1

VIỆN ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI
KHOA LUẬT

CHUYÊN ĐỀ
THỰC TẬP TỐT NGHIỆP

THỰC TIỄN VÀ KINH NGHIỆM ÁP DỤNG ĐIỂU 92
BỘ LUẬT TỐ TỤNG DÂN SỰ VỀ ĐỊNH GIÁ TÀI SẢN
TẠI ĐỊA PHƯƠNG
Họ và tên sinh viên: Phùng Nam Khánh
Lớp: Luật Quốc tế 12 - 01
Mã số SV: 12A52010018

Cơ quan thực tập: Tòa án Nhân dân Quận Hai Bà Trưng

1


2

NĂM 2015

MỤC LỤC

CHUYÊN ĐỀ
THỰC TIỄN VÀ KINH NGHIỆM ÁP DỤNG ĐIỂU 92 BỘ LUẬT TỐ TỤNG
DÂN SỰ VỀ ĐỊNH GIÁ TÀI SẢN TẠI ĐỊA PHƯƠNG

PHẦN I. GIỚI THIỆU CHUYÊN ĐỀ

Từ tình hình trên địa bàn quận các vụ án hình sự, dân sự, hôn nhân gia đình,
kinh doanh thương mại, hành chính, lao động mà tòa án quận phải thụ lý giải quyết
nhiều hơn so với các đơn vị quận huyện khác trong thành phố và tính chất ngày càng
phức tạp và thời gian mà toàn ngành tòa án phải triển khai thực hiện nhiều quy chế
mới về pháp luật. Nhưng Tòa án nhân dân quận Hai Bà Trưng vẫn luôn là đơn vị giải
quyết án với chất lượng tốt nhất.
Án dân sự diễn ra phức tạp nhất là những loại án liên quan đến quyền sở hữu,
quyền sử dụng đất. Án hôn nhân gia đình tuy không có sự căng thẳng phức tạp như
những vụ án hình sự song cũng có nhiều vụ án gay gắt và kéo dài mà chủ yếu là những
vụ án liên quan đến việc phân chia đất. Án kinh doanh thương mại đang có chiều
hướng gia tăng và cũng là những vụ án phức tạp và những hợp đồng kinh tế có giá trị
rất lớn.
Được về công tác và học hỏi trong thời gian thực tập em đã học được rất nhiều
điều bổ ích.

3


4

PHẦN II. NỘI DUNG
I. QUÁ TRÌNH TÌM HIỂU VÀ THU THẬP THÔNG TIN
1. Đặc thù kinh thế xã hội ở quận Hai Bà Trưng nơi thực tập tốt nghiệp
Quận Hai Bà Trưng nằm ở phía Đông Nam nội thành Hà Nội, là địa bàn có
vinh dự được mang tên hai vị Nữ anh hùng đầu tiên trong lịch sử chống ngoại xâm của
dân tộc: Hai Bà Trưng Trắc và Trưng Nhị. Quận Hai Bà Trưng tiếp giáp với quân
Hoàn Kiếm, Đống Đa, huyện Thanh Trì và sông Hồng. Đây là một quận rộng với diện
tích tự nhiên mà 132km2 và được chia thành 25 phường. Dân số toàn quận khoảng
340.000 người được phân bố ở các phường tương đối đều. Quận Hai Bà Trưng là quận
có nền kinh tế phát triển ổn định. Trên địa bàn quận tập trung nhiều nhà máy xí nghiệp

