Đề tài: Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng – Thực trạng và giải pháp

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
“Bảo

vệ quyền lợi người tiêu dùng – Thực trạng
và giải pháp”

Họ và tên sinh viên nghiên cứu đề tài: Trịnh Phương Ly.
Lớp: CQ48/32.01 – Khoa QTKD – Học viện tài chính.
Giảng viên chịu trách nhiệm hướng dẫn: Thạc sỹ Đỗ Công Nông.

1


Đề tài: Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng – Thực trạng và giải pháp

LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài, ý nghĩa khoa học và thực tiễn.
Thời điểm nền kinh tế Việt Nam chuyển từ cơ chế bao cấp sang cơ chế thị
trường thì cũng chính là lúc khái niệm “tiêu dùng” và “người tiêu dùng” được
nhắc đến thường xuyên hơn.
Và cho đến bây giờ, thuật ngữ người tiêu dùng đã trở thành quen thuộc đối
với mọi người. Bảo vệ người tiêu dùng, sức khỏe cho người tiêu dùng, quyền
lợi người tiêu dùng...là những cụm từ luôn được mọi người nhắc đến. Nhiều
tạp chí mang tên người tiêu dùng, phần lớn các báo đều có chuyên mục người
tiêu dùng hoặc chuyên trang người tiêu dùng...Bên cạnh đó, các văn bản pháp
luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cũng đã ra đời như Pháp lệnh bảo vệ
người tiêu dùng (năm 1999) và Luật bảo vệ người tiêu dùng (năm 2010)..., có
thể nói rằng, từ một vấn đề chưa được ai biết đến thì ngày nay vấn đề người
tiêu dùng ở Việt Nam đang dần được xã hội thừa nhận, được Đảng, Chính

3. Đối tượng nghiên cứu.
Trong phạm vi đề tài chủ yếu nghiên cứu về quyền lợi của người tiêu dùng
cá nhân.
4. Nội dung khái quát của đề tài:
Ngoài phần mở đầu và phần kết luận thì nội dung của đề tài bao gồm:
Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về người tiêu dùng và bảo vệ
quyền lợi người tiêu dùng.
Chương 2: Thực trạng bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ở Việt Nam.
Chương 3: Giải pháp bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ở Việt Nam.

3


Đề tài: Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng – Thực trạng và giải pháp
CHƯƠNG 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ NGƯỜI TIÊU DÙNG VÀ
BẢO VỆ QUYỀN LỢI NGƯỜI TIÊU DÙNG.
1.1 Người tiêu dùng.
1.1.1

Khái niệm.

Trong công cuộc đổi mới, cơ chế thị trường xuất hiện, hàng hóa xuất hiện
càng nhiều, càng đa dạng, nhu cầu về mọi mặt cho cuộc sống được đáp ứng
đầy đủ, thỏa mãn thông qua việc “mua” và “bán”. Từ đó khái niệm “tiêu
dùng” và “người tiêu dùng” được nhắc đến thường xuyên hơn.
Để bảo vệ được quyền lợi người tiêu dùng thì chúng ta cần hiểu thế nào là
người tiêu dùng.
Theo ý kiến của Hội tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam thì
người tiêu dùng được định nghĩa như sau: “Người tiêu dùng là tất cả những

-

Thể nhân là các cá nhân tham gia mua hàng hóa và dịch vụ để tiêu

dùng hoặc sử dụng cho những mục đích khác nhau.
-

Pháp nhân là các cơ quan, tổ chức tham gia mua hàng hóa, dịch vụ để

sử dụng cho các mục đích sản xuất kinh doanh hoặc thực hiện các hoạt động
của tổ chức.
Trong phạm vi đề tài chủ yếu nghiên cứu đến việc bảo vệ quyền lợi người
tiêu dùng là cá nhân.
1.1.2.2

Phân loại người tiêu dùng theo giới tính.

