1 | P a g e TRƯỜNG THPTĐỀ
CHUN
NGUYỄN
BỈNH
KHIÊMQUẢNG
CƯƠNG
ƠN
TẬP
LÞch
sư NAM
10 NĂM 2015-2016

Bài 3 CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI PHƯƠNG ĐÔNG
1. §iỊu kiƯn tù nhiªn vµ sù ph¸t triĨn cđa c¸c ngµnh kinh tÕ.
a §iỊu kiƯn tù nhiªn:
- Thn lỵi : ®Êt ®ai phï sa mµu mì, gÇn ngn níc tíi, thn lỵi cho s¶n xt vµ sinh
sèng.
- Khã kh¨n: DƠ bÞ lò lơt, g©y mÊt mïa, ¶nh hëng ®Õn ®êi sèng cđa nh©n d©n.
- Do thủ lỵi,..ngêi ta ®· sèng qn tơ thµnh nh÷ng trung t©m qn c lín vµ g¾n bã víi
nhau trong tỉ chøc c«ng x·.Nhê ®ã nhµ níc sím h×nh thµnh.nhu cÇu s¶n xt vµ trÞ thủ,
lµm
b. Sù ph¸t triĨn cđa c¸c ngµnh kinh tÕ.
- NghỊ n«ng nghiƯp tíi níc lµ gèc, ngoµi ra cßn ch¨n nu«i vµ lµm thđ c«ng nghiƯp.
2. Sù h×nh thµnh c¸c qc gia cỉ ®¹i
- C¬ së h×nh thµnh: Sù ph¸t triĨn cđa s¶n xt dÉn tíi sù ph©n ho¸ giai cÊp, tõ ®ã nhµ n íc
ra ®êi
- C¸c qc gia cỉ ®¹i ®Çu tiªn xt hiƯn ë Ai CËp, Lìng Hµ, Ên §é, Trung Qc,…vµo
kho¶ng thiªn niªn kû thø IV- III TCN
3. X· héi cã giai cÊp ®Çu tiªn.
- N«ng d©n c«ng x·: ChiÕm sè ®«ng trong x· héi, ë hä võa tån t¹i “c¸i cò”, võa lµ
thµnh viªn cđa x· héi cã giai cÊp. Hä tù nu«i sèng b¶n th©n vµ gia ®×nh, nép th cho

®o¹n sau.
1 Võ Ngọc Mãnh-SK14


2 d.Kiến
| P a g e trúc
TRNG THPT CHUYấN NGUYN BNH KHIấM- QUNG NAM

- Do uy quyền của các vua mà hàng loạt các công trình kiến trúc đã ra đời: Kim tự tháp Ai
Cập, vờn treo Ba-bi-lon, Vạn lý trờng thành,
- Các công trình này thờng đồ sộ thể hiện cho uy quyền của vua chuyên chế.
- Ngày nay còn tồn tại một số công trình nh Kim tự tháp Ai Cập, Vạn lý trờng
thành, Cổng I-sơ- ta thành Ba-bi-lon, Những công trình này là những kì tích về
sức lao động và tài năng sáng tạo của con ngời
Mt s cõu hi:
1.Hóy trỡnh by vai trũ ca nụng dõn cụng xó trong xó hi c i phng ụng.
Nụng dõn cụng xó l b phn ụng o nht, cú vai trũ to ln trong sn xut. H nhn rung t
ca cụng xó canh tỏc, song phi np mt phn sn phm thu hoch c v lm khụng cụng
cho quý tc.
Trong quỏ trỡnh phõn hoỏ xó hi, ng u giai cp thng tr l nhng ụng vua chuyờn ch v i
ng ụng o quý tc, quan li, ch rung t v tng lp tng l. ú l tng lp cú nhiu ca ci
v quyn th, gi chc v tụn giỏo hoc qun lớ b mỏy nh nc, a phng... H sng giu
sang bng s búc lt, bng lc do nh nc cp v do chc v em li.
2.Em hiu th no l ch chuyờn ch c i phng ụng ?
Ch chuyờn ch c i phng ụng l : L mt trong hai mụ hỡnh nh nc ca xó hi loi
ngi thi c i, trong ú vua ng u nh nc, cú quyn lc ti cao v mt b mỏy quan liờu
giỳp vic tha hnh. Cỏc nc phng ụng c i nh Ai Cp, cỏc quc gia Lng H, n
, Trung Quc l in hỡnh cựa ch chuyờn ch c i.]
3. Ti sao c dõn trờn lu vc cỏc dũng sụng ln chõu , chõu Phi cú th sm phỏt trin
thnh xó hi cú giai cp v nh nc ? c im kinh t ca cỏc vựng ny l gỡ ?

