http://kilobooks.com
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
M U
i sõu vo ch ủ phong kin, cỏc nh sỏng lp ch ngha Mỏc- Lờnin ủc

OBO
OKS
.CO
M

bit chỳ ý ủn ch ủ s hu rung ủt, xem nú l c s thc s ca mi hot ủng
xó hi ủng thi. Mỏc vit: " Ch ủ s hu ln v rung ủt l c s thc s ca
hot ủng xó hi trung ủi phong kin ". nc ta trc kia cng vy, ngi nụng
dõn sinh ra l ủ nghe thy cõu " ủt ca vua, chựa ca bt ".

Trong sut cỏc th k XIII- XV ch ủ s hu rung ủt ca nh nc chim
ủa v thng tr. th k XV do tỡnh hỡnh phỏt trin ca ch ủ rung ủt, nh nc
ủt ra ch ủ lc ủin b sung cho ch ủ bng lc bng h cú thu ca thi Trn.
Ch ủ thc phong vn ủc duy trỡ v dn dn ủc thay th bng chớnh sỏch
phong thng bng rung ủt.

S phỏt trin ca ch ủ rung ủt cỏc th k XIII- XV ủó din ra trong
mt khung cnh ủt nc thng nht. Rung ủt thuc quyn s hu ca nh nc
phong kin trung ng l b phn chim phn ln din tớch rung ủt ủó thnh thc
ủng thi. Chỳng ta cú th chia thnh hai loi theo mc ủ ph thuc vo s hu.
Loi 1 bao gm cỏc b phn rung ủt thuc quyn s hu trc tip ca nh nc
nh rung sn lng. tch ủin, rung quc kh hay rung quan.i vi loi rung
ủt ny nh nc xut hin nh mt ủa ch t nhõn, trc tip phỏt canh v trc
tip thu tụ. Vi quyn s hu v trc tip qun lý ca mỡnh, nh nc ủó dựng b

KI L

yếu thông qua quyền sở hữu ruộng ñất của mình. Đồng thời những người này vẫn
chịu sự chi phối pháp luật của nhà nước. Tuy nhiên khi sử dụng quyền sở hữu của
mình về ruộng ñất cả nước nhà Trần cũng như nhà Lê chủ yếu không phải chỉ nhằm

KI L

xây dựng quan hệ mà còn ñể " ñảm bảo nhân công " ñảm bảo thu nhập tô thuế


http://kilobooks.com
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
CH S HU NH NC V RUNG T
Thi ủi Lý- Trn l thi ủi huy hong nht trong s Vit theo suy ngh ph
cp khụng vỡ nhng chin cụng hin hỏch chng ngoi xõm m cũn l nhng cụng

OBO
OKS
.CO
M

trỡnh trớ tờ xõy dng v phỏt trin ủt nc trờn cỏc lnh vc: vn húa, vn hc...
T th k X, ch ủ phong kin dõn tc bt ủu thit lp, sau khi cuc khi
ngha Ngụ Quyn thng li (938). T ủy ch ủ phong kin Vit Nam vi nhng
ủc trng riờng, vi nhng qui lut riờng ủó phỏt trin liờn tc trong 10 th k. Tri
qua thi k Thp nh s quõn- phong kin cỏt c phõn tranh nhau rt ngn ngi, t
nh inh tr ủi nh nc quan ch tp trung hỡnh thnh. Cú th núi ngay trong giai
ủon ủu ca ch ủ phong kin dõn tc Vit Nam, tc giai ủon m nn kinh t
hng húa cha phỏt trin, th trng thng nht quc gia cha xut hin vy m nh
nc trung ng tp quyn ủó hỡnh thnh.


