LỜI MỞ ĐẦU
Cuộc sống đối với mỗi người có lẽ là “tài sản” quí nhất mà không ai
muốn rời bỏ, do đó quyền sống của con người luôn được Nhà nước và pháp luật
tôn trọng và bảo đảm. Tuy nhiên hiện nay, ngày càng xuất hiện nhiều căn bệnh nan
y, khoa học vẫn chưa tìm ra được phương pháp chữa trị, vì vậy có nhiều trường
hợp bệnh nhân mắc bệnh nan y và có nguyện vọng “được chết” để được giải thoát
nhưng không được pháp luật cho phép. Từ thực tiễn đó, đã xuất hiện khái niệm về
”quyền được chết” tại những nước tư bản phương Tây – nơi mà xã hội luôn luôn
biến động với những thay đổi lớn. Với Việt Nam, vấn đề này không còn quá mới
mẻ, đây vẫn là vấn đề gây ra nhiều tranh cãi trong nhiều năm qua và hiện tại chưa
có bất cứ một định cụ thể nào về vấn đề này. Vậy có nên chấp nhận cho một công
dân có quyền được chết hay không? Nếu cho phép thì được sử dụng quyền này
trong những trường hợp nào? Liệu quyền được chết có đi ngược lại quyền được
sống hay không? ,…Để tìm hiểu rõ hơn về vấn đề này em đã quyết định lựa chọn
bài tập số 9: “Trình bày quan điểm cá nhân về vấn đề có ghi nhận " quyền được
chết" của cá nhân trong pháp luật dân sự.” để hoàn thành bài tập lớn của mình.
Do nhận thức và kinh nghiệm bản thân còn hạn chế, bài viết của em chắc
chắn có nhiều thiếu sót, em mong nhận được sự góp ý của thầy cô để em có thể
hoàn thiện bài làm của mình. Em xin chân thành cảm ơn!


Bài tập học kỳ môn Pháp luật Quyền nhân thân

Nguyễn Thế Quyền

NỘI DUNG
I. MỘT SỐ LÝ LUẬN HIỆN NAY VỀ “QUYỀN ĐƯỢC CHẾT”
1. Khái niệm quyền được chết
Quyền được chết ban đầu xuất hiện gắn liền với khái niệm “cái chết êm ả”.
Lịch sử của thuật ngữ euthanasia (Tiếng Anh) hay euthanasie (Tiếng Pháp), an tử
(Tiếng Trung) mà chúng ta vẫn thường gọi là “cái chết êm ả” bắt nguồn từ một từ

sau một tai nạn hay một bệnh lý không thể cứu chữa, rơi vào tình huống y tế không
lối thoát.” (Trương Hồng Quang - Số Thông tin Khoa học Pháp lý tháng 3/2011)
2. Phân loại phạm vi thực hiện quyền được chết

a – Về phạm vi các loại bệnh nhân
Đến nay, ở các nước đã công nhận và chưa công nhận quyền được chết về
việc phân loại bệnh nhân trong cái chết êm ả còn nhiều quan điểm khác nhau, tồn
tại. Do đó, trong giới pháp lý thì chưa có các quy định cụ thể và thống nhất về đối
tượng của quyền được chết. Tuy nhiên, giới y học hầu hết thống nhất có 2 dạng
bệnh nhân:
Dạng thứ nhất- Những trường hợp chết não: “tình trạng toàn não bộ bị
thương tổn nặng, chức năng của não đã ngừng hoạt động và người chết não không
thể sống lại được”. Bệnh nhân sống hoàn toàn nhờ vào các biện pháp hỗ trợ như hô
hấp, tuần hoàn và nuôi dưỡng nhân tạo… nếu rút máy thì coi như sự sống chấm
dứt.
Dạng thứ hai - trường hợp người bệnh mất ý thức kéo dài và không có khả
năng hồi phục. Trường hợp này bệnh nhân có sống cũng chỉ là gánh nặng của gia
đình (bản thân họ không còn biết khổ hay sướng). Đôi lúc người bệnh biểu lộ được
ý chí của mình và hoàn toàn không sống nhờ các biện pháp nhân tạo. Trường hợp
này bao gồm cả bệnh nhân chịu nhiều đau đớn kéo dài nhưng không mất ý thức
thường xuyên.
Nguyên nhân dẫn đến các tình trạng trên có thể là sau một tai nạn hay bị
mắc bệnh hiểm nghèo, vô phương cứu chữa.
b – Về cách thức thực hiện
Có 2 cách thức như sau:
Thứ nhất, Cái chết êm ả chủ động: Bác sĩ trực tiếp gây tử vong theo yêu cầu
của bệnh nhân (tiêm thuốc…)
Thứ hai, Cái chết êm ả thụ động: Không điều trị. Bác sỹ ngưng mọi biện
pháp kéo dài sự sống đối với bệnh nhân (rút ống dẫn…).