nụ l, vua
óKHIấMda vo
quý tc

tụn giỏo, bt mi ngi phi
phc tựng. Vua t coi mỡnh l ngi i din ca thn thỏnh di trn gian, ngi ch ti cao
ca t nc, t quyt nh mi chớnh sỏch v cụng vic. Vua tr thnh vua chuyờn ch m ngi
Ai Cp gi l Pharaụn (cỏi nh ln), ngi Lng H gi l Enxi (ngi ng u), Trung Quc
gi l Thiờn t (con Tri)...
Giỳp vic cho nh vua l mt b mỏy hnh chớnh quan liờu gm ton quý tc, ng u l Vidia
(Ai Cp) hoc Tha tng (Trung Quc). B mỏy ny lm cỏc vic thu thu, xõy dng cỏc cụng
trỡnh cụng cng nh n thỏp, cung in, ng sỏ v ch huy quõn i. Nh th, ch nh
nc ca xó hi cú giai cp u tiờn phng ụng, trong ú vua l ngi ng u, cú quyn
lc ti cao, gi l ch chuyờn ch c i.
4.Tại sao chỉ bằng công cụ chủ yếu bằng gỗ và đá, c dân trên lu vực các dòng sông lớn ở
châu á, châu Phi đã sớm xây dựng nhà nớc của mình?
Do điều kiện tự nhiên thuận lợi, sản xuất phát triển mà không cần đợi đến khi xuất hiện công cụ
bằng sắt, trong xã hội đã xuất hiện của cải d thừa dẫn đén sự phân hoá xã hội kẻ giàu, ngời
nghèo, tầng lớp quí tộc và bình dân . Trên cơ sở đó nhà nớc đã ra đời.
5. Nhà nớc phơng Đông hình thành nh thế nào? Thế nào là chế độ chuyên chế cổ đại? Thế
nào là vua chuyên chế? Vua dựa vào đâu để trở thành chuyên chế?
- Quá trình hình thành nhà nớc là từ các liên minh bộ lạc, do nhu cầu trị thuỷ và xây dựng các
công trình thuỷ lợi các liên minh bộ lạc liên kết với nhau -> Nhà nớc ra đời để điều hành, quản
lý xã hội. Quyền hành tập trung vào tay nhà vua tạo nên chế độ quân chủ chuyên chế.
- Vua dựa vào bộ máy quí tộc và tôn giáo để bắt mọi ngời phải phục tùng,vua trở thành vua
chuyên chế.
- Chế độ nhà nớc do vua đứng đầu, có quyền lực tối cao(tự coi mình là thần thánh dới trần gian,
ngời chủ tối cao của đất nớc, tự quyết định mọi chính sách và công việc) và giúp việc cho vua là
một bộ máy quan liêu ,..thì đợc gọi là chế độ chuyên chế cổ đại.
Bài 4 Các quốc gia cổ đại phơng Tây Hy Lạp Và Rô ma

chủ cổNGUYN
đại ở Hy-Lạp,
Rô- ma:
ĐóNAM
là nền dân chủ chủ nô, dựa vào sự bóc
lột thậm tệ của chủ nô đối với nô lệ.
3.Văn hoá cổ đại Hy Lạp và Rô- ma.
a.Lịch và chữ viết.
-Lịch : c dân cổ đại ĐTH đã tính đợc lịch một năm có 365 ngày và 1/4 nên họ định ra một tháng
lần lợt có 30 và 31 ngày, riêng tháng hai có 28 ngày. Dù cha thật chính xác nhng cũng rất gần với
hiểu biết ngày nay.
- Chữ viết: Phát minh ra hệ thống chữ cái A,B,C,.. lúc đầu có 20 chữ, sau thêm 6 chữ nữa để trở
thành hệ thống chữ cái hoàn chỉnh nh ngày nay.
-ý nghĩa của việc phát minh ra chữ viết: Đây là cống hiến lớn lao của c dân ĐTH cho nền văn
minh nhân loại.
b.Sự ra đời của khoa học
Chủ yếu các lĩnh vực: toán, lý, sử, địa.
- Khoa học đến Hy Lạp Rô-ma mới thực sự trở thành khoa họcvì có độ chính xác của khoa học,
đạt tới trình độ khái quát thành định lý, lý thuyết và nó thực hiện bởi các nhà khoa học có tên tuổi,
đặt nền móng cho ngành khoa học đó.
c.Văn học
- Chủ yếu là kịch(kịch kèm theo hát).
- Một số nhà viết kịch tiêu biểu nh Sô phốc, Ê-sin,..
-Giá trị của các vở kịch: Ca ngợi cái đẹp, cái thiện và có tính nhân đạo sâu sắc.
d. Nghệ thuật
- Nghệ thuật tạc tợng thần và xây đền thờ thần đạt đến đỉnh cao.

