A - PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Thi hành án dân sự là một giai đoạn quan trọng của quá trình tố tụng.
Quyền lợi của các bên liên quan trong một vụ tranh chấp có được bảo đảm hay
không không chỉ phụ thuộc vào tính đúng, sai của Bản án, Quyết định của Toà
án đã tuyên, mà còn phụ thuộc rất nhiều vào hiệu quả thi hành các Bản án,
Quyết định đó của các cơ quan thi hành án.
Đánh giá về ý nghĩa, vai trò của giai đoạn thi hành án dân sự, TS Phan
Hữu Thư đã khẳng định: “Thi hành án là một giai đoạn tố tụng, bởi nếu tách ra
thì sẽ không thực hiện được mục tiêu chung của toàn bộ quá trình tố tụng. Khi
chân lý được làm sáng tỏ thể hiện trong bản án, quyết định của Toà án thì mới
dừng lại ở việc làm rõ đúng hay sai, phải hay trái trên văn bản, giấy tờ. Muốn nó
được thực hiện trên thực tế, cần phải chờ ở hiệu quả của công tác thi hành án. Vì
vậy, thi hành án là giai đoạn tiếp theo của quá trình xét xử. Ở giai đoạn này cơ
quan thi hành án áp dụng các biện pháp được pháp luật quy định để đưa chân lý
trở thành hiện thực trong đời sống thực tế. Quá trình đi tìm chân lý kéo dài suốt
quá trình tố tụng cho tới khi chân lý được khẳng định trên thực tế”.
Trong những năm qua, công tác Thi hành án dân sự (THADS) ở thành
phố Vinh có những chuyển biến tích cực, đặc biệt là sau khi Luật THADS và
các văn bản hướng dẫn được ban hành. Cơ quan THADS Thành phố Vinh đã
phát huy và thực hiện tốt vai trò, nhiệm vụ chính trị của mình, góp phần quan
trọng tạo nên bước chuyển biến cơ bản đối với công tác THADS trên địa bàn
thành phố và hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị của địa phương, thu được nhiều
thành tựu quan trọng.
Với kết quả công tác THADS đạt được trong những năm qua, thiết nghĩ
cần phát huy hơn nữa vai trò và tầm quan trọng của công THADS ở thành phố
Vinh trong thời gian tới, em xin mạnh dạn chọn vấn đề “Phát huy vai trò và
tầm quan trọng của công tác Thi hành án dân sự ở thành phố Vinh trong
điều kiện cải cách tư pháp” làm chuyên đề thực tập cuối khóa của mình.

1

- Đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu hoạt động Thi hành án dân sự trên địa
bàn thành phố Vinh trong giai đoạn 2008 - 2011.
2


- Phạm vi nghiên cứu:
+ Về không gian: Tại Chi cục Thi hành án dân sự thành phố Vinh (Số
146, Đường Đinh Công Tráng - TP Vinh - Nghệ An).
+ Về thời gian: Số liệu nghiên cứu của đề tài là số liệu thống kê từ năm
2008 đến năm 2011. Phương hướng, giải pháp đến năm 2020.
5. Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu đề tài có sử dụng các phương pháp sau:
Phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử; Phương pháp thu
thập tài liệu: Thông qua các tài liệu văn bản, sách báo, tạp chí, sổ sách, báo cáo,
website và tư liệu do cơ quan cung cấp có liên quan đến đề tài. Phương pháp
phân tích tổng hợp, phương pháp thống kê, phương pháp so sánh,… Đề tài kế
thừa có chọn lọc một số kết quả nghiên cứu của các công trình nghiên cứu có liên quan.
6. Bố cục của đề tài
Ngoài phần mở đầu, phần nội dung, phần kết luận, danh mục các tài liệu
tham khảo, nội dung bài báo cáo được trình bày thành hai phần:
I - Công tác thi hành án dân sự trên địa bàn thành phố Vinh giai đoạn 2008
- 2011
II - Những giải pháp góp phần phát huy vai trò và tầm quan trọng của
công tác thi hành án dân sự trên địa bàn thành phố Vinh trong điều kiện cải cách
tư pháp