Tội xúi giục hoặc giúp người khác tự sát được quy định rất cụ thể trong điều
101 BLHS 1999 quy định chi tiết về việc làm tước đi tính mạng của nạn nhân
thông qua những hành vi nhất định. Về hành vi xúi giục người khác tự sát rõ ràng
khác hành vi thực hiện quyền được chết bởi trong việc thực hiện quyền được chết,
bác sỹ chỉ làm theo yêu cầu của bệnh nhân chứ không xúi giục bệnh nhân. Về hình
thức, hành vi giúp người khác tự sát có nhiều loại và đa dạng về chủ thể. Chủ thể
thực hiện việc kết thúc sự sống của bệnh nhân để người này thực hiện quyền được

-4-


Bài tập học kỳ môn Pháp luật Quyền nhân thân

Nguyễn Thế Quyền

chết phải là bác sỹ, còn trong việc giúp người tự sát thì phạm vi chủ thể tham gia
thực hiện rộng hơn nhiều. Đó có thể là bât kỳ ai, có thể là những người không có
chuyên môn y tế, những người hoàn toàn không biết nạn nhân là ai… Hơn nữa,
điều kiện tình trạng của bệnh nhân trong quyền được chết là điểm mấu chốt để
phân biệt với các hành vi khác.
c - Phân biệt với Tội giết người
Trong hành vi giết người, cái chết xảy ra không có sự đồng ý của nạn nhân
còn trong hành vi của bác sỹ khi giúp một người thực hiện quyền được chết thì có
sự đồng ý của bệnh nhân. Tuy nhiên, ở các nước chưa hợp pháp hóa quyền được
chết, việc bác sỹ thực hiện an tử theo yêu cầu của bệnh nhân/gia đình của bệnh
nhân thường bị xem là hành vi giết người, đi ngược lại với chức năng của một
người thầy thuốc. Bên cạnh đó, tại Hoa Kỳ đã có những trường hợp Tòa án xét xử
bác sỹ thực hiện hành vi có liên quan đến an tử với tội danh giết người (cho dù
bệnh nhân có giấy đề nghị yêu cầu bác sỹ thực hiện an tử). Nguyên nhân của
những vấn đề này có thể xuất phát từ quan niệm của các nước có sự nhìn nhận sai

đẻ đảm bảo sự sống nữa. Điều này hoàn toàn khác với những người còn có khả
năng sống mà lại từ bỏ, do đó pháp luật cần phải quy định rất chặt chẽ ở việc quy
định đối tượng của quyền được chết. Xin được trích một đoạn khá hay trên
/>
như