M

vi cỏc h thng sụng ln nh sụng Hng, sụng Mó, sụng Chu. Trong hon cnh
thiờn nhiờn thun li y, dõn tc Vit Nam ủó sm ủnh c v canh tỏc nụng
nghip; tuy nhiờn nú cng ủem li cho nụng dõn nhiu tai ha, ủú l tỏc hi ca
nhng trn lt kinh khng. Cho nờn vic ủp ủờ chng lt l vic trung tõm, quan
trng bc nht trong sn xut nụng nghip Vit Nam sut t my chc th k qua.
S c chộp rng qun Giao ch " phớa tõy huyn Long Biờn cú ủờ ủ gi nc
sụng". Tip ủú cỏc th k sau ủu cú núi ủn vic ủp ủờ, nht l thi k ủc lp
dõn tc tr ủi vic ủp ủờ li ủc chỳ trng ủc bit. Nm 1108 ủi Lý cú ủp ủờ
C xỏ v ủc bit l cụng trỡnh ủp ủờ nh nh ủi Trn... Nh vy nhng cụng
trỡnh tr thy ủú ủó ủũi hi s liờn kt gia nhõn dõn trong tng xó, tng ủa
phng v trong ton quc thnh mt khi thng nht, thnh mt quc gia thng
nht. Cho nờn cỏi yờu cu thng nht quc gia ngay trong giai ủon ủu ca ch ủ
phong kin dõn tc- th k X ủn th k XIV- ủó thnh mt yờu cu ch ủo ri.
Ngoi ra cũn cú yu t khỏch quan thụi thỳc lm cho nú ủc tng cng thờm,
ủc sc tin mnh thờm, ủú l yu t ngoi xõm. Vo th k th 3 trc cụng
nguyờn, Vit Nam ủó thnh mt chõu qun thuc Trung Quc di triu Tn,
Hỏn...Tuy nhiờn trong sut thi k Bc thuc, nhõn dõn Vit Nam luụn luụn ni

KI L

dy chng bn ỏp bc ngoi tc ủ ginh ủc lp dõn tc. T ủy hỡnh thnh mt
yờu cu cú tớnh cht quõn s: thng nht quc gia ủ chng ngoi xõm.
Xu hng trờn ủõy biu hin quyn s hu ti cao v rung ủt thuc nh
nc, c th l thuc nh vua. Trờn c s quyn s hu ti cao ủú, nh vua tin
hnh phong ủt v cp thỏi p cho thn thuc theo nguyờn tc phong cp khụng
vnh vin. Phong cp li nh vy l ủ duy trỡ quyn s hu rung ủt thuc nh
nc. V chng no m quyn s hu ny duy trỡ ủc thỡ b mỏy quan liờu ca
nh nc quõn ch mi cú th duy trỡ ủc.


KI L

chỳng. Mc dự th, s tn ti ca mt b phn ngy cng ln ca rung ủt thuc
quyn s hu t nhõn ủc s sỏch ghi chộp v nh nc cụng nhn chng t rng
chng t ch ủ s hu nh nc v rung ủt ngay thi Lý- Trn cng khụng
bao trựm ton b rung ủt trong nc, nú l mt trong 3 b phn ủt ủai ca nc
ta ( rung ủt t, rung ủt cụng v ủt bói hoang) ủng thi l c s kinh t- ti
chớnh ch yu ca nh nc quõn ch chuyờn ch, trung ng tp quyn.
Trờn lónh th i Vit thi Lý- Trn ủó sm tn ti hai hỡnh thc s hu
chớnh v rung ủt: s hu nh nc v s hu t nhõn, tha hng ca giai ủon


http://kilobooks.com
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
lch s trc ủú. S thng tr ca mt chớnh quyn trung ng duy nht trờn mt
lónh th quc gia thng nht m nhng hỡnh thc s hu t nhõn v rung ủt cha
cú ủiu kin v thi gian phỏt trin ủó lm cho t tng cụng hu, xem vua l bc

OBO
OKS
.CO
M

ti cao, tr nờn ph bin v tn ti khỏ bn vng. Nú gúp phn xỏc nhn s tn ti
v thng tr ca ch ủ s hu nh nc v rung ủt ca triu ủi Lý- Trn. Hn
na, ch ủ tụ thu ca nh nc trựn ng v nhng quyn hn ca nú ủi vi
ton b ủt ủai chng t nh nc ủú thc s l ngi ch ton b rung ủt trong
nc. Nhng ủiu ủỏng chỳ ý l, trong khi khng ủnh quyn s hu ti cao ca
mỡnh ủi vi ton b lónh th trong nc, chớnh quyn Lý- Trn vn cho phộp nhõn


- Rung sn lng:

OBO
OKS
.CO
M

rung tch ủin, rung ủn ủin.