hình sự ngày càng tăng.
2. Quá trình thu thập thông tin
Tìm hiểu và thu thập thông tin là một việc quan trọng trong quá trình thực tập
của sinh viên, bởi nó giúp cho mỗi sinh viên thêm tầm hiểu biết và phục vụ tốt nhất
cho việc viết đề tài. Nhận thức được tầm quan trọng của quá trình tìm hiểu thu thập
thông tin vì vậy ngay từ khi đi thực tập em đã xác định đề tài để viết báo cáo thực tập
và có sự chuẩn bị cho việc thu thập thông tin, tài liệu nhằm hoàn thành tốt nhất cho
việc nghiên cứu cũng như là viết đề tài thực tập tốt nghiệp mà mình lựa chọn.
Được sự giúp đỡ của cơ quan nơi thực tập đặc biệt là sự hướng dẫn tần tình của
lãnh đạo Tòa án nhân dân Quận Hai Bà Trưng, các thẩm phán, thư ký trong quá trình
thực tập và tìm hiểu thu thập thông tin. Vì thế mà các số liệu em trình bày trong đề tài
này mang tính sát thực. Số liệu được rút ra từ báo cáo tháng, quý và báo cáo năm của
Tòa án nhân dân quận Hai Bà Trưng, các số liệu được rút ra từ số thụ lý vụ án dân sự,
5


6
hôn nhân gia đình, kinh doanh thương mại, từ sổ theo dõi kết quả xét xử sơ thẩm các
vụ án dân sự, thương mại, hôn nhân gia đình, sổ theo dõi quyết định định giá tài sản
của Tòa án nhân dân quận trong năm 2015. Tuy nhiên các số liệu không thể đưa vào
bài viết một cách thuần túy mà còn phải thông qua quá trình xử lý thông tin, đánh giá
và đưa ra bản chất của vấn đề cần xem xét là: “Thực tiễn và kinh nghiệm áp dụng điều
92 bộ luật Tố Tụng Dân Sự vào định giá tài sản tại địa phương”.
Quá trình tìm hiểu thu thập thông tin phục vụ cho việc viết chuyên đề thực tập
diễn ra từ ngày đầu tiên thực tập tại Tòa án và tring suốt quá trình thực tập đến khi
hoàn thành chuyên đề. Trong quá trình đó như đã trình bày ở trên ngoài những thuận
lợi cơ bản thì quá trình thu thập thông tin còn gặp những khó khăn nhất định như:
Những thông tin lưu trữ dưới dạng thủ công, không cụ thể và rõ rang, số kiệu không
tập trung do đó việc thống kê và thu thập thông tin còn gặp khó khăn.
Để đạt kết quả trong việc xử lý các số liệu thu thập được em phải thông qua rất

Giải quyết

Lý do yêu cầu định giá

Dân

HNG

Thươn

Y.C

Mâu

Sự

Đ

g mại

Định

giữa các bên

66
88
110

giá
70

Năm 2014 Tòa án nhân dân quận Hai Bà Trưng thụ lý 961 vụ án trong đó có
143 vụ án dân sự, 730 vụ án hôn nhân gia đình và 88 vụ án kinh doanh thương mại
trong đó có 102 vụ án cần đến định giá tài sản gồm có 44 vụ do Mâu thuẫn tranh chấp
giữa các bên không thỏa thuận được giá tài sản, 58 vụ án do trốn tránh nghĩa vụ của
các bên đương sự. Như vậy trong năm 2014 số vụ án cần đến định giá tài sản chiếm
10,61% tổng số vụ án thụ lý của tòa.
Năm 2015 tòa án nhân dân quận Hai Bà Trưng thụ lý 1059 vụ án tăng 98 vụ so
với năm 2014 trong đó gồm có: 182 vụ án dân sự ( tăng 39 vụ ), 767 vụ án hôn nhân
gia đình ( tăng 37 vụ) và 110 vụ án kinh doanh thương mại ( tăng 22 vụ). Tuy nhiên số
vụ án cần áp dụng biện pháp định giá tài sản lại giảm còn 76 vụ ( ít hơn 26 vụ so với
năm 2014) trong đó có 29 vụ do mâu thuẫn không thỏa thuận được giá tài sản của các
bên và 47 vụ do trốn tránh nghĩa vụ của các đương sự. Tổng số vụ án cần áp dụng biện
pháp định giá chiếm 7,18% tổng số vụ án tòa án thụ lý trong năm 2015.

