Đặt vấn đề
Trong bối cảnh hiện nay, nhu cầu về việc ban hành văn bản quy phạm
pháp luật để giải quyết các vấn đề kinh tế - xã hội cụ thể ở địa phương là rất
lớn. Trước đây, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 1996 (được
sửa đổi năm 2002 và năm 2008) chỉ quy định chung chung về việc ban hành
văn bản quy phạm pháp luật ở địa phương. Do đó, tại địa phương, mỗi nơi
mỗi kiểu tự mày mò, xây dựng trình tự, thủ tục ban hành văn bản quy phạm
pháp luật cho riêng mình. Để khắc phục tình trạng đó, Luật Ban hành văn
bản quy phạm pháp luật của HĐND, UBND được Quốc hội thông qua ngày
03 tháng 12 năm 2004 và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 4 năm
2005, là đạo luật quan trọng trong việc quy định về trình tự, thủ tục soạn
thảo, ban hành văn bản quy phạm pháp luật ở địa phương các cấp và có ý
nghĩa rất lớn đối với hoạt động quản lý điều hành ở địa phương.
Hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của các cấp chính
quyền địa phương nói chung và Ủy ban nhân dân các cấp nói riêng ngày
càng có nhiều tiến bộ và có bước phát triển mới. Để hiểu hơn về quá trình
ban hành văn bản quy phạm pháp luật chúng ta sẽ đi sâu nghiên cứu đề tài:
Thực trạng ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Ủy ban nhân
dân các cấp hiện nay. Nguyên nhân và giải pháp.

Giải quyết vấn đề
•

Khái niệm văn bản quy phạm pháp luật
Văn bản quy phạm pháp luật là văn bản do những chủ thể có thẩm

quyền ban hành, theo thủ tục, trình tự và hình thức pháp luật quy định, có


nội dung là ý chí của Nhà nước luôn mang tính bắt buộc và được đảm bảo
thực hiện bằng sức mạnh của Nhà nước.

của mình phù hợp với tình hình đặc điểm yêu cầu của từng địa phương.
Chất lượng văn bản quy phạm pháp luật ngày càng được nâng cao, nhất
là đối với các văn bản do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành. Tình trạng ban
hành các văn bản quy phạm pháp luật khiếm khuyết, chồng chéo mâu thuẫn
với các văn bản quy phạm pháp luật khác…ngày càng được giảm bớt và
được chú ý khắc phục hơn trước.
Tại một số địa phương đã xây dựng được chương trình xây dựng văn
bản quy phạm pháp luật hằng năm, cụ thể là các tỉnh Phú thọ, Nghệ An,
Quãng Ngãi, Bắc Ninh…Các địa phương đã có sự chủ động về thời gian, bố
trí lực lượng phối hợp và kinh phí phục vụ cho công tác ban hành văn bản để
đảm bảo tiến độ và chất lượng của từng văn bản. Chương trình này được xây
dựng trên cơ sở để đảm bảo thực hiện Luật, Pháp lệnh, các văn bản của cơ
quan Nhà nước cấp trên. Do có chương trình xây dựng văn bản quy phạm
pháp luật nên các địa phương đã chủ động trong công tác xây dựng và ban
hành, đảm bảo cho các hoạt động này phù hợp với các yêu cầu quản lí ở địa
phương, khắc phục tình trạng bị động, tùy tiện trong việc ban hành văn bản
quy phạm pháp luật, đảm bảo tính đồng bộ và thống nhất trong hệ thống
pháp luật nói chung.
Bên cạnh đó, Ủy ban nhân dân một số tỉnh đã dần dần khẳng định vai
trò và vị trí của Sở tư pháp, các Phòng tư pháp trong việc thẩm định văn bản
nhằm đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp tính thống nhất của dự thảo văn bản
quy phạm pháp luật trong hệ thống pháp luật.
Hiện nay nhiều địa phương đã coi trọng công tác rà soát hệ thống hóa
văn bản quy phạm pháp luật thành một hoạt động thường xuyên (Như ở


