BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
-------------------------------

NGÔ ĐÌNH TRÍ

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ
HUYỆN DIỄN CHÂU, TỈNH NGHỆ AN
***
LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGHỆ AN - NĂM 2015

1


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
-------------------------------

NGÔ ĐÌNH TRÍ

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ
HUYỆN DIỄN CHÂU, TỈNH NGHỆ AN
LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Chuyên ngành : Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.01.14
Người hướng dẫn khoa học:

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

CB, GV

Cán bộ, giáo viên

CBQL

Cán bộ quản lý

CNH-HĐH

Công nghiệp hóa - hiện đại hóa

CSVC

Cơ sở vật chất

GD&ĐT

Giáo dục và đào tạo

GV

Giáo viên

HT

Hiệu trưởng


Bộ Nội vụ

BTC

Bộ Tài chính

THPT

Trung học phổ thông

CT/TƯ

Chỉ thị/ Trung ương

NQ-CP

Nghị quyết - Chính phủ

NQ/TW

Nghị quyết/ Trung ương

4


THCN

Trung học chuyên nghiệp

HĐND- UBND

MỤC LỤC
Nội dung

Trang

Phần mở đầu
1. Lý do chọn đề tài

1

1.1. Về mặt lý luận:

1

1.2. Về mặt thực tiễn:

4

2. Mục đích nghiên cứu

6

3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu

6

3.1. Khách thể nghiên cứu

6


8
Chương 1:

Cơ sở lý luận về nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên
trung học cơ sở
1.1.Lịch sử nghiên cứu vấn đề:

9

1.1.1. Trên thế giới

9

1.1.2. Ở Việt Nam

10

1.2.Một số khái niệm cơ bản của đề tài.

12

1.2.1.Giáo viên và đội ngũ giáo viên trung học cơ sở.

12

1.2.2. Chất lượng và chất lượng đội ngũ giáo viên trung học cơ sở

12

1.2.3. Giải pháp và giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo

16
19
19
19
20
35

1.5.1. Các yếu tố chủ quan

35

1.5.2. Các yếu tố khách quan

36

Kết luận chương 1

38
Chương 2:

Thực trạng chất lượng đội ngũ giáo viên trung học cơ sở
của huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An
2.1. Khái quát về vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, tình hình kinh
tế - xã hội và các trường trung học cơ sở của huyện Diễn Châu,

39

tỉnh Nghệ An
2.1.1. Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên huyện Diễn Châu, tỉnh
Nghệ An


2.3.1. Công tác tuyển dụng giáo viên

59

2.3.2. Công tác qui hoạch cán bộ quản lý và đội ngũ giáo viên

64

2.3.3. Công tác đào tạo bồi dưỡng giáo viên

64

2.3.4. Công tác bố trí, sử dụng đội ngũ giáo viên

67

2.3.5. Công tác thực hiện chế độ chính sách đối với giáo viên

69

2.3.6. Công tác kiểm tra, đánh giá đội ngũ giáo viên

71

2.4. Đánh giá thực trạng.

71

2.4.1. Ưu điểm

3.1.2. Nguyên tắc bảo đảm tính lịch sử - cụ thể

77

3.1.3. Nguyên tắc bảo đảm sự phát triển

77

3.1.4. Nguyên tắc bảo đảm tính khả thi

78

3.2. Một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên
trung học cơ sở huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An

79

3.2.1.Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước
đối với công tác nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên trường

79

trung học cơ sở huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An.
3.2.2. Đổi mới công tác đào tạo và đào tạo lại giáo viên các
trường trung học cơ sở huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An
3.2.3. Đổi mới công tác bồi dưỡng và tự bồi dưỡng đối với giáo
viên các trường trung học cơ sở huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An
3.2.4. Thực hiện quy trình tuyển tuyển dụng, luân chuyển và điều
hòa giáo viên



tình hình mới
3.3. Thăm dò sự cần thiết và tính khả thi của các giải pháp

117

3.3.1. Mục đích khảo sát

117

3.3.2. Nội dung khảo sát

117

3.3.3. Kết quả khảo sát

117

3.4. Mối quan hệ giữa các giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo
viên trung học cơ sở huyện Diễn Châu.

119

Kết luận chương 3

121

Kết luận và kiến nghị

122

chức đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo; có chính sách sử dụng, đãi ngộ, bảo đảm các
điều kiện cần thiết về vật chất và tinh thần để nhà giáo thực hiện vai trò và trách
nhiệm của mình; giữ gìn và phát huy truyền thống quý trọng nhà giáo, tôn vinh
nghề dạy học”.[31]
Chỉ thị 14/2001/CT-TTg ngày 11/6/2001 của Thủ tướng Chính phủ về việc
đổi mới chương trình giáo dục phổ thông ghi rõ: “Về xây dựng đội ngũ GV, cần lập
kế hoạch rất cụ thể về bồi dưỡng GV thực hiện chương trình mới. Cần tính toán để
có giải pháp đổi mới chương trình đào tạo tại các trường sư phạm đáp ứng yêu cầu
đổi mới chương trình giáo dục phổ thông và từng bước đổi mới phương pháp dạy
học của thầy, cô giáo khắc phục phương pháp dạy học cũ kỹ đang còn rất phổ biến
hiện nay”.[35]

