KẾ HOẠCH DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH
MÔN NGỮ VĂN 7
CHỦ ĐỀ : THƠ HIỆN ĐẠI VIỆT NAM
I. LÍ DO CHỌN CHỦ ĐỀ
Nền giáo dục Việt Nam trong những năm gần đây đã và đang thực hiện bước
chuyển đổi từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người
học. Nghĩa là từ chỗ quan tâm đến việc học sinh học cái gì đến chỗ quan tâm học sinh
vận dụng được cái gì qua việc học. Chính vì vậy, yêu cầu của đổi mới giáo dục là phải
thực hiện thành công việc chuyển đổi từ phương pháp dạy học theo lối truyền thụ một
chiều sang dậy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng
lực và phẩm chất. Đồng thời cũng chuyển cách đánh gía kết quả giáo dục từ nặng về
kiểm tra trí nhớ sang kiểm tra đánh giá năng lực vận dụng kiến thức giải quyết vấn đề
coi trọng cả kiểm tra đánh giá kết quả học tập với kiểm tra đánh giá trong quá trình học
tập để tác động kịp thời nhằm nâng cao chất lượng của các hoạt động dạy học.
Để chuẩn bị cho quá trình đổi mới chương trình sách giáo khoa năm 2015 thì việc
đổi mới đồng bộ phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá kết quả giáo dục theo định
hướng phát triển năng lực người học là vô cùng cần thiết. Trong đó, môn Ngữ văn được
coi là môn học công cụ có vai trò rất quan trọng đối với việc định hướng phát triển năng
lực học sinh. Bởi dạy văn là khám phá cái hay, cái đẹp từ những tác phẩm văn chương
nhằm khơi dậy, hình thành và phát triển nhân cách cho học sinh, bồi dưỡng cho các em
tri thức hiểu biết và làm phong phú đời sống tâm hồn, hướng các em tới Chân - Thiện
-Mĩ - những giá trị đích thực của cuộc sống.
Trong nền văn học dân tộc, mảng thơ ca hiện đại Việt Nam từ sau Cách mạng
tháng Tám đến nay có một vị trí rất quan trọng đối với việc định hướng phát triển năng
lực học sinh. Bởi nó gắn với một giai đoạn lịch sử đất nước trải qua hai cuộc kháng
trường kỳ của dân tộc. Mảnh đất màu mỡ ấy đã thật sự làm nên một mùa vàng, đó là
những áng thơ hay đặc sắc mang âm hưởng thời đại. Vậy để góp phần định hướng phát
triển năng lực cho học sinh, chúng ta phải làm gì? Đó là một câu hỏi lớn gợi nhiều trăn
trở suy ngẫm cho không chỉ riêng cá nhân tôi mà cũng là của chung tất cả các bạn đồng
nghiệp. Nay tôi mạnh dạn lựa chọn chuyên đề này để chia sẻ những quan điểm, hiểu

3. Thái độ.
- Giáo dục học sinh tình cảm gia đình, tình yêu thiên nhiên quê hương đất nước,
tinh thần lạc quan cách mạng.
- Trân trọng, ngưỡng mộ vẻ đẹp tâm hồn lớn lao của Bác, của anh bộ đội cụ Hồ.
4. Định hướng năng lực:
- Năng lực chung:
+ Năng lực tự học.
+ Năng lực giải quyết vấn đề.
+ Năng lực sáng tạo
+ Năng lực quản lý.
+ Năng lực giao tiếp
+ Năng lực hợp tác
+ Năng lực sử dụng công nghệ thông tin.
+ Năng lực sử dụng ngôn ngữ.
- NL chuyên biệt:
+ Năng lực sử dụng ngôn ngữ tiếng Việt: Hiểu và sử dụng ngôn ngữ phù hợp, có
hiệu quả trong giao tiếp.