Vi t cỏch giai cp thng tr, nh Lý v nh Trn ủu s dng quyn s hu
rung ủt ca mỡnh ủ cp ủt, ủt rung phự hp vi mt triu ủi quõn ch.
S c chộp " xa giỏ nh vua ủn chõu C Phỏp, sai cỏc quan ủo ủt vi mi
dm, ủt lm cm ủa sn lng". Rung sn lng ủc ủt ra nhm ly thu hoch
chi phớ vo vic th phng t tiờn ca cỏc h vua. Cn c vo ngun s liu thc
ủa, chỳng ta cú th thy rung sn lng gm hai phn : mt khu rung m v mt
khu rung th. V nguyờn tc, rung sn lng ủc giao lm rung cụng vnh vin
cho dõn s ti chia nhau cy cy, np mt ớt hoa li ủ chi phớ cho vic sa sang,
bo v lng tm cho nh vua. Cho ủn th k XIX,cỏc tỏc gi i Nam nht thng
chớ vn cũn ghi rừ v rung ủt sn lng ca nh Lý : " khu ủt rng chng trm
mu, c th um tựm, l cm ủa v l thang mc p ca nh Lý. Sau ny theo cỏc c
gi lng ỡnh Bng, trc cỏch mng thỏng Tỏm ch cú ton rung cụng. iu ủú
chng t rng, trong nhiu th k rung ủt sn lng núi chung khụng b t hu
húa. Tuy nhiờn tng din tớch sn lng khụng ln v mang nhng tớnh cht c bn
ca loi rung th ri rỏc cỏc ủa phng.

KI L

thi Trn, do cỏc vua ủc chụn nhiu ni khỏc nhau cho nờn rung sn
lng cng ủc ủt ri rỏc cỏc lng Thỏi ng, Long Hng... Cng nh ỡnh

tự binh ủc phõn phỏt cho cỏc vng hu lm nụ t, s cũn li ủc nh nc bin
thnh mt lc lng khai hoang. Nm 1252 trong ln ủỏnh Champa, Trn Thỏi
Tụng li bt thờm mt s tự binh Chm ủa v cho khai hoang lp lng Ngh An


http://kilobooks.com
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
v mt s vựng thuc Bc B. Nhiu tự binh Tng, Nguyờn, Ai Lao cng ủc s
dng vo cụng cuc khn hoang. Nh vy l t thi Lý, trờn ủt nc ta ny sinh
mt s lng do tự binh khn hoang lp thnh v ph thuc nh nc. Vic s dng

OBO
OKS
.CO
M

tự binh vo cụng cuc khn hoang, m rng din tớch canh tỏc rừ rng cú ý ngha
quan trng ủi vi sn xut nụng nghip ủng thi.

Bờn cnh ủú ủn thi Trn, nh nc bt ủu thc hin chớnh sỏch ủn ủin.
n ngha l tp trung ủụng ngi, ủin ngha l lm rung. Ch ủ ny cú
t thi Hỏn v tn ti mói ủn thi Thanh, nhm t chc khai hoang nuụi quõn ủi
hay thnh lp cỏc ủim di dõn, cho nờn cú quõn ủn, dõn ủn v thng ủn. Trong
thi k trc Lý ủó cú ủn ủin trờn lónh th nc ta. Thi Lý- Trn vn tip tc
tn ti cỏc ủn ủin.

Theo s c nhng tự binh b bt trong cỏc trn ủỏnh nhau vi nh Tng, nh
Nguyờn hay Champa ủu ủc ủa ủi khai hoang lp lng. thi Lý cú l chớnh
sỏch ủn ủin cha ủt ra. Tự binh thng ủc chia ủi khn hoang lp lng ri ly
tờn c ca h m ủt. Sang thi Trn, ngoi vic cho tự binh ủi khn hoang lp

