1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
===  ===

TRẦN TRUNG KIÊN

TĂNG CƯỜNG SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG
ĐỐI VỚI CÔNG TÁC THANH NIÊN Ở
ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ VINH, TỈNH NGHỆ AN
TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

CHUYÊN NGÀNH: CHÍNH TRỊ HỌC

Mã số: 60.31.02.01
LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

Người hướng dẫn khoa học:
TIẾN SỸ: TRẦN VIẾT QUANG

Nghệ An, 2014


2

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập tại trường Đại học Vinh, tôi đã nhận được rất nhiều
sự quan tâm, giúp đỡ từ phía nhà trường, thầy cô và đồng nghiệp.
Nhân dịp luận văn được bảo vệ, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới TS.

1.2.1. Quan điểm của Đảng về vai trò của thanh niên và công tác
thanh niên
1.2.2. Nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng đối với công tác
thanh niên
1.3. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên
đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa
Kết luận chương 1
Chương 2: Thực trạng sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác
thanh niên ở Đảng bộ thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An trong giai
đoạn hiện nay
2.1. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thành phố Vinh
2.1.1. Điều kiện tự nhiên
2.1.2. Về kinh tế - xã hội
2.2. Tình hình thanh niên và công tác thanh niên ở thành phố Vinh
trong giai đoạn hiện nay
2.2.1. Tình hình thanh niên ở thành phố Vinh trong giai đoạn hiện nay
2.2.2. Tình hình công tác thanh niên ở thành phố Vinh trong giai đoạn
hiện nay
2.3. Khái quát về Đảng bộ thành phố Vinh và thực trạng lãnh đạo của

Trang
7
14
14
14
14
20
25
28
28

nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa
3.1.2. Chăm lo, bồi dưỡng, giáo dục thanh niên thành lớp người
"vừa hồng, vừa chuyên" đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp
hóa, hiện đại hóa là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị dưới sự
lãnh đạo của Đảng
3.1.3. Sự nỗ lực học tập, rèn luyện, phấn đấu không ngừng của
thanh niên là yếu tố quan trọng để xây dựng thế hệ thanh niên thời
kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa
3.2. Một số giải pháp nhằm tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối
với công tác thanh niên ở Đảng bộ thành phố Vinh trong giai đoạn
hiện nay
3.2.1. Nâng cao hiệu quả xây dựng, học tập, quán triệt các nghị quyết,
chỉ thị của Đảng về công tác thanh niên
3.2.2. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục
thanh niên; đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng cán bộ Đoàn theo yêu cầu
công nghiệp hóa, hiện đại hóa
3.2.3. Tăng cường sự chỉ đạo của Đảng đối với các hoạt động, các
phong trào của Đoàn thanh niên ở Thành phố Vinh
3.2.4. Kết hợp giữa sự lãnh đạo của Đảng với việc tăng cường vai trò
của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể, tổ chức xã hội và gia đình trong

64
67
85
88

90
90

90

CNXH
CNH, HĐH
CLB
ĐVTN
HĐND
KTKT
KHKT

: Ban chấp hành
: Ban chấp hành Trung ương
: Cao đẳng
: Chủ nghĩa xã hội
: Công nghiệp hóa, hiện đại hóa
: Câu lạc bộ
: Đoàn viên thanh niên
: Hội đồng nhân dân
: Kinh tế kỹ thuật
: Khoa học kỹ thuật

111
114
117
118
122
127


6

MTTQ

đất nước nên ngay từ khi mới ra đời, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn quan tâm đến
thanh niên và lãnh đạo công tác thanh niên. Thực tiễn lịch sử dân tộc ta đã chứng
minh, dưới sự lãnh đạo của Đảng thanh niên nước ta đã có những đóng góp to lớn
trong cuộc cách mạng giải phóng dân tộc và trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa
xã hội. Ngày nay trong thời kỳ đổi mới, nhất là trong sự nghiệp công nghiệp hóa,
hiện đại hóa đất nước, lực lượng thanh niên càng trở nên quan trọng, mang ý nghĩa
chiến lược.


