Phan Thị Thu Hà_D3CT5

An sinh xã hội

Lời giới thiệu
HIV/AIDS là một đại dịch nguy hiểmvà diễn biến phức tạp ở hầu hết các
Quốc gia trên thế giới. Đến nay đã có khoảng 40 triệu người bị nhiễm
HIV, trong đó có hàng triệu trẻ em.
Trường hợp nhiễm HIV đầu tiên ở Việt Nam được phát hiện vào tháng
12 năm 1990 tại Thành phố Hồ Chí Minh và hiện nay HIV/AIDS đã và
đang lan rộng ra khắp các tỉnh, thành phố. HIV/AIDS đang ảnh hưởng
trực tiếp đến đời sống gia đình và cộng đồng dân cư, ảnh hưởng đến Kinh
tế- Xã hội của đất nước, đe dọa đến sức khỏe của người dân mà đặc biệt
là trẻ em – những chủ nhân tương lai của đất nước.
Trong bối cảnh dịch HIV/AIDS đang lan tràn, các nhóm xã hội dễ bị tổn
thương phải chịu nhiều tác động nhất. Tình trạng bất bình đẳng về giới
khiến cho phụ nữ và trẻ em gái mất đi các phương tiện để tự bảo vệ mình,
họ bị bóc lột, bị lạm dụng tình dục trong môi trường không an toàn…Trẻ
em được ra từ những người mẹ có HIV thường không được chăm sóc, có
khi còn bị bỏ rơi, quyền được đến trường có khi còn bị vi phạm bởi sự kì
thị và phân biệt đối xử của Xã hội.
Tại Hội nghị Quốc tế lần thứ 17 ở Mêxicô, cô bé Kare Dunaway đã phát
biểu: “ Chúng tôi những cậu bé và cô bé mang trong mình virut HIV và
lớn lên với nhiều mục tiêu trong cuộc sống: muốn trở thành nghệ sĩ, giáo
viên, bác sĩ thậm chí muốn kết hôn và sinh con…nhưng những ước muốn
ấy chỉ đạt được cả xã hội quan tâm”.
Chúng ta – những con người may mắn hơn, cần phải hanh động, cần phải
góp một phần nào đó giúp ích cho xã hội, giúp cho những đứa trẻ mang
1



biện pháp được áp dụng rộng rãi để đương đầu với những khó khăn,
các cú sốc về Kinh tế - Xã hội làm mất hoặc suy giảm nghiêm trọng
nguồn thu nhập do ốm đau, thai sản, thương tật do lao động, mất sức
lao động hoặc tử vong. An sinh xã hội cung cấp chăm sóc y tế và trợ
cấp cho các gia đình nạn nhân có trẻ em (ILO – 1984).
Quan điểm của Việt Nam: An sinh xã hội là một hệ thống các cơ chế
chính sách, các giải pháp của Nhà nước và cộng đồng nhằm trợ giúp
cho mọi thành viên trong xã hội đối phó với các rủi ro, các cú sốc về
Kinh tế - Xã hội làm cho họ suy giảm hoặc mất nguồn thu nhập do bị
ốm đau, thai sản, tai nạn, bệnh nghề nghiệp, già cả không còn sức lao
động hoặc vì các nguyên nhân khách quan khác rơi vào cảnh nghèo
khổ, bần cùng hóa và cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho cộng
đồng, thông qua các hệ thống chính sách và bảo hiểm xã hội, bảo
hiểm y tế, trợ giúp xã hội và trợ giúp đặc biệt.
1.2 - Khái niệm về trẻ em:
Theo quy định của Luật Bảo vệ, Chăm sóc và Giáo dục trẻ em thì trẻ
em là công dân Việt Nam dưới 16 tuổi.
Đặc điểm của trẻ em:
+ Về mặt sinh học: Trẻ em là người phát triển chưa đầy đủ về thể
chất, trí tuệ và nhân cách…Trẻ em chưa thể tự lập được trong cuộc

3


Phan Thị Thu Hà_D3CT5

An sinh xã hội

sống, cũng chưa có khả năng đánh giá hành vi và tự định hướng phát
triển, chưa có khả năng tự bảo vệ mình trước những tác động xấu từ