12


Nội dung chương trình phổ thông mới hiện nay ở cấp THCS có yêu cầu
cao hơn về tri thức, về kĩ năng thực hành, về giáo dục toàn diện đối với học
sinh, đòi hỏi người GV phải có trình độ đào tạo chuẩn về chuyên môn nghiệp
vụ, có phẩm chất đạo đức tốt và có kĩ năng sư phạm để hoàn thành nhiệm vụ.
Vì vậy, đầu tư xây dựng và phát triển đội ngũ GV là giải pháp cơ bản, quan
trọng nhất để thực hiện tốt nhiệm vụ đổi mới giáo dục phổ thông nói chung
và THCS nói riêng.
Chính phủ đã có Nghị quyết số 44/2014/NQ-CP ngày 09/6/2014 về chương
trình hành động của Chính phủ thực hiện nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04 tháng
11 năm 2013 Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về
đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp
hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa và hội nhập quốc tế;“Đổi mới mạnh mẽ mục tiêu, nội dung, phương
pháp đào tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng và đánh giá kết quả học tập, rèn luyện
của nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục đáp ứng yêu cầu nâng cao chất

Nằm trong hệ thống GD&ĐT chung của tỉnh nên GD&ĐT Diễn Châu cũng
có đầy đủ những ưu điểm nêu trên. Bên cạnh những ưu điểm đó, nó còn bộc lộ một
số tồn tại, yếu kém thể hiện ở các mặt: Chất lượng dạy và học chưa ngang tầm với
yêu cầu mới đặt ra; Chất lượng đại trà chưa vững chắc, chất lượng mũi nhọn còn
khiêm tốn; Công tác giáo dục đạo đức, truyền thống, pháp luật chưa được quan tâm
đúng mức, hình thức giáo dục chưa phong phú, còn nghèo nàn, thiếu đồng bộ, hiệu
quả còn thấp; Cơ sở vật chất ở một số trường đã xuống cấp, không đáp ứng được yêu
cầu, còn có trường còn phải học 2 ca, thiếu phòng chức năng, phòng học bộ môn,
thiếu đồ dùng, thiết bị phục vụ cho dạy và học.
Một trong những nguyên nhân trực tiếp nhất cho những tồn tại trên là do
những hạn chế, yếu kém của đội ngũ GV các nhà trường; Cụ thể là:

14


- Yếu kém về chuyên môn nghiệp vụ.
- Trình độ chưa đồng đều, bất cập trong công tác giảng dạy, đổi mới phương
pháp giảng dạy còn hạn chế.
- Kiến thức pháp luật yếu kém, tư cách đạo đức lối sống chưa thực sự gương
mẫu, chưa là tấm gương cho học sinh noi theo.
- Kỹ năng giảng dạy, nghiên cứu tài liệu (nhất là các tài liệu chuyên môn phục
vụ cho dạy học) còn nhiều hạn chế; khả năng sử dụng và ứng dụng công nghệ thông
tin trong giảng dạy còn thấp, chưa phổ biến.
Những yếu kém của đội ngũ GV xuất phát từ nhiều nguyên nhân, có những
nguyên nhân xuất phát từ bản thân đội ngũ GV nhưng cũng có những nguyên nhân
xuất phát từ việc quản lý chất lượng GV của các cấp QLGD như: Việc triển khai xây
dựng đội ngũ nhà giáo còn chậm so với tiến trình đổi mới giáo dục; công tác quản lý
đội ngũ GV còn chậm đổi mới, cơ quan QLGD các cấp chưa quan tâm đúng mức
trong công tác quản lý đội ngũ GV, còn xem nhẹ công tác giáo dục chính trị, tư
tưởng, công tác thanh tra kiểm tra, xử lý vi phạm chưa nghiêm, các chế độ chính sách

4. Giả thuyết khoa học
Nếu đề xuất được các giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo
viên trung học cơ sở huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An một cách cụ thể, khả
thi và mang tính thực tiễn thì đội ngũ GVTHCS huyện Diễn Châu, tỉnh
Nghệ An sẽ phát triển và đạt chuẩn về số lượng, cơ cấu, chất lượng; phù hợp
với điều kiện kinh tế - xã hội của huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu

16


5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về công tác nâng cao chất lượng đội ngũ GV trung
học cơ sở.
5.2. Khảo sát, đánh giá thực trạng đội ngũ và công tác nâng cao chất lượng
đội ngũ GV trung học cơ sở huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An.
5.3. Đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên trung
học cơ sở huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản
và toàn diện giáo dục trong giai đoạn hiện nay.
6. Phương pháp nghiên cứu
6.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Nghiên cứu các tài liệu, văn bản, nghị quyết, nghị định, chỉ thị, thông
tư... các công trình nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực GD & ĐT, chuyên
ngành quản lý giáo dục
6.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Khảo sát thực tế. Điều tra cơ bản, thu thập các số liệu thực tế nhằm
đánh giá thực trạng công tác xây dựng đội ngũ các trường THCS.
6.3. Nhóm phương pháp hỗ trợ
Lấy ý kiến chuyên gia.
Thống kê, tính toán, phân tích, xử lý số liệu để định lượng chính xác
cho từng nội dung của các dữ liệu trình bày.


Trong thời gian qua, nhiều nhà nghiên cứu đã quan tâm đến việc tìm ra
các giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên THCS. Từ đó họ đã đề
xuất được nhiều giải pháp có hiệu quả.
Các nhà nghiên cứu quản lý giáo dục Xô Viết trong những công trình
nghiên cứu của mình đã cho rằng: “ Kết quả toàn bộ hoạt động của nhà
trường phụ thuộc rất nhiều vào công việc tổ chức đúng đắn và hợp lý công tác
hoạt động của đội ngũ giáo viên”. V.A Xukhomlinxki đã tổng kết những
thành công cũng như thất bại của 26 năm kinh nghiệm thực tiễn làm công tác
quản lý chuyên môn nghiệp vụ của một hiệu trưởng, cùng với nhiều tác giả
khác ông đã nhấn mạnh đến sự phân công hợp lý, sự phối hợp chặt chẽ, sự
thống nhất quản lý giữa hiệu trưởng và phó hiệu trưởng để đạt được mục tiêu
hoạt động chuyên môn nghiệp vụ đã đề ra. Các tác giả đều khẳng định vai trò
lãnh đạo và quản lý toàn diện của hiệu trưởng. Tuy nhiên trong thực tế cùng
tham gia quản lý các hoạt động chuyên môn nghiệp vụ của nhà trường còn có
vai trò quan trọng của các hiệu phó, các tổ trưởng chuyên môn và các tổ chức
đoàn thể. Song làm thế nào để công tác nâng cao chất lượng đội ngũ GV đạt
hiệu quả cao nhất, huy động được tốt nhất sức mạnh của mỗi GV? Đó là vấn
đề mà các tác giả đặt ra trong công trình nghiên cứu của mình. Vì vậy V.A
Xukhomlinxki cũng như các tác giả khác đều chú trọng đến việc phân công
hợp lý và các biện pháp quản lý của hiệu trưởng .
Các nhà nghiên cứu cũng đã thống nhất cho rằng: Một trong những giải
pháp hữu hiệu nhất để nâng cao chất lượng đội ngũ GV là phải bồi dưỡng đội
ngũ GV, phát huy được tính sáng tạo trong lao động của họ và tạo ra khả năng
ngày càng hoàn thiện tay nghề sư phạm, phải biết lựa chọn GV bằng nhiều
nguồn khác nhau và bồi dưỡng họ trở thành những GV tốt theo tiêu chuẩn
nhất định, bằng những biện pháp khác nhau .

