Bài tập học kì
Môn: Tư pháp Quốc tế
Đề 11: Công nhận và thi hành bản án, quyết định dân sự của tòa án nước ngoài
tại Việt Nam.
MỞ ĐẦU
Công nhận và thi hành bản án, quyết định của Tòa án nước ngoài là một
giai đoạn của tố tụng dân sự quốc tế, là giai đoạn được tiếp nối của tố tụng dân
sự thông thường. Hiện nay ở Việt Nam, vấn đề công nhận và thi hành các bản án,
quyết định dân sự của tòa án nước ngoài được quy định trong các điều ước quốc
tế song phương Việt Nam kí kết với các nước và trong pháp luật Việt Nam.
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I.bLí luận chung.
1.Khái niệm “bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài” và
“công nhận, thi hành bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài”.
Tại Việt Nam, khái niệm bản án, quyết định dân sự của tòa án nước ngoài
được quy định tại Khoản 1 Điều 342 Bộ luật Tố tụng dân sự :”Bản án, quyết
định dân sự của Tòa án nước ngoài là bản án, quyết định dân sự về hôn nhân và
gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động, quyết định về tài sản trong bản án,
quyết định dân sự, hình sự, hành chính của Tòa án nước ngoài và quyết định dân
sự khác của Tòa án nước ngoài mà theo pháp luật Việt nam được coi là bản án,
quyết định dân sự”.
Vậy có thể hiểu rằng “bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài là bản
án, quyết định dân sự được tuyên ở ngoài lãnh thổ một quốc gia bởi cơ quan tài
phán có thẩm quyền và được xem xét bởi một quốc gia không ban hành bản án,
quyết định dân sự đó”.
Công nhận và thi hành bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài có
thể hiểu đây là một thủ tục đặc biệt do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền tiến
cách là một văn bản viết, bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài khi
được công nhận hiệu lực thi hành được coi là một nguồn chứng cứ, chứng minh.
- Việc áp dụng pháp luật tố tụng của quốc gia nơi bản án, quyết định dân
sự cần được công nhận và thi hành theo hướng không được đặt ra các điều kiện
nặng hơn hoặc các chi phí cao hơn với việc thi hành bản án, quyết định dân sự
trong nước, phải trên cơ sở nguyên tắc bình đẳng, không được có sự phân biệt
đối xử giữa các quốc gia với nhau.
II. Pháp luật Việt Nam về công nhận và thi hành bản án, quyết định
dân sự của Tòa án nước ngoài.
2
Bài tập học kì
Môn: Tư pháp Quốc tế
1.Nguyên tắc công nhận và thi hành bản án, quyết định dân sự của Tòa án
nước ngoài tại Việt Nam.
Theo quy định tại Điều 343 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2004 thì Tòa án
Việt Nam xem xét đơn yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam bản án,
quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài dựa trên những nguyên tắc sau:
- Dựa trên cơ sở điều ước quốc tế, theo quy định tại Khoản 1 Điều 343 Bộ
luật tố tụng dân sự thì Tòa án Việt Nam xem xét công nhận và cho thi hành tại
Việt Nam các bản án, quyết định dân sự của Tòa án của nước mà Việt Nam và
nước đó đã kí kết hoặc gia nhập điều ước quốc tế về vấn đề này. Có nghĩa là, các
bản án và quyết định của Tòa án nước ngoài sẽ được tòa án Việt Nam xem xét để
công nhận và cho thi hành tại Việt Nam nếu bản án hoặc quyết định dân sự đó
được tuyên bởi tòa án của nước ký kết với Việt Nam điều ước quốc tế có quy
định việc công nhận và cho thi hành bản án, quyết định dân sự của nhau hoặc
quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài đó. Nguyên tắc này thể hiện sự độc lập
chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của quốc gia và đảm bảo rằng nội dung của bản án
cũng như hậu quả của việc thi hành bản án của Tòa án nước ngoài sẽ không đi
trái với những nguyên tắc pháp lí cơ bản của Việt Nam.
- Khoản 5 Điều 343 Bộ luật tố tụng dân sự 2004 cũng nêu rõ: “Bản án,
quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài không có yêu cầu thi hành tại Việt Nam
và không có đơn yêu cầu không công nhận thì đương nhiên được công nhận tại
Việt Nam theo điều ước quốc tế mà Việt Nam kí kết hoặc gia nhập”. Nguyên tắc
này thể hiện sự thừa nhận của Việt Nam đối với các bản án, quyết định dân sự
của Tòa án nước ngoài không có yêu cầu thi hành tại Việt Nam. Điều này phù
hợp với thông lệ quốc tế về việc công nhận giá trị pháp lý của bản án, quyết định
dân sự của các cơ quan tư pháp trong các điều ước quốc tế đồng thời đảm bảo
được quyền tài phán của Việt Nam trong vấn đề này.