An sinh xã hội

sóc và điều trị bằng thuốc thì có tới khoang 60-70% các em chết sau 5
năm nhiễm bệnh.
1.5 - Quan điểm của Đảng và Nhà nước về chăm sóc sức khỏe cho trẻ
em nhiễm HIV/AIDS:
Đảng và chính phủ đã có sự quan tâm tới vấn đề chăm sóc và điều trị
cho trẻ em nhiễm HIV/AIDS. Đảng và Nhà nước có quan điểm rằng:
Tất cả các trẻ em nhiễm HIV/AIDS và bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS
cần phải được hưởng đầy đủ những quyền lợi dành cho một người về
ăn ở và học tập. Điều căn bản đầu tiên là giúp các em có được một
cuộc sống tối thiểu như có một chỗ ở, có thể có một nhà ở hay một
mái ấm tình thương hoặc một trung tâm bảo trợ nào đó.Tại những nơi
đó các em cần phải được chăm sóc sức khỏe, điều trị khi bị bệnh …
Ngoài ra tất cả các em cũng được hỗ trợ xây dựng các mối quan hệ
trong xã hội nhằm giúp các em có được một cuộc sống bình thường
giữa xã hội, như bao trẻ em may mắn khác.
Theo Luật Bảo vệ, Chăm sóc và Giáo dục trẻ em:
Điều 53. Trẻ em nhiễm HIV/AIDS:
Trẻ em nhiễm HIV/AIDS không bị phân biệt đối xử; được Nhà nước
và xã hội tạo điều kiện để chữa bệnh, nuôi dưỡng tại gia đình và tại
các cơ sở trợ giúp trẻ em.

5


Phan Thị Thu Hà_D3CT5

An sinh xã hội


Phan Thị Thu Hà_D3CT5

An sinh xã hội

trường hợp HIV dương tính. Trong đó có tới 40% thai phụ chỉ biết mình
nhiễm HIV khi chuyển dạ. Điều này đồng nghĩa với việc những thai phụ
này đã tự đánh mất cơ hội để tiếp cận đến thuốc điều trị kháng vi rút dự
phòng lây truyền từ mẹ sang con.
Như vậy vấn đề chăm sóc sức khỏe cho trẻ em ngay từ trong bụng mẹ đã
không được quan tâm môt cách đúng mức. Những đứa trẻ đó hoàn toàn
có thể khỏe mạnh như bao đứa trẻ khác nếu được chăm sóc và dự phòng
đúng cách ngay từ khi mang thai.
Kết quả khảo sát cho thấy sự kì thị và phân biệt đối xử là nguyên nhân
gây cản trở các dịch vụ chăm sóc sức khỏe và giáo dục đối với trẻ em
nhiễm HIV. Nỗi lo lắng bị kì thị cũng khiến các gia đình có trẻ em nhiễm
HIV e ngại chia sẻ thông tin. Điều này làm cho việc tiếp cận các dịch vụ
chăm sóc và điều trị cho các em gặp nhiều khó khăn.
Ở nước ta những người nhiễm HIV, trong đó có trẻ em luôn bị kì thị và
phân biệt đối xử. Nhà trường và phụ huynh học sinh cũng tạo ra rào cản
trong học tập đặc biệt là trong các lớp mẫu giáo và các khóa đào tạo
nghề. Trong một diễn đàn về trẻ em nhiều trẻ em có HIV đã cho biết: Các
em bị tẩy chay và bị bắt nạt bởi các bạn cùng trang lứa và bị phân biệt đối
xử bởi giáo viên. Những người chăm sóc trẻ này cho biết họ gặp rất nhiều
khó khăn trong việc nhập học cho trẻ và động viên trẻ đến trường.
Chính sự kì thị và phân biệt đối xử với trẻ em nhiễm HIV khiến cho các
em bị hạn chế cơ hội được chăm sóc sức khỏe. Theo thống kê của Cục
Bảo vệ và chăm sóc sức khỏe của trẻ em có tới 51,5 % số trẻ nhiễm HIV
không được tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe và điều trị bệnh một
cách đầy đủ. Trong số đó có tới 35% trẻ bị bỏ rơi không được quan tâm
đúng mức từ phía cộng đồng và xã hội.

trẻ em nhiễm HIV còn nhiều bất cập. Chính điều đó đã gây cản trở cho
vấn đề chăm sóc và điều trị cho các em. Như một gia đình ở huyện Văn
Lãng (tỉnh Lạng Sơn) có con trai chết vì AIDS. Con dâu sau đó một
tháng cũng chết vì AIDS. Bà nội ở cái tuổi “xưa nay hiếm” phải còm

8


Phan Thị Thu Hà_D3CT5

An sinh xã hội

cõm nuôi hai đứa cháu. Và đã ba năm nay gia đình không được hưởng
một chế độ trợ cấp nào.
Gia đình kêu lên tỉnh thì được giải thích vì là cán bộ về hưu nên bà không
được hưởng trợ cấp ( trong khi đó lương hưu của bà là 300 nghìn đồng/
tháng).
Như vậy cuộc sống của ba bà cháu phải đối mặt với rất nhiều khó khăn
với đồng lương ít ỏi. Hai đứa trẻ đang mang trong mình virut HIV không
được chăm sóc và điều trị đúng cách. Do đó vấn đề chăm sóc sức khỏe
cho những đứa trẻ này rất cần được quan tâm, hỗ trợ và giúp đỡ từ phía
các cơ quan tổ chức có thẩm quyền.
2- Đánh giá về thực trạng:
2.1- Ưu điểm:
Công tác chăm sóc và điều trị cho trẻ em nhiễm HIV đã có những nỗ lực
đáng kể. Đảng và Nhà nước đã có sự quan tâm đến vấn đề này.Các trẻ
ngày càng được quan tâm hơn, được chăm sóc hơn. Xã hội và cộng đồng
cũng đã phần nào giảm bớt những kì thị và phân biệt đối xử như trước
với các em.
Hiện nay đã có những chương trình Quốc gia về vấn đề chăm sóc và điều