3


B - NỘI DUNG



được tổng hợp thì có 100 quốc gia (chiếm 65%) giao cho Bộ Tư pháp quản lý thi
hành án phạt tù; còn lại do Bộ Nội vụ, Bộ Công an và các cơ quan khác quản lý
thi hành án phạt tù nhưng đều chiếm tỉ lệ rất nhỏ.
Thi hành án dân sự là hoạt động do Cơ quan thi hành án dân sự tiến hành
theo những thủ tục, trình tự nhất định, nhằm đưa các bản án, quyết định dân sự
dã có hiệu lực thi hành của Toà án ra để thi hành. Các bản án, quyết dịnh dấnự
của Toà án không phải chỉ bao gồm bản án, quyết định do Toà dân sự tuyên về
những vấn đề hoàn toànội dung dân sự như trả nợ, dòi nhà cho thuê… mà còn về
ly hôn, cấp dưỡng nuôi con… (án hôn nhân và gia đình), trả tiền công lao
động… (án lao động), phạt tiền do vi phạm hợp đồng… (án kinh tế), thanh toán
cho các chủ nợ có bảo dảm… (án về phá sản), bồi thường thiệt hại và các nghĩa
vụ khác (phần dân sự trong các bản án, quyết định hình sự, hành chính). Các bản
án, quyết định dân sự không chỉ bao gồm các bản án, quyết định của Toà án và
Trọng tài Việt Nam mà cả các bản án, quyết định dân sự của Toà án nước ngoài
được công nhận và cho thi hành tại Việt Nam. Như vậy, thi hành án dân sự là
một hoạt động có phạm vi rất rộng, bên cạnh hoạt động thi hành án hình sự là
hoạt động gắn liền với việc thi hành các phán quyết của Toà án hình sự.
1.2. Thực trạng công tác thi hành án dân sự trên địa bàn thành phố
Vinh giai đoạn 2008 – 2010
Xác định rõ vai trò và tầm quan trọng của công tác THADS nên trong
những năm qua Cơ quan Thi hành án dân sự Thành phố Vinh đã phát huy và
thực hiện tốt vai trò, nhiệm vụ chính trị của mình, góp phần quan trọng tạo nên
bước chuyển biến cơ bản đối với công tác Thi hành án dân sự trên địa bàn
Thành phố và hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị của địa phương .
Với 25 phường, xã với số dân khoảng 347.500, là trung tâm Chính trị –
Kinh tế văn hoá tỉnh nói riêng và của khu vực Bắc Trung bộ nói chung, nhưng
bên cạnh đó cũng là “điểm nóng” của các tệ nạn xã hội và các hành vi trái pháp
luật cũng như sự phức tạp phát sinh trong các mối quan hệ dân sự. Vì vậy hàng

+ Số việc chưa có điều kiện vì lý do khác: 212 việc.
6


1.2.3. Năm 2010
- Tổng số vụ việc thụ lý là 4081 việc = 38.781.407.303 đồng.
Trong đó:
+ Số vụ việc lưu hạ năm 2009 chuyển sang là: 1642 việc = 17.590.824.000
đồng.
+ Số vụ việc mới thụ lý năm 2009 là: 2439 việc = 21.190.479.000 đồng .
+ Số việc uỷ thác: 32 việc = 74. 090.000 đồng.
Tổng số vụ việc phải thi hành án là: 4049 việc = 38.707.213.000 đồng.
+ Số vụ việc có điều kiện thi hành: 2599 việc = 21. 908.845.000 đồng.
+ Số vụ việc chưa có điều kiện thi hành: 1450 việc = 16.798.368.000 đồng.
Kết quả thi hành với số tiền là: 16.973.645 đồng.
- Số việc thi hành xong: 2405 vụ việc = 14.141.234.000 đồng, đạt tỷ lệ 93%
vượt chỉ tiêu thi đua ngành là 13%, vượt so với năm 2009 là 358 vụ việc. Trong
đó:
+ Thi hành xong hoàn toàn: 2212 việc.
+ Thi hành đều: 48 việc.
+ Đình chỉ thi hành án: 145 việc.
Số vụ việc giải quyết xong: 2499 việc đạt 61% so với tổng số hồ sơ thụ lý.
Kết quả giải quyết án tồn đọng: 635 hồ sơ đạt 38.6% vượt chỉ tiêu thi đua
23.6%.
1.2.4. Năm 2011
- Tổng số việc phải thi hành là: 3.777 việc, giảm 123 số việc so với năm
2010. Số thụ lý mới 2.658 việc, tăng 100 việc so với năm 2010 gồm:
+ 2.641 việc có điều kiện thi hành = 70%.
+ 1.126 việc chưa có điều kiện thi hành = 30%.
7

