TRƯỜNG ĐÀO TẠO CÁN BỘ LÊ HỒNG PHONG TP HÀ NỘI
LỚP BỒI DƯỠNG NGHẠCH CHUYÊN VIÊN K2A-2015

TIỂU LUẬN TỐT NGHIỆP

Tên đề tài: Xử lý tình huống xây dựng không phép, lấn
chiếm đất công tại Xã Kim Thư, huyện Thanh Oai, Hà Nội
Họ và tên học viên: Lê Hoài Thu
Chức vụ: Chuyên viên
Đơn vị công tác: Phòng Quản lý đô thị huyện Thanh Oai

Hà Nội, tháng 11 năm 2015

1


MỤC LỤC

TT

Nội dung

Trang

I

Lời nói đầu .........................................................................................

3

II.


20

3.2 Kiến nghị..............................................................................................

21

Tài liệu tham khảo ..........................................................................

22

2


LỜI NÓI ĐẦU
Vấn đề cải cách bộ máy nhà nước, cải cách nền hành chính quốc gia là
một trong những yêu cầu cấp bách trong công cuộc đổi mới, đặc biệt là trong
quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của đất nước ta hiện nay. Đây là một trong
những chương trình quan trọng của Chính phủ nhằm phát triển nhanh chóng nền
kinh tế xã hội, phục vụ lợi ích nhân dân, hàng loạt điều kiện đảm bảo công cuộc
cải cách nền hành chính quốc gia đều được coi trọng, đặc biệt nhân tố con người
đóng một vai trò có tính quyết định đến sự thành công của sự nghiệp đổi mới.
Xét đến cùng, hiệu lực của bộ máy nhà nước nói chung và hệ thống hành chính
nhà nước nói riêng được quyết định bởi phẩm chất, năng lực và hiệu suất công
tác của đội ngũ cán bộ công chức, chính là con người. Đây cũng chính là vấn đề
được Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm.
Những năm gần đây, cùng với sự phát triển năng động của nền kinh tế thị
trường, ngành xây dựng cơ bản, đặc biệt là lĩnh vực xây dựng dân dụng ngày
càng phát triển sôi động. Chưa bao giờ việc đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, nhà
cửa, các khu chế xuất, các công trình công cộng lại được mọi ngành, mọi giới,

thiếu sót nhất định. Tôi rất mong được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo
và toàn thể các bạn để bài tiểu luận của tôi được hoàn chỉnh
Xin trân thành cảm ơn!

4


II. PHẦN NỘI DUNG TÌNH HUỐNG
2.1. Mô tả tình huống:
Tình huống vụ việc xảy ra vào cuối năm 2010, hộ gia đình bà Phạm Thị
Nga Xã Kim Thư, Thanh Oai, Hà Nội đã lấn chiếm đất công, xây dựng trái phép
dẫn đến việc chính quyền cơ sở đã tiến hành cưỡng chế. Trong quá trình cưỡng
chế, các thành viên trong gia đình bà Phạm Thị Nga đã có hành vi xô sát và
chống đối quyết liệt với đội Trật tự quản lý xây dựng đô thị, buộc chính quyền
sở tại phải sử dụng
đến lực lượng công an để phối hợp giải quyết và tiến hành xử phạt vi
phạm hành chính đối với một số thành viên trong gia đình bà Phạm Thị Nga.
Vụ việc mặc dù đã được giải quyết song vẫn còn có những ý kiến khác
nhau của dư luận xã hội; qua tìm hiểu và nghiên cứu kết quả giải quyết, bản thân tôi
vẫn còn thấy có vấn đề bất cập và theo suy nghĩ của tôi có thể đưa ra các cách giải
quyết khác có thể sẽ hợp lý đúng đắn hơn.
Bản thân bà Phạm Thị Nga nguyên là công nhân quốc phòng đã nghỉ chế
độ, toàn bộ gia đình gồm ba thế hệ có 12 nhân khẩu sinh sống trên tổng diện tích
60m2, trong đó có 45 m2 nhà là được phân, 15 m2 lấn chiếm bao gồm sân, bếp ăn
và khu vệ sinh phía trước nhà được gia đình sử dụng ổn định trong thời gian dài
không có sự tranh chấp.
Gia đình bà Phạm Thị Nga được cấp cho 01 căn hộ với diện tích 45 m2,
tại Xã Kim Thư, Thanh Oai, Hà Nội. Bà Phạm Thị Nga đã về nghỉ chế độ từ
năm 1990 với đồng lương hưu thấp, chồng mất do bệnh nặng, có bố mẹ đẻ và
hai con trai đã xây dựng gia đình cùng các con nhỏ ở cùng, nhưng chưa có công