Mt s cõu hi:
1.Trỡnh by ý ngha ca vic xut hin cụng c bng st i vi vựng a Trung Hi.
Nh cụng c bng st, din tớch canh tỏc tng hn, vic trng trt ó cú kt qu. Thc ra, ch

thỳCHUYấN
t vựng
Hc Hi.
AiKHIấMCp...,
t la,NAM
hng

liu, xa x phm t cỏc nc
phng ụng. Trong xó hi chim nụ vựng ny, nụ l l th hng hoỏ quan trng bc nht.
Nhiu ni nh ờ-lt, Pi-rờ... tr thnh trung tõm buụn bỏn nụ l ln ca th gii c i.
Hng hoỏ c chuyờn ch trờn nhng chic thuyn ln cú bum v nhiu mỏi chốo ca cỏc nh
buụn giu. Mt chic tu ch ru nho ca Rụ-ma di ti 40m, cha c 7000 n 8000 vũ (tc
trng ti t 350 n 400 tn) b m t thi y ó c cỏc nh kho c hc tỡm thy vo nm
1967 vựng bin phớa nam nc Phỏp.
Bài 8 Sự hình thành và phát triển các vơng quốc Đông Nam á
1. Sự ra đời của các vơng quốc cổ ở Đông Nam á
-Đông Nam á có điều kiện tự nhiên u đãi-gió mùa, thuận lợi cho sự phát triển của cây lúa nớc và
nhiều loại cây trồng khác.
* Điều kiện ra đời các vơng quốc cổ ở Đông Nam á:
-Đầu Công nguyên, c dân Đông Nam á đã biết sử dụng sử dụng đồ sắt. Nông nghiệp vẫn là ngành
sản xuất chính, nghề thủ công truyền thống phát triển nh dệt, làm gốm, đúc đồng và rèn sắt.
- Việc buôn bán đờng biển rất phát đạt, một số thành thị hải cảng đã ra đời nh óc Eo (An
Giang, Việt Nam) Ta-kô-la ( Mã Lai)
-Do sự ảnh hởng của văn hoá ấn Độ với việc các nớc phát triển văn hoá cổ của mình.
Đó chính là điều kiện ra đời các vơng quốc cổ ở Đông Nam á .
*Sự hình thành các vơng quốc cổ:
Khoảng 10 thế kỉ sau công nguyên hàng loạt các vơng quốc nhỏ hình thành: Cham-pa ở Trung Bộ
Việt Nam. Phù Nam hạ lu sông Mê Công, các vơng quốc ở hạ lu sông Mê Nam và đảo In-đô-nêxia.
2. Sự hình thành và phát triển của các quốc gia phong kiến Đông Nam á
-Từ thế kỉ VII đến X, ở Đông Nam á đã hình thành một số quốc gia phong kiến dân tộc nh Vơng