7

Lãnh đạo công tác thanh niên là một trong những nhiệm vụ quan trọng của
Đảng, là yếu tố quan trọng góp phần bảo đảm thắng lợi của sự nghiệp cách mạng
của dân tộc. Thực tiễn đã chứng minh, ở bất cứ địa phương, ngành, cơ quan, đơn vị
nào sự lãnh đạo của Đảng mà trực tiếp là các cấp uỷ Đảng luôn là yếu tố quyết
định, đảm bảo cho tổ chức Đoàn hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, thực hiện
tốt chức năng đoàn kết, tập hợp, giáo dục thanh niên để đưa thanh niên vào
phong trào cách mạng nhằm thực hiện thắng lợi chủ trương, đường lối của
Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.
Sự lãnh đạo của Đảng trong công cuộc đổi mới đất nước trong những năm
vừa qua đã thu được nhiều thắng lợi to lớn, tạo ra những tiền đề cần thiết để đưa
đất nước chuyển sang thời kỳ phát triển mới - thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất
nước. Trong những thắng lợi đó có sự đóng góp không nhỏ của thanh niên. Bên
cạnh đó những biến đổi của tình hình trong nước và quốc tế đã và đang tác động
mạnh mẽ làm biến đổi về cơ cấu xã hội, địa vị kinh tế, học vấn, tư tưởng, tâm lý,
lối sống của thanh niên. Vì vậy, công tác thanh niên hiện nay đang đặt ra những
vấn đề mới, đòi hỏi phải tiếp tục có những giải pháp kịp thời nhằm đáp ứng yêu
cầu của sự nghiệp CNH, HĐH đất nước, phù hợp với nhu cầu lợi ích của thanh
niên. Từ những yêu cầu thực tiễn của sự nghiệp cách mạng đòi hỏi Đảng không
ngừng đổi mới và tăng cường sự lãnh đạo đối với công tác thanh niên. Đây là vấn

đất nước.
Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ của Học viện Xây dựng Đảng thuộc Học
viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh: "Đảng Cộng sản Việt Nam
lãnh đạo công tác thanh niên trong giai đoạn hiện nay" do TS. Lâm Quốc Tuấn ThS. Phạm Tất Thắng đồng chủ biên. Cuốn sách gồm ba chương: Chương 1: Một
số vấn đề lý luận cơ bản về lãnh đạo công tác thanh niên; Chương 2: Đảng lãnh
đạo công tác thanh niên: Thực trạng, nguyên nhân, kinh nghiệm; Chương 3: Một
số giải pháp nhằm tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên.
Nội dung cuốn sách tập trung làm rõ cơ sở lý luận của vấn đề Đảng Cộng sản Việt
Nam lãnh đạo công tác thanh niên giai đoạn hiện nay, thực trạng Đảng lãnh đạo
công tác thanh niên, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm. Trước yêu cầu của thời
kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, quá trình hội nhập quốc tế
ngày càng sâu rộng và sự biến đổi nhanh chóng của tình hình thực tiễn, các tác giả
đã đề xuất phương hướng và những giải pháp chủ yếu để tăng cường sự lãnh đạo
của Đảng đối với công tác thanh niên, như: Nâng cao nhận thức và trách nhiệm của


11

các tổ chức đảng đối với thanh niên; Tăng cường giáo dục lý tưởng, đạo đức cách
mạng, lối sống văn hóa, ý thức công dân; Đổi mới nội dung và phương thức lãnh
đạo của tổ chức đảng đối với Đoàn TNCS Hồ Chí Minh; Xây dựng môi trường xã
hội lành mạnh, tạo điều kiện giải quyết việc làm, tăng thu nhập và cải thiện đời
sống cho thanh niên; Tiếp tục coi trọng việc trọng dụng tài năng trẻ, tạo bước
chuyển có tính đột phá trong bố trí và sử dụng cán bộ trẻ trên tất cả các lĩnh
vực; Đảng lãnh đạo Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể nhằm tăng cường phối hợp
giáo dục, bồi dưỡng, phát huy vai trò của thanh niên...
Tuy nhiên, cho đến nay chưa có đề tài nào nghiên cứu một cách toàn diện và
có hệ thống về sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên ở thành phố Vinh
trong giai đoạn hiện nay.


6. Đóng góp của khóa luận
- Đề tài góp phần làm rõ các vấn đề về lý luận và thực tiễn lãnh đạo của Đảng
đối với công tác thanh niên trong giai đoạn hiện nay.
- Những kết quả nghiên cứu của đề tài có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo
cho Đảng bộ cấp thành phố, huyện trong công tác lãnh đạo thanh niên; làm cơ sở
để cấp uỷ, Ban Chấp hành Đoàn cấp huyện, thành phố nghiên cứu, định hướng các
nhiệm vụ, chương trình hành động cho công tác thanh niên. Đề tài có thể dùng làm
tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu, giảng dạy trong hệ thống các trường đào
tạo cán bộ Đoàn thanh niên và các trường chính trị.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3
chương:
- Chương 1: Tính tất yếu nâng cao sự lãnh đạo đối với công tác thanh niên.