- “Tòa án Việt Nam chỉ xem xét không công nhận bản án, quyết định dân
sự của Tòa án nước ngoài không có yêu cầu thi hành tại Việt Nam khi có đơn yêu
cầu không công nhận”- Khoản 6 Điều 343 Bộ luật tố tụng dân sự 2004. Quy định
này nhằm mục đích tạo cơ sở pháp lí để bên có nghĩa vụ thi hành bản án, quyết
định dân sự của Tòa án nước ngoài có quyền yêu cầu Tòa án Việt Nam tiến hành
xem xét không công nhận và không cho thi hành tại Việt Nam bản án, quyết định
dân sự đó vì lí do nó có vi phạm pháp luật Việt Nam hoặc những lí do khác mà
pháp luật Việt Nam quy định.
4
Bài tập học kì
Môn: Tư pháp Quốc tế
Nhìn chung, việc công nhận và thi hành bản án, quyết định dân sự của Tòa
Bài tập học kì
Môn: Tư pháp Quốc tế
3. Thủ tục công nhận và cho thi hành bản án, quyết định dân sự của Tòa
án nước ngoài tại Việt Nam.
Trình tự, thủ tục công nhận và cho thi hành các bản án, quyết định dân sự
của Tòa án nước ngoài tại Việt Nam gồm những bước sau:
- Nộp đơn yêu cầu: Người yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam
bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài phải làm đơn gửi đến Bộ Tư
pháp Việt Nam. Đơn yêu cầu phải có những nội dung quy định tại Khoản 1 Điều
350 Bộ luật Tố tụng dân sự 2004. Và theo Khoản 2 Điều này thì “đơn yêu cầu
bằng tiếng nước ngoài phải được gửi kèm theo bản dịch ra tiếng Việt, được công
chứng, chứng thực hợp pháp”. Bên cạnh đó, người yêu cầu còn phải gửi kèm
theo đơn yêu cầu các giấy tờ, tài liệu được quy định trong Điều 351 Bộ luật Tố
tụng dân sự 2004.
- Thụ lý đơn yêu cầu: Trong thời hạn 7 ngày kể từ ngày nhận được đơn
yêu cầu, các giấy tờ, tài liệu kèm theo, Bộ Tư pháp phải chuyển hồ sơ đến Tòa án
có thẩm quyền.( Điều 352 Bộ luật Tố tụng dân sự 2004). Trong thời hạn ba ngày
kể từ ngày nhận được hồ sơ, Tòa án phải xem xét tiến hành thụ lý nếu thấy thuộc
thẩm quyền của mình và thông báo cho Viên kiểm sát cùng cấp biết.(Khoản 1
Điều 353 Bộ luật Tố tụng dân sự 2004).
- Chuẩn bị xét đơn yêu cầu: Trong thời gian bốn tháng kể từ ngày thụ lý,
tùy từng trường hợp mà Tòa án ra một trong các quyết định: đình chỉ việc xét
đơn yêu cầu hoặc mở phiên họp xét đơn yêu cầu. Tòa án phải mở phiên họp
trong thời hạn một tháng kể từ ngày ra quyết định mở phiên họp xét đơn yêu cầu.
Tòa án chuyển hồ sơ cho Viên kiểm sát cùng cấp nghiên cứu trong thời hạn 15
ngày trước ngày mở phiên họp.(Điều 354 Bộ luật Tố tụng dân sự 2004).
- Phiên họp xét đơn yêu cầu: Phiên Tòa xét đơn yêu cầu được quy định
định này nhằm tạo điều kiện cho người phải thi hành hoặc đại diện hợp pháp của
người đó được bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của mình.
- Về cùng một vụ án này đã có bản án, quyết định dân sự đã có hiệu lực
pháp luật của Tòa án Việt Nam hoặc của Tòa án nước ngoài đã được Tòa án Việt
Nam công nhận trước khi cơ quan xét xử của nước ngoài thụ lý vụ án. Tòa án
Việt Nam đã thụ lý và đang giải quyết vụ án.
- Việc công nhận và cho thi hành bản án, quyết định dân sự của Tòa án
nước ngoài tại Việt Nam trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam.
III. Thực tiễn về việc công nhận, thi hành bản án, quyết định dân sự
của Tòa án nước ngoài tại Việt Nam.