+ Hệ thống chính trị ở các nước Đông Nam Á giai đoạn này được củng cố vững chắc và hoàn
thiện. Nhà nước Đại Việt vừa tiếp thu vừa sáng tạo từ mô hình Trung Hoa để hoàn thiện bộ máy
quân chủ đạt đến đỉnh cao dưới thời Lê sơ. Các nhà nước chịu ảnh hưởng của văn hoá Ấn Độ
cũng được tăng cường, củng cố, đặc biệt là tín ngưỡng Vua - Thần của người Cam-pu-chia thời
Ăng-co... giúp hợp nhất vương quyển và thần quyền của vua... Bộ máy nhà nước A-út-thay-a
cũng được hoàn thiện thông qua các cuộc cải cách ở thế kỉ XV.
+ Mở rộng lãnh thổ, xây dựng các đế quốc lớn, hùng mạnh ở khu vực : Đại Việt, A-út-thay-a, Pagan, Mô-giô-pa-hit, Ăng-co.
- Kinh tế :
+ Kinh tế nông nghiệp được phát triển mạnh ở khắp các quốc gia Đông Nam Á từ đồng bằng
sông Hồng, I-ra-oa-đi, Chao Phray-a, Mê Công... nhiều nước đã tiến hình xuất khẩu gạo như Aút-thay-a, Pê-gu...
+ Phát triển hoạt động sản xuất thủ công nghiệp, đáng lưu ý là các sản phẩm gồm sứ và tơ lụa của
Đại Việt và A-út-thay-a.
+ Đông Nam Á có vai trò lớn trong hệ thống thương mại quốc tế, nơi cung cấp nhiều loại hàng
hoá, lâm thổ sản, hương liệu, gia vị... cho thị trường quốc tế.
-Thành tựu trên lĩnh vực kỹ thuật :
+ Trên cơ sở tiếp thu các yếu tố văn hoá bên ngoài (của Ấn Độ, Trung Hoa, Hồi giáo), cư dân
Đông Nam Á đã sáng tạo trên nền tảng văn hoá bản địa truyền thống để tạo nên những thành tựu
văn hoá rực rỡ.
+ Cư dân Đông Nam Á đã để lại những thành tựu chữ viết, văn học, nghệ thuật, các cồng trình
kiến trúc tôn giáo, điêu khắc... như chữ viết của người Khơ-me, Cham-pa, Lào,
Thái Lan, đền tháp Ăng-co, quần thể kiến trúc Pa-gan, các thành phố cổ A-út-thay-a, Su-khôthay, Hoàng thành Thăng Long...
2.Điều kiện tự nhiên của Đông Nam Á có những thuận lợi và khó khăn gì đối với sự phát
triển kinh tế và lịch sử của khu vực ?
Điều kiện tự nhiên của Đông Nam Á tác động đối với sự phát triển kinh tế và lịch sử của khu vực
-Thuận lợi:
+ Vị trí địa lí: là giao điểm của con đường giao thông quốc tế, từ Bắc xuống Nam, từ Đông sang
Tây. Là cầu nối giữa Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, lục địa Á - Âu và ÚC -> thuận lợi cho
việc phát triển các mối quan hệ, giao lưu buôn bán quốc tế, Đông Nam Á là khu vực có tầm quan
trọng hàng đầu trên thế giới.
+ Hệ thống sông ngòi dày đạc : sông Mê Công, sông Hồng, sông Mô Nam, sông I-ra- oa-đi... tạo

+ a hỡnh b chia ct mnh > khụng cú nhng ng bng ln, khú khn cho giao thụng ng
b.
+ S phc tp ca giú mựa ó gõy ra nhiu thiờn tai nh bóo lt, hn hỏn, sng mui v ma ỏ.
+ V trớ a lớ l trung tõm ca ng giao thụng quc t cng khin cho ụng Nam ngay t rt
sm ó b cỏc nc bờn ngoi nhúm ngú, xõm lc.
Bài 9 Vơng quốc Cam-pu-chia và vơng quốc lào
1. Vơng quốc Cam-pu-chia
-ở Cam pu-chia tộc ngời chủ yếu là Khơ me.
- Địa bàn sinh sống ban đầu là phía bắc nớc Cam-pu-chia ngày nay trên cao nguyên Cò Rạt và
mạn trung lu sống Mê Công; đến thế kỉ VI Vơng quốc ngời Cam-pu chia đợc thành lập.
-Thời kì Ăng-co (802- 1432) là thời kì phát triên nhất của vơng quốc Cam pu-chia, họ quần c ở
bắc Biển hồ, kinh đô là Ăng-co đợc xây dựng ở tây bắc Biển hồ.
-Biểu hiện phát triển thịnh đạt:
+Về kinh tế : nông nghiệp, ng nghiệp, thủ công nghiệp đề phát triển.
+Xây dựng nhiều công trình kiến trúc lớn .
+Ăng co còn chinh phục các nớc láng giềng, trở thành cờng quốc trong khu vực.
-Văn hoá: Sáng tạo ra chữ viết riêng của mình trên cơ sở chữ Phạm của ấn Độ. Văn học dân gian
và văn học viết với nhng câu truyện có giá trị nghệ thuật .
- Kiến trúc, nổi tiếng nhất là quần thể kiến trúc Ăng co.
2. Vơng quốc Lào
-C dân cổ chính là ngời Lào Thơng chủ nhân của nền văn hoá đồ đá, đồ đồng.
-Đến thế kỉ XIII nhóm ngời nói tiếng Thái di c đến sống hoà hợp với ngời Lào Thơng gọi là Lào
Lùm. Tổ chức xã hội sơ khai của ngời Lào là các mờng cổ.
-Năm 1353 Pha Ngừn thống nhất các mờng Lào lên ngôi đặt tên nớc là Lan Xang (triệu voi)
-Thời kì thịnh vợng nhất là cuối thế kỉ XVII đầu thế kỉ XVIII, dới triều vua Xu-li-nha Vông-xa.
-Những biểu hiện phát triển:
+ Tổ chức bộ máy chặt chẽ hơn: chia đất nớc thành các mờng, đặt quan cai trị, xây dựng quân đội
do nhà vua chỉ huy.
+ Buôn bán trao đổi với cả ngời châu Âu. Lào còn là trung tâm phật giáo.
+ Giữ quan hệ hoà hiếu với Cam-pu-chia và Đại Việt, kiên quyết chống quân xâm lợc Miến Điện.

