ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

ĐẶNG THANH CHIÊM
Tên đề tài:
TÌNH HÌNH MẮC BỆNH TIÊU CHẢY Ở LỢN CON GIAI ĐOẠN
TỪ 21 ĐẾN 56 NGÀY TUỔI VÀ THỬ NGHIỆM HAI PHÁC ĐỒ
ĐIỀU TRỊ BỆNH TẠI HUYỆN ĐỒNG HỶ TỈNH THÁI NGUYÊN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo :

Chính quy

Chuyên ngành : Chăn nuôi Thú y
Khoa :

Chăn nuôi Thú y

Khóa học :

2011 - 2015

Thái Nguyên, năm 2015


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

ĐẶNG THANH CHIÊM

TÌNH HÌNH MẮC BỆNH TIÊU CHẢY Ở LỢN CON GIAI ĐOẠN
TỪ 21 ĐẾN 56 NGÀY TUỔI VÀ THỬ NGHIỆM HAI PHÁC ĐỒ
ĐIỀU TRỊ BỆNH TẠI HUYỆN ĐỒNG HỶ TỈNH THÁI NGUYÊN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Hệ đào tạo :
Chuyên ngành :
Khoa :
Lớp :
Khóa học :
Giảng viên hướng dẫn :

Chính quy
Chăn nuôi Thú y
Chăn nuôi Thú y
43 Chăn nuôi Thú y
2011 - 2015
TS. Trần Văn Thăng

Khoa Chăn nuôi Thú y- Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên

Thái Nguyên, năm 2015


ii
DANH MỤC CÁC BẢNG
Trang
Bảng 3.1.

Sơ đồ bố trí thí nghiệm................................................................ 22


Hiệu lực điều tri bệnh tiêu chảy ở lợn của hai phác đồ điều trị
bệnh đã thử nghiệm ..................................................................... 33

Bảng 4.9:

So sánh chi phí và hiệu quả điều trị bệnh tiêu chảy ở lợn con
của hai phác đồ điều trị đã thử nghiệm ....................................... 34


iii
DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT

CP

: Charoen Pokphand

Cs

: Cộng sự

TN

: Thí nghiệm

TT

: Thể trọng

Du

2.2. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nuớc .............................................. 17
2.2.1. Tình hình nghiên cứu trong nuớc .......................................................... 17
2.2.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước. ........................................................ 19
Phần 3: ĐỐI TƯỢNG NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU....21
3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu nghiên cứu ......................................... 21
3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu ............................................................ 21
3.3. Nội dung nghiên cứu. ............................................................................... 21
3.4. Phương pháp nghiên cứu.......................................................................... 21
3.4.1. Phương pháp điều tra và theo dõi lâm sàng .......................................... 21
3.4.2. Phương pháp bố trí thí nghiệm.............................................................. 21
3.4.3. Các chỉ tiêu theo dõi.............................................................................. 22
3.4.4. Phương pháp xác định các chỉ tiêu. ...................................................... 22
3.4.5. Phương pháp xử lý số liệu..................................................................... 23


v
Phần 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN ............................. 24
4.1. Tình hình mắc bệnh tiêu chảy ở lợn con giai đoạn từ 21-56 ngày tuổi tại
trại lợn Khánh Lan .......................................................................................... 24
4.1.1. Tỉ lệ lợn con mắc bệnh tiêu chảy theo đàn và theo cá thể .................... 24
4.1.2. Tỉ lệ lợn con mắc bệnh tiêu chảy theo lứa tuổi ..................................... 25
4.1.3. Tỷ lệ lợn con mắc bệnh tiêu chảy theo tính biệt ................................... 27
4.1.4. Tỷ lệ lợn con mắc bệnh tiêu chảy qua các tháng theo dõi .................... 28
4.1.5 Tỉ lệ lợn con mắc bệnh tiêu chảy theo mùa vụ ...................................... 30
4.1.6. Tỷ lệ lợn con chết do mắc bệnh tiêu chảy theo ngày tuổi..................... 30
4.1.7. Một số biểu hiện lâm sàng của lợn con khi mắc bệnh tiêu chảy .......... 32
4.2. So sánh hiệu quả điều trị bệnh tiêu chảy lợn con của hai phác đồ điều trị
đã thử nghiệm .................................................................................................. 33
4.2.1. Kết quả điều trị bệnh tiêu chảy lợn con của hai phác đồ điều trị bệnh . 33
4.2.2. So sánh chi phí và hiệu quả điều trị bệnh tiêu chảy lợn con của hai phác

