BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
BÀNG ĐỨC SÂM
XÂY DỰNG HỆ THỐNG WEBQUEST CÁC CHỦ ĐỀ
TÍCH HỢP TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC 12 THPT
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
VINH – 2015
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
BÀNG ĐỨC SÂM
XÂY DỰNG HỆ THỐNG WEBQUEST CÁC
CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP
TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC 12 THPT
Chuyên ngành: Lí luận và Phương pháp dạy học bộ môn hóa học
Mã số: 60.14.01.11
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học:
TS. LÊ DANH BÌNH
VINH – 2015
1.1. Xu hướng đổi mới giáo dục phổ thông........................................................................4
1.1.1. Xu hướng đổi mới giáo dục trên thế giới..................................................................4
1.1.2. Xu hướng đổi mới giáo dục ở Việt Nam..................................................................5
1.1.2.1. Mục tiêu tổng quát.................................................................................................5
1.1.2.2. Mục tiêu cụ thể.......................................................................................................5
1.1.3. Định hướng đổi mới phương pháp dạy học trong giáo dục THPT theo hướng tiếp
cận năng lực.........................................................................................................................6
1.2. Giáo dục và công nghệ.................................................................................................6
1.2.1. Bản chất của công nghệ trong giáo dục....................................................................6
1.2.2. Công nghệ giáo dục trong kỉ nguyên thông tin........................................................7
1.2.3. Vai trò của CNTT&TT trong dạy học......................................................................7
1.2.3.1.Máy tính trở thành bảng phụ hỗ trợ giảng dạy.......................................................7
1.2.3.2. CNTT là người bạn đồng hành của học sinh.........................................................7
1.2.3.3. CNTT là "trợ lí không lương" của quản lí giáo dục..............................................8
1.3. Dạy học tích hợp..........................................................................................................8
1.3.1. Khái niệm tích hợp....................................................................................................8
1.3.2. Quan niệm về dạy học tích hợp................................................................................8
1.3.2.1. Dạy học giải quyết vấn đề .....................................................................................8
1.3.2.2. Dạy học định hướng hoạt động............................................................................10
1.3.3. Các đặc điểm của dạy học tích hợp........................................................................11
1.3.3.1. Lấy người học làm trung tâm...............................................................................11
1.3.3.2. Định hướng đầu ra................................................................................................11
1.3.3.3. Dạy và học các năng lực thực hiện......................................................................12
1.3.4. Các hình thức tích hợp............................................................................................13
1.3.4.1. Tích hợp trong nội môn.......................................................................................13
1.3.4.2. Tích hợp đa môn..................................................................................................13
1.3.4.3. Tích hợp liên môn................................................................................................14
1.3.4.4. Tích hợp xuyên môn............................................................................................14
1.5.4. Xây dựng nhiệm vụ.................................................................................................28
1.5.5. Thiết kế quá trình....................................................................................................28
1.5.6. Thiết kế đánh giá.....................................................................................................28
1.5.7. Trình bày trên trang Web........................................................................................28
1.5.8. Thực hiện WebQuest...............................................................................................29
1.5.9. Đánh giá, sửa chữa, cải tiến....................................................................................29
1.6. Thực trạng về dạy học các nội dung tích hợp trong môn Hóa học hiện nay ở trường
phổ thông bằng phương pháp WebQuest..........................................................................29
1.6.1. Mục đích và phương pháp điều tra.........................................................................29
1.6.1.1. Mục đích điều tra.................................................................................................29
1.6.1.2. Phương pháp điều tra...........................................................................................29
1.6.2. Thái độ của HS........................................................................................................29
1.6.3. Thái độ của GV.......................................................................................................29
Bảng 1.4: Thăm dò ý kiến giáo viên về vấn đề dạy và học tích hợp theo phương pháp
WebQuest với giáo viên đang giảng dạy tại các trường THPT Thọ Xuân – Thanh Hóa 31