2.Hóy nờu nhng nột tiờu
biu ca vn hoỏ Campu-chia v vn hoỏ Lo
Nhng nột tiờu biu ca
vn hoỏ Cam-pu-chia v
vn hoỏ Lo :
- Vn hoỏ Cam-pu-chia :

Thi gian

Ni dung lch s

Th k VI - VIII

Thi kỡ hỡnh thnh v bc u phỏt trin ca
nh nc Cam-pu-chia s kỡ, cũn cú tờn gi l
Bha-va-pu-ra. Khu vc ban u ca vng
quc ny trung lu sụng Mờ Cụng.

Th k IX - XV

L thi kỡ ng-co, giai on phỏt trin ca
Cam-pu-chia.

Th k XVI XIX
-

Giai on suy yu v khng hong ca Campu-chia.

+ Sỏng to ra nhng ch
vit ca riờng mỡnh trờn c

T TRIỂ
NCỦQUẢNG
A CHẾNAM
ĐỘ PHONG KIẾN Ở TÂY ÂU

1.Sù h×nh thµnh c¸c v¬ng qc phong kiÕn ë T©y ¢u
-ThÕ kØ III, ®Õ qc R«-ma l©m vµo khđng ho¶ng, n« lƯ nỉi dËy ®Êu tranh s¶n xt sót kÐm, x·
héi rèi ren.
- Ci thÕ kØ V, ®Õ qc R«-ma bÞ ngêi GiÐc –man x©m chiÕm, n¨m 476 ®Õ qc R« ma bÞ diƯt
vong, thêi ®¹i phong kiÕn ch©u ¢u h×nh thµnh ë ch©u ¢u.
-Nh÷ng viƯc lµm cđa ngêi GiÐc –man:
+Thđ tiªu bé m¸y nhµ níc cò, thµnh lËp nªn nhiỊu v¬ng qc míi
+ChiÕm rng ®Êt cđa chđ n« R«-ma cò råi chia cho nhau .
+Tõ bá c¸c t«n gi¸o nguyªn thủ cđa m×nh vµ tiÕp thu Ki-t« gi¸o, x©y dùng nhµ thê vµ t×m c¸ch
chiÕm rng cđa n«ng d©n.- C¸c giai cÊp míi h×nh thµnh: l·nh chóa phong kiÕn, n«ng n« ,quan
hƯ s¶n xt phong kiÕn ë ch©u ¢u b¾t ®Çu h×nh thµnh .
2. X· héi phong kiÕn T©y ¢u
-Gi÷a thÕ kØ IX c¸c l·nh ®Þa phong kiÕn T©y ¢u ra ®êi, ®©y lµ ®¬n vÞ chÝnh trÞ kinh tÕ c¬ b¶n
trong thêi k× phong kiÕn ph©n qun.
- C¸c giai cÊp trong x· héi:
+N«ng n« lµ ngêi s¶n xt chÝnh trong c¸c l·nh ®Þa. Hä bÞ g¾n chỈt vµ lƯ thc vµo l·nh chóa.
+L·nh chóa cã cc sèng nhµn rçi, xa hoa, sung síng b»ng viƯc bãc lét t« th vµ søc lao ®éng
cđa n«ng n«.
- L·nh ®Þa lµ mét c¬ së kinh tÕ ®ãng kÝn, mang tÝnh chÊt tù nhiªn, tù cung, tù cÊp, tù tóc
-L·nh ®Þa lµ mét ®¬n vÞ chÝnh trÞ ®éc lËp cã qu©n ®éi, toµ ¸n, ph¸p lt riªng, chÕ ®é th kho¸
riªng, tiỊn tƯ riªng…
3.Sù xt hiƯn thµnh thÞ trung ®¹i
-Nguyªn nh©n thµnh thÞ ra ®êi:
+ T©y ¢u ®· xt hiƯn nh÷ng tiỊn ®Ị cđa nỊn kinh tÕ hµng ho¸.
+ ThÞ trêng bu«n b¸n tù do.