này do rất nhiều nguyên nhân gây ra và thường được đề cập đến trong cụm từ
”hội chứng tiêu chảy ở lợn”, một hội chứng xảy ra thường xuyên trong các
trang trại chăn nuôi tập trung quy mô công nghiệp và trong các hộ gia đình
chăn nuôi lợn ở nước ta.


i
LỜI CẢM ƠN
Trong suốt thời gian nghiên cứu, để hoàn thành khóa luận của mình, tôi
đã nhận được sự chỉ bảo tận tình của thầy giáo hướng dẫn, sự giúp đỡ của
Khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm và trang trại chăn nuôi
lợn của ông bà Khánh Lan. Tôi cũng nhận được sự cộng tác nhiệt tình của các
bạn đồng nghiệp, sự giúp đỡ, cổ vũ động viên của người thân trong gia đình.
Nhân dịp này tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo
TS.Trần Văn Thăng đã rất tận tình và trực tiếp hướng dẫn tôi thực hiện
thành công khóa luận này.
Tôi xin cảm ơn Ban Chủ nhiệm khoa Chăn nuôi Thú y, Ban Giám hiệu
Trường Đại học Nông Lâm đã tạo điều kiện thuận lợi và cho phép tôi thực hiện
khóa luận này.
Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành tới ông bà chủ trại Khánh Lan,
cùng toàn thể anh chị em công nhân trong trang trại về sự hợp tác giúp đỡ bố
trí thí nghiệm, theo dõi các chỉ tiêu và thu thập số liệu làm cơ sở cho khóa
luận này.
Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới gia đình, người thân cùng
bạn bè đồng nghiệp đã giúp đỡ động viên tôi trong suốt thời gian thực tập tốt
nghiệp và hoàn thành khóa khóa luận này.
Tôi xin cảm ơn tất cả!
Thái Nguyên, ngày tháng 6 năm 2015
Sinh viên


của lợn mẹ bắt đầu giảm và hàm lượng hemoglobin trong máu lợn con bị


4
giảm thường kéo dài 2 tuần, đây được gọi là giai đoạn khủng hoảng của lợn
con. Chúng ta có thể hạn chế giai đoạn này bằng cách cho lợn tập ăn sớm và
bổ sung Dextran-Fe cho lợn con vào 3- 7 ngày tuổi
Lợn con có tốc độ sinh trưởng phát dục nhanh nên khả năng tích luỹ chất
dinh dưỡng rất mạnh, lợn con ở 21 ngày tuổi mỗi ngày có thể tích luỹ được 914 g protein/kg khối lượng cơ thể. Trong khi đó, lợn lớn chỉ tích luỹ được 0,30,4 g protein/kg khối lượng cơ thể. Qua đó, ta thấy cường độ trao đổi chất ở
lợn con và lợn trưởng thành chênh lệch khá lớn. Mặt khác ta biết lợn con
trong thời kỳ này chỉ tích luỹ nạc là chính. Vì vậy tiêu tốn thức ăn ít hơn so
với lợn trưởng thành.
Theo Nguyễn Khánh Quắc, Nguyễn Quang Tuyên (1993) [15] cho biết:
Các thành phần trong cơ thể lợn thay đổi rất nhiều, hàm lượng nước trong cơ
thể giảm dần theo tuổi, đặc biệt lợn càng lớn thì giảm càng nhiều. Hàm lượng
lipit tăng nhanh theo tuổi từ khi mới đẻ đến 3 tuần tuổi. Hàm lượng protein
cũng tăng nhanh theo tuổi nhưng với hàm lượng không nhất định. Hàm lượng
khoáng có biến đổi liên quan đến quá trình tạo xương.Từ lúc mới đẻ đến 3
tuần tuổi có hàm lượng khoáng giảm đáng kể và ở giai đoạn 21- 56 ngày tuổi
giảm không đáng kể.
2.1.1.2. Đặc điểm phát triển cơ quan tiêu hóa
Theo Trần Văn Phùng và cs (2004 ) [12]: Cơ quan tiêu hóa của lợn con
con giai đoạn theo mẹ phát triển nhanh về cấu tạo và hoàn thiện dần về chức
năng tiêu hóa, nó có biểu hiện:
- Lúc 10 ngày tuổi dung tích dạ dày của lợn con tăng gấp 3 lần lúc sơ
sinh, đến lúc 20 ngày tuổi tăng gấp 8 lần, lúc 30 ngày tuổi tăng gấp 14 lần
(dung tích lúc sơ sinh khoảng 0,03 lít ).
- Lúc 10 ngày tuổi dung tích ruột non của lợn con tăng gấp 3 lần lúc sơ
sinh, lúc 20 ngày tuổi tăng gấp 6 lần, và lúc 30 ngày tuổi tăng gấp 10 lần.