tại đã tiến hành kiểm tra hồ sơ, giấy tờ nhà đất và phát hiện gia đình bà Phạm
Thị Nga có biểu hiện giả mạo, gian lận giấy tờ, làm sai lệch hồ sơ trong việc
cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu đối với nhà ở vì vậy đã lập biên bản vi
phạm và yêu cầu gia đình bà Phạm Thị Nga ngừng ngay việc xây dựng để
chính quyền xem xét xử lý. Tuy nhiên, gia đình bà Phạm Thị Nga đã phản
kháng kịch liệt và có biểu hiện chống đối lại những người thi hành công vụ,
dẫn đến xô sát giữa các thành viên trong gia đình với Tổ quản lý trật tự xây
dựng của xã. Vụ việc kéo dài gần 03 giờ, cho đến khi chính quyền phải cử lực
lượng công an đến để phối hợp giải quyết.
6


2.2. Mục tiêu xử lý tình huống
Việc tự ý phá dỡ nhà cũ để cải tạo, xây dựng nhà mới mà không xin phép
trình báo các cơ quan nhà nước có thẩm quyền (mà trực tiếp là trình báo ra Uỷ
ban nhân dân xã) là một trường hợp vi phạm khá phổ biến trong công tác quản
lý trật tự xây dựng ở đô thị hiện nay. Có những khu tập thể của cơ quan nhà
nước, số gia đình vi phạm quy định pháp luật theo hình thức này chiếm tới 8590 %.
Việc phản kháng kịch liệt và có hành vi dùng bạo lực chống đối lại những
người thi hành công vụ. Đây là một vấn đề nan giải mà các cơ quan chức năng và
chính quyền sở tại gặp rất nhiều khó khăn, vướng mắc khi giải quyết các trường
hợp như trên. Cụ thể ở đây, những người thi hành công vụ đứng trước hai khả năng
rất khó lựa chọn:
(1)- Nếu những người thi hành công vụ nếu cứ kiên quyết tiến hành lệnh
cưỡng chế phá dỡ thì chắc chắn sẽ xảy ra xung đột.
(2)- Nếu những người thi hành công vụ không kiên quyết cưỡng chế, lại
ngừng tiến hành lệnh cưỡng chế phá dỡ – Tức là huỷ bỏ quyết định cưỡng chế
phá dỡ của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, dẫn đến tạo ra một tiền lệ là hễ ở
đâu: công dân có biểu hiện chống đối gay gắt, kịch liệt đối với những người thi
hành công vụ thì phải chăng chính quyền sẽ lùi bước, vô hình chung tự đánh mất

10 năm 2005, hướng dẫn thực hiện Nghị quyết số 23/2003/QH11, ngày 26 tháng
11năm 2003 của Quốc hội và Nghị quyết số 755/2005/QH -UBTVQH11 ngày
02 tháng 4 năm 2005 của ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định việc giải quyết
đối với một số trường hợp cụ thể về nhà đất trong quá trình thực hiện các chính
sách quản lý nhà đất và chính sách cải tạo xã hội chủ nghĩa trước ngày 01 tháng
7 năm 1991;
- Luật Nhà ở năm 2005,
2.3.1. Nguyên nhân tình huống
Theo Luật Nhà ở năm 2005 thì gia đình bà Phạm Thị Nga đã vi phạm các
quy định tại khoản 2, khoản 3, khoản 5, Điều 8 và pháp luật về xây dựng trong
phát triển nhà ở :
- Hành vi xây dựng nhà ở không có giấy phép;
- Có biểu hiện giả mạo, gian lận giấy tờ, làm sai lệch hồ sơ trong việc cấp
giấy chứng nhận quyền sở hữu đối với nhà ở;
8