định của Trọng tài thương mại (sau đây gọi chung là bản án, quyết định); hệ
8


thống tổ chức thi hành án dân sự và Chấp hành viên; quyền, nghĩa vụ của người
được thi hành án, người phải thi hành án, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên
quan; nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong hoạt động thi
hành án dân sự.
- Thời gian qua ngoài sự nỗ lực cố gắng vượt bậc của tập thể các bộ Công
chức Cơ quan Thi hành án dân sự Thành phố Vinh đã nhận được sự quan tâm
kịp thời, sâu sát và đồng bộ của các hệ thống chính trị tại địa phương. Ban
thường vụ Thành uỷ, UBND Thành phố đã có chỉ thị về tăng cường và nâng cao
hiệu quả công tác Thi hành án dân sự trên địa bàn. Cơ quan Thi hành án dân sự
Thành phố Vinh đã kịp thời tổ chức triển khai sâu rộng, cụ thể đến các Cơ quan
nội chính, Cơ quan chức năng, các tổ chức đoàn thể trên địa bàn Thành phố
Vinh, trong đó khẳng định được vai trò của Đảng uỷ, Chính quyền, Công an
phường xã là nơi trực tiếp quản lý con người và tài sản của đối tượng phải thi
hành án.
- Cơ quan thi hành án dân sự Thành phố đã chủ trì tổ chức các cuộc họp
trên tất cả các phường xã với sự tham gia đầy đủ của đại diện các Ban ngành và
ban cán sự Khối, xóm. Thông qua các cuộc họp với nội dung, kế hoạch hoạt
động cụ thể đã thực sự là một bước đột phá làm chuyển biến tích cực trong nhận
thức của mọi người về vai trò, ý nghĩa và tầm quan trọng của công tác thi hành
án dân sự, từ đó xác định và nâng cao được ý thức trách nhiệm của mình trong
qua trình phối hợp giúp Cơ quan Thi hành án dân sự Thành phố thực hiện tốt
nhiệm vụ. Kết quả đạt được năm sau luôn cao hơn năm trước. Vận dụng linh
động và sáng tạo trong quan hệ phối hợp.
- Cơ quan Chi cục Thi hành án dân sự thành phố Vinh thường xuyên có
công văn phối hợp với Cơ quan Công an thành phố, do đó đã trực tiếp triệu tập
những đương sự đang thi hành án lên Trụ sở công an thành phố để yêu cầu thi

không phụ thuộc vào đơn vị hành chính như hiện nay; tăng thẩm quyền xét xử
cho Toà án nhân dân cấp huyện; nâng cao trách nhiệm của Uỷ ban nhân dân cấp
xã và của các cơ quan chuyên môn của Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh trong việc thi
hành án; xã hội hoá các hoạt động tư pháp, bổ trợ tư pháp trong đó có yêu cầu
phải từng bước xã hội hoá hoạt động thi hành án, đặc biệt là xã hội hoá hoạt
động thi hành án dân sự, v.v... đặt ra yêu cầu phải đổi mới một cách toàn diện và
sâu sắc công tác thi hành án dân sự cho phù hợp với tình hình mới hiện nay.
10


- Đội ngũ chấp hành viên, thư ký, chuyên viên còn thiếu về số lượng, yếu
về chuyên môn nghiệp vụ; sự phối hợp giữa các cơ quan có liên quan trong công
tác THADS thiếu đồng bộ, chưa phát huy hết trách nhiệm, nhất là trong việc
cưỡng chế thi hành án.
- Trình tự thi hành án mặc dù có cải tiến, nhưng vẫn còn nhiều thủ tục
nhiêu khê, phiền phức. Một vướng mắc khác nữa là, hiện nay, hầu hết kho tang
vật ở các địa phương đều nằm trong tình trạng quá tải. Do vậy, nhiều khi, người
được thi hành án nhận được tài sản thì số tài sản này đã hư hỏng, xuống cấp,
không còn sử dụng được hoặc giá trị sử dụng còn rất thấp.
- Địa bàn thành phố Vinh là trung tâm kinh tế - chính trị của khu vực Bắc
miền Trung, nơi tập trung đông người, là “điểm nóng” của các hành vi phạm tội,
vi phạm pháp luật, do vậy cũng tạo ra nhiều thách thức cho công tác thi hành án
dân sự;
- Số lượng công việc để giải quyết hàng năm lớn, ngoài nhiệm vụ chuyên
môn các cán bộ của cơ quan còn tham gia học tập nâng cao trình độ chính trị
nên phần nào ảnh hưởng đến tiến độ giải quyết công việc
1.3.2. Nguyên nhân của những tồn tại, khó khăn
- Trước hết do ý thức, trách nhiệm và năng lực chuyên môn của một số ít
cán bộ, Chấp hành viên còn chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đặt ra;
- Việc tổ chức công việc của một số cán bộ chưa thực sự khoa học; phương