Vn ủ thõn phn, ngi cy trong b phn rung quc kh khỏ phc tp.
mt s ni ngi cy gi thõn phn " Co ủin honh" hay " Co ủin nhi " ngha
l thõn phn nụ l. Di thi Lý, chỳng ta khụng rừ h phi chu ngha v nng n
ra sao nhng núi chung h cú th tr li ủa v thng dõn khi ht hn tự ti. Túm
li thõn phn ngi cy trong b phn rung quc kh cú th thuc vo hai phm
trự : nụ t hay nụ l, chu s chi phi hon ton ca nh nc; nụng dõn ph thuc,
np tụ ngay vo mựa lỳa chớn. Do ủú, nh Trn cú th tip nhn mi cỏch d dng
nhng nụ t ca cỏc quý tc, vng hu theo gic, b tch thu ti sn.
2. B phn rung ủt cụng lng xó

- B phn rung ủt do cỏc lng xó cy cy :

Lng xó hỡnh thnh t sm nc ta. Nhng khỏi nim lng, ch ny sinh t
xa xa ủc duy trỡ cho ủn cỏc th k sau. Trong cỏc th k b chớnh quyn
phng Bc xõm chim v ủụ h, nhõn dõn Vit Nam ủó c gng bo v nn t tr
ca mỡnh ro lng ủ bin thnh " phỏo ủi xanh " chng li mt cỏch hiu qu mi
chớnh sỏch thng tr, ủng húa ca chớnh quyn ủụ h, bo v nhng di sn vn húa
dõn tc.

Rung ủt cụng lng xó tuy ủó thuc s hu nh nc nhng vn do lng xó

KI L

qun lý. ú l lý do khin nú mang tờn " quan ủin " " quan ủin bn xó ". Cỏch gi
" quan ủin " ủó th hin quyn s hu ca nh nc ủi vi b phn rung ủt
cụng lng xó, v vỡ nú khụng ch tn ti trong giy t ca nh nc m cũn ủc
dựng ph bin trong nhõn dõn, cho nờn t nú chng t rng nhõn dõn ủng thi ủó
b buc phi chp nhn s tht ny. Theo ủa b Gia Long 4 ( 1085 ) tng din tớch
rung ủt cụng lng xó nhiu ủa phng cũn chim t l 50,60% tng din tớch
cụng t. Nh vy cú th khng ủnh rng thi Lý- Trn rung cụng lng xó gi

ruộng có người đứng tên, phân biệt với ruộng quan là loại ruộng khơng có chủ cố
định. Như vậy chúng ta có thể duy đốn rằng ruộng cơng làng xã nói chung được

KI L

chia lại định kỳ theo tục lệ cho các thành viên đến tuổi trong làng xã. Tuy nhiên
ngay dưới thời Trần, khơng phải làng nào cũng có hoặc có nhiều ruộng cơng,
khơng phải người dân nào cũng được xếp vào hạng được chia ruộng cơng. Đó cũng
là lý do nhà Trần đã quy định trong đánh thuế " ai khơng có ruộng đất thì được
miễn tất cả ".

Theo lệ của thời Lý- Trần những dân đinh được chia ruộng cơng đều chịu
mọi nghĩa vụ đối với nhà nước, từ nộp tơ thuế đến đi sưu dịch. Đây là cơ sở chủ
yếu để nhà Lý và nhà Trần thực hiện chính sách " ngụ binh ư nơng " . Và nư thế khi


http://kilobooks.com
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
chim ủot quyn s hu ca lng xó v rung ủt cụng ủ bin phn rung ủt
ny thnh mt b phn thuc s hu nh nc, nh Lý- Trn ủó to cho mỡnh
ngun thu nhp ln nht. Tuy nhiờn do nhng hn ch chung trong s phỏt trin

OBO
OKS
.CO
M

ca nh nc nú buc phi duy trỡ t chc lng xó c vi t cỏch l mt ủn v kinh
t- xó hi, trc tip qun lý rung ủt v dõn ủinh.
- Phong thng v ban cp rung ủt :

Trờn bc ủng xõy dng mt nh nc ngy cng hon chnh cỏc tp ủon
thng tr Lý- Trn ủó tng bc s dng rung ủt cụng lng xó vo vic phong
cp cho quan li, h hng, cn thn v cụng thn ca mỡnh.