- Chiếm dụng diện tích nhà ở trái pháp luật, lấn chiếm không gian và các
bộ phận công trình thuộc sở hữu chung (lấn chiếm 15m2 đất thuộc sở hữu
chung).
Bà Phạm Thị Nga là người có đủ điều kiện thuê, thuê mua nhà ở xã
hội theo quy định của Điều 25, khoản 2, 3, 4 Nghị định số 90/2006/NĐ-CP
của Chính phủ ban hành ngày 06/9/2006:
“Người được thuê, thuê mua nhà ở xã hội phải đảm bảo các điều kiện sau
đây:
1. Thuộc đối tượng quy định tại Điều 24 Nghị định này.
2. Chưa có sở hữu nhà ở và chưa được thuê hoặc mua thuê mua nhà ở
thuộc sở hữu nhà nước; có nhà ở thuộc sở hữu của mình nhưng diện tích bình
quân trong hộ gia đình dưới 5m2 sàn/người; có nhà ở thuộc sở hữu của mình
nhưng là nhà ở tạm, hư hỏng hoặc dột nát.

Từ hoạt động quản lý của nhà nước:
Hạn chế từ thể chế hành chính về quản lí xây dựng và quản lí nhà đất
Mặc dù các quy định pháp luật của Nhà nước, mà cụ thể ở đây là Luật
Nhà ở, Luật Đất đai, Nghị định số 90/2006/ NĐ-CP, Quy định chi tiết và hướng
dẫn thi hành Luật Nhà ở; Nghị định số 181/2004/NĐ-CP do Chính phủ ban hành
ngày 29/10/ 2004 hướng dẫn thi hành Luật Đất đai đã định ra những quy định về
thủ tục hành chính, về phân cấp quản lí nhà - đất giữa các cơ quan quản lí hành
chính các cấp, những quy định ràng buộc về trách nhiệm giữa các bên rất chặt
chẽ, nhưng trải qua những năm tháng biến động của lịch sử nước ta, nhiều quy
định của Nhà nước khác nhau, chồng chéo về nội dung, đã gây không ít khó
khăn cho các cơ quan quản lí nhà nước, đặc biệt là trong lĩnh vực quản lí đất đai,
nhà ở... vì vậy, đã dẫn đến hậu quả là trong hơn 5 năm qua, cả nước có hơn một
vạn vụ khiếu kiện về nhà - đất, các cơ quan chức năng mới chỉ giải quyết được
60% số vụ việc.
Từ những hạn chế của chính quyền địa phương:
Những mặt đã làm tốt: Uỷ ban Nhân dân và các cơ quan chuyên môn
thuộc UBND đã thực hiện tốt chức năng quản lý nhà nước về nhà ở trên địa bàn;
đã chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra, thanh tra công tác quản lý nhà ở trên địa bàn;
đã tuyên truyền, vận động các tổ chức, cá nhân chấp hành các quy định của pháp
luật về công tác quản lý và phát triển nhà ở;
10


Những hạn chế sau:
- Thiếu sót trong tổ chức, hoạt động quản lý trật tự xây dựng ở đô thị,
trong quản lí nhà đất; Thấy một số dân lấn chiếm đất, nhưng chính quyền địa
phương không có ý kiến can thiệp.
- Thiếu sót về tinh thần trách nhiệm, về năng lực về nghị lực của cán bộ,
công chức liên quan đến vụ việc. Họ đã không kiên quyết thực hiện Lệnh cưỡng
chế phá dỡ nhà xây dựng trái phép chính là một biểu hiện buông lỏng quản lí,