7


8

II. THỰC TIỄN VÀ VƯỚNG MẮC KHI ÁP DỤNG ĐIỀU 92 BỘ LUẬT TỐ
TỤNG DÂN SỰ
1. Thực tiễn khi áp dụng Điều 92 Bộ Luật Tố Tụng Dân Sự tại Tòa án nhân dân
quận Hai Bà Trưng
Trong năm 2015 Tòa án nhân dân quận Hai Bà Trưng thụ lý và giải quyết 1147
vụ việc dân sự, trong đó có 37 vụ cần phải tiến hành định giá tài sản, trong quá trình
tiến hành định giá đa số các vụ án đều xác định được giá trị tài sản, lọai tài sản để giải
quyết vụ án nhưng có một số vụ án vì nhiều lý do khác nhau cho đến nay vẫn chưa thể
có kết quả như:
a. Sau khi tiến hành đo đạc, cơ quan đo đạc không cung cấp được kết quả đo đạc
(do địa hình thửa đất, do sự chủ quan của cán bộ đo đạc nên có:

giúp cho quá trình giải quyết vụ án được chính xác nhanh chóng: Trong vụ án Hôn
nhân gia đình giữa anh Ngô Trọng Huấn và chị Nguyễn Thuý Hương, tài sản tranh
chấp là một chiếc ô tô nhưng sau khi ly thân chị Hương đã bán chiếc xe đó cho anh
Nguyến Tuấn Tú. Tuy nhiên, anh Huấn lại không biết giá chiếc ô tô mà chị Hương bán
cho anh Tú là bao nhiêu. Nhưng nhờ vào biện pháp định giá tài sản toà án đã xác định
được chính xác giá trị của chiếc xe. Do xác định được chính xác giá của tài sản, định
giá tài sản còn giúp đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các bên đương sự. Qua đó
giúp giải quyết nhanh chóng vụ án và xác định chính xác phần tài sản anh Huấn được
hưởng.
b. Ngoài ra hiện nay một số đương sự còn tự thoả thuận với nhau giá trị của tài
sản ít hơn giá trị thật của tài sản nhằm trốn chánh trách nhiệm đóng án phí đối với nhà
nước. Ví dụ như vụ án sau: Ngân hàng Thương mại cổ phần SHB có tranh chấp hợp
đồng tín dụng với Công ty trách nhiệm hữu hạn Ánh sao một hợp đồng tín dụng trị giá
10 tỷ đồng được đảm bảo thế chấp bằng một căn nhà tại địa chỉ số 11 Tô Ngọc Vân,
một ô tô 4 chỗ hiệu Mercedes S550 với giá trị tài sản lần lượt là 4 tỷ 500 triệu đồng và
7 tỷ đồng. Nhưng hai bên đã thỏa thuận với nhau rằng giá trị của căn nhà chỉ là 2 tỷ
700 triệu đồng và chiếc xe là 4 tỷ 500 triệu nhằm trốn tránh trách nhiệm đống tiền án
phí. Tuy nhiên qua định giá tài sản, tòa án đã xác định được chính xác giá của căn nhà
và chiếc xe. Qua đó xác định được mức án phí mà các bên đương sự phải nộp cho nhà
nước.
2. Một số vướng mắc khi áp dụng Điều 92 Bộ luật tố tụng dân sự:
Theo quy định tại khoản 1 Điều 92 thì Tòa án ra quyết định định giá tài sản
đang tranh chấp trong các trường hợp, hoặc là theo yêu cầu của một bên đương sự vì
lý do các bên không thỏa thuận được về giá của tài sản đang tranh chấp, hoặc là trong
9


10
trường hợp các bên đương sự có thỏa thuận về giá của tài sản đang tranh chấp, nhưng
có căn cứ rõ ràng chứng minh rằng mức giá mà các bên đương sự thỏa thuận thấp hơn