sau: “Chính vì do cuộc sống là quí giá nhất, nên hơn ai hết, chính những người bị
bệnh muốn chết hẳn hiểu rõ vì sao mình lại muốn chết. Suy cho cùng, quyền được
sống cũng chính là quyền được chết. Vì xét về mặt pháp lý, nếu “sống” được xem
là quyền - chứ không phải là nghĩa vụ. Thì một người cũng có quyền từ chối quyền
đó – của chính mình – mà không làm ảnh hưởng tới ai”
Thứ hai, một số luật gia lo ngại rằng nếu thông qua luật an tử sẽ dẫn đến tình
trạng bị lạm dụng để thực hiện tội ác vô nhân đạo. Nhưng có lẽ lý do để không
công nhận “quyền được chết” này lại không thuyết phục. Bởi vì, Nhà nước có trách
nhiệm trong việc bảo đảm thực thi quyền của công dân và bảo vệ các quyền đó
không bị xâm hại. Nếu quan điểm này là nguyên nhân của việc không công nhận
“quyền được chết” phải chăng là thể hiện sự yếu kém trong công tác quản lý, giải
quyết những vấn đề nảy sinh khi quyền này đc công nhận. Tuy nhiên, đối với các
nước có hệ thống pháp luật lỏng lẻo thì điều này thực sự là một mối lo. Nhưng cá
nhân tôi tin chắc rằng với vai trò là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, khi đã
tìm ra được nguyên nhân và hậu quả của việc lạm dụng “quyền được chết” để thực
hiện các tội ác vô nhân đạo, Nhà nước và hệ thống pháp luật Việt Nam sẽ có
những biện pháp phòng ngừa cụ thể và từ đó có những quy định thắt chặt vấn đề
này.

-6-


Bài tập học kỳ môn Pháp luật Quyền nhân thân


sở hơn chết, bác sĩ rất muốn giúp nhưng lại là vi phạm pháp luật. Điều này khiến

-7-


Bài tập học kỳ môn Pháp luật Quyền nhân thân

Nguyễn Thế Quyền

bác sĩ cũng như bệnh nhân ngày ngày sống trong sự phiền lòng, dằn vặt. Việc công
nhận “quyền được chết” là tốt cho cả bác sĩ và bệnh nhân.
2. Quan điểm của cá nhân
Chúng ta cũng biết rằng, sự sống và cái chết là một chuỗi tuần hoàn, một qui
luật của tạo hóa. Không có gì là tồn tại vĩnh cửu và bất biến. Con người luôn mong
mình được sống và nhà nước đã quy định cho họ rất nhiều quyền để đảm bảo cuộc
sống. Nhưng khi điều kiện để đảm bảo cuộc sống không còn thì sống không còn
giá trị nữa, sống sẽ gây thêm đau khổ hơn cho người bệnh vô phương cứu chữa.
Theo những phân tích ở trên về các ý kiến ủng hộ cũng như phản đối ta thấy
rằng cả 2 ý kiến đều đề cao giá trị cuộc sống. Chính vì do cuộc sống là quí giá
nhất, nên hơn ai hết, chính những người bị bệnh muốn chết hẳn hiểu rõ vì sao mình
lại muốn chết. Suy cho cùng, quyền được sống hay được chết cũng chỉ muốn
hướng tới mục đích thoải mái. Việc chúng ta từ chối cái chết an tử chính là duy trì
nỗi đau thể xác và có lẽ là cả tinh thần đối với người bệnh. Tại sao chúng ta đã biết
chắc người đó sắp chết, đang chịu đau đớn và có nguyện vọng được chết một cách
nhẹ nhàng, trong sự tỉnh táo giữa những người thân yêu nhất – mà vẫn đang tâm
đứng nhìn và chờ đợi cái kết cục tất yếu và đau lòng ấy.
Theo khảo sát gần đây của Google beta về câu hỏi về bạn nghĩ gì về quyền
được chết với 1455 người truy cập đã có 63,64% cho rằng quy định quyền được
chết là nhân đạo, 9.09% cho là phi nhân đạo và 27,27% người có ý kiến khác. Mặc
dù con số người tham gia là không nhiều, đa phần là người trẻ tuổi nhưng qua đó ta