6
hạt chứa HCl nhiều hơn và sức tiêu hóa nhanh hơn dịch vị khi cho ăn sữa.
Đây là cơ sở bổ sung thức ăn sớm cho lợn con, đồng thời tiến hành cai sữa
sớm cho lợn con, làm tăng số lứa trên năm của lợn mẹ, nâng cao hiệu quả
kinh tế.
2.1.1.3. Đặc điểm về khả năng điều tiết thân nhiệt
Cơ năng điều tiết nhiệt của lợn con chưa hoàn chỉnh nên thân nhiệt chưa
ổn định, nghĩa là sự sinh nhiệt và thải nhiệt chưa cân bằng. Khả năng điều tiết
nhiệt của lợn con còn kém do nhiều nguyên nhân:
- Lông thưa, do lớp mỡ dưới da còn mỏng, lượng mỡ glycozen dự trữ
trong cơ thể còn thấp, mặt khác diện tích bề mặt cơ thể lợn so với khối lượng
chênh lệch tương đối cao nên lợn con đễ mất nhiệt và khả năng cung cấp nhiệt
cho lợn con chống rét còn thấp nên lợn con dễ mắc bệnh khi thời tiết thay đổi.
Vì vậy, phải tạo mọi điều kiện thích hợp trong quá trình sinh sản đẻ lợn con
không bị thay đổi nhiệt độ đột ngột lúc mới sinh.
- Hệ thần kinh điều khiển cân bằng nhiệt chưa hoàn chỉnh nên năng lực
phản ứng kém, dễ bị ảnh hưởng khi khí hậu bên ngoài thay đổi đột ngột.
Mức độ hạ thân nhiệt nhiều hay ít, nhanh hay chậm chủ yếu phụ thuộc
vào nhiệt độ chuồng nuôi và tuổi của lợn con. Nhiệt độ chuồng nuôi càng thấp
thân nhiệt lợn con hạ xuống càng nhanh, tuổi của lợn con càng ít thân nhiệt hạ
xuống càng nhiều.
Độ ẩm cũng là một yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng điều hòa
thân nhiệt lợn con. Nếu độ ẩm cao thì lợn con dễ bị mất nhiệt và có thể bị cảm
lạnh. Độ ẩm thích hợp của lợn con ở nước ta là: 56% - 70%.
Do đó nếu chăm sóc không tốt lợn dễ còi cọc và chết đặc biệt là vào mùa
Đông khi thời tiết mưa phùn lợn con dễ bị mắc bệnh về đường tiêu hóa, đặc
biệt là bệnh lợn con iêu chảy.