Theo tiêu chí này, người tiêu dùng được chia thành người tiêu dùng nam và
người tiêu dùng nữ.
- Người tiêu dùng nữ: ngoài việc cũng đi làm như nam giới, theo truyền
thống họ còn là người nội trợ, quản lý tiền bạc, chi tiêu trong gia đình. Khi
mua hàng, phụ nữ thường cẩn thận, tính toán, xem xét kĩ lưỡng hơn nam giới.
- Người tiêu dùng nam: Với bản tính đàn ông, nam giới thường rộng rãi
hơn khi mua sắm hàng hóa và thường không nắm vững các thông tin về giá cả
của hàng hóa trên thị trường, có thể nói với đặc điểm này thì người tiêu dùng
là nam giới dễ bị xâm phạm về quyền lợi hơn nữ giới.
Nắm được các đặc điểm tiêu dùng khác nhau giữa người tiêu dùng là nam
giới và người tiêu dùng là nữ giới để có những biện pháp bảo vệ quyền lợi của
họ cho phù hợp, như đối với người tiêu dùng là nam giới, phải có biện pháp
như thế nào để cung cấp cho họ những thông tin về sản phẩm, giá cả để từ đó

mua hàng hóa. Việc thận trọng trong việc mua hàng hóa giúp người tiêu dùng
là người cao tuổi tránh được những trường hợp mua phải những hàng hóa chất
lượng kém. Tuy nhiên, người tiêu dùng cao tuổi thường không nhanh nhạy
trong việc cập nhật những thông tin của thị trường, tìm hiểu đến những thông
tin kiến thức tiêu dùng cũng như những thông tin liên quan đến việc bảo vệ
quyền lợi của mình.
1.1.2.4

Phân loại người tiêu dùng theo thu nhập.

6


Đề tài: Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng – Thực trạng và giải pháp
Theo tiêu chí này, có thể chia người tiêu dùng thành ba nhóm: Nhóm người
tiêu dùng có thu nhập thấp, nhóm người tiêu dùng có thu nhập trung bình,
nhóm người có thu nhập cao. Thu nhập có ảnh hưởng lớn đến tâm lý tiêu
dùng.
- Những người có thu nhập cao thường có tâm lý tiêu dùng những sản
phẩm có chất lượng cao, có thương hiệu. Tuy nhiên, đối tượng tiêu dùng này
thường có suy nghĩ là những sản phẩm đắt tiền thường là những sản phẩm tốt,
chính vì suy nghĩ này mà đôi khi quyền lợi của họ bị xâm hại khi mua phải
những sản phẩm đắt tiền mà chất lượng kém.
- Người có thu nhập thấp thì họ ít có cơ hội tìm đến với những sản phẩm
đắt tiền. Người tiêu dùng thuộc loại này thường có xu hướng tìm mua hàng
giá rẻ, chính tâm lý này nhiều khi khiến họ mua phải hàng hóa chất lượng
kém, hàng giả, hàng nhái, hàng hóa kém vệ sinh…
Ngoài những cách phân loại trên người tiêu dùng còn được phân chia trên
cơ sở dựa vào các tiêu chí như giai tầng xã hội, vị trí địa lý (người tiêu dùng
miền núi, nông thôn, thành thị…)

- Người tiêu dùng là người ảnh hưởng: Sự tương tác giữa người mua và
người bán chính là sự tương tác cơ bản của cơ chế thị trường. Do đó trong
quan hệ cung – cầu người mua cũng đóng một vai trò quan trọng. Người tiêu
dùng có thể có quyết định mua, không mua, mua ít đi, mua nhiều lên một loại
hàng hóa, dịch vụ của một cơ sở sản xuất nào đó từ đó cũng tác động đến việc
cung - cầu, hàng hóa. Ngoài ra những ý kiến của người tiêu dùng về chất
lượng, hàng hóa dịch vụ cũng có những tác động tới doanh nghiệp và những
người tiêu dùng khác.
- Người tiêu dùng là người đưa ra quyết định: Một sản phẩm trải qua các
khâu: sản xuất – phân phối – trao đổi – tiêu dùng, khâu tiêu dùng là khâu cuối
cùng do đó, người tiêu dùng là người cuối cùng đưa ra quyết định đánh giá
chất lượng sản phẩm của doanh nghiệp. Người tiêu dùng có thể đưa ra quyết
định nên hay không nên, tiếp tục hay không tiếp tục việc sử dụng hàng hóa
dịch vụ. Người tiêu dùng còn có vai trò quyết định đến sự thành bại của
doanh nghiệp, nếu như một doanh nghiệp bán một hàng hóa dịch vụ được
người tiêu dùng đón nhận, doanh nghiệp bán được hàng hóa, thu được lợi
nhuận và ngược lại nếu như loại hàng hóa, dịch vụ của doanh nghiệp bị người