13

- Chương 2: Thực trạng sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên ở
Đảng bộ thành phố Vinh trong giai đoạn hiện nay.
- Chương 3: Quan điểm và giải pháp nhằm tăng cường sự lãnh đạo của Đảng
đối với công tác thanh niên ở Đảng bộ thành phố Vinh trong giai đoạn hiện nay.


14

B. NỘI DUNG
Chương 1
TÍNH TẤT YẾU TĂNG CƯỜNG SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG
ĐỐI VỚI CÔNG TÁC THANH NIÊN
1.1. Vị trí, vai trò của thanh niên và công tác thanh niên

niên.
Dưới góc độ văn hóa, thanh niên được hiểu là lớp người kết nối và kế thừa
có chọn lọc những truyền thống văn hóa của thế hệ trước, đồng thời tiếp thu có
chọn lọc văn hóa nhân loại và sáng tạo các giá trị văn hóa mới phù hợp. Trong
con người thanh niên, vừa chứa đựng những giá trị văn hóa của thế hệ cha anh
họ, vừa mang những giá trị văn hóa của thế hệ họ (hiện tại) và hàm chứa các
nhân tố hình thành các giá trị văn hóa của tương lai.
Dưới góc độ kinh tế - chính trị, thanh niên được hiểu là lực lượng hậu bị của
các lực lượng chính trị. Thanh niên là một lực lượng lao động xã hội hùng hậu, là
nguồn lực thường xuyên bổ sung cho đội ngũ lao động trên mọi lĩnh vực, là bộ
phận quan trọng cấu thành lực lượng sản xuất, năng động, nhạy cảm, gắn bó với
tiến trình phát triển xã hội, đi đầu trong cuộc đấu tranh sáng tạo, tham gia xây dựng
giai cấp công nhân, xây dựng các lực lượng vũ trang. Tương lai chính trị của mỗi
quốc gia, dân tộc tùy thuộc vào việc giai cấp hay lực lượng chính trị nào nắm
được thanh niên. Cũng chính vì vai trò chính trị quan trọng của mình, thanh
niên luôn luôn là đối tượng của sự lôi kéo, tranh giành, tác động, tập hợp của
các đảng chính trị. Tại Việt Nam, Đảng ta luôn coi công tác đoàn kết, tập hợp,
giáo dục thanh niên đi theo lý tưởng cộng sản chủ nghĩa là công tác có ý nghĩa
cực kỳ quan trọng, đồng thời, xác định việc xây dựng Đoàn TNCS Hồ Chí
Minh, tổ chức đại diện cho quyền và lợi ích hợp pháp của thanh niên là đội dự
bị tin cậy của Đảng, là một trong các nhân tố đảm bảo sự phát triển của Đảng và
cách mạng Việt Nam.
Dưới góc độ độ tuổi: Thực tế, sự phát triển của con người là một quá
trình liên tục, diễn ra trong suốt cả cuộc đời. Trong mỗi giai đoạn phát triển, cơ
thể con người là một chỉnh thể hài hòa với những đặc điểm vốn có đối với giai


17

đoạn tuổi đó, chứa đựng cả những vết tích của giai đoạn trước và những mầm

15-30

Bru-nây

15-25

Hàn Quốc

9-24

Trung Quốc

14-28

Sa-moa

15-35

Ấn Độ

13-35

Singapore

15-29

Ma-lay-xia

15-40


Liên Hợp Quốc định nghĩa thanh niên là nhóm người từ 15 đến 24 tuổi chủ
yếu dựa trên cơ sở phân biệt các đặc điểm về tâm sinh lý và hoàn cảnh xã hội so
với các nhóm lứa tuổi khác.