2010 định hướng đến năm 2020 đã khẳng định: “Xác định Bộ Tư pháp là cơ
quan giúp Chính phủ quản lý nhà nước thống nhất về công tác thi hành án”. Tiếp
theo Nghị quyết 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị cũng đã tiếp tục
khẳng định: “Chuẩn bị các điều kiện về cán bộ, cơ sở vật chất để thực hiện
chuyển giao công tác thi hành án cho Bộ Tư pháp”. Đây là một chủ trương lớn
và hoàn toàn đúng đắn của Đảng, phù hợp với xu thế chung ở nhiều nước trên
thế giới và khu vực. Thành phố Vinh cũng nên đổi mới công tác thi hành án dân
sự theo hướng này để phù hợp với xu thế cải cách tư pháp và hội nhập KTQT.

12


2.2. Từng bước thực hiện việc xã hội hoá các hoạt động thi hành án
dân sự
Chủ trương xã hội hoá đã được đề cập nhiều trong các Văn kiện, Nghị
quyết của Đảng, ví dụ tại Nghị quyết 08-NQ/TW ngày 02/01/2002 của Bộ Chính
trị về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp trong thời gian tới đã xác
định: “Nghiên cứu việc xã hội hoá một số hoạt động bổ trợ tư pháp”. Quyết định
số 136/2001/QĐ-TTg ngày 17/9/2001 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt
chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001-2010 cũng
đã xác định: “Xây dựng quan niệm đúng về dịch vụ công. Nhà nước có trách
nhiệm chăm lo đời sống vật chất và văn hoá của nhân dân, nhưng không phải vì
thế mà mọi công việc về dịch vụ công đều do cơ quan nhà nước trực tiếp đảm
nhiệm”. Trong lĩnh vực thi hành án, đặc biệt là thi hành án dân sự cần phải tính
cực xã hội hoá, bởi có xã hội hoá thì mới chia sẻ được gánh nặng công việc thi
hành án cho nhà nước, mới nâng cao hiệu quả công tác thi hành án. Hiện nay,
một số công việc mà tư nhân có thể thực hiện tốt hơn và nên được chuyển giao
cho tư nhân thực hiện như việc sao, gửi các Bản án, Quyết định của Toà án; đôn
đốc các bên tự nguyện thi hành án; xác minh tài sản, điều kiện của bên phải thi
hành án, v.v… Đây là chủ trương vừa phù hợp với truyền thống, lịch sử pháp

- Xây dựng cơ chế xét miễn, giảm khoản án phí, tiền phạt và hỗ trợ tài
chính để thi hành án theo quy định của pháp luật;
- Đẩy mạnh hơn tiến độ thực hiện các đề án về tăng cường cơ sở vật chất,
xây dựng kho tang vật, vật chứng, kinh phí hoạt động cho các cơ quan thi hành
án đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt;
- Tiếp tục nghiên cứu phân cấp giao cho chính quyền cấp xã tổ chức thi
hành các Bản án, Quyết định dân sự của Toà án có giá trị cao hơn 500.000
VNĐ;
- Nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác kiểm sát thi hành án dân sự, góp
phần giảm đáng kể các bản án, quyết định của Toà án đã có hiệu lực pháp luật
nhưng chưa được đưa ra thi hành, kịp thời phát hiện vi phạm của cơ quan thi
hành án, Chấp hành viên, cơ quan, tổ chức, đơn vị và cá nhân có liên quan đến
việc thi hành án để kháng nghị theo quy định của pháp luật hoặc kiến nghị yêu
cầu sửa chữa, khắc phục vi phạm.