8


Đề tài: Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng – Thực trạng và giải pháp
tiêu dùng đánh giá là có chất lượng thấp, doanh nghiệp sẽ bị mất lòng tin với
người tiêu dùng, hậu quả là hàng hóa, dịch vụ không bán được, doanh nghiệp
không thu được lợi nhuận.
- Người tiêu dùng có vai trò thúc đẩy phát triển sản xuất, kinh doanh: Nếu
như nhu cầu của người tiêu dùng với sản phẩm hàng hóa hay dịch vụ của
doanh nghiệp càng lớn thì điều đó sẽ thúc đẩy doanh nghiệp sản xuất ra nhiều
sản phẩm để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng. Bên cạnh đó, nhu cầu
ngày một lớn của người tiêu dùng không chỉ đối với số lượng mà còn đối với

có những hàng hóa, dịch vụ thiết yếu phục vụ cho cuộc sống như ăn, ở, chăm
sóc sức khỏe, học hành, đi lại…những nhu cầu thiết yếu về tinh thần với giá
cả hợp lí có thể chấp nhận được.
- Hai là, quyền được an toàn – là quyền được bảo vệ chống lại những hàng
hóa, dịch vụ, quá trình sản xuất có hại đến sức khỏe, đời sống và quyền lợi
chính đáng của người tiêu dùng.
- Ba là, quyền được thông tin – người tiêu dùng có quyền được cung cấp
thông tin đầy đủ và chính xác về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ để họ tự quyết
định có sử dụng hay không.
- Bốn là, quyền được lựa chọn – là quyền của người tiêu dùng tiếp cận
được hàng hóa, dịch vụ khác nhau với giá cả cạnh tranh để có được sự bảo
đảm về chất lượng thỏa đáng, giá cả hợp lý.
- Năm là, quyền được lắng nghe – quyền được bảo vệ quyền lợi của người
tiêu dùng thông qua việc bày tỏ những bất bình đối với nhà sản xuất, kinh
doanh về các hàng hóa và dịch vụ do họ cung cấp, kể cả quan hệ giữa người
bán và người mua, cũng như bày tỏ ý kiến với Nhà nước, với các cơ quan
hoạch định chính sách và pháp luật kinh tế hay các chính sách khác liên quan
đến người tiêu dùng.
- Sáu là, quyền được khiếu nại và bồi thường – khi quyền và lợi ích bị xâm
hại, người tiêu dùng có quyền được khiếu nại. Khi khiếu nại là chính xác và
đúng đắn, người tiêu dùng có quyền được bồi thường.

10


Đề tài: Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng – Thực trạng và giải pháp
- Bảy là, quyền được giáo dục, đào tạo về tiêu dùng – Giáo dục về tiêu
dùng, về các kiến thức và kỹ năng tiêu dùng sẽ giúp cho người tiêu dùng có
các hiểu biết về vị thế của mình trong xã hội, có khả năng tự bảo vệ mình, bảo
vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

người tiêu dùng, những quảng cáo này gây ảnh hưởng đến quyết định mua và
sử dụng hàng hóa của người tiêu dùng, có nhiều trường hợp người tiêu dùng
phải chịu thiệt thòi khi quá tin vào quảng cáo.
- Bị lừa đảo về giá: Đó là việc người tiêu dùng bị lừa mua phải hàng hóa
với giá cả cao hơn nhiều so với giá trị của nó.
- Vi phạm về việc phá hủy môi trường sống của cộng đồng: Đó là việc các
doanh nghiệp thải các chất độc hại, rác thải vào môi trường, điều này đã làm
suy thoái nghiêm trọng chất lượng môi trường sống, gây ảnh hưởng đến đời
sống của con người.
Các vi phạm nói trên đã và đang có những tác động lớn đến quyền lợi của
người tiêu dùng, chúng tác động đến sức khỏe, tâm lý và niềm tin của người
tiêu dùng vào sản phẩm cũng như tổ chức kinh doanh đã sản xuất ra sản
phẩm. Hơn nữa nếu như các vi phạm này không được phát hiện và giải quyết,
xử lí kịp thời thì sẽ xảy ra hiện tượng vi phạm nối tiếp vi phạm, lúc đó quyền
lợi người tiêu dùng sẽ bị xâm hại ở mức độ cao hơn. Do đó, các cơ quan có
chức năng bảo vệ người tiêu dùng và chính bản thân người tiêu dùng cần phát
hiện ra những hành động vi phạm quyền lợi của mình.
1.3 Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Như đã phân tích, quyền lợi người tiêu dùng ngày càng bị vi phạm một
cách nghiêm trọng đặc biệt là ở các nước chậm phát triển và đang phát triển.
Do đó việc đề ra các biện pháp nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là một
nhu cầu cấp thiết.
Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là các biện pháp thực hiện để người tiêu
dùng có thể thực hiện những quyền cơ bản của mình.
Có nghĩa là để bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng thì cần phải thực hiện
các biện pháp như xây dựng các thể chế, các phong trào, chương trình, hoạt