18

Ở Việt Nam có một thời gian khá dài tuổi thanh niên được hiểu gần như đồng
nhất với tuổi đoàn viên (15 đến 30 tuổi). Ngày nay do điều kiện kinh tế, chính trị,
xã hội phát triển, thời gian học tập, đào tạo cơ bản của tuổi trẻ dài thêm, cùng với
nhiều đặc điểm khác mà chúng ta cho thanh niên là những người trong độ tuổi từ
16 đến 30. Tuy nhiên, cần phải phân biệt rõ tuổi đoàn viên và tuổi thanh niên. Theo
điều lệ Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, thì Đoàn là một tổ chức chính trị xã hội của
thanh niên, bao gồm những thanh niên ưu tú trong độ tuổi 15 đến 30. Hết tuổi đoàn
viên theo quy định, người đoàn viên đó vẫn có thể tự nguyện tiếp tục sinh hoạt
trong tổ chức Đoàn hoặc tham gia vào Hội Liên hiệp Thanh niên và các hoạt động
khác của Đoàn và phong trào thanh niên đến 35 tuổi.
Như vậy có thể hiểu thanh niên là một nhóm người trong xã hội - nhân khẩu
đặc thù, với độ tuổi nằm trong giới hạn từ 16 đến 30 tuổi, được gắn với mọi giai
cấp, dân tộc, mọi tầng lớp xã hội và tuỳ thuộc vào điều kiện kinh tế - xã hội và đặc
điểm của từng quốc gia, từng dân tộc. Đây là lứa tuổi phát triển mạnh mẽ về thể
chất, tinh thần, trí tuệ và phẩm chất, nhân cách của một công dân, hình thành thế
giới quan và lý tưởng đạo đức cuộc sống.
- Khái niệm công tác thanh niên
Tại Việt Nam công tác thanh niên là một bộ phận quan trọng trong công tác
quần chúng, bao gồm toàn bộ hoạt động của Đảng, Nhà nước, Đoàn thanh niên,
Mặt trận, các tổ chức quần chúng, gia đình và xã hội nhằm giáo dục bồi dưỡng và
tạo điều kiện cho thanh niên phát triển, trưởng thành, phát huy mọi tiềm năng của
lực lượng thanh niên trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Do vậy có thể
hiểu công tác thanh niên là sự tác động tổng hợp của các chủ thể xã hội vào một

đường lối, chủ trương, chỉ thị, nghị quyết của Đảng về công tác thanh niên theo
chức năng, nhiệm vụ của từng tổ chức, mà trọng tâm là lãnh đạo các tổ chức trong
hệ thống chính trị, trong đó cần coi trọng lãnh đạo xây dựng và phát huy vai trò
của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Thanh niên trong công tác thanh
niên.
1.1.2. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về vị trí, vai trò của thanh
niên và công tác thanh niên


20

Một trong những phát kiến vĩ đại nhất của C.Mác là học thuyết về sứ mệnh
lịch sử toàn thế giới của giai cấp công nhân, một giai cấp tiêu biểu cho lực lượng
sản xuất tiên tiến và luôn được phát triển cùng với cuộc cách mạng khoa học kỹ
thuật. Theo C.Mác, giai cấp vô sản chỉ được hình thành với tư cách là một giai cấp
khi ý thức được địa vị và tương lai của mình. Để hoàn thành sứ mệnh của mình
giai cấp vô sản phải ý thức được trách nhiệm của mình đối với việc giáo dục thanh
niên: “Những công nhân tiên tiến nhất hoàn toàn hiểu rõ rằng, tương lai của giai
cấp công nhân, tương lai của nhân loại hoàn toàn phụ thuộc vào việc giáo dục thế
hệ công nhân đang lớn lên - tức là lực lượng thanh niên” [35; 110]. C.Mác gọi
thanh niên là cội nguồn của sự sống, của dân tộc và giai cấp công nhân là bộ
xương của mỗi cơ thể dân tộc.
Cuối thế kỷ XIX, trong bối cảnh xã hội tư bản, C.Mác cho rằng, “cần phải
giải thoát cho thanh, thiếu niên khỏi sự tác động có tính chất phá hoại của hệ thống
hiện đại” [35; 110]. Khi nói về vai trò giáo dục thanh niên, C.Mác đã nhấn mạnh:
“Công tác giáo dục sẽ làm cho những người trẻ tuổi có khả năng nắm vững nhanh
chóng toàn bộ hệ thống sản xuất trong thực tiễn” [36; 475]. Tư tưởng của C.Mác là
phải tổ chức giáo dục các tầng lớp thanh niên để họ nắm vững các kỹ năng, kỹ xảo,
quy trình quản lý sản xuất, sẽ hỗ trợ cho việc quản lý toàn diện những năng lực tất
cả các thành viên của xã hội được xây dựng trên cơ sở những nguyên lý cộng sản