làm giảm nồng độ HIV trong máu, phòng những bệnh nhiễm trùng đe
dọa tới tính mạng và kéo dài thời gian khỏe mạnh cho trẻ. Giúp trẻ có
thêm niềm tin vào cuộc sống.
Tuy nhiên phần lớn trẻ nhiễm HIV lại được sinh ra trong các gia đình
nghèo, một số trẻ còn bị bỏ rơi không nơi nương tựa, không có chế độ
bảo hiểm y tế. Trong khi đó chế độ chăm sóc và điều trị chưa rõ ràng, dẫn
đến khả năng tiếp cận các dịch vụ y tế cho trẻ nhiễm HIV còn thấp.
Bộ máy tổ chức chăm sóc và điều trị cho trẻ chưa được chuẩn bị tốt, các
hoạt động tổ chức chăm sóc còn nhiều bất cập.
Kinh phí của chương trình quốc gia hàng năm dành cho chăm sóc và điều
trị trẻ em có HIV còn thấp. Do đó chưa thể đáp ứng được đầy đủ nhu cấu
chăm sóc và điều trị.

10


Phan Thị Thu Hà_D3CT5

An sinh xã hội

Việc tiếp cận các dịch vụ liên quan đến HIV nói riêng và việc cung cấp
ARV một cách hạn chế theo chỉ tiêu của mỗi tỉnh là một rào cản. Hiện đã
có những kế hoạch nhằm mở rộng nhanh chóng số lượng các Quận huyện
được cung cấp các dịch vụ chuẩn đoán HIV, cung cấp thuốc ARV. Tuy
nhiên điều đáng băn khoăn là các biện pháp can thiệp này không được áp
dụng một cách đồng đều trên các khu vực địa lý khác nhau. Hiện tại thị
hầu hết các can thiệp đều tập trung nhiều ở các khu vực thành thị. Trẻ em
bị nhiễm HIV là dân tộc thiểu số ở các khu vực vùng cao, khu vực nông
thôn ít nhận được sự hỗ trợ, chăm sóc và điều trị.
Các hỗ trợ mặt tâm lý cho trẻ em và trẻ vị thành niên mới chỉ được thực

trong bào thai, trong lúc sinh qua sữa mẹ).
+ Qua đường máu và chế phẩm máu bị nhiễm HIV, do dùng chung
dụng cụ tiêm chích bị nhiễm HIV.
+ Qua quan hệ tình dục không an toàn.
Trẻ bị nhiễm HIV sẽ trải qua các giai đoạn sau :
* Giai đoạn không có triệu chứng: Trẻ đã bị nhiễm HIV những cơ thể
vẫn chưa bị suy giảm miễn dịch, trẻ vẫn khỏe mạnh bình thường.
* Giai đoạn có triệu chứng: Trung bình khoảng 8 tháng sau khi bị
nhiễm ( có thể dài hơn thậm chí kéo dài tới 6 -7 năm sau khi trẻ bị
nhiễm).
Các biểu hiện trong giai đoạn này bao gồm: nhiễm khuẩn (trẻ bị viêm
phổi kéo dài, tưa miệng, chốc lở, mụn nhọt tái diễn, sốt kéo dài); gan,
lách, hạch to.
* Giai đoạn AIDS là giai đoạn cuối: Là giai đoạn cuối cùng của
bệnh, lúc này các biểu hiện trên kéo dài, nặng lên và trẻ tử vong.
Những trẻ sau đây nên đi làm xét nghiệm HIV:

12


Phan Thị Thu Hà_D3CT5

An sinh xã hội

- Tất cả các trẻ sinh ra từ mẹ bị nhiễm HIV.
- Trẻ bị xâm hại tình dục.
- Trẻ sinh ra tại các gia đinh có bố hoặc mẹ nghiện ma túy, hoạt
động mại dâm, quan hệ tình dục với nhiều người.
- Trẻ có một số biểu hiện không rõ nguyên nhân như: Sốt kéo dài
trên 1 tháng, tiêu chảy kéo dài trên một tháng, sụt cân nhiều, hạch