12



13


Đề tài: Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng – Thực trạng và giải pháp
người tiêu dùng nắm bắt được những quyền cơ bản của mình, từ đây góp phần
giúp cho phong trào bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ở Việt Nam dần trở nên
mạnh mẽ hơn.
1.3.2 Các chủ thể liên quan đến quyền lợi người tiêu dùng.
1.3.2.1 Các tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ
Tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ là tổ chức, cá nhân thực
hiện một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất
đến tiêu thụ hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích
sinh lợi.
Tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chính là người sản xuất
hàng hóa, dịch vụ và họ có vai trò rất lớn trong việc bảo vệ quyền lợi người
tiêu dùng.
1.3.2.2 Hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Đối với mỗi quốc gia, để công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đạt
hiệu quả thì không thể không kể đến vai trò của Hội bảo vệ quyền lợi người
tiêu dùng. Hội đóng một vai trò rất quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi
người tiêu dùng. Các chức năng của Hội là:
- Giám định và phản biện xã hội – Đây là một chức năng quan trọng của
Hội, nhằm góp ý cho những chủ trương, chính sách của Nhà nước. Hội có
trách nhiệm đề xuất những ý kiến liên quan đến việc quản lí của nhà nước về
những vấn đề liên quan đến công tác tiêu chuẩn hóa, chất lượng và bảo vệ
người tiêu dùng.
- Hội có chức năng công tác thông tin, hướng dẫn cho người tiêu dùng để
họ hiểu được vị trí, sức mạnh của mình trong xã hội, hiểu về các quyền và
trách nhiệm của mình, có kỹ năng và trình độ tiêu dùng nhất định để có thể
đứng lên tự bảo vệ mình.

+ Tuyên truyền, giáo dục, phổ biến pháp luật và những hiểu biết liên
quan đến việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

15


Đề tài: Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng – Thực trạng và giải pháp
+ Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
+ Kiểm tra, thanh tra việc chấp hành pháp luật về bảo vệ quyền lợi người
tiêu dùng, giải quyết khiếu nại, tố cáo của người tiêu dùng, xử lí vi phạm pháp
luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
+ Nhà nước ban hành cơ chế để nâng cao hoạt động của Hội bảo vệ
người tiêu dùng.
1.4 Kinh nghiệm của một số nước và vùng lãnh thổ trong việc bảo vệ
quyền lợi người tiêu dùng.
Tại nhiều nước trên thế giới đã từ lâu người tiêu dùng và công tác bảo vệ
quyền lợi người tiêu dùng đã sớm được đề cập, triển khai và đạt được những
hiệu quả. Sau đây là kinh nghiệm của một số nước và vùng lãnh thổ trong
việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng:
Tại Đài Loan: Tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tại Đài Loan
được thành lập từ năm năm 1980 với tên gọi tắt là CF. CF là một tổng Hội và
có 22 Uỷ ban trực thuộc phụ trách 22 ngành khác nhau. Hội viên của CF có
khoảng 700 đến 800 hội viên trong đó có 40 đến 50 luật sư là thành viên của
Hội. Nguồn thu từ CF từ 3 nguồn chính là từ ngân sách Chính phủ (chiếm
28%); quyên góp từ công chúng trên mạng (chiếm 42%) và bán hàng tạp chí
(chiếm 30%).
Mỗi năm, CF tiếp nhận khoảng 10.000 đơn thư khiếu nại của người tiêu
dùng qua điện thoại và 4.000 khiếu nại qua đơn.
Mỗi khiếu nại giải quyết thành công, CF nhận được 28 Đài tệ từ CPC (Uỷ
ban bảo vệ người tiêu dùng). Công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tại

- Giáo dục người tiêu dùng.
- Tổ chức kiểm tra, so sánh sản phẩm.
Tại Hà Lan: Cơ quan bảo vệ người tiêu dùng ở Hà Lan là Cục bảo vệ
người tiêu dùng Hà Lan. Tuy là một cơ quan còn non trẻ với số lượng nhân
viên ít ỏi (45 người) nhưng Cục Bảo vệ người tiêu dùng Hà Lan đã đạt được
những kết quả nhất định trong việc bảo vệ 17 triệu người tiêu dùng mà chủ
yếu là bằng phương pháp tuyên truyền trực tiếp hoặc gián tiếp về Luật, nâng