Bảng 1.5: Thăm dò ý kiến học sinh về vấn đề học tích hợp theo phương pháp WebQuest
với học sinh tại các trường THPT Thọ Xuân – Thanh Hóa.............................................31
KẾT LUẬN CHƯƠNG I.................................................................................................32
Chương 2...........................................................................................................................33
XÂY DỰNG HỆ THỐNG WEBQUEST CÁC CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP TRONG DẠY
HỌC HÓA HỌC LỚP 12 THPT......................................................................................33
2.1. Các chủ đề tích hợp trong chương trình hóa học 12 THPT được xây dựng bằng hệ
thống Webquest.................................................................................................................33
2.1.1. Các chủ đề tích hợp.................................................................................................33
2.1.1.1. Chủ đề 1: Cacbohidrat..........................................................................................33
2.1.1.2. Chủ đề 2: Amin,aminoaxit và protein..................................................................33
2.1.1.3. Chủ đề 3: Polime và vật liệu polime....................................................................34
2.1.1.4. Chủ đề 4: Hóa học và vấn đề môi trường............................................................35
2.4.6. Trình bày trang Web...............................................................................................60
2.4.7. Thực hiện WebQuest...............................................................................................60
2.4.8. Đánh giá, sửa chữa..................................................................................................60
2.5. Xây dựng Webquest hỗ trợ dạy học Hóa học lớp 12 THPT bằng Google site.........60
2.5.1. Giới thiệu công cụ tạo web Google Sites...............................................................60
2.5.2. Các tính năng của Google Sites..............................................................................61
2.5.3. Các bước tạo Webquest với Google site.................................................................61
2.6. Một số phần mềm tạo trang WebQuest khác.............................................................67
2.6.1. Microsoft Word với xây dựng Webquest...............................................................67
2.6.2. eXe Learning...........................................................................................................71
2.6.3. Microsoft ProntPage................................................................................................72
2.6.4. Zunal Webquest maker...........................................................................................73
2.6.5. QuestGarden............................................................................................................73
2.7. Sử dụng WebQuest trong dạy học Hóa học 12 THPT..............................................74
2.7.1. Một số nội dung trong chương trình Hóa học 12 THPT có khả năng ứng dụng
WebQuest..........................................................................................................................74
2.7.2. Những phương pháp thường kết hợp với Webquest trong dạy học Hóa học 12
THPT.................................................................................................................................74
2.7.2.1. Phương pháp dạy học dự án.................................................................................74
2.7.2.2. Phương pháp làm việc nhóm...............................................................................75
2.7.2.3. Phương pháp nêu và giải quyết vấn đề................................................................76
2.7.2.4. Phương pháp dạy học kết hợp (Blended Learning).............................................77
2.7.3. Tiến trình thực hiện dạy học với WebQuest trong dạy học Hóa học 12 THPT....78
2.7.3.1. Nhập đề.................................................................................................................78
2.7.3.2. Xác định nhiệm vụ...............................................................................................78
2.7.3.3. Hướng dẫn nguồn thông tin:................................................................................78
2.7.3.4. Thực hiện:.............................................................................................................78
2.7.3.5. Trình bày:.............................................................................................................78
3.1. Mục đích thực nghiệm.............................................................................................101
3.2. Đối tượng thực nghiệm............................................................................................101
Bảng 3.1: Các lớp được chọn làm TN và ĐC................................................................101
3.3. Nội dung thực nghiệm..............................................................................................101
3.3.1. Thời gian thực nghiệm..........................................................................................102
3.3.2. Diễn biến cụ thể trong quá trình thực nghiệm......................................................102
3.4. Cách tiến hành thực nghiệm sư phạm......................................................................104
3.5. Kết quả thực nghiệm sư phạm.................................................................................104
3.5.1.Yêu cầu chung về sử lý kết quả TNSP..................................................................104