7

đặc biệt là các tổ chức như xương, cơ bắp và bộ máy tiêu hóa, cũng như cơ
năng hoạt động của nó. Sức đề kháng của lợn con còn kém, nhạy cảm với các
yếu tố của môi trường xung quanh làm cho lợn con dễ nhiễm bệnh tật, đặc
biệt là các bệnh về đường tiêu hóa. Lợn con sống độc lập nên thường xảy ra
hiện tượng nhớ mẹ, nhớ đàn, và có thể cắn xé lẫn nhau để tranh dành thứ bậc
trong đàn.
2.1.2. Những hiểu biết về bệnh tiêu chảy lợn con
2.1.2.1. Nguyên nhân gây bệnh tiêu chảy ở lợn con
* Do vi khuẩn
Khi nghiên cứu về nguyên nhân gây bệnh tiêu chảy, nhiều tác giả đã kết
luận rằng trong bất cứ trường hợp nào của bệnh cũng có vai trò tác động của
vi khuẩn. Nhiều tác giả khi nghiên cứu về hội chứng tiêu chảy đã chứng minh
rằngkhi gặp những điều kiện thuận lợi, những vi khuẩn thường gặp ở đường
tiêu hóa sẽ tăng độc lực, phát triển với số lượng lớn và trở thành vi khuẩn có
hại và gây bệnh. Theo Trịnh Văn Thịnh (1985) [20], cho rằng một số tác nhân
nào đó, trạng thái cân bằng của hệ sinh vật đường tiêu hóa bị phá vỡ, tất cả
hoặc chỉ một loại nào đó sinh sản lên quá nhiều sẽ gây nên hiện tượng loạn
khuẩn. Loạn khuẩn đường ruột là nguyên nhân chủ yếu gây bệnh ở đường tiêu
hóa đặc biệt là ỉa chảy. Theo Đào Trọng Đạt và cs (1996) [2] cho biết, khi sức
đề kháng giảm E.coli thường xuyên cư trú trong đường ruột của lợn thừa cơ
sinh sản rất nhanh và gây nên sự mất cân bằng vi sinh vật đường ruột, gây
tiêu chảy.


9
* Do virus:
Ngoài sự góp mặt của vi khuẩn, người ta cũng chứng minh được rằng virus
là nguyên nhân gây ra tiêu chảy ở lợn. Nhiều tác giả đã nghiên cứu vàkết luận
một số virus như Rota virus, Parvo virus, Adeno virus, có vai trò nhất định gây
tiêu chảy ở lợn, sự xuất hiện của virus gây tổn thương niêm mạc đường tiêu hóa,

Bảng 4.1:

Tỷ lệ lợn con mắc bệnh tiêu chảy theo đàn và theo cá thể ......... 24

Bảng 4.2:

Tỷ lệ lợn con mắc bệnh tiêu chảy theo ngày tuổi ....................... 25

Bảng 4.3:

Tỷ lệ lợn con mắc bệnh tiêu chảy theo tính biệt ......................... 27

Bảng 4.4:

Tỷ lệ mắc bệnh lợn con tiêu chảy qua các tháng ........................ 28

Bảng 4.5.

Tỷ lệ lợn con mắc bệnh tiêu chảy theo mùa vụ .......................... 30

Bảng 4.6:

Tỷ lệ lợn con chết do mắc bệnh tiêu chảy theo ngày tuổi........... 31

Bảng 4.7:

Triệu chứng lâm sàng của lợn con khi mắc bệnh tiêu chảy ........ 32

Bảng 4.8:


làm tăng tính thấm của thành mạch, nước trong lòng mạch rút vào trong
ruột làm thức ăn nhão ra, đồng thời nhu động ruột tăng lên để đẩy thức ăn
ra ngoài gây hiện tượng ỉa chảy. Sự rối loạn vận chuyển nước và các chất
điện giải ở ruột non gây nên tiêu chảy do 2 cơ chế: tiêu chảy xuất tiết và
tiêu chảy thẩm thấu.
* Hậu quả của bệnh tiêu chảy lợn con:
Khi tác động vào cơ thể tùy từng nguyên nhân gây bệnh có quá trình
bệnh lý sinh bệnh và gây hậu quả cụ thể. Tuy nhiên khi hiện tượng tiêu chảy