17


Đề tài: Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng – Thực trạng và giải pháp
cao quyền lợi của người tiêu dùng bằng việc cung cấp thông tin và hướng dẫn
thông qua các dịch vụ hỗ trợ trực tuyến. Những hiệu quả mà Hà Lan đạt được
trong công tác bảo vệ người tiêu dùng là nhờ các hoạt động tuyên truyền
quảng bá tích cực, quảng cáo trực tuyến và hoạt động tăng cường đối thoại.
Liên quan tới hoạt động tuyên truyền quảng bá, nguyên tắc của hoạt động
tuyên truyền là tư vấn cho người tiêu dùng về quyền, nghĩa vụ của họ đồng
thời phải hỗ trợ tư vấn cho người tiêu dùng và giám sát các cơ quan quản lý
khác. Công cụ hữu hiệu nhất của Hà Lan trong hoạt động tuyên truyền đó là
Cổng thông tin ConsuWijzer với ba Cơ quan giám sát là Cục Bảo vệ người
tiêu dùng Hà Lan, Cơ quan cạnh tranh Hà Lan và Cơ quan Bưu chính viễn
thông Hà Lan. Theo Cục Bảo vệ người tiêu dùng Hà Lan, hỗ trợ người tiêu
dùng, tức là giúp người tiêu dùng chủ động hành động. Quảng cáo trực tuyến
cần phải hiển thị mục tiêu quảng cáo. Liên quan tới hoạt động tăng cường đối
thoại, Cục Bảo vệ người tiêu dùng Hà Lan đã có các chiến dịch hợp tác với
các đơn vị truyền thông, tổ chức các hội chợ, hoạt động hợp tác thường
xuyên.
Tại Malaysia: Hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Malaysia (FOMICA)
là một tổ chức phi Chính phủ, phi chính trị, phi lợi nhuận và hướng tới bảo vệ

doanh nghiệp có những hành vi sản xuất kinh doanh thiếu tôn trọng quyền lợi
người tiêu dùng nhằm kêu gọi người tiêu dùng tẩy chay sản phẩm của doanh
nghiệp.
Người tiêu dùng và công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ở Việt Nam
tuy đã được triển khai song vẫn còn nhiều bất cập và vướng mắc trong quá
trình thực hiện. Do đó Việt Nam cần học tập và tiếp thu có chọn lọc những
kinh nghiệm của các nước trên thế giới để áp dụng phù hợp với tình hình thực
tế ở Việt Nam góp phần tạo nên hiệu quả trong công tác bảo vệ quyền lợi
người tiêu dùng Việt Nam. Đặc biệt là Hội tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu
dùng Việt Nam (VINASTAS) cần tăng cường hợp tác quốc tế, tiếp thu kinh
nghiệm trong bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng của các tổ chức bảo vệ người
tiêu dùng của các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới.

19


Đề tài: Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng – Thực trạng và giải pháp

20


Đề tài: Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng – Thực trạng và giải pháp
CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG BẢO VỆ QUYỀN LỢI NGƯỜI TIÊU DÙNG Ở VIỆT
NAM
2.1 Đặc điểm người tiêu dùng Việt Nam.
Việt Nam là một quốc gia đông dân số (gần 87 triệu người theo số liệu năm
2011), cơ cấu dân số của Việt Nam đang được bước vào thời kỳ cơ cấu dân số
“vàng” có nghĩa là tỉ lệ dân số trẻ của Việt Nam ngày càng tăng lên. Mỗi
người dân sẽ là một người tiêu dùng, dân số ngày càng tăng thì lượng người

những kết luận khác biệt rất lớn, ngay cả với cùng một cá nhân cụ thể. Ví dụ
như một phụ nữ 35 tuổi, chỉ là 1 cá thể, nhưng nếu nhìn dưới góc độ thị
trường thì có thể chia ra làm nhiều nhu cầu tiêu dùng khác nhau. Cụ thể là với
tư cách là người tiêu dùng mỹ phẩm, phụ nữ trung niên đó sẽ có các quan tâm
đến mỹ phẩm phục hồi làn da, chống lão hóa… và một lần mua hàng có thể từ
hàng trăm ngàn đến vài triệu đồng, mỗi mức khuyến mãi có thể lên đến vài
trăm ngàn cho mỗi lần mua sắm. Nếu xét họ dưới góc độ là bà nội trợ chính
của gia đình (đối với người có gia đình) thì, người này sẽ quan tâm đến giá cả
của đường muối, mì ăn liền, dầu ăn, nước tương, nước mắm… mỗi lần mua
hàng sẽ có thể từ vài ngàn đồng đến vài trăm nghìn đồng và mức khuyến mãi
có thể chỉ là vài cọng rau thơm. Cũng là cá thể này nhưng nếu họ là trưởng