19


- Xây dựng hoàn thiện quy chế đánh giá, xếp loại chuyên môn của GV
- Tổ chức đánh giá xếp loại chuyên môn của giáo viên.
- Sắp xếp điều chuyển những GV không đáp ứng yêu cầu về chuyên môn.
Từ các nguyên tắc chung, các tác giả đã nhấn mạnh vai trò của quản lý
chuyên môn trong việc thực hiện mục tiêu GD. Bởi do tính chất nghề nghiệp
mà hoạt động chuyên môn của GV có nội dung rất phong phú. Ngoài giảng
dạy và làm công tác chủ nhiệm lớp, hoạt động chuyên môn còn bao gồm cả
các công việc như tự bồi dưỡng và bồi dưỡng, giáo dục HS ngoài giờ lên lớp,
sinh hoạt chuyên môn, nghiên cứu khoa học GD…hay nói cách khác quản lý
chuyên môn của GV thực chất là quản lý quá trình lao động sư phạm của
người thầy.
Như vậy vấn đề nâng cao chất lượng của GV từ lâu đã được các nhà
nghiên cứu trong và ngoài nước quan tâm. Qua các công trình nghiên cứu của
họ, thấy một điểm chung đó là: Khẳng định vai trò quan trọng các giải pháp
nâng cao chất lượng đội ngũ GV trong việc nâng cao chất lượng dạy học ở
các cấp học, bậc học. Đây cũng là một trong những tư tưởng mang tính chiến
lược về phát triển giáo dục của Đảng ta.
Đối với huyện Diễn Châu ngoài những văn bản, chỉ thị, đề án mang tính
chủ trương đường lối của Huyện uỷ, UBND huyện, Phòng GD -ĐT về tìm các
giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ GV thì chưa có tác giả nào nghiên cứu
về vấn đề này. Vậy để làm như thế nào để nâng cao chất lượng đội ngũ GV
THCS ở huyện Diễn Châu? Đây chính là vấn đề mà chúng tôi quan tâm
nghiên cứu trong luận văn này.

21


1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài
Để giải quyết một số vấn đề đặt ra trong luận văn, chúng tôi làm rõ
một số khái niệm cơ bản liên quan và làm cơ sở lý luận của đề tài.

- Trình độ kiến thức cơ bản, nghiệp vụ sư phạm.
- Trình độ kỹ năng nghề nghiệp.
1.2.3. Giải pháp và giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên trung
học cơ sở
Theo từ điển Tiếng Việt, giải pháp được hiểu là cách giải quyết một
vấn đề khó khăn. Như vậy, giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên
chính là đề cập đến“cách làm, cách giải quyết” những vấn đề khó khăn, cản
trở việc nâng cao chất lượng đội ngũ GV, từ đó giúp cho đội ngũ GV đáp ứng
tốt yêu cầu về chất lượng theo Chuẩn nghề nghiệp, thực hiện tốt chức năng,
nhiệm vụ giáo dục đặt ra của cấp học.
Nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên là làm cho chất lượng của đội
ngũ giáo viên ngày càng hoàn thiện ở trình độ cao hơn về tất cả các yếu tố cấu
thành từ số lượng, cơ cấu đến phẩm chất, năng lực, trình độ.
Nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên thực chất là quá trình xây dựng
và phát triển đội ngũ làm cho đội ngũ trưởng thành ngang tầm yêu cầu của sự
nghiệp giáo dục đào tạo nói chung và từng nhà trường nói riêng. Do vậy,
ngành giáo dục, cơ sở giáo dục và nhà trường cần có các giải pháp hiệu quả
để nâng chất lượng đội ngũ nhà giáo đáp ứng yêu cầu chung.
1.3. Đội ngũ giáo viên trung học cơ sở
23


1.3.1. Một số yêu cầu đối với đội ngũ giáo viên trường trung học cơ sở
Để thực hiện tốt các chức năng nói trên, người GV trung học cần có những
yêu cầu về phẩm chất, trình độ, năng lực sau đây:
- Phải là người yêu nước, yêu CNXH, đạo đức lối sống lành mạnh, trong
sáng, giản dị, tin tưởng tuyệt đối vào chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách,
pháp luật của Nhà nước.
- Phải có hiểu biết rộng, nắm chắc những vấn đề của giáo dục trung học: về
tri thức khoa học, người GV phải nắm vững và có hiểu biết sâu sắc nội dung,

phạm. Quá trình sư phạm chỉ phát huy được hiệu quả khi phát huy được tính tích
cực chủ động sáng tạo của HS.
- Công cụ lao động của người GV là hệ thống tri thức, kỹ năng, kỹ xảo cần
thiết để thực hiện chức năng giảng dạy - giáo dục HS; đó là nhân cách của bản thân
mà người GV tác động đến HS bằng cả tâm hồn, vẻ đẹp, trí tuệ của bản thân mình.Sản phẩm của lao động sư phạm của người GV là con người được giáo dục, đã có
những chuyển biến sâu sắc trong nhân cách, chuẩn bị đi vào cuộc sống để thích ứng
với xã hội hiện đại luôn thay đổi và phát triển.
1.3.3. Nhiệm vụ và quyền hạn của giáo viên trường trung học cơ sở
Điều 63 Luật Giáo dục quy định giáo viên có những nhiệm vụ sau đây:
- Giáo dục, giảng dạy theo mục tiêu, nguyên lí, chương trình giáo dục;
- Gương mẫu thực hiện nghĩa vụ công dân, các quy định của pháp luật và
điều lệ nhà trường;

25