nhiên với nhu cầu được “an tử” của bệnh nhân ngày càng tăng như hiện nay, Nhà
nước ta cần có những bước đi chính thức đầu tiên về vấn đề này.
Thứ hai: Hệ thống pháp luật Việt Nam còn nhiều điểm bất cập: đồng bộ và
chồng chéo, kỹ thuật lập pháp còn kém, ý thức tuân thủ pháp luật của người Việt
Nam chưa cao. Nếu ban hành quyền được chết trong thời điểm này sẽ dẫn đên việc
bị lạm dụng và gây nguy hiểm cho xã hội do tội phạm trá hình để lẩn tránh pháp
luật. Hệ thống y tế công cộng chưa thực sự phát triển, nếu luật an tử ra đời thì
khung pháp lý để kết luận là đủ điều kiện để hưởng quyền được chết hay không sẽ
rất khó xác đinh vì nếu chuẩn đoán thông thường thì số người được hưởng quyền
là quá nhiều, còn nếu yêu cầu xác định mất thời gian, tốn kém thì có lẽ bệnh nhân
không đủ kinh phí thực hiện.
2. Khả năng xây dựng Luật An tử ở Việt Nam
Tiền đề để Việt Nam có thể ban hành luật an tử, quyền được chết trong
tương lai:
- Nhu cầu xã hội: Số lượng bệnh nhân vô phương cứu chữa nhiều (và có
thống kê đầy đủ) xin được chết. Sự lên tiếng của các bác sĩ về vấn đề này. Khi xã

-9-


Bài tập học kỳ môn Pháp luật Quyền nhân thân

Nguyễn Thế Quyền

hội đã có nhu cầu thì cơ quan Nhà nước có nhiệm vụ chăm lo mọi mặt đời sống
của nhân dân phải có những thay đổi phù hợp với ý dân mà vẫn đảm bảo kỷ cương,
đường lối của mình.
- Nhà nước và hệ thống pháp luật ngày càng được kiện toàn và củng cố. Nhà
nước có khả năng đảm bảo quyền của công dân được thực thi và bảo vệ. Hệ thống
pháp luật phải chặt chẽ, nghiêm minh, đồng bộ nhằm mục đích quyền được chết


thấy sự tôn trọng người dân của Nhà nước. Qua đó, người dân càng tin tưởng thêm
vào pháp luật và có ý thức chấp hành pháp luật tốt hơn.
- Học hỏi kỹ năng của các nước đã xây dựng thành công và nội luật hóa để
phù hợp với Việt Nam. Học hỏi là rất quan trọng nhưng quan trọng hơn là nó phải
phù hợp với pháp luật trong nước cũng như phong tục tập quán của Việt Nam vì
đây là Luật áp dụng cho người dân Việt Nam.
- Ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết để tránh hiểu lầm và áp dụng sai.
Các quy phạm pháp luật nếu không chặt chẽ sẽ rất nguy hiểm cho xã hội. Do đó
cần có các hướng dẫn chi tiết để người dân không hiểu sai trong áp dung cũng như
không để tội phạm tìm được kẽ hở và lẩn tránh pháp luật.

KẾT LUẬN
Qua tìm hiểu và phân tích về quyền được chết, bản thân em nhận thấy thực
sự cần thiết phải xây dựng quyền được chết tại Việt Nam trong thời gian tới.Với
những đóng góp nho nhỏ của mình em hy vọng Việt Nam sẽ sớm có những thay
đổi tích cực để có thể đưa quyền được chết vào nhóm quyền nhân thân. Đây sẽ là
hướng mở cho các bệnh nhân mắc bệnh nan y giai đoạn cuối cũng như các bác sĩ
điều trị cho các bệnh nhân này không phải chịu những bức xúc về tâm lý cũng như
thể xác nữa.

- 11 -


Bài tập học kỳ môn Pháp luật Quyền nhân thân

Nguyễn Thế Quyền

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bàn về quyền được chết và luật an tử tại Việt Nam, Trương Hồng Quang,