OBO
OKS
.CO
M

Phong thng cho nhng ngi cú cụng bng lng hay h nụng dõn l mt
hỡnh thc ủc thng xuyờn s dng trong thi Lý- Trn. Hỡnh thc phong h ca
cỏc triu ủi Phng Bc ủc s dng sm nht l thc p. Thi Lý vic ban thc
p cú l ủc thc hin ph bin hn. Phn ln cỏc ủi thn cú cụng ủu ủc ban
thc p. Theo thn Tớch ủa phng, thỏi ỳy Tụ Hin Thnh ủc ban thc p C
Am (Vnh Bc- Hi Phũng), thỏi ỳy Lý Cụng Bỡnh ủc ban thc p An Lóo
(Bỡnh Lc- H Nam Ninh).

nc ta, thụng thng thc p ch gm 1, 2 xó. Tt nhiờn vic ban thc p
ny tựy thuc cụng lao, chc v ca ngi ủc ban v khi ban, nh nc cng chỳ
ý ủn lng xó hay vựng ủt ủem ban l ủa phng giu hay nghốo, nhiu hay ớt h.
Bờn cnh vic ban thng thc p, nh Lý cũn thc hiu mt hỡnh thc ban
thng khỏc l ban thc p kốm tht phong. Theo bia Bo Ninh Sựng Phỳc t bi
dng, nm 1107 xó An Nguyờn (Chiờm Húa, H Tuyờn) thỡ phũ mó Thỏi phú,
trng chõu V Long l H Di Khỏnh ủc phong " ụ tri t v v ủi tng
quõn... thng tr cp, thc p 3.900 h, n tht phong 900 h ".
Do vic phong cp ca nh nc quỏ rng rói v do cụng lao ca cỏc cụng
thn tng ủi ln, nh nc khụng th phong thng thc p mt cỏch ủy ủ

KI L


Lý song cũng khơng phổ biến. Còn ở thời Trần thì nguồn sử liệu hồn tồn khơng
thấy nói gì về chính sách này.

Ở thời Trần bên cạnh chủ trương phong thưởng bằng ruộng đất nhà nước đã
thi hành chính sách ban cấp thang mộc ấp. Theo nghĩa gốc của nó thang mộc ấp là
đất của nhà Vua ban cho các chư hầu để lấy thu nhập chi phí vào việc "trai giới"
khi về chầu. Nó cũng có nghĩa là đất gốc của một triều đại. Hình thức ban thang
mộc ấp hay giao cho một vùng nào đó làm ấp thang mộc có nghĩa gần như thực ấp.
Người được ban ấp thang mộc ấp có thể vừa tu tơ thuế để hưởng vừa xây dựng dinh
thự để ở ngay trên vùng đất này.

Sau cuộc kháng chiến chống Ngun- Mơng sử cũ đã ghi lại một vài cách

KI L

phong thang mộc ấp. Ngồi việc thưởng tước, chức, nhà Trần còn cấp ruộng và ban
thưởng thang mộc ấp. Năm 1289 tướng Nguyễn Khối được phong liệt hầu và "
ban cho một quận làm thang mộc ấp, gọi là Khối Lộ ". Như vậy thang mộc ấp biến
thành một hình thức ban thưởng tương tự như thực ấp.
Các hình thức ban thưởng kiểu thực ấp, thang mộc ấp bằng đơn vị làng, ấp
chỉ phù hợp với thời Lý- Trần, khi mà nhà nước trung ương chưa nắm chắc được số
lượng ruộng đất cảu từng địa phương trong nước và chưa đặt ra cách ban thưởng
ruộng đất.


http://kilobooks.com
THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN
Cùng với những hình thức ban thưởng nói trên nhà Lý cũng như nhà Trần
còn có chế ñộ miễn mọi tô thuế, nghĩa vụ cho một thôn xã nào ñó ñể họ lo phụng
sự việc hương lửa một ngôi ñền nào ñó. Nhiều thần tích các ñền thờ lớn ở trong

ấp của Trần Khánh Dư, của Trần Thủ Độ, của Trần Quang Khải, của Trần Quốc
Chẩn chúng ta thấy thái ấp là một hình thức phong cấp làng xã cho các vương hầu
thời Trần và thực sự tồn tại.