3.5.2. Kết quả TNSP........................................................................................................105
Bảng 3.2. Bảng thống kê điểm bài kiểm tra của các lớp...............................................105
Bảng 3.3 Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất tích lũy lớp 12A và 12B............106
Hình 3.4. Đồ thị đường lũy tích kết quả điểm thi của HS lớp 12A và 12B..................106
Bảng 3.5. Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất tích lũy lớp12C và 12D............106
.........................................................................................................................................107
Bảng 3.7. Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất tích lũy lớp 12E và 12G...........107
Bảng 3.9. Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất tích lũy của tổng các lớp..........108
qua bài kiểm tra lần 1 (Chương cacbohidrat).................................................................108
Bảng 3.11. Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất tích lũy của tổng các lớp........110
qua bài kiểm tra lần bài kiểm tra số 2( Hóa học và vấn đề môi trường)........................110
Bảng 3.13. Bảng phân loại theo học lực của HS............................................................110
.........................................................................................................................................111
Bảng 3.15. Bảng tổng hợp các tham số.........................................................................111
3.6. Đánh giá chung về kết quả thực nghiệm sư phạm...................................................112
3.6.1. Qua phân tích số liệu:............................................................................................113
3.6.2. Ý kiến của GV và HS............................................................................................113
3.6.2.1. Đối với GV.........................................................................................................113
3.6.2.2. Đối với HS..........................................................................................................113
1.1.2.2. Mục tiêu cụ thể.......................................................................................................5
1.1.3. Định hướng đổi mới phương pháp dạy học trong giáo dục THPT theo hướng tiếp
cận năng lực.........................................................................................................................6
1.2. Giáo dục và công nghệ.................................................................................................6
1.2.1. Bản chất của công nghệ trong giáo dục....................................................................6
1.2.2. Công nghệ giáo dục trong kỉ nguyên thông tin........................................................7
1.2.3. Vai trò của CNTT&TT trong dạy học......................................................................7
1.2.3.1.Máy tính trở thành bảng phụ hỗ trợ giảng dạy.......................................................7
1.2.3.2. CNTT là người bạn đồng hành của học sinh.........................................................7
1.2.3.3. CNTT là "trợ lí không lương" của quản lí giáo dục..............................................8
1.3. Dạy học tích hợp..........................................................................................................8
1.3.1. Khái niệm tích hợp....................................................................................................8
1.3.2. Quan niệm về dạy học tích hợp................................................................................8
1.3.2.1. Dạy học giải quyết vấn đề .....................................................................................8
1.3.2.2. Dạy học định hướng hoạt động............................................................................10
1.3.3. Các đặc điểm của dạy học tích hợp........................................................................11
1.3.3.1. Lấy người học làm trung tâm...............................................................................11
1.3.3.2. Định hướng đầu ra................................................................................................11
1.3.3.3. Dạy và học các năng lực thực hiện......................................................................12
1.3.4. Các hình thức tích hợp............................................................................................13
1.3.4.1. Tích hợp trong nội môn.......................................................................................13
1.3.4.2. Tích hợp đa môn..................................................................................................13
1.3.4.3. Tích hợp liên môn................................................................................................14
1.3.4.4. Tích hợp xuyên môn............................................................................................14
1.3.5. Thực tiễn dạy học tích hợp......................................................................................14
1.3.6. Tác dụng của dạy học tích hợp...............................................................................15
1.3.6.1. Chương trình dạy học truyền thống.....................................................................16
1.3.6.2. Quan điểm dạy học tích hợp................................................................................16
1.5.8. Thực hiện WebQuest...............................................................................................29