11
thuận với tổ chức thẩm định giá để định giá thấp, trừ khi một trong các bên đương sự
vì có mâu thuẫn nên báo lại cho Tòa án biết.
- Thành phần Hội đồng định giá do cơ quan tài chính và cơ quan chuyên môn,
trên cơ sở đó Tòa án có công văn yêu cầu cơ quan chuyên môn cử người tham gia
việc định giá nhưng các cơ quan chuyên môn thực chất để chờ văn bản cử cán bộ của
cơ quan chuyên môn là không có, đa số việc cử cán bộ đi định giá cùng Tòa án không
có văn bản mà chỉ bằng miệng. Các cơ quan chuyên môn chưa có cán bộ cán bộ
chuyên trách trong việc định giá tài sản, việc ấn định thời gian mà các thành viên
không bận công tác chuyên môn của họ để tiến hảnh định giá tài sản là rất khó, có
trường hợp Tòa án đã ra thông báo cho đương sự, chính quyền địa phương về thời gian
định giá nhưng khi một trong các thành viên của Hội đồng định giá có việc đột xuất là
phải hoãn, dẫn đến thời gian giải quyết vụ án kéo dài, gây bức xúc cho đương sự.
- Có những vụ án tranh chấp quyền sử dụng đất với địa hình phức tạp, việc đo
đạc phải bằng máy thì không thể có kết quả ngay để định giá, mà cần phải đợi kết quả
của cơ quan chuyên môn mới định giá được; trên thực tế có nhiều vụ án Tòa án và Hội
đồng định giá đã tiến hành xem xét để định giá nhưng cơ quan chuyên môn là Văn
phòng đăng ký quyền sử dụng đất –Phòng Tài nguyên môi trường chưa thể cung cấp
số liệu ngay nên không thể định giá được, việc cung cấp số liệu của cơ quan chuyên
môn cho Tòa án cũng rất chậm có vụ đã 3, 4 năm nhưng vẫn chưa có số liệu, khi có số
liệu về việc đo đạc thì tài sản trên diện tích đất tranh chấp đã có biến động nên không
thể định giá được, dẫn đến vụ án kéo dài gây bức xúc cho đương sự
- Vấn đề xác định giá: Vấn đề xác định giá khi định giá cũng như nguyên tắc
định giá gặp không ít khó khăn và phức tạp. Định giá theo thời giá là phù hợp, nhưng
đáng tiếc hiện nay đang bị thả nổi, thông thoáng đến độ không có nguyên tắc và cách
thức xác định phù hợp. Vấn đề là ở chỗ “giá thực tế chuyển nhượng tại địa phương là
giá nào?”. Thường khi định giá bất động sản, Hội đồng định giá căn cứ vào khung giá
đất (hoặc khung giá xây dựng) do Hội đồng nhân dân tỉnh thành phố trực thuộc trung

Khi đương sự khởi kiện yêu cầu người khởi kiện phải cung cấp giá, giá đó có
thể là giá của tổ chức thẩm định giá hoặc giá theo bảng giá do Ủy ban nhân dân thành
phố Hà Nội quy định.
Xem xét thẩm định tại chỗ: Đây là biện pháp thu thập chứng cứ mà pháp luật
quy định rất linh hoạt cho Tòa án, tức là nếu xét thấy cần thiết thì Tòa án có thể tự
mình ra quyết định tiến hành xem xét thẩm định tại chỗ, kinh nghiệm thực tiễn cho
thấy cần tận dụng triệt để biện pháp xem xét thẩm định tại chỗ làm cơ sở tiền đề, bước
chuẩn bị chu đáo, vững chắc cho việc thẩm định giá, vì kết quả xem xét thẩm định tại
12


13
chỗ có ý nghĩa rất lớn, nhằm xác định trước những tài sản cần định giá là loại tài sản
nào? có liên quan đến cơ quan chuyên môn nào? cần phải có bao nhiêu thành viên
trong HĐĐG; làm cơ sở cho việc quyết định các vấn đề sau:
+ Mời các thành viên có liên quan trong Hội đồng định giá, đồng thời giúp các
thành viên Hội đồng định giá hình dung được và chuẩn bị được các tài liệu, công cụ
cần thiết để tiến hành định giá;
+ Trong công tác chuẩn bị, quyết định giờ giấc, phương tiện đi lại … sẽ tốt và
phù hợp hơn, ví dụ: Biết được vị trí đất có địa hình phức tạp không thể đi xe ô tô thì
phải tổ chức đi xe máy…
+ Quyết định việc đo đạc phải tiến hành bằng tay hay bằng máy…;
+ Quyết định được việc có yêu cầu lực lượng cảnh sát bảo vệ và hỗ trợ tư pháp
hỗ trợ cho việc định giá.
- Thư ký chuẩn bị hồ sơ pháp lý về tài sản cần định giá (như giấy chứng nhận
quyền sử dụng đất, trích lục bản đồ thửa đất, hồ sơ thiết kế nhà…).
- Luôn giữ liên hệ với các thành viên hội đồng định giá (ngay từ ngày hôm
trước khi tiến hành định giá, thư ký tiến hành liên hệ nhắc lại thời gian, địa điểm,
phương tiện đi lại cho các thành viên Hội đồng định giá); xem thành viên Hội đồng
định giá có phải thuộc trường hợp phải bị từ chối tham gia không.