Quy mô của thái ấp không lớn; chỉ một hay hai xã : Vạn Kiếp là hai làng,
Dương Xá là một làng …Dĩ nhiên các làng xã này ñều ñã tồn tại từ trước, có ruộng
ñất công và nằm ở một vị trí quan trọng. Theo quy chế của thế kỷ XVIII thì người


http://kilobooks.com
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
ch thỏi p ủc nh nc giao cho vic ủo ủc, phõn phi rung ủt cụng lng xó
theo ủnh k ca lng. Trong trng hp thỏi p ca nh Trn cú l cng nh vy.
Khi ủc quyn hng ton b tụ thu, su dch ca nhõn dõn trong thỏi p, ngi

OBO
OKS
.CO
M

vng hu tt nhiờn cú quyn quy ủnh cỏc vic phõn phi, min gim Thc t
ủa phng chng t rng vic xõy dung ph ủ ca vng hu cng khỏ ủỏng lu
ý. Dng Ho ( huyn Duy Tiờn- H Nam Ninh ) tng truyn l thỏi p ca
Trn Khỏnh D, thm chớ cũn c mt cỏi ho ln, bao bc xung quanh lng , rng
400 mu. Bờn trong thỏi p cũn thỏi p ca du vt Dinh Ph, Dinh Tỳiu ny
chng t rng vic xõy dung ph ủ mt cỏch quy mụ ch l hin tng cỏ bit,
song cng chng t rng ngi ch thỏi p cú quyn s dng lao dch ca dõn trong
vựng.Mt s ngi nghiờn cu khng ủnh quyn xõy dung quõn ủi riờng ca
cỏcvng hu thỏi p ca mỡnh. S thc trong nhng thi ủim chin tranh, s c
cú nhc ủn quõn ủi cỏc vng hu, chng hn nh Hoi vn hu Trn Quc Ton

trọng. Đó là cơ sở kinh tế chủ yếu của nhà nước. Nhà nước khơng chỉ xem nó là
nguồn thu nhập gần như duy nhất về lương thực và tiền mà còn lấy nó làm cơ sở
để có được sức lao động lao dịch gần như duy nhất và lực lượng quan sự cần thiết.
Hơn nữa, ruộng đất cơng và các làng xã còn là nguồn ngun liệu cần thiết để ban
cấp ni sống các quan lại của triều đình trung ương. Mặc dầu về ngun tắc nhà
nước cũng như các làng xã cấm đốn việc mua bán ruộng đất cơng vì đó là u cầu
tồn tại xu thế tiến triển chung của chế độ sở hữu nhà nước về ruộng đất là ngày
càng giảm sút về tác dụng và diện tích. Việc phong cấp ruộng đất, phong cấp các
làng làm tài sản tư, thái ấp… việc bán ruộng cơng khẩu phân đều là những hành vi
cần thiết khơng thể khơng diễn ra, song lại tạo nên sự thu hẹp dần tổng diện tích
ruộng đất cơng thu hẹp dần nguồn thu nhập của nhà nước trung ương. ý nghĩa của
chế độ sở hữu nhà nước về ruộng đất cũng giảm dần. Hậu quả tất nhiên của xu thế
tiến triển này là sự tăng mức thuế, bắt cả những người khơng có ruộng phải nộp
thuế, tăng cường chế độ lao dịch, thu hẹp ruộng đất khẩu phân của làng xã và cuối
cùng là cuộc sống cực khổ của nhân dân.

Sự thể hiện của chế độ sở hữu nhà nước về bộ phận ruộng đất cơng làng xã
khơng dừng lại ở các hình thức phong ấp, phong hộ. Nhà nước trung ương còn lấy

KI L

ruộng đất để ban cấp cho các chùa chiền, cơng thần, quan lại và họ hàng.
Ban đầu dưới thời Lý việc ban cấp ruộng đất còn hạn chế. Đối tượng chủ yếu
được ban cấp là nhà chùa. Việc ban cấp ruộng cho các chùa có lẽ tương đối phổ
biến cho nên, năm 1088, để giúp các sư quản lý ruộng đất, nhà Lý đã đặt chức “ đề
cử ’’ ding quan văn sung giữ vì “ chùa có điền nơ và kho của cải’’.
Thời Lý, nhà nước cũng bước đầu lấy ruộng đất cơng làng xã ban thưởng
cho những người có cơng. Xuất hiện hình thức thác đao điền. Đại Việt sử ký tồn
thư của Ngơ Sĩ Liên là nguồn sử liệu chính thống đầu tiên viết lại sự kiện Phong


ñất, nhà nước quân chủ trung ương tập quyền ñã từng bước tăng cường quyền lực

KI L

thực sự của mình ñối với ruộng ñất công làng xã. Việc ban thưởng bằng ruộng ñất
ñã mở ñầu cho việc từng bước sử dụng ruộng ñất làm bổng lộc ho các quan lại. Chế
ñộ sở hữu nhà nước về ruộng ñất lấn thêm một bước vào quyền chiếm hữu của làng
xã.