kiến
? ĐờiBỈNH
sống
kinhQUẢNG
tế và chính

trị trong các lãnh địa đó như

thế nào ?
Lãnh địa phong kiến :
- Lãnh địa là một khu đất rộng rộng: dó có cả đất trồng trọt. Trong khu đất của lãnh chúa có
những lâu đài, dinh thự, nhà thờ, nhà kho, chuồng trại... có hào sâu, tường cao, tạo thành những
pháo đài kiên cố.
-

Đời sống kinh tế :

+ Nông nô nhận ruộng đất của lãnh chúa cày Gấy và nộp tô, ngoài ra còn dệt vải, may quần áo,
làm giầy dép, đóng đồ đạc, vũ khí... , chi mua một vài hàng nhu yếu phẩm như sắt, tơ lụa, đồ
trang sức.
+ Thủ công nghiệp cũng chỉ hoạt dộng trong lãnh địa, nông nô làm các nghề phụ như dệt vải,
may quần áo, làm công cụ... , lãnh chúa có những xưởng thủ công riêng như xưởng rèn, đồ gốm,
may mặc.
+ Lãnh địa là đơn vị kinh tế tự nhiên, tự cấp, tự túc, việc trao đổi buón bán trong lãnh địa đóng
vai trò thứ yếu.
-

Đời sống chính trị trong lãnh địa :

+ Mỗi lãnh địa là một đơn vị chính trị độc lạp, lãnh chúa được coi là ông vua con, có quân đội,

hoá. Giờ đây, sản phẩm được bán ra thị trường một cách tự do, không bị đóng kín trong lãnh địa.
Trong các ngành thù công nghiệp đã diễn ra quá trình chuyên môn hoá tương đối mạnh mẽ. Một
số thợ giỏi chỉ làm một nghề thủ công riêng biệt như rèn, mộc, làm đồ da, đồ gốm v.v... và sống
bằng việc trao đổi sản phẩm thủ công của mình với những nông nó khác.
Dần dần, để có điều kiện thuận lợi nhất cho hoạt động sản xuất, trao đổi sản phẩm, một số thợ thủ
công đã tìm cách thoát khỏi lãnh địa bằng cách bỏ trốn hoặc dùng tiền chuộc lại thân phận. Họ
đến những nơi có đông naười qua lại như ngã ba đường, bến sông v.v... để lập các xưởng sản xuất
và buôn bán hàng hoá. Từ đó, các thành thị ra đời.
Trong các thành thị, cư dân chủ yếu gốm những thợ thủ công và thương nhân.
4.Trình bày nguồn gốc và vai trò của các thành thị trung đại châu Âu
Nguồn gốc và vai trò của thành thị trung đại Tây Âu :
-

Nguồn gốc :

+ Thủ công nghiệp diễn ra quá trình chuyên môn hoá mạnh mẽ, nhiều người bỏ ruộng đất làm
nghề thủ công. Những người thợ thủ công tìm cách tách khỏi lãnh địa bằng cách chuộc thân phận
hoặc bỏ trốn tập trung ở những nơi thuận tiện để sản xuất và mua bán ớ bên ngoài lãnh địa, dẫn
tới thành thị đã ra đời.
+ Lãnh chúa lập nên các thành thị.
+ Thành thị cổ đại được phục hồi.
-