1.5.9. Đánh giá, sửa chữa, cải tiến....................................................................................29
1.6. Thực trạng về dạy học các nội dung tích hợp trong môn Hóa học hiện nay ở trường
phổ thông bằng phương pháp WebQuest..........................................................................29
1.6.1. Mục đích và phương pháp điều tra.........................................................................29
1.6.1.1. Mục đích điều tra.................................................................................................29
1.6.1.2. Phương pháp điều tra...........................................................................................29
1.6.2. Thái độ của HS........................................................................................................29
1.6.3. Thái độ của GV.......................................................................................................29
Bảng 1.4: Thăm dò ý kiến giáo viên về vấn đề dạy và học tích hợp theo phương pháp
WebQuest với giáo viên đang giảng dạy tại các trường THPT Thọ Xuân – Thanh Hóa 31
Bảng 1.5: Thăm dò ý kiến học sinh về vấn đề học tích hợp theo phương pháp WebQuest
với học sinh tại các trường THPT Thọ Xuân – Thanh Hóa.............................................31
KẾT LUẬN CHƯƠNG I.................................................................................................32
Chương 2...........................................................................................................................33
XÂY DỰNG HỆ THỐNG WEBQUEST CÁC CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP TRONG DẠY
HỌC HÓA HỌC LỚP 12 THPT......................................................................................33
2.1. Các chủ đề tích hợp trong chương trình hóa học 12 THPT được xây dựng bằng hệ
thống Webquest.................................................................................................................33
2.1.1. Các chủ đề tích hợp.................................................................................................33
2.1.1.1. Chủ đề 1: Cacbohidrat..........................................................................................33
2.1.1.2. Chủ đề 2: Amin,aminoaxit và protein..................................................................33
2.1.1.3. Chủ đề 3: Polime và vật liệu polime....................................................................34
2.1.1.4. Chủ đề 4: Hóa học và vấn đề môi trường............................................................35
2.1.1.5. Chủ đề 5: Đại cương về kim loại.........................................................................35
2.1.1.6. Chủ đề 6: Kim loại kiềm, kiềm thổ, nhôm..........................................................36
2.1.1.7. Chủ đề 7: Sắt và một số kim loại quan trọng......................................................37
2.1.2. Một số địa chỉ tích hợp trong chương trình Hóa học 12........................................37
2.5.1. Giới thiệu công cụ tạo web Google Sites...............................................................60
2.5.2. Các tính năng của Google Sites..............................................................................61
2.5.3. Các bước tạo Webquest với Google site.................................................................61
2.6. Một số phần mềm tạo trang WebQuest khác.............................................................67
2.6.1. Microsoft Word với xây dựng Webquest...............................................................67
2.6.2. eXe Learning...........................................................................................................71
2.6.3. Microsoft ProntPage................................................................................................72
2.6.4. Zunal Webquest maker...........................................................................................73
2.6.5. QuestGarden............................................................................................................73
2.7. Sử dụng WebQuest trong dạy học Hóa học 12 THPT..............................................74
2.7.1. Một số nội dung trong chương trình Hóa học 12 THPT có khả năng ứng dụng
WebQuest..........................................................................................................................74
2.7.2. Những phương pháp thường kết hợp với Webquest trong dạy học Hóa học 12
THPT.................................................................................................................................74
2.7.2.1. Phương pháp dạy học dự án.................................................................................74
2.7.2.2. Phương pháp làm việc nhóm...............................................................................75
2.7.2.3. Phương pháp nêu và giải quyết vấn đề................................................................76
2.7.2.4. Phương pháp dạy học kết hợp (Blended Learning).............................................77
2.7.3. Tiến trình thực hiện dạy học với WebQuest trong dạy học Hóa học 12 THPT....78
2.7.3.1. Nhập đề.................................................................................................................78
2.7.3.2. Xác định nhiệm vụ...............................................................................................78
2.7.3.3. Hướng dẫn nguồn thông tin:................................................................................78
2.7.3.4. Thực hiện:.............................................................................................................78
2.7.3.5. Trình bày:.............................................................................................................78