Có một ñiểm ñáng lưu ý là khi nghiên cứu về chế ñộ ruộng ñất ở thời Lý
Trần nói chung và chế ñộ sở hữu nhà nước về ruộng ñất ñương thời nói riêng chúng
ta không thể bỏ qua vấn ñề tính chất kinh tế- xã hội của nó.


http://kilobooks.com
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
cỏc th k XI- XIV, nhng lc lng sn xut trong nụng nghip ủó phỏt
trin v chiu sõu. Li cy ủó ph bin. K thut nụng nghip phỏt trin trờn c s
mt h thng cụng trỡnh thu li ủi quy mụ v cú hiu qu thc s. Cỏc phng

OBO
OKS
.CO
M

th cụng phỏt trin v tỏch dn ra khi nụng nghip Tt c nhng ủiu núi trờn l
ủiu kin tn ti ca ch ủ s hu nh nc v rung ủt thi Lý- Trn. ng
thi chỳng ta cú th thy b phn rung ủt thuc s hu nh nc cú rt nhiu
loi ngi cy : nhng ngi b tự ti ; nhng nụng dõn cy rung tch ủin ; nhng
ngi nụng dõn cy rung sn lng hay rung th ; nụng dõn cy rung cụng lng

sở hữu ruộng ñất của nhà nước là một khía cạnh thể hiện rất rõ tình hình kinh tế
nông nghịêp cũng như vấn ñề chính trị của thời ñại chế ñộ phong kiến tập quyền.

OBO
OKS
.CO
M

Tóm lại ta có thể kết luận rằng, chế ñộ sở hữu ruộng ñất của nhà nước ở thời Lý-

KI L

Trần là một hình thức sở hữu ruộng ñất phong kiến.


http://kilobooks.com
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
KT LUN
Tha hng v tip tc phỏt trin nhng di sn ca cỏc giai ủon trc, xó

OBO
OKS
.CO
M

hi nc ta thi k Lý- Trn ủó hỡnh thnh mt bc tranh nhiu mu nhiu v v
cỏc hỡnh thc s hu v chim hu rung ủt, t ch ủ s hu nh nc, s hu
lng xó ủn s hu nh, t nhõn ca nụng dõn lao ủng.. Tng bc xut hin
nhng hỡnh thc chim hu rung ủt cú ủiu kin v thi hn khỏc nhau nh
rung cụng thn, rung th nghip... Song trong bc tranh nhiu mu ủú, ch ủ s

ch ủ chim hu lng xó v rung ủt cụng ch tn ti trong mt s lng nht ủnh,
cú th l phn ln. Khi b tc ủot quyn s hu, lng xó vi sc mnh truyn

OBO
OKS
.CO
M

thng ca mỡnh ủó c gng duy trỡ quyn chim hu rung ủt cụng ca mỡnh, hn
ch vic t hu hoỏ nú cng nh hn ch s tn cụng sõu hn na ca ch ủ s
hu nh nc. iu ny lm cho lng xó hu nh tr thnh ngi s hu thc t
b phn rung ủt ny.

Rừ róng vai trũ cng nh v trớ ca b phn rung ủt do nh nc trung
ng trc tip qun lý trong xó hi phong kin ủng thi l rt quan trng v l c

KI L

s cho vn ủ rung ủt ủc phỏt trin trong nhng th k tip theo.


http://kilobooks.com
THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Kinh tế xã hội Lý Trần, Tạp chí nghiên cứu lịch sử, số 4- 1996.

OBO
OKS
.CO
M

KẾT LUẬN .......................................................................................................... 22
TÀI LIỆU THAM KHẢO................................................................................... 24

KI L

MỤC LỤC ........................................................................................................... 24