7
Bài tập học kì
Môn: Tư pháp Quốc tế
Bên cạnh những ưu điểm đã đạt được, việc công nhận, thi hành bản án,
quyết định dân sự cảu Tòa án nước ngoài tại Việt Nam còn vấp phải nhiều bất
cập có thể kể đến một số như:
- Tòa án Việt Nam thường mắc lỗi khi xem xét thủ tục công nhận và cho
thi hành quyết định, bản án của Tòa án nước ngoài. Mặc dù Khoản 4 Điều 355
Bộ luật Tố tụng dân sự quy định khi xét đơn yêu cầu công nhận và cho thi hành
bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài, Tòa án Việt Nam không được
xét xử lại vụ kiện mà chỉ xem xét đến các thủ tục về mặt tố tụng của việc tuyên
bản án, quyết định đó có đúng không nhưng một số Hội đồng xét đơn yêu cầu đã
xem xét luôn nội dung của vụ kiện đó. Điều này làm ảnh hưởng về mặt thời gian,
sự đúng đắn khi công nhận và cho thi hành bản án, quyết định của Tòa án nước
ngoài tại Việt Nam.
- Cơ chế phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền trong việc công nhận
tục tập quán…
IV. Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của việc công nhận, thi hành
bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài tại Việt Nam.
1.Đẩy mạnh việc ký kết các Điều ước quốc tế mới về công nhận và cho thi
hành bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài.
Trong lĩnh vực công nhận và cho thi hành bản án, quyết định dân sự của
Tòa án nước ngoài, số lượng các điều ước quốc tế mà Việt Nam tham gia ký kết
hiện tại chưa nhiều. Để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự đồng
thời tăng cường và mở rộng hợp tác với các nước trong quan hệ quốc tế, Việt
Nam cần xúc tiến đàm phán ký kết các Điều ước quốc tế về công nhận và thi
hành bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài. Các điều ước quốc tế
được ký kết sẽ là cơ sở pháp lí hữu hiệu để Tòa án Việt Nam giải quyết các yêu
cầu chính đáng của cá nhân, tổ chức Việt Nam, người Việt Nam định cư ở nước
ngoài, người nước ngoài có quyền và lợi ích hợp pháp cần được bảo vệ trên lãnh
thổ Việt Nam.
2. Hoàn thiện các quy định của pháp luật Việt Nam về công nhận và thi
hành bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài.
Cần phải nghiên cứu và áp dụng có chọn lọc các quy tắc riêng biệt của Tư
pháp quốc tế, phù hợp với pháp luật và thực tiễn của nước ta. Các quy định trong
Bộ luật Tố tụng dân sự về công nhận và thi hành bản án, quyết định dân sự của
Tòa án nước ngoài cần phải được cụ thể hóa hơn nữa về trình tự, thủ tục trong
9
Bài tập học kì
Môn: Tư pháp Quốc tế
việc giải quyết yêu cầu cảu đương sự. Đồng thời các văn bản hướng dẫn thi hành
MỞ ĐẦU...............................................................................................................1
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.......................................................................................1
I.bLí luận chung..............................................................................................1
1.Khái niệm “bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài” và “công
nhận, thi hành bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài”........................1
2.Đặc điểm của pháp luật công nhận và thi hành bản án, quyết định dân sự
của Tòa án nước ngoài tại Việt Nam......................................................................2
II. Pháp luật Việt Nam về công nhận và thi hành bản án, quyết định dân
sự của Tòa án nước ngoài....................................................................................2
1.Nguyên tắc công nhận và thi hành bản án, quyết định dân sự của Tòa án
nước ngoài tại Việt Nam........................................................................................3
2. Quyền yêu cầu công nhận và cho thi hành bản án, quyết định dân sự của
Tòa án nước ngoài..................................................................................................5
3. Thủ tục công nhận và cho thi hành bản án, quyết định dân sự của Tòa án
nước ngoài tại Việt Nam...................................................................................6
4. Trường hợp không công nhận và thi hành bản án, quyết định dân sự của
Tòa án nước ngoài tại Việt Nam............................................................................7
III. Thực tiễn về việc công nhận, thi hành bản án, quyết định dân sự của
Tòa án nước ngoài tại Việt Nam.........................................................................7
IV. Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của việc công nhận, thi hành bản
án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài tại Việt Nam............................9
1.Đẩy mạnh việc ký kết các Điều ước quốc tế mới về công nhận và cho thi
hành bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài........................................9
2. Hoàn thiện các quy định của pháp luật Việt Nam về công nhận và thi
hành bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài........................................9
3. Đề cao trách nhiệm của các cơ quan Nhà nước trong việc xây dựng,
hoàn thiện và áp dụng các quy định về công nhận, thi hành bản án, quyết định
dân sự của Tòa án nước ngoài tại Việt Nam........................................................10
11
ngoài tại Việt Nam- Một số vấn đề lí luận và thực tiễn”- Khóa luận tốt nghiệpTrần Thị Hồng Thương.
8. . “Vấn đề công nhận và cho thi hành bản án, quyết định dân sự của Tòa án
nước ngoài tại Việt Nam- Một số vấn đề lí luận và thực tiễn”- Khóa luận tố
nghiệp- Mai Thị Mỹ Hạnh.
13
Copyright: Tài liệu đại học ©