14


2.4. Đổi mới công tác xây dựng và hoàn thiện pháp luật về thi hành
án theo đúng tinh thần Nghị quyết 49
- Xây dựng cơ chế để đảm bảo thực hiện nghiêm túc nguyên tắc mọi Bản
án, Quyết định của Toà án có hiệu lực pháp luật phải được thi hành, các cơ quan
hành chính, các cán bộ, công chức trong bộ máy hành chính có hành vi hành
chính, quyết định hành chính gây thiệt hại đến lợi ích của nhà nước, quyền và
lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân bị xử lý theo phán quyết của Toà án phải
nghiêm chỉnh chấp hành;
- Tiếp tục, hoàn thiện pháp luật về thi hành án, trong đó có các quy định
về tổ chức thi hành án, lộ trình thực hiện việc chuẩn bị các điều kiện về cán bộ,
cơ sở vật chất để chuyển giao cho Bộ Tư pháp thống nhất quản lý công tác thi
hành án;

2.6. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất cho các cơ quan thi hành án ở
địa phương
Nghị quyết 49-NQ/TW đã xác định: “Nhà nước bảo đảm điều kiện vật
chất cho hoạt động tư pháp phù hợp với đặc thù của từng cơ quan tư pháp và khả
năng của đất nước. Từng bước xây dựng trụ sở làm việc của các cơ quan tư pháp
khang trang, hiện đại, đầy đủ tiện nghi… khẩn trương trong một vài năm xây
dựng trụ sở làm việc của các cơ quan tư pháp cấp huyện. Tăng cường áp dụng
công nghệ thông tin vào hoạt động của các cơ quan tư pháp”. Tuy nhiên, việc
cấp phát kinh phí, đầu tư cải tạo, nâng cấp, xây dựng mới trụ sở các cơ quan thi
hành án phải đảm bảo tiết kiệm, chống lãng phí và khả năng của đất nước. Ngoài
ra, Nghị quyết 49 còn yêu cầu “đổi mới và hoàn thiện cơ chế phân bổ ngân sách
cho các cơ quan và hoạt động tư pháp theo hướng ngân sách tư pháp do Quốc
hội phân bổ và giao cho các cơ quan tư pháp địa phương quản lý và sử dụng, có
sự giám sát, kiểm tra của các cơ quan tư pháp trung ương; có cơ chế cho phép
địa phương hỗ trợ kinh phí hoạt động cho cơ quan tư pháp từ khoản vượt thu
ngân sách của địa phương”. Thiết nghĩ thành phố Vinh cũng nên có chủ trương
quy hoạch tổng thể và xây dựng cơ sở vật chất cho cơ quan thi hành án theo
đúng tinh thần nghị quyết 49 – NQ/TW.
2.7. Các giải pháp khác
- Thường xuyên tổ chức phát động những đợt thi đua cao điểm góp phần
quan trong trong việc giải quyết lượng án tồn đọng hàng năm.
16


- Tiến hành đánh giá thực trạng nội dung, phương pháp đào tạo nguồn
Chấp hành viên để từ đó phát hiện những điểm mạnh, điểm yếu, những tồn tại,
bất cập cần phải củng cố, hoàn thiện;
- Tích cực nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế trong việc đào tạo nguồn cán
bộ thi hành án;
- Tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức đào tạo nguồn chấp hành viên ,

công bằng, khách quan trong thực thi pháp luật.
Và bốn là, vấn đề nâng cao chất lượng vai trò và tầm quan trọng của công
tác Thi hành án dân sự ở thành phố Vinh trong điều kiện cải cách tư pháp vẫn
phải được tiếp tục nghiên cứu để làm sao cho các quy định của pháp luật thuộc
lĩnh vực tư pháp nói chung và các quy định của thi hành án dân sự nói riêng đều
phải đạt được mục đích hàng đầu là bảo vệ các quyền và tự do của con người
tránh khỏi không chỉ sự xâm phạm có tính chất tội phạm của công dân khác, mà
còn tránh khỏi sự tùy tiện của một số quan chức trong bộ máy công quyền đã lợi
dụng chức vụ, quyền hạn vi phạm pháp chế và dân chủ, khi áp dụng các quy
định của pháp luật của Nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân và vì dân.

18


DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO
- “Một số vấn đề về tổ chức và hoạt động thi hành án hiện nay”, Thông tin Viện
nghiên cứu khoa học pháp lý, tháng 6/2002;
- “Thi hành án dân sự Thành phố Vinh lá cờ đầu trong công tác Thi hành án
dân sự ở Nghệ An”, Nguyễn Quế Anh - Sở Tư pháp Nghệ An;
- “Sự cần thiết phải đổi mới công tác thi hành án dân sự ở Việt Nam”, Tạp chí
nghề luật - Học viện Tư pháp;
- Các báo cáo tổng kết và dự thảo phương hướng các năm của Cục THADS tỉnh
Nghệ An và Chi cục THADS thành phố Vinh;
- Bộ luật dân sự, Bộ luật tố tụng dân sự, Luật thi hành án dân sự và các văn bản
hướng dẫn liên quan;
- Các webside có liên quan đến đề tài…

19