Vai trò:

+ Phá vỡ nền kinh tế tự cấp tự túc, thúc đẩy kinh tế hàng hoá đơn giản phát triển, hình thành thị
trường thống nhất.
+ Tạo ra không khí dân chủ tự do trong các thành thị, mở mang tri thức, tạo tiền đề để cho việc
hình thành các trường đại học.
+ Góp phần tích cực vào việc xoá bỏ chế độ phong kiến phân quyền, xây dựng chế độ phong kiến

Cả hai đều lấy tơn giáo làm cơ sở lí luận cho sự thống trị của mình (Trung Quốc: Khổng giáo, Ấn
Độ: Hồi giáo, châu Âu: Thiên chúa giáo).
2. Sự khác nhau:
*Kinh tế - xã hội:
- Giai cấp thống trị phương Đơng là địa chủ, q tộc, ở phương Tây thế lực thống trị gồm q
tộc, tăng lữ, lãnh chúa. Chúng câu kết với nhau rất chặt và bóc lột nơng nơ tàn bạo và khắc nghiệt
hơn so với phương Đơng.
- Giai cấp bị trị: Nơng dân tá điền (phương Đơng) so với nơng nơ (phương Tây) có phần dễ chịu
và ít khắt khe hơn.
- Mâu thuẫn giữa hai giai cấp cơ bản trong chế độ phong kiến phương tây nặng nề và gay gắt hơn
phương Đơng. Điều này lí giải sự sụp đổ sớm của chế độ phong kiến phương Tây (tồn tại 1o thế
kỉ) và sự tồn tại lâu dài của chế độ PK phương Đơng (hơn 2500 năm).
*Chính trị và tư tưởng.
Chế độ qn chủ phương Đơng xuất hiện sớm hơn ở phương Tây khoảng 1000 năm.
Sự chuyển biến từ chế độ phân quyền sang tập quyền ở phương Đơng (thời Tần Thủy Hồng) và
A-sơ-ka diễn ra sớm. Trong khi đó ở phương tây sự tập quyền diễn ra chậm trễ (thế kỉ XIV) và
nhà vua được sự giúp đỡ của thị dân mới dẹp được sự cát cứ của các lãnh chúa.
Cơ sở lí luận cho chế độ phong kiến phương Đơng và phương tây là các tơn giáo có sẵn từ trước.
tuy nhiên, sự can thiệp của tầng lớp tăng lữ phương tây vào hệ thống chính trị là rõ ràng và chặt
chẽ hơn. Trong khi đó, ở phương Đơng tầng lớp này khơng mang tính cơng khai và rất ít nơi trở
thành giai cấp thống trị.
Bài 11 TÂY ÂU THỜI HẬU KÌ TRUNG ĐẠI

1. Nh÷ng cc ph¸t kiÕn ®Þa lÝ
-Nguyªn nh©n ph¸t kiÕn ®Þa lÝ:
+ S¶n xt ph¸t triĨn dÉn ®Õn nhu cÇu vỊ h¬ng liƯu, vµng b¹c, thÞ trêng cao.
+Con ®êng giao lu bu«n qua T©y ¸ vµ §Þa Trung H¶i bÞ ngêi ¶ RËp ®éc chiÕm.
+ Khoa häc –kÜ tht cã nh÷ng bíc tiÕn quan träng nh kÜ tht míi trong ®ãng tµu, sa bµn, h¶i
®å...
- C¸c cc ph¸t kiÕn ®Þa lÝ lín:

tài nguyên vàng bạc của các nớc châu Mĩ, châu Phi và châu á.
+ Giai cấp t sản còn tớc đoạt ruộng đất của nông dân biến thành các đồn điền.
-Biểu hiện nảy sinh CNTB:
+ Trong thủ công nghiệp, các công trờng thủ công mọc lên thay thế phờng hội, hình thành quan
hệ chủ với thợ.
+ở trong nông nghiệp, các đồn điền trang trại đợc hình thành, ngời lao động biến thành công
nhân nông nghiệp.
+ Trong thơng nghiệp, các công ty thơng mại lớn thay thế cho các thơng hội.
- Xã hội Tây Âu có sự biến đổi, các giai cấp mới đợc hình thành giai cấp t sản và giai cấp công
nhân.
1. Văn hoá Phục hng
-Nguyên nhân:
+ Giai cấp t sản có thế lực về kinh tế, song cha có địa vị về xã hội tơng ứng.
+Những quan điểm lỗi thời của xã hội phong kiến kìm hãm sự phát triển của giai cấp t sản.
-Phong trào Văn hoá phục hng khôi phục tinh hoa văn hoá xán lạn cổ đại HiLạp-Rô-ma, xây
dựng một nền văn hoá mới, đề cao giá trị chân chính của con ngời, đòi quyền tự do các nhân, coi
trọng khoa học kĩ thuật
- Có những tiến bộ về khoa học-kĩ thuật, sự phát triển về văn học, hội hoạ.
-ý nghĩa:
+ Lên án giáo hội Ki-tô, tấn công vào trật tự phong kiến, đề cao tự do, xây dựng thế giới quan tiến
bộ.
+Đây là cuộc đấu tranh của giai cấp t sản chống lại chế độ phong kiến trên mặt trận văn hoá t tởng.
2. Cải cách tôn giáo và chiến tranh nông dân
a.Cải cách tôn giáo
-Nguyên nhân: Sự phản động, ngăn cản hoạt động của Giáo hội đối với giai cấp t sản đã dẫn đến
sự bùng nổ của phong trào cải cách tôn giáo.
-Nét chính về phong trào: diễn ra khắp các nớc Tây Âu. Đi đầu là Đức, Thuỵ Sĩ sau đó Bỉ, Hà
Lan, Anh. Nổi tiếng nhất là cuộc cải cách của Lu-thơ ở Đức và của Cam-vanh tại Thuỵ Sĩ.
-Đặc điểm:
+ Không thủ tiêu tôn giáo, dùng những biện pháp ôn hoà để quay về giáo lí KI-tô nguyên thuỷ.

quyết liệt,
dân thực sự . Lãnh tụ kiệt xuất của phong trào là Tô-mát Muy-xe.
+Phong trào nông dân đã giành thắng lợi bớc đầu, đã đi đến đòi thủ tiêu chế độ phong kiến.
-ý nghĩa:
+Là một sự kiện lịch sử lớn lao, nó biểu hiện tinh thần đấu tranh quyết liệt và khí phách anh hùng
của nông dân Đức đấu tranh chống lại giáo hội phong kiến.
+Báo hiệu sự khủng hoảng suy vong của chế độ phong kiến.

Mt s cõu hi:
1.Vỡ sao cú s xut hin ca phong tro Vn hoỏ Phc hng ?
Nhng nguyờn nhõn cú th xem l chớnh dn n s xut hin ca phong tro vn húa Phc
Hng:
- Trong thi hu k trung i, b mt kinh t Tõy u cú nhiu thay i, quan h sn xut T bn
ch ngha hỡnh thnh cựng vi s tin b ca khoa hc k thut.
- Nhng quan im li thi ca xó hi phong kin, h t tng kht khe ca Giỏo hi Thiờn chỳa
ó kỡm hóm s phỏt trin ca giai cp t sn.
- Giai cp t sn cú th lc v kinh t, song cha cú a v v mt xó hi tng ng v mun xoỏ
b chng ngi phong kin.
- Trong khi ú phong tro ci cỏch tụn giỏo, cuc u tranh ca nụng dõn din ra sụi ni cng l
hu thun cho giai cp t sn chng li phong kin.
2.Hóy nờu tớnh cht ca phong tro Vn hoỏ Phc hng.
- L phong tro ca giai cp t sn nờn ni dung ca nú mang tớnh cht t sn. Trong bi cnh
lỳc ú, phong tro thc s l mt cuc cỏch mng ln vi nhng tỏc ng tớch cc v ton din
lờn i sng xó hi.+ Phong tro mang tớnh cht t sn tin b khi phn ỏnh ni dung chng giỏo
hi v chng phong kin. iu ny phn ỏnh nhu cu ca giai cp t sn i mi v vn hoỏ v
th tiờu s kim soỏt ca giỏo hi i vi t tng.
+ cao giỏ tr con ngi v t do cỏ nhõn.
+ cao tinh thn dõn tc.
- Phong tro Vn hoỏ Phc hng phn ỏnh xu th mi ang lờn ca giai cp t sn, chng li h
t tng ca giai cp phong kin li thi v khng hong. Vỡ th, v c bn nú cú ni dung tớch