12
xảy ra, cơ thể chịu một quá trình sinh bệnh và hậu quả của nó là làm cho con
vật mất nước, mất chất điện giải, trúng độc và suy giảm sức đề kháng.
Mất nước: Ở cơ thể khỏe mạnh nước chiếm khoảng 75% trọng lượng cơ
thể, được giữ ở dịch nội bào (50% thể trọng) và ở dịch ngoại bào 25%. Khi bị
viêm ruột cơ thể không những không hấp thu được nước do thức ăn nước
uống đưa vào mà còn mất nước do tiết dịch. Mặt khác do ruột bị viêm, tính
mẫn cảm tăng, nhu động ruột tăng lên nhiều lần. Hơn nữa tổ chức ruột bị tổn
thương, niêm mạc ruột tăng tiết kéo theo một lượng nước và chất điện giải với
hàng loạt các biến đổi bệnh lý khác. Nếu cơ thể mất 10% nước thì con vật có
thể chết.
2.1.2.3. Triệu chứng của bệnh tiêu chảy lợn con
Trên lợn con bị bệnh, lợn con thường nằm tụm lại, run rẩy hoặc nằm một
góc, da xung quanh đuôi và hậu môn có dính phân, phân lỏng đến sệt có màu
kem và có hiện tượng nôn mửa. Lợn con mất nước do tiêu chảy, mắt lõm vào,
da trở nên khô. Trước khi chết có thể thấy lợn con bơi chèo và sùi bọt mép.
Trên lợn con sau cai sữa, triệu chứng đầu tiên thấy sụt cân, đi phân nước và
mất nước, một vài trường hợp phân có máu hoặc đen như hắc ín hoặc sệt với
nhiều màu sắc như xám, trắng, vàng và xanh lá cây. Do đó màu sắc phân
không có ý nghĩa nhiều trong chẩn đoán lâm sàng. Có thể thấy lợn con chết

Năm 1992, Vũ Văn Ngữ [9] đã sử dụng chế phẩm vi sinh vật Subcolac
để phòng bệnh tiêu chảy, Subcolac là một hợp gồm 3 loại vi khuẩn sống:
Bacilus subtilis, Colibacterium và Lactobacilus. Chế phẩm subcolac được đưa
vào đường tiêu hóa để cung cấp một số men cần thiết, một số vi khuẩn có ích
để lặp lại sự cân bằng hệ vi sinh vật trong đường ruột.


14

Theo Tô Thị Phượng (2006) [14] dùng men vi sinh vật cho lợn uống
hoặc ăn có tác dụng giảm tỷ lệ lợn con bị tiêu chảy, lợn tiêu hóa thứ ăn tốt,
giảm mùi hôi chuồng.
2.1.2.5. Điều trị bệnh tiêu chảy ở lợn con
Đề điều trị bệnh tiêu chảy cần điều trị sớm, kịp thời, thực hiện biện pháp
điều trị tổng hợp như kết hợp điều trị nguyên nhân, điều trị triệu chứng và bổ
sung nước, chất điện giải cho gia súc, đồng thời có chế độ chăm sóc nuôi
dưỡng hợp lý, bổ sung các loại vitamin và khoáng chất cần thiết.
- Điều trị bệnh tiêu chảy bằng kháng sinh
Theo Nguyễn Bá Hiên, Trần Thị Lan Hương (2001) [4] sử dụng các loại
kháng sinh và hóa dược để điều trị chứng tiêu chảy, lập lại sự cân bằng cho
tập đoàn vi khuẩn đường ruột, lập lại sự cân bằng nước và điện giải cho kết
quả tốt.
Theo Bùi Thị Tho (1996) [21] kháng sinh dùng trong điều trị bệnh cho
kết quả rất khác nhau ở các địa phương khác nhau.Tại một địa phương nào đó
nếu một loại kháng sinh nào đó được dùng một thời gian dài thì hiệu lực điều
trị sẽ giảm dần theo thời gian.
- Điều trị tiêu chảy bằng chế phẩm sinh học
Để khắc phục những hạn chế của kháng sinh, hiện nay các nhà khoa học đã
và đang nghiên cứu bào chế ra các chế phẩm sinh học từ các vi sinh vật hữu ích.
Một số chế phẩm sinh học được dùng để điều trị tiêu chảy cho lợn là:


Yr

:Yorkshire

NCKH

: Nghiên cứu khoa học


16

Thuốc tác dụng kéo dài 72 giờ. nếu cần thiết có thể tiêm nhắc lại mũi 2
sau 3 ngày.
Cách dùng
Tiêm bắp (IM) hoặc dưới da (SC).
Lợn, trâu, bò, bê, nghé: 3 ml/ 40 kg TT.
Nếu cần thiết, tiêm nhắc lại sau 72 giờ.
* Thuốc Dynamutinin:
Thành phần:
Thuốc chất lượng cao.
Trong 100 ml chứa:
Tiamulin LA: 10 g
Dung môi vừa đủ: 100 ml
Công Dụng:
Tiamulin đặc biệt tác dụng mạnh đối với Mycoplasma spp và
Treponema spp.
Đặc trị suyễn, hồng lỵ, CRD ở gia cầm, viêm khớp, viêm vú, tiêu chảy,
viêm xoang mũi ở vịt, viêm khớp, liệt què ở gia cầm nói chung.
Viêm ruột và viêm khớp, hồng lỵ và tiêu chảy mất nước. Khi kết hợp với

vào những ngày đầu sau khi sinh và trong suốt thời kỳ bú mẹ.
Theo một số nhà nghiên cứu, lợn con do thiếu các nguyên tố khoáng vi
lượng như: Fe, Cu, I, nhất là Fe, Cu nên bị thiếu máu dẫn đến rối loạn chức
năng sinh lý của cơ thể, sức đề kháng giảm, sinh trưởng chậm, dễ mắc bệnh,
nhất là bệnh tiêu chảy ở lợn con.
Cũng có ý kiến cho rằng: Do bộ máy tiêu hóa của lợn con thiếu HCl tự
do làm cho men Tripsin và men Pepsin không được hoạt hóa, do đó làm giảm
quá trình tiêu hóa, Protein còn lại bị vi khuẩn gây thối phân hủy lên men gây
ra bệnh bệnh tiêu chảy.


18
Như vậy tiêu chảy là do môi trường nuôi dưỡng, điều kiện vệ sinh
chuồng trại kém, do các tác nhân stress có hại tác động lên cơ thể lợn con làm
giảm sức đề kháng, khi ấy tạo điều kiện cho các vi khuẩn có hại ở đường tiêu
hóa phát triển gây bội nhiễm.
Theo Phạm Khắc Hiếu và Ngọc Anh (1977) [5] khuyên nên dùng
Chlorramphenicol, Nitrofuratan và Neomycin để điều trị bệnh, vì các thuốc
này có tác dụng mạnh với E.coli.
Bệnh tiêu chảy ở lợn con khá phổ biến ở nước ta. Bệnh xảy ra ở mọi nơi,
mọi lúc nhưng thường tập trung vào vụ Đông Xuân nhất là sau những trận
mưa lớn, vào những ngày độ ẩm cao và khi thời tiết thay đổi đột ngột, nóng
lạnh thất thường (Trịnh Văn Thịnh, 1977; 1978 [21]; Đoàn Thị Băng Tâm,
1987 [17]; Sử An Ninh, 1981; 1991; 1992[10]; Hồ Văn Nam, 1982 [8]). Bệnh
tiêu chảy xảy ra với mọi hình thức chăn nuôi khác nhau, nhưng nhiều nhất là
chăn nuôi nái tập trung và chăn nuôi lạc hậu. Chú trọng tạo ra tiểu khí hậu
chuồng nuôi phù hợp với đặc điểm sinh lý lợn con, chăm sóc nuôi dưỡng
đúng quy trình kỹ thuật thì tỷ lệ lợn con mắc bệnh tiêu chảy thấp.
Tác giả Nguyễn Khánh Quắc và Nguyễn Quang Tuyên (1993) [15], cho
biết: Bộ máy tiêu hóa ở lợn con phát triển nhanh, song khả năng chống đỡ