+ Năng lực thưởng thức văn học, cảm thụ thẩm mĩ: Cảm nhận vẻ đẹp ngôn ngữ
miêu tả, biểu cảm; nhận ra những giá trị thẩm mĩ trong các tác phẩm như tình cảm gia
đình, tình yêu thiên nhiên, quê hương đất nước, giúp các em biết rung cảm trước cái đẹp
hướng tới Chân - Thiện - Mĩ để tự hoàn thiện bản thân mình.
III. Hình thức dạy học, các phương pháp, kỹ thuật dạy học, phương tiện dạy
học.
1. Hình thức dạy học: Nội khóa
2. Các phương pháp, kỹ thuật dạy học áp dụng cho chủ đề.
Phương pháp dạy học
Kỹ thuật dạy học
1. Phương pháp đọc sáng tạo

thêm trận trọng, ngưỡng mộ Bác Hồ kính yêu, anh bộ đội cụ Hồ.
B. Kế hoạch triển khai chủ đề.
I. Triển khai thực hiện nội dung các chủ điểm.
1.Chủ điểm: Tình yêu thiên nhiên và lòng yêu nước của Bác qua bài thơ “Cảnh
khuya” và “Rằm tháng giêng”.
- Thời gian: 45 phút


- Nội dung:
+ Hai bài thơ khắc họa bức chân dung người chiến sĩ cách mạng hiện lên với một
vẻ đẹp tâm hồn cao quý, tình yêu thiên nhiên, lòng yêu nước sâu nặng và phong thái
ung dung tràn đầy lạc quan của Bác.
- Hình thức phương pháp, kĩ thuật tổ chức dạy học:
+ Hình thức: Dạy học trên lớp, học theo góc.
+ Phương pháp: Đọc sáng tạo, gợi tìm, giảng bình, đàm thoại, tích hợp, đọc- hiểu.
+ Kỹ thuật: Đặt câu hỏi, chia nhóm, trình bày một phút.
- Liên hệ thực tế, liên môn:
+ Tích hợp phân môn tiếng Việt: Bài Điệp ngữ.
+ Tích hợp liên môn:Môn Lịch sử 9, môn Địa lý, môn âm nhạc,...
- Năng lực đạt được:Tự học, hợp tác, tự quản bản thân, sáng tạo, sử dụng ngôn ngữ
tiếng Việt, thương thức văn học cảm thụ thẩm mĩ.
2. Chủ điểm: Tình cảm gia đình gắn với tình yêu quê hương, đất nước qua bài thơ
“Tiếng gà trưa”- Xuân Quỳnh.
- Thời gian:90 phút
.....(Tương tự như chủ điểm 1)
II. Triển khai chủ điểm minh họa.
(Chủ điểm: Tình yêu thiên nhiên và lòng yêu nước của Bác qua hai bài thơ “Cảnh
khuya” và “Rằm tháng giêng”)
Tiết 45: Văn bản:
Cảnh khuya - Rằm tháng giêng

Sau đó giáo viên dẫn dắt vào nội dung bài dạy:
Bác Hồ vị cha già kính yêu của dân tộc. Người không chỉ là một vị lãnh tụ vĩ đại,
vị anh hùng giải phóng dân tộc, một danh nhân văn hóa thế giới. Ở Người luôn có sự
kết hợp hài hòa giữa tâm hồn chiến sĩ với tâm hồn của người nghệ sĩ. Chính vì thế mà
trong những ngày đầu kháng chiến chống Pháp dù bận trăm công nghìn việc nhưng
Người vẫn luôn dành một khoảng tĩnh lặng thả hồn mình với thiên nhiên gửi gắm
những nỗi niềm ưu tư về đất nước về cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc. Và trong
những ngày ở chiến khu Việt Bắc Bác đã để lại nhiều bài thơ hay đặc sắc. Trong đó tiêu
biểu nhất là hai bài thơ “Cảnh khuya” và “Rằm tháng Giêng”. Tiến học hôm nay cô sẽ
hướng dẫn các em tìm hiểu hai hài thơ này để các em cảm nhận được vẻ đẹp tâm hồn
của Bác.
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
- Định hướng phát triển năng lực: I. Giới thiệu tác giả, tác phẩm:
Năng lực giao tiếp, năng lực sáng tạo, 1. Tác giả.
năng lực giải quyết vấn đề.
2. Tác phẩm.
- Phương phá dạy học: Thuyết trình và
đàm thoại
- Kỹ thuật dạy học:
+ Kỹ thuật trình bày “một phút”
+ Kỹ thuật trình bày giải thích.
+ Kỹ thuật đặt câu hỏi.
GV yêu cầu HS đọc chú tích SGK rồi
nêu những nét chính về tác giả?
GV bổ sung thêm tư liệu về Bác với
những đóng góp cho nền thơ ca dân tộc
(văn, thơ, truyện, ký, nghị luận…)
HS: nêu hoàn cảnh sáng tác hai bài
thơ?
GV: bổ sung những thông tin về hoàn