22


Đề tài: Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng – Thực trạng và giải pháp
phòng của một công ty lớn, mỗi lần mua dịch vụ hoặc hàng hóa của có thể lên
đến vài tỷ đồng và mức chiết khấu có thể cũng tương đương như vậy…
- Người tiêu dùng Việt Nam hiện nay đang có xu hướng trẻ hóa, vì vậy,
tâm lý tiêu dùng của xã hội cũng có những thay đổi lớn. Theo nghiên cứu của
công ty nghiên cứu thị trường Cimigo thì 2/3 số người được nghiên cứu quan
tâm đến thương hiệu của sản phẩm, 6/10 người thích có những món đồ mới
nhất, 1/3 thích mua những thương hiệu mới ngay khi chúng được tung ra thị
trường. Giá cả và thương hiệu đã trở thành “bộ mặt” phản ánh thành công của
một người trong xã hội.
- Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ, internet cũng như các
dịch vụ truyền thông ngày càng phát triển, người tiêu dùng Việt giờ đây
thường cập nhật những thông tin về sản phẩm mới, xu hướng mua hàng qua
internet, qua quảng cáo truyền hình ngày càng phổ biến hơn hay nói cách
khác là xu hướng “mua hàng tại gia” ngày càng phát triển. Cũng cùng với xu

- Người tiêu dùng Việt Nam có tâm lý “chuộng” hàng khuyến mại. Hơn
một nửa người tiêu dùng Việt Nam hay tìm các sản phẩm khuyến mại khi
đang đi mua sắm, trong khi tỷ lệ này trong khu vực châu Á Thái Bình Dương
chỉ là 38%. Theo một khảo sát của hãng nghiên cứu thị trường Nielsen về
hoạt động mua sắm của người tiêu dùng ở 4 thành phố lớn là Hà Nội, thành
phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ cho thấy 87% người Việt Nam tham
gia khảo sát cho biết sẵn sàng mua hàng khuyến mại, trong khi tỷ lệ bình quân
khu vực châu Á Thái Bình Dương chỉ là 68%. 56% người tiêu dùng Việt Nam
hay tìm các sản phẩm khuyến mại khi đang đi mua sắm, so với mức 38% của
khu vực. Người tiêu dùng Việt Nam sẵn sàng thay đổi nhãn hiệu cũng như địa
chỉ mua sắm quen thuộc nếu như có những nhãn hiệu khác, địa chỉ khác bán
sản phẩm tương đương và kèm theo những hình thức khuyến mại hấp dẫn.
- Ưa chuộng hàng hóa giá rẻ cũng là một trong những đặc điểm tâm lý tiêu
dùng đáng lưu ý của người tiêu dùng Việt Nam.
- Người Việt Nam sẽ ngày càng trở nên “khó tính” hơn trong việc lựa chọn
hàng hóa. Nguyên nhân là do sự suy giảm của kinh tế thế giới đã tác động
mạnh đến kinh tế và thị trường bán lẻ Việt Nam. Chỉ số lạm phát cao cùng với
những dấu hiệu như lãi suất ngân hàng tăng mạnh, tỷ giá VNĐ/USD và giá

24


Đề tài: Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng – Thực trạng và giải pháp
vàng biến động, doanh nghiệp khát vốn, sản xuất trì trệ, lao động không việc
làm gia tăng… đã ảnh hưởng đến lòng tin người tiêu dùng.
- Sự “trung thành” của người tiêu dùng Việt Nam với một nhãn hiệu hàng
hóa không bền (nguyên nhân là do sự nhận thức của người tiêu dùng về nhãn
hiệu là không đầy đủ, nhiều nhà sản xuất ở Việt Nam chưa quan tâm đến việc
quảng bá, khai thác sức mạnh của nhãn hiệu).
- Người tiêu dùng Việt chưa có thói quen nghiên cứu các thông tin về hàng