2.7.3.6. Đánh giá:..............................................................................................................79
Chủ đề 1: Cacbohidrat......................................................................................................79
1. Giới thiệu.......................................................................................................................79
2. Nhiệm vụ.......................................................................................................................79
3.3.1. Thời gian thực nghiệm..........................................................................................102
3.3.2. Diễn biến cụ thể trong quá trình thực nghiệm......................................................102
3.4. Cách tiến hành thực nghiệm sư phạm......................................................................104
3.5. Kết quả thực nghiệm sư phạm.................................................................................104
3.5.1.Yêu cầu chung về sử lý kết quả TNSP..................................................................104
3.5.2. Kết quả TNSP........................................................................................................105
Bảng 3.2. Bảng thống kê điểm bài kiểm tra của các lớp...............................................105
Bảng 3.3 Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất tích lũy lớp 12A và 12B............106
Hình 3.4. Đồ thị đường lũy tích kết quả điểm thi của HS lớp 12A và 12B..................106
Bảng 3.5. Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất tích lũy lớp12C và 12D............106
.........................................................................................................................................107
Bảng 3.7. Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất tích lũy lớp 12E và 12G...........107
Bảng 3.9. Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất tích lũy của tổng các lớp..........108
qua bài kiểm tra lần 1 (Chương cacbohidrat).................................................................108
Bảng 3.11. Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất tích lũy của tổng các lớp........110
qua bài kiểm tra lần bài kiểm tra số 2( Hóa học và vấn đề môi trường)........................110
Bảng 3.13. Bảng phân loại theo học lực của HS............................................................110
.........................................................................................................................................111
Bảng 3.15. Bảng tổng hợp các tham số.........................................................................111
3.6. Đánh giá chung về kết quả thực nghiệm sư phạm...................................................112
3.6.1. Qua phân tích số liệu:............................................................................................113
3.6.2. Ý kiến của GV và HS............................................................................................113
3.6.2.1. Đối với GV.........................................................................................................113
3.6.2.2. Đối với HS..........................................................................................................113
Bảng 3.16 : Ý kiến phản hồi của học sinh......................................................................114
3.6.3. Những thành công đạt được..................................................................................114
3.6.4. Những khó khăn....................................................................................................114
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3...............................................................................................116
GV
Giáo viên
HS
Học sinh
ICT
Công nghệ thông tin và truyền thông
KHKT
Khoa học kĩ thuật
KT – XH
Kinh tế xã hội
NXB
Nhà xuất bản
PPDH
Phương pháp dạy học
PPDHHH
Hình 3.4. Đồ thị đường lũy tích kết quả điểm thi của HS lớp 12A và 12B…….
Hình 3.6. Đồ thị đường lũy tích kết quả điểm thi của HS lớp 12C và 12D…….
Hình 3.8. Đồ thị đường lũy tích kết quả điểm thi của HS lớp 12E và 12G…….
Hình 3.10. Đồ thị đường lũy tích kết quả điểm thi của tổng học sinh các lớp
lần 1…………………………………………………………………………….
Hinh.3.12: . Đồ thị đường lũy tích kết quả điểm thi của tổng học sinh các lớp
lần 2…………………………………………………………………………….
20
78
94
95
100
106
107
108
109
110
MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Việc đổi mới phương pháp dạy học đã làm cho quá trình dạy học trở thành quá
trình dạy học tích cực với mục tiêu chủ yếu là tích cực hóa quá trình nhận thức, quá
trình tư duy của người học. Cùng với việc ra đời và phổ biến của Internet, ngày nay
việc thu thập và xử lý thông tin trên mạng là một kỹ năng cần thiết trong nghiên cứu
và học tập cũng như trong lao động nghề nghiệp. Việc ứng dụng công nghệ thông
tin và sử dụng Internet trong dạy học ngày càng trở nên quan trọng. Tuy nhiên, việc
học sinh truy cập thông tin một cách tự do trên mạng Internet trong dạy học có những
xây dựng các chủ đề tích hợp trong dạy học hóa học 12 bằng phương pháp
WebQuest đến nay vẫn chưa có tác giả nào nghiên cứu.
3. Mục đích nghiên cứu
Thiết kế các các nội dung tích hợp trong dạy học hóa học bằng phương pháp
WebQuest trong chương trình hóa học 12 THPT và sử dụng trong dạy học, góp
phần nâng cao chất lượng dạy học môn hóa học ở trường THPT theo định hướng
đổi mới giáo dục phổ thông sau 2015.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lí luận của đề tài: Nghiên cứu các văn bản của nhà nước về đổi
mới giáo dục, sử dụng các phương pháp trong dạy học tích cực.