được thu dọn thường xuyên để đảm bảo luôn sạch sẽ và thoáng mát
về mùa hè, ấm về mùa đông, không có khói thuốc lá, khói than,
không nuôi vật nuôi trong nhà.
Tạo cho trẻ một cuộc sống khỏe mạnh,dành nhiều tình cảm và sự yêu
thương đối với trẻ. Dạy và hướng dẫn cho trẻ biết chăm sóc giữ gìn
và vệ sinh cá nhân.
Hầu hết những đứa trẻ này thường hiếu động, tuy nhiên cũng cần
khuyến khích trẻ rèn luyện thân thể, tập thể dục thường xuyên.
Mỗi năm hai lần cho trẻ đi khám răng miệng. Phải báo cho bác sĩ nha
khoa biết để trẻ được thăm khám cẩn thận.
+ Về nghỉ ngơi:
Trẻ nhiễm HIV cần ngủ nhiều có thời gian nghỉ ngơi nhiều hơn so
với các đứa trẻ khác. Người thân nên dành nhiều thời gian chơi, nói
chuyện, ôm ấp trẻ. Giúp cho trẻ có một cuộc sống bình thường như
bao đứa trẻ khác.
Khi trẻ có những biểu hiện như sốt, ho, thở nhanh và khó, chán ăn,
gấy sút nhanh, xuất hiện những đốm trắng hoặc những vết đau trong
miệng, xuất hiện mụn nhiều tiêu chảy, nôn mửa…Cần đảm bảo cho
trẻ phải được điều trị và theo dõi liên tục.
Trẻ nhiễm HIV có thể vẫn tiếp tục khỏe mạnh trong một thời gian
dài, nhưng để theo dõi diễn biến sức khỏe của trẻ cần thường xuyên
cho trẻ được kiểm tra máu.

14


Phan Thị Thu Hà_D3CT5

An sinh xã hội


Phan Thị Thu Hà_D3CT5

An sinh xã hội

em cũng có những ước mơ, những hoài bão lớn lao do đó các em cần
phải được đối xử công bằng; tránh sự kì thị, xa lánh.
Trẻ em về bản chất là nhóm dễ bị tổn thương, các em đặc biệt dễ bị
tổn thương bởi HIV/AIDS và các tác động của HIV/AIDS gây ra.
Trong nhiều trường hợp các em thường là những người ít được trang
bị nhất để đương đầu với những thiệt hại do HIV/AIDS gây. Vì vậy
cần đảm bảo cho các em được chăm sóc và điều trị tốt nhất. Sự kì thị
và phân biệt đối xử với các em là hoàn toàn sai trái. Cần tìm cách
loại trừ quan điểm đó, chúng ta cần đảm bảo rằng không có trẻ em
nhiễm HIV nào phải gánh chịu điều này.
Cần cung cấp thêm nhiều hơn nữa các thông tin về chăm sóc sức
khỏe cho trẻ nhiễm HIV.
Việc tiếp cận các dịch vụ liên quan đến HIV nói riêng và việc cung
cấp ARV cần phải được tăng cường, để đảm bảo rằng tất cả các trẻ
em nhiễm HIV không kể thành thị hay nông thôn, đồng bằng hay
miền núi đều có cơ hội được tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe
tốt nhất.

2 – Một số kiến nghị:
2.1 Về phía Nhà nước:
HIV/AIDS đã và đang trở thành một đại dịch nguy hiểm mang tính
toàn cầu, đe dọa trực tiếp tới tính mạng và sức khỏe của con người và
tương lai nòi giống của dân tộc. Do đó ngoài vấn đề chăm sóc sức
khỏe và điều trị cho những người nhiễm HIV trong đó có trẻ em thì
vấn đề phòng chống HIV/AIDS phải được coi là nhiệm vụ trọng tâm,
cấp bách và lâu dài. Đảng và Nhà nước cần tăng cường phối hợp liên

Cần xóa bỏ sự kì thị và phân biệt đối xử với các em nhất là từ phía
những người xung quanh.
Nhà trường phải làm công tác giáo dục, tuyên truyền cho các trẻ em
khác không nên có thái độ xa lánh đối với các trẻ bị nhiễm HIV.

17


Phan Thị Thu Hà_D3CT5

An sinh xã hội

2.3- Về phía gia đình:
Gia đình luôn là chỗ dựa vững chắc nhất, chính vì thế cần chăm sóc
một cách đầy đủ nhất về sức khỏe và hỗ trợ về tinh thần cho các em.
Cần thường xuyên đưa các em tới các cở sở y tế thăm khám sức khỏe
và điều trị.
Gia đình cần tạo niềm tin, không nên bi quan, chán nản để giúp các
em có thêm nghị lực sống.

18


Phan Thị Thu Hà_D3CT5

An sinh xã hội

Kết luận
Trẻ em là tương lai của dân tộc và vận mệnh của đât nước. Nhưng
không phải đứa trẻ nào sinh ra cũng được phát triển một cách đầy đủ