hợp đồng. Đối với hội đồng định giá cần có kết quả ngay, nếu chưa có kết quả ngay thi
ngay sau khi kết việc xem xét thẩm định cần quy định thời hạn tối đa để Hội đồng định
giá tiến hành biểu quyết đưa ra giá (thường là tại trụ sở Tòa án).
- Trường hợp đương sự tự thỏa thuận về việc xác định giá tài sản thì Tòa án cần
phải tự mình thẩm định lại giá do các đương sự đưa để xem xét xem các bên có thỏa
thuận giá của tài sản theo mức giá thấp hơn giá thị trường tại địa phương nơi có tài sản
tại thời điểm định giá hoặc thấp hơn giá do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định
đối với tài sản cùng loại hoặc tương tự tại thời điểm định giá nhằm mục đích giảm
mức đóng án phí hoặc trốn tránh nghĩa vụ khác về tài sản đối với nhà nước hay không?
Tòa án không có chuyên môn về giá, không xác định được giá trị tài sản nên không
xác định được cần phải có văn bản yêu cầu cơ quan chuyên môn có thẩm quyền trả lời
hoặc xác minh trực tiếp tại cơ quan chuyên môn để xem xét giá đương sự thỏa thuận
có phù hợp không.
- Tùy từng trường yêu cầu và tài sản cần định giá, trên cơ sở ưu điểm và hạn
chế sau của Tổ chức thẩm định giá và Hội đồng định giá để lựa chọn tổ chức định giá
hay thành lập Hội đồng định giá cho phù hợp:
14


15
+ Việc định giá của các tổ chức thẩm định giá thông thường có giá gần sát với
với giá thực tế trên thị trường tại thời điểm thẩm định giá, tuy nhiên có hạn chế là thời
gian có kết quả định giá rất chậm, chi phí định giá lại rất cao, chứng thư thẩm định giá
chỉ có giá trị trong thời gian ngắn 06 tháng.
+ Hội đồng định giá có hạn chế là giá hoàn toàn trên cơ sở giá do Hội đồng
nhân dân thành phố ban hành, thông tin về giá thị trường rất kém, nên giá thường
không phù hợp với thực tế giá cả thị trường tại địa phương, các đương sự thường hay
phản đối. Nhưng hội đồng định giá có ưu điểm là thường có kết quả ngay hoặc rất
nhanh, chi phí cho việc định giá thấp.
- Đối với trường hợp đương sự không yêu cầu Tòa án định giá thì Tòa án không