Bài 1: Cảnh khuya
Nêu đại ý của bài thơ Cảnh khuya?
- Bài thơ tả cảnh đẹp đêm trăng núi
rừng Việt Bắc qua đó thể hiện tâm trạng
của Bác khi nghĩ về đất nước những năm
đầu kháng chiến chống Pháp gian khổ.
Hai câu thơ đầu tác giả đề cập tới nội
dung gì?
HS: chỉ ra
1. Cảnh đêm trăng núi rừng Việt Bắc
Cảnh đêm trăng được tác giả miêu tả
qua những hình ảnh nào?
- Tiếng suối, trăng, cây cổ thụ, hoa.
Có điều gì đặc sắc khi miêu tả âm
thanh tiếng suối? tác dụng?
HS: trình bày
GV: liên hệ tới bài “Côn Sơn ca” của
Nguyễn Trãi
HS: So sánh cách miêu tả tiếng suối
của hai tác giả giống và khác nhau ở điểm
nào? (HS chỉ rõ điểm giống và khác nhau)
+ Giống: đều miêu tả tiếng suối với âm


nhạc, qua pháp so sánh
+ Khác: Bác so sánh tiếng suối với
tiếng hát của con người gợi sự gần gũi
sống động có hồn. còn Nguyễn Trãi so
sánh tiếng suối với tiếng đàn cầm…
Câu thơ “Trăng lồng cổ thụ bóng lồng

Theo em Bác chưa ngủ vì lý do vì vậy?
Qua đó ta hiểu thêm gì về tâm hồn và tính
cách của Bác?
- Có lẽ vì thiên nhiên quá đẹp hay vì
một lẽ gì khác nữa?

2. Hai câu cuối: Tâm trạng của thi nhân.
Lo lắng, trăn trở cho đất nước, cho cuộc
kháng chiến đang bước vào những ngày
đầu gian khổ.


Phân tích tác dụng cách sử dụng điệp
ngữ trong hai câu cuối?
- Điệp ngữ “chưa ngủ” có vai trò như
một cái bản lề khép mở hai tình cảm lớn
của Người đó là niềm say mê cảnh đẹp
thiên nhiên thơ mộng hùng vĩ của núi rừng
Việt Bắc và nỗi lo trăn trở đêm ngày vì
việc nước. Càng say mê yêu mến cảnh vật
bao nhiêu, Người càng thao thức nghĩ suy
lo lắng cho sự nghiệp cách mạng, cho cuộc
kháng chiến trường kỳ của dân tộc.
Ở đây tác giả sử dụng phương thức
biểu đạt nào? Có tác dụng gì?
- Tả cảnh ngụ tình
- Biểu cảm gián tiếp
* Tiểu kết:
GV chốt lại nội dung của hai câu thơ
Bài 2: Rằm tháng Giêng (Nguyên tiêu)


- Phương pháp: Làm việc cá nhân.
- Định hướng năng lực giải quyết vấn
đề, sử dụng ngôn ngữ tiếng Việt.
- Hoạt động của thầy và trò: Cho HS
làm các bài tập về điệp ngữ, phát biểu cảm
nghĩ về một trong hai bài thơ mà em yêu
thích.
(Xem SGK bài tập phần điệp ngữ, có
thể chọn bài “Cảnh khuya” để phát biểu
cảm nghĩ – hướng dẫn HS cách làm – theo
bố cục của bài văn biểu cảm)
Hoạt động 4: Hoạt động ứng dụng.
- Phương pháp: hoạt động cá nhân
- Kỹ thuật phòng tranh.
- Định hướng năng lực phát triển năng
lực sử dụng ngôn ngữ tiếng Việt và năng
lực làm chủ càm xúc bản thân.
- Hoạt động của thầy và trò: Viết
đoạn văn ghi lại cảm nhận của em về bức
tranh thiên nhiên được vẽ ra ở hai câu thơ
đầu của bài “Cảnh khuya” và “Rằm tháng
Giêng”.
(GV gợi ý để HS viết bài)
Hoạt động 5: Hoạt động bổ sung.
- Phương pháp thuyết trình đàm thoại,
luyện tập.
- Kỹ thuật dạy học: Kỹ thuật trình bày
một phút, kỹ thuật trình bày giải tích, kỹ
thuật đặt câu hỏi, kỹ thuật làm mẫu trong