Nghệ An, Vũng Tàu, Bến Tre…) nhằm phát hiện kịp thời các văn bản có
mâu thuẫn, chồng chéo để kịp thời khắc phục. Mặt khác, trong quá trình ban
hành văn bản quy phạm pháp luật, Ủy ban nhân dân các cấp đã chú ý gắn
quá trình xây dựng văn bản với quá trình ban hành và tổ chức thực hiện tạo

Thứ ba, do chưa quản lí tốt, chưa kiểm soát được tình hình ban hành
văn bản, thiếu sự điều phối có hiệu quả từ một kế hoạch, định hướng cơ bản
nên phần lớn hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Ủy ban nhân dân ban
hành chưa đồng bộ, hoàn thiện. Có lĩnh vực còn quá ít văn bản hoặc văn bản
đã có nội dung lạc hậu không kịp thời thay thế, sủa đổi, bổ sung. Ngược lại,
có lĩnh vực quá nhiều văn bản cùng điều chỉnh một vấn đề, một nội dung…
Thứ tư, vẫn còn tình trạng ban hành văn bản vượt thẩm quyền hoặc trái
thẩm quyền về hình thức do pháp luật quy định. Điều này xảy ra ở cả ba
cấp; tỉnh, huyện, xã nhưng tập trung nhiều nhất ở cấp huyện và xã.
Ví dụ: Ở Hải Phòng, UBND tỉnh ra quyết định điều chỉnh mức thuế
suất, UBND huyện quy định hợp thức hóa đất ở ( vi phạm thẩm quyền quản
lí đất đai); Ủy ban nhân dân xã một số xã tự đặt ra các khoản đóng góp thu
phí, lệ phí và đang kí kết hôn…
Dự thảo văn bản gửi thẩm định không đúng quy định làm ảnh hưởng
đến thời gian thẩm định và bị động cho cơ quan thực hiện chức năng thẩm
định. Đội ngũ cán bộ làm công tác thẩm định ở địa phương còn nhiều hạn
chế về trình độ, năng lực. Nội dung thẩm định phần lớn về thể thức, kỹ thuật
trình bày văn bản, chưa đi sâu phân tích nội dung của văn bản. Trong từng
văn bản còn sai sót về cách diễn đạt, ngôn ngữ sử dụng chưa chính xác thiếu
trong sáng, khó hiểu…


Thứ năm, Việc thẩm định pháp lí đối với dự thảo các văn bản quy phạm
pháp luật của Ủy Ban nhân dân theo quy định của pháp luật hiện hành và về
nguyên tắc thuộc trách nhiệm của các cơ quan Tư pháp địa phương (Phòng
Tư pháp, Sở Tư pháp). Nhưng thực tế ở địa phương có tình trạng nhiều dự
thảo văn bản quy phạm pháp luật của Ủy ban nhân dân do các cơ quan thuộc
Ủy ban nhân dân hoặc thư kí của Ủy ban nhân dân phụ trách từng lĩnh vực
soạn thảo, không có sự thẩm định của cơ quan tư pháp nhưng vẫn được trình
Ủy ban nhân dân kí ban hành. Thực tế này đã dẫn đến hậu quả là nhiều văn

việc thực hiện nhiệm vụ thể chế pháp luật. Bởi vì, Pháp luật là cái phản ánh
các quan hệ kinh tế, quan hệ xã hội chứ không phải pháp luật tạo ra các quan
hệ kinh tế, quan hệ xã hội. Chính vì thế có những tồn tại trong hoạt động ban
hành văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan chính quyền địa phương nói
chung và của Ủy ban nhân dân nói riêng là do một số nguyên nhân khách
quan và chủ quan sau đây:
Một là, các quy định về phân cấp, phân quyền của Trung ương cho địa
phương chưa rõ ràng thậm chí còn chồng chéo, mâu thuẫn giữa thẩm quyền
của tập thể UBND tỉnh với cá nhân Chủ tịch UBND tỉnh hoặc có chồng chéo
về thẩm quyền của HĐND với UBND.
Hai là, trách nhiệm, quyền hạn,vị trí pháp lí của ban soạn thảo, các
thành viên ban soạn thảo, tổ chuyên viên giúp việc chưa được quy định rõ.
Các hoạt động nghiên cứu chính sách pháp lí, phương thức huy động trí tuệ
tâp thể của các ngành, các cấp, các nhà khoa học,và tầng lớp nhân dân trong
quá trình xây dựng văn bản chưa được chú trọng. Có lúc có nơi vẫn còn tình
trạng một vài cá nhân soạn thảo văn bản sơ sài, thiếu điều tra khảo sát thực
tế, nghiên cứu lấy ý kiến trước khi trình kí ban hành văn bản