khi định giá kết quả các đương sự đã thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ
án. (Trường hợp này hiện đã được giải quyết trong nội dung Thông tư liên tịch dự thảo
lần thứ 4 Thông tư liên tịch “Hướng dẫn thi hảnh Điều 92 của Bộ luật tố tụng dân sự
đã được sữa đổi, bổ sung theo Luật sữa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật tố tụng
dân sự về định giá tài sản, thẩm định giá tài sản”
Qua quá trình giải quyết các vụ án phải áp dụng điều 92 Bộ luật tố tụng dân sự ,
Tòa án Hai Bà Trưng có 05 vụ án đang tạm đình chỉ chờ kết quả đo đạc định giá tài
sản, các vụ án này cũng chứng tỏ việc thiếu kinh nghiệm về định giá tài sản. Nguyên
nhân không có kết quả định giá là do không có kết quả đo đạc đất. Từ đó rút ra kinh
nghiệm là trước khi tiến hành định giá tài sản cần hợp đồng với văn phòng đăng ký
quyền sử dụng đất để họ tiến hành công tác đo vẽ trước, sau khi có kết quả đo đạc mới
tiến hành lập Hội đồng định giá các tài sản còn lại, còn đất định giá trên cơ sở kết quả
đã được đo đạc.
3. Công việc cần tiến hành sau khi đã tổ chức định giá
Ngay sau khi Hội đồng định giá hoặc tổ chức thẩm định giá tiến hành tiến hành
công việc định giá, thì tòa án cần luôn thường xuyên theo dõi nhắc nhở việc đưa ra kết
quả định giá, chứng thư thẩm định giá, vì đây là yếu tố tác động lớn đến việc bị vi
phạm về thời hạn chuẩn bị xét xử.
Thông thường cứ ngày 01/01 hàng năm thì Hội đồng nhân dân thành phố ban
hành biểu gia đất mới trên địa bàn tòan tỉnh, do đó đối với những vụ án mà việc định
giá đất vào thời điểm cuối năm cần phải lưu ý hoặc phải giải quyết nhanh chóng trong
năm, hoặc phải để đầu năm tiến hành định giá như vậy mới khỏi phải tiến hành định
giá lại. Đối với chứng thư thẩm định giá có quy định rõ là giá mà chứng thư đưa ra chỉ
16


17
có giá trị trong vòng 06 tháng, cần lưu ý việc hòa giải xét xử để tránh việc phải thẩm
định giá lại.
Trên đây là báo cáo chuyên đề thực tập tốt nghiệp của em, nhận thức và kinh

hợp nếu vụ việc cần phải định giá mà đương sự không yêu cầu thì Tòa án không thể tự
mình ra quyết định định giá được; bên cạnh đó việc thành lập Hội đồng định giá gồm
nhiều thành viên từ nhiều cơ quan khác nhau nên rất khó khăn, các cơ quan chuyên
môn khi cử cán bộ đi định giá cùng với Tòa án thường chỉ bằng miệng mà không có
văn bản phân công.

II. KIẾN NGHỊ
Những hạn chế, khó khăn và vướng mắc trong công tác định giá tài sản như đã
nêu là nguyên nhân tất yếu dẫn đến kết quả định giá tài sản không bảo đảm tính khách
quan, sát thực và còn làm kéo dài thời gian giải quyết các vụ án. Điều đó sẽ ảnh hưởng
không nhỏ đến việc nâng cao chất lượng công tác tố tụng, nhất là công tác xét xử, đến
việc thực hiện nguyên tắc công bằng trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Để
đạt được mục tiêu trong công tác cải cách tư pháp thì một trong những nhiệm vụ của
công tác cải cách tư pháp là phải “hoàn thiện các chế định bổ trợ tư pháp” như nội
dung Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị đã đề ra. Muốn nâng
cao chất lượng công tác định giá tài sản trong hoạt động tố tụng thì khâu đột phá trước
hết là cần phải gấp rút hoàn thiện hệ thống cơ sở pháp lý trong lĩnh vực này. Hoạt
động định giá tài sản cho dù diễn ra trong thủ tục tố tụng nào, hình sự, dân sự hay hành
chính đều có mục đích chung là xác định giá trị của tài sản cần định giá, có khác thì
cũng chỉ khác ở khâu trưng cầu định giá - điều đã được quy định riêng trong các văn
18


19
bản tố tụng. Như vậy, việc quy định thành phần tham gia, thành lập, quyền, nghĩa vụ
và trình tự, thủ tục định giá tài sản tản mạn trong nhiều văn bản pháp luật như hiện nay
là không cần thiết và không phù hợp. Từ đòi hỏi của thực tiễn công tác tư pháp, chúng
tôi cho rằng, các cơ quan có thẩm quyền cần sớm nghiên cứu soạn thảo để ban hành
luật hay pháp lệnh về định giá tài sản chung cho cả ba lĩnh vực TTHS, dân sự và hành
chính. Luật (hay pháp lệnh) này phải nghiên cứu và khảo sát kỹ thực tiễn để có thể