểu, thống kê...
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, mục lục và danh mục tài liệu
tham khảo. Nội dung luận văn được trình bày trong 3 chương:
Chƣơng1: Cơ sở lý luận về quản lý phát triển đội ngũ giáo viên Trung
Từ những năm 60 - 70 của thế kỷ trước, nhiều công trình nghiên cứu về
giáo viên và phát triển đội ngũ giáo viên đã được triển khai, tiêu biểu nhất là
những công trình nghiên cứu về mô hình nhân cách giáo viên và người cán bộ
quản lý nhà trường của hệ thống giáo dục quốc dân. Nhiều công trình nghiên
cứu về phát triển đội ngũ giáo viên được thực hiện dưới góc độ quản lý giáo
dục. Nhiều hội thảo khoa học về chủ đề về đào tạo giáo viên theo ngành học,
bậc học đã được tổ chức.
Trong những năm 80 - 90 có các công trình nghiên cứu tiêu biểu của các
tác giả Nguyễn Ngọc Quang, Hà Sĩ Hồ, Trần Bá Hoành, Đặng Quốc Bảo,
Nguyễn Thanh Bình, Nguyễn Thanh Hoàn …
6
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
/>
Các nhà nghiên cứu giáo dục rất quan tâm đến vấn đề nâng cao chất lượng
đội ngũ giáo viên. Trong bài viết “Chất lượng giáo viên” đăng trên Tạp chí Giáo
dục tháng 11 năm 2001 của tác giả Trần Bá Hoành đã đề xuất cách tiếp cận chất
lượng giáo viên từ đặc điểm lao động sư phạm của người giáo viên. Theo ông
chất lượng giáo viên bao gồm hai yếu tố cấu thành đó là phẩm chất và năng lực.
Phẩm chất giáo viên đựơc thể hiện ở thế giới quan, lòng yêu nghề, yêu trẻ, đạo
đức và tính gương mẫu. Năng lực của giáo viên thể hiện ở sự nắm vững đặc
điểm tâm, sinh lý các lứa tuổi học sinh, năng lực thiết kế và tổ chức thực hiện kế
hoạch dạy học, năng lực đánh giá học sinh, năng lực giải quyết các tình huống
nảy sinh trong giáo dục. Bốn yếu tố ảnh hưởng tới chất lượng giáo viên là: đào
tạo, sử dụng và bồi dưỡng giáo viên và năng lực tự học của chính giáo viên.
Trong bài viết “Nghề và nghiệp của người giáo viên” tại hội thảo nâng cao
chất lượng đào tạo toàn quốc lần thứ 2, tác giả Trần Bá Hoành đã nhấn mạnh
đến vấn đề “lý tưởng sư phạm” đó là cái tạo nên động cơ, thôi thúc người giáo
cách có hệ thống.
Hiện nay trong các trường đại học sư phạm và đại học giáo dục có nhiều
luận văn tốt nghiệp cao học chọn đề tài nghiên cứu thuộc lĩnh vực quản lý phát
triển đội ngũ giáo viên. Các công trình tập trung vào các bậc học phổ thông, các
trường đại học, cao đẳng và khối trung học chuyên nghiệp. Các nghiên cứu còn
đựơc thực hiện dưới góc độ quy hoạch phát triển ở các địa phương, vùng, miền
và lãnh thổ.
Ta có thể kể đến các công trình của các tác giả: Nguyễn Thị Yến (2008)
“Dự báo, quy hoạch, phát triển đội ngũ nhà giáo của huyện Nho Quan, Ninh
bình đến năm 2015”. “Quy hoạch phát triển đội ngũ giáo viên THCS huyện
Bình Giang, tỉnh Hải Dương giai đoạn 2005 - 2010” của tác giả Vũ Hồng Hiên.
“Quy hoạch phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh
Phúc” của tác giả Hoàng Ngọc Dũng. “Quy hoạch đội ngũ cán bộ quản lý
trường trung học cơ sở thuộc phòng Giáo dục huyện Châu Thành, tỉnh Trà
Vinh giai đoạn 2006-2015” … Tuy vậy cho đến nay còn rất ít đề tài nghiên cứu
về giáo viên Trung tâm BDCT ,và quản lý phát triển đội ngũ giáo viên của các
Trung tâm BDCT - một bộ phận đặc thù của đội ngũ nhà giáo cần phải được
quan tâm trong quản lý, tổ chức đào tạo, sử dụng và bồi dưỡng.
8
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
/>
Do vậy, nghiên cứu đề tài này là một đòi hỏi cấp thiết, đang được các cấp
ủy đảng,chính quyền, lãnh đạo Trung tâm BDCT cấp huyện Tỉnh Bắc Ninh
quan tâm, mong đợi.
1.2. Quản lý và quản lý giáo dục
1.2.1. Quản lý
1.2.1.1. Khái niệm quản lý
đồng thời phải tuân theo những nguyên tắc nhất định nhằm đạt đến mục tiêu
chung của tổ chức mình.
Từ những khái niệm trên ta có thể rút ra:
- Quản lý phải bao hàm hai yếu tố: chủ thể và khách thể quản lý;
- Quản lý là sự tác động có định hướng, có mục đích có kế hoạch và có hệ
thống thông tin của chủ thể đến khách thể của nó;
- Quản lý tồn tại với tư cách là một hệ thống. Nó có cấu trúc và vận hành
trong môi trường xác định.(môi trường xã hội và môi trường tự nhiên).