Ba là, Ở rất nhiều địa phương hiện nay, hoạt động xây dựng và ban
hành văn bản quy phạm pháp luật của Ủy ban nhân dân vẫn còn rất lộn xộn,
chưa thống nhất, chưa theo một nguyên tắc nhất quán. Sự không thống nhất
này thể hiện ở tất cả các giai đoạn. Vai trò của các cơ quan chủ trì, cơ quan
tham gia chưa được xác định rõ thủ tục và hồ sơ chưa xác định được thời
hạn tiến độ và trách nhiệm của các cơ quan trình và ký ban hành. Việc thảo
luận thông qua văn bản nhiểu khi chưa được coi trọng, chỉ là hình thức. Việc
tổ chức thực hiện văn bản rất nhiều hình thức khác nhau và không hình thức
nào được ghi nhận là hình thức chính.
Bốn là, hầu hết ở các địa phương, các cơ quan ban ngành chưa xác định
đúng tầm quan trọng của hoạt động xây dựng và ban hành văn bản quy phạm

pháp và nhằm thực hiện nhiệm vụ quản lí chính quyền địa phương, có hiệu
lực trong phạm vi địa bàn quản lí. Thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm
của các chủ thể phỉa được quy định rõ hơn, cần xác định rõ rang cụ thê về
trách nhiệm về thẩm quyền quản lí của các cấp chính quyền địa phương
•

Hoàn thiện những quy định pháp luật về trình tự, thủ tục ban
hành quy phạm pháp luật của Ủy ban nhân dân các cấp

Để việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật cảu Ủy ban nhân dân các
cấp đảm bảo có chất lượng cao, đi vào nề nếp theo một trình tự, thủ tục chặt
chẽ khoa học, trước mắt cần hoàn thiện những quy định pháp luật cho hệ
thống văn bản quy phạm pháp luật.Ví dụ như: Việc lập chương trình xây
dựng quyết định chỉ thị của Ủy ban nhân dân cần tập trung đối với văn bản
của Ủy ban nhân dân caaos tỉnh, trong đó đề cao trách nhiệm của Sở tư
pháp, văn phòng ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong việc trong việc tập hợp đề
nghị tổ chức lấy ý kiến đối với dự kiến chương trình và chỉnh lí dự kiến
chương trình ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét quyết định


•

Nâng cao chất lượng xây dựng văn bản quy phạm pháp luật
của Ủy ban nhân dân các cấp

Ủy ban nhân dân các cấp cần ban hành văn bản quy phạm pháp luật
đúng hình thức pháp luật quy định, theo trình tự chặt chẽ, khoa học và hợp
lí. Từ việc chuẩn bị dự thảo, lấy ý kiến của các cơ quan hữu quan đến thẩm
tra nội dung hình thức cũng như thủ tục thông qua, kí ban hành. Một điều
quan trọng nữa là, cần xác định việc lấy ý kiên nhân dân xây dựng cho các

tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lí Nhà nước.


DANH MC TI LIU THAM KHO


Trng i hc Lut H Ni, Giỏo trỡnh xõy dng vn bn phỏp lut,
Nxb. CAND, H Ni 2008



Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật của hội đồng nhân dân, uỷ
ban nhân dân năm 2004.



Http://www.chinhphu.vn



Http://www.vietlaw.gov.vn





MC LC


Trang


3

•

Nguyên nhân……………………………………………….

6

•

Giải pháp……………………………………………………

8

•

Phân định thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật
của Ủy ban nhân dân rõ hơn………………………………….

•

8

Hoàn thiện những quy định pháp luật về trình tự, thủ tục ban
hành quy phạm pháp luật của Ủy ban nhân dân các cấp….

•

Nâng cao chất lượng xây dựng văn bản quy phạm pháp luật