- Nghiên cứu cơ sở lí luận quá trình dạy - học, xu hướng đổi mới phương pháp dạy
học trong học hóa học.
- Nghiên cứu chương trình hóa học THPT, nghiên cứu các nội dung tích hợp có
trong chương trình hóa học THPT lớp 12.
- Nghiên cứu vai trò phương pháp WebQuest trong dạy học các chủ đề tích hợp
môn hóa học THPT lớp 12.
- Thực nghiệm sư phạm để đánh giá hiệu quả của phương pháp WebQuest trong
dạy học các chủ đề tích hợp.
5. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
5.1. Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy học hóa học ở trường THPT
5.2. Đối tượng nghiên cứu: CNTT và truyền thông, dạy học bằng phương pháp
WebQuest trong dạy học các chủ đề tích hợp môn hóa học lớp 12 THPT.
6. Phương pháp nghiên cứu
6.1. Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết: phân tích, tổng hợp các cơ sở lý luận
liên quan đến đề tài nghiên cứu.
6.2. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
+ Điều tra, thăm dò lấy ý kiến của giáo viên, học sinh về các chủ đề tích hợp
trong dạy học môn hóa học lớp 12 THPT bằng phương pháp WebQuest.
+ Thực nghiệm sư phạm: Tiến hành thực nghiệm sư phạm bước đầu kiểm
nghiệm tính hiệu quả, khả thi của những đề xuất.
triển vừa là quá trình đấu tranh của các nước đang phát triển để bảo vệ quyền lợi
quốc gia. Cạnh tranh kinh tế giữa các quốc gia ngày càng trở nên quyết liệt, đòi hỏi
các nước phải đổi mới công nghệ để tăng năng suất lao động, đặt ra vị trí mới của
giáo dục. Các nước đều xem phát triển giáo dục là nhiệm vụ trọng tâm của chiến
lược phát triển kinh tế xã hội, dành cho giáo dục những đầu tư ưu tiên, đẩy mạnh
cải cách giáo dục nhằm giành ưu thế cạnh tranh trên trường quốc tế. Quá trình toàn
cầu hóa cũng chứa đựng nguy cơ chảy máu chất xám ở các nước đang phát triển khi
mà các nhân lực ưu tú có nhiều khả năng bị thu hút sang các nước giàu có. Giáo
dục trong thế kỷ XXI phải thực hiện được sứ mệnh nhân văn hóa tiến trình toàn cầu
hóa, biến toàn cầu hóa thành điều có ý nghĩa đối với từng con người với tất cả các
quốc gia. Giáo dục đóng vai trò quan trọng trong việc chuẩn bị nguồn nhân lực có
chất lượng của mỗi đất nước và tạo cơ hội học tập cho mỗi người dân. Giáo dục
suốt đời trở thành đòi hỏi và cam kết của mỗi quốc gia. Hệ thống giáo dục, chương
trình và phương pháp giáo dục của các quốc gia tiếp tục được thay đổi nhằm xóa bỏ
mọi ngăn cách trong các nhà trường, cung cấp các tri thức hiện đại, đáp ứng được
yêu cầu mới phát sinh của nền kinh tế. Thời đại cũng đang chứng kiến vị thế nổi bật
của giáo dục đại học và giáo dục phổ thông. Hầu hết các trường đại học và phổ
thông trên thế giới đang tiến hành những cải cách toàn diện để trở thành những
trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học, sản xuất, chuyển giao công nghệ và xuất
khẩu tri thức.
Công nghệ thông tin và truyền thông được ứng dụng trên quy mô rộng lớn ở
mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, đặc biệt trong giáo dục. Với việc kết nối mạng,
các công nghệ, tri thức không chỉ tồn tại ở các địa điểm xa xôi, cách trở và khó tiếp
cận hoặc chỉ giới hạn với một số ít người. Giáo dục từ xa đã trở thành một thế mạnh
4
Copyright: Tài liệu đại học ©