không chỉ diễn ra giữa giai cấp vô sản với giai cấp tư sản, giữa các Đảng cộng sản
và các thế lực phản động, mà còn diễn ra giữa những người cộng sản chân chính và
bọn cơ hội chủ nghĩa trong phong trào công nhân. V.I.Lênin đã nêu cho chúng ta
một tấm gương sáng về thái độ kiên quyết, không khoan nhượng đối với mọi biểu
hiện của chủ nghĩa cơ hội trong vấn đề thanh niên. Ông đã gọi bọn cơ hội chủ
nghĩa là “những người bạn giả” của thanh niên và đòi hỏi phải vạch trần bộ mặt
thật của chúng; ngăn chặn ảnh hưởng của chúng đối với thanh niên, bóc trần mọi
mưu đồ muốn lừa phỉnh, cám dỗ thanh niên, mưu toan tước bỏ xu hướng cách
mạng của phong trào thanh niên, cản trở việc tham gia của thế hệ trẻ vào cuộc đấu
tranh chính trị của Đảng Cộng sản. Cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội đã diễn
ra xung quanh vấn đề thanh niên, trên hai mặt có quan hệ mật thiết với nhau: giáo
dục ai và giáo dục như thế nào? Những phần tử cơ hội qui nhiệm vụ trên vào việc
đào tạo những người có văn hoá, song đứng ngoài chính trị. Vì thế theo họ, không


23

nên thu hút quá sớm thanh niên vào hoạt động chính trị. V.I.Lênin đã vạch trần lập
trường cải lương đó của bọn cơ hội và cho rằng, đó chỉ là thói đạo đức giả và chính
sách ngu dân không hơn, không kém. Người khẳng định rõ lập trường của những
người cộng sản chân chính là phải giáo dục cộng sản cho thế hệ trẻ và kết hợp việc
giáo dục ấy với cuộc đấu tranh cách mạng của giai cấp công nhân.
Trong bài diễn văn “Nhiệm vụ của Đoàn thanh niên” đọc tại Đại hội III Đoàn
TNCS Nga (1920) V.I.Lênin nói rằng, xây dựng chủ nghĩa cộng sản là nhiệm vụ
phức tạp hơn nhiệm vụ lật đổ giai cấp tư sản, rằng tương lai của chủ nghĩa cộng
sản thuộc về thanh niên, thanh niên là người xây dựng chủ nghĩa cộng sản. Người
cho rằng: “Thế hệ những người lao động được đào tạo trong xã hội tư bản chủ
nghĩa thì giỏi lắm chỉ có thể giải quyết được nhiệm vụ phá hủy nền móng của chế
độ già cỗi và đặt được nền móng vững chắc, trên đó chỉ có thể khởi công trong
những điều kiện mới, mới có thể xây dựng được” [34; 354]. Như vậy tương lai của

chủ nghĩa trong phong trào thanh niên cần được quan tâm chú ý.
Hai là, đặt ra cho Đảng Cộng sản nhiệm vụ cần quan tâm, chăm sóc, giáo dục,
đào tạo thanh niên thông qua sự nghiệp đấu tranh cách mạng của Đảng, thông qua
lao động sản xuất, công tác học tập, chiến đấu và trong đời sống hiện thực của
quần chúng nhân dân.
Ba là, Đoàn TNCS phải là trường học cộng sản chủ nghĩa trong quá trình giáo
dục, đoàn kết tập hợp thanh niên, thực hiện lý tưởng của Đảng cộng sản.
Bốn là, cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, sự nghiệp của thanh niên.
Năm là, những luận thuyết của C.Mác, Ăngghen, V.I.Lênin đã chỉ ra những
điều kiện và khả năng tập hợp rộng rãi quần chúng thanh niên vào đội hình lớn của
chủ nghĩa xã hội, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản.
1.1.3. Tư tưởng Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò của thanh niên và công tác
thanh niên
Chủ tịch Hồ Chí Minh, người sáng lập và rèn luyện Đảng ta đã kế thừa, phát
triển sáng tạo những quan điểm của C.Mác, Ăngghen, V.I.Lênin về thanh niên và


25

công tác thanh niên. Từ rất sớm Người đã quan tâm đặc biệt đến thanh niên, đề cao
vai trò, vị trí của thanh niên và công tác vận động thanh niên tham gia vào sự
nghiệp cách mạng của dân tộc. Vì vậy Người đã giành nhiều thời gian, dồn nhiều
tâm lực để gieo mầm cách mạng vào lớp người trẻ tuổi Việt Nam, không ngừng
đào tạo bồi dưỡng hết thế hệ thanh niên này đến thế hệ thanh niên khác.
Gắn thanh niên với vận mệnh của dân tộc, Người đã luận giải một cách giản
dị, thuyết phục rằng: "Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà. Thật vậy
nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do các thanh niên. Thanh
niên muốn làm người chủ tương lai cho xứng đáng thì ngay hiện tại phải rèn luyện
tinh thần và lực lượng của mình, phải ra làm việc để chuẩn bị cái tương lai đó" [43,
185].