Quản lý là một hoạt động có tính sáng tạo, gắn liền với quá trình phân
công, chuyên môn hóa lao động. Bản chất của quản lý là sự phối hợp các nỗ lực
của con người thông qua các chức năng quản lý.
1.2.1.2. Chức năng cơ bản của quản lý
1. Chức năng kế hoạch hóa
Kế hoạch hóa là bước lập kế hoạch, xác định mục tiêu, xác định các bước
đi để đạt được mục tiêu, trong đó bao gồm các công việc như xác định con
đường, biện pháp, cách thức để đạt được mục tiêu đó.
2. Chức năng tổ chức
Tổ chức là hình thành các mối quan hệ giữa các thành viên, giữa các bộ
phận trong một đơn vị nhằm làm cho đơn vị thực hiện thành công các kế hoạch
và mục tiêu tổng thể. Nhờ việc tổ chức có hiệu quả, người quản lý có thể phối
hợp, điều phối tốt hơn các nguồn lực.
Thành công của một tổ chức phụ thuộc nhiều vào năng lực của người quản
lý sử dụng các nguồn lực này sao cho có hiệu quả cao nhất.
3. Chức năng chỉ đạo
Chỉ đạo là hoạt động dẫn dắt, điều khiển cuả người quản lý đối với các
hoạt động của các thành viên, để điều hành hoạt động của hệ thống thực
10
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
1.2.2. Quản lý giáo dục
Giáo dục
tồn, ng
11
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
/>
c
.
, là hoạt động điều hành,
phối
, văn hóa xã hội.
Theo Nguyễn Kỳ và Bùi Trọng Tuân: “Quản lý giáo dục được hiểu là
những tác động tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống,
hợp qui luật) của chủ thể quản lý đến tất cả các mắt xích của hệ thống (Từ
cao cấp nhất đến các cơ sở giáo dục là nhà trường) nhằm thực hiện có chất
lượng và hiệu quả mục tiêu phát triển giáo dục , đào tạo thế hệ trẻ theo yêu
cầu của xã hội”. [29, tr.14].
Theo Trần Kiểm :“Quản lý giáo dục thực chất là những tác động của
chủ thể quản lý vào quá trình giáo dục (được tiến hành bởi tập thể giáo viên
và học sinh, với sự hỗ trợ đắc lực của các lực lượng xã hội ) nhằm hình
thành và phát triển toàn diện nhân cách của học sinh theo mục tiêu đào tạo
của nhà trường.”.[28, tr.12 ]
Theo Phạm Minh Hạc:“Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối giáo
dục của Đảng trong phạm vi và trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường
vận hành theo nguyên lý giáo dục, để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào
tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh” [22, tr.71]
: cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, tài chính,
thông tin.
Nội dung quản lý nhà trường:
, thông qua việc tổ chức thực hiện mục tiêu, nội
dung giáo dục và bảo đảm các quy chế chuyên môn...
13
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
/>
- Quản lí đội
.
.
.
Bản chất của quản lý giáo dục trong nhà trường là quá trình tác động có
định hướng của chủ thể quản lý lên các thành tố tham gia vào quá trình giáo
dục nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục. Các mối quan hệ này có ảnh hưởng đến
chất lượng giáo dục và đào tạo, chất lượng hoạt động của các nhà trường và
toàn bộ hệ thồng giáo dục.
Mục tiêu của quản lý giáo dục trong nhà trường chính là trạng thái mong
muốn trong tương lai đối với hệ thống giáo dục, trường học, hoặc đối với
những thông số chủ yếu của hệ thống giáo dục trong mỗi nhà trường. Những
thông số này được xác định trên cơ sở đáp ứng những mục tiêu tổng thể của sự
phát triển kinh tế - xã hội trong từng giai đoạn phát triển kinh tế của đất nước.
Mục tiêu này gồm: đảm bảo quyền của người học, ngành học, cấp học, lớp
học đúng tiêu chuẩn. Đảm bảo tiêu chí, chất lượng và hiệu quả đào tạo, phát
triển tập thể sư phạm đồng bộ, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ và đời
sống vật chất, tinh thần. Xây dựng các mối quan hệ phối hợp hiệu quả giữa các
tổ chức với chính quyền để thực hiện thắng lợi các mục tiêu của giáo dục và
xâm phạm quyền lợi ,lợi ích ,tài sản , sức khỏe hay thậm chí tính mạng của
người khác hay của cộng đồng. Một ví dụ đơn giản, xã hội dù có phát triển đến
đâu thì cũng cần có luật giao thông để con người có thể lưu thông một cách trật
tự và hiệu quả. Hay,con người không thể sống trong một xã hội mà tình trạng
an ninh không đảm bảo( cướp bóc,khủng bố chẳng hạn ) do thiếu luật lệ. Mặc
dù phần lớn xã hội hiện nay trên thế giới không tránh khỏi các hiện tượng cướp
bóc và khủng bố nhưng phải thừa nhận rằng pháp luật đã góp phần ngăn chặn
đáng kể những hành vi bất lương đó.
15
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
/>
Copyright: Tài liệu đại học ©