những người trong gia đình bà P ban đầu có thể chỉ nhằm mục đích đe doạ hoặc
gây sức ép, nhưng cũng có thể là những hành vi manh động, do bị dồn nén, thì
có thể dẫn đến hậu quả nguy hiểm, khó có thể lường trước được.
- Nếu vụ việc trên không được giải quyết thoả đáng, công minh, dứt
điểm, đúng quy định của pháp luật thì sẽ gây mất đoàn kết, mất niềm tin của
nhân dân vào cơ quan công quyền. Gây dư luận xấu trong nhân dân, vì đã
không xử lý nghiêm khắc những trường hợp lợi dụng chức quyền, nhận hối lộ,
vi phạm những quy định pháp luật về vấn đề quản lý nhà đất, về quyền sử dụng
nhà ở của công dân, không bảo vệ những quyền và lợi ích hợp pháp của công
dân; sẽ không bảo vệ được những quyền lợi hợp pháp, theo đúng chế độ đãi
ngộ của Nhà nước đối với gia đình có công với cách mạng; qua đó lấy lại niềm
tin trong nhân dân đối với chính quyền địa phương, cơ quan nhà nước.
2.4. Xây dựng, phân tích và lựa chọn phương án giải quyết tình
huống
2.4.1. Mục tiêu của xử lý tình huống:
- Giải quyết vấn đề tranh chấp nhà đất trên một cách nhanh chóng, công
minh, dứt điểm, đúng quy định của pháp luật trong công tác quản lý trật tự xây dựng,
không để vụ việc khiếu kiện kéo dài mà các cơ quan chức năng không giải quyết
thấu tình đạt lý gây mất đoàn kết, mất niềm tin của nhân dân vào cơ quan công
quyền.
- Xử lý nghiêm minh, khách quan, khoa học, đúng pháp luật đối với
những trường hợp vi phạm những quy định pháp luật về đất đai, về quyền được
xây dựng và sử dụng nhà ở của công dân .
- Xử lý nghiêm khắc những trường hợp lợi dụng chức quyền, nhận hối lộ,
vi phạm những quy định pháp luật về vấn đề quản lý nhà đất, về quyền sử dụng
nhà ở của công dân, nhằm đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật.
12


- Bảo vệ những quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, đặc biệt là bảo



- Không thực hiện đúng các qui định của pháp luật hiện hành về quản lý
trật tự xây dựng. Cơ quan quản lý nhà nước đã cố tình làm sai pháp luật, dung
túng cho hành vi vi phạm pháp luật của công dân.
- Xử lý theo phương án này quá thiên về tình cảm sẽ tạo ra một tiền lệ xấu
đối với các trường hợp người dân cố tình vi phạm.
- Dễ dẫn tới tình trạng người dân coi thường pháp luật, lợi dụng tự ý tiến
hành xây dựng không phép; Dẫn tới việc không thực hiện được mục tiêu tăng
cường pháp chế xã hội chủ nghĩa; không xử lý nghiêm minh, khách quan, khoa
học, đúng pháp luật đối với những trường hợp vi phạm những quy định pháp
luật về đất đai.
Phương án 2
Tổ quản lý TTXD đến hiện trường kiểm tra tình hình thực tế và lập biên
bản về vụ việc xây dựng nhà ở không có giấy phép, yêu cầu gia đình tự phá dỡ
phần thi công vi phạm trật tự xây dựng đô thị. Đồng thời, áp dụng các biện pháp
ngừng cung cấp các dịch vụ điện, nước và các dịch vụ khác liên quan đến xây
dựng công trình; cấm các phương tiện vận tải chuyên chở vật tư, vật liệu, công
nhân vào xây dựng công trình. Gia đình phải chịu trách nhiệm về toàn bộ chi phí
phá dỡ và chi phí tổ chức cưỡng chế.
Ưu điểm
- Giải quyết hợp lý đúng với quy định của pháp luật hiện hành quy định về
xử lý công trình xây dựng không có giấy phép
- Đảm bảo thực hiện nghiêm chỉnh các quy định của pháp luật về quản lý
trật tự xây dựng đô thị tại địa phương.
Nhược điểm
- Cần sự phối hợp của nhiều cơ quan chức năng.
- Xử lý đúng theo quy định của pháp luật tuy nhiên do hiểu biết của người
dân có hạn có thể gây ra sự phản kháng, mâu thuẫn giữa người dân và cơ quan
chức năng.

chính quyền cơ sở trong vấn đề quản lý nhà, đất, về công tác quản lý trật tự xây
dựng, về quyền sử dụng nhà ở nhằm tăng cường pháp chế XHCN ở địa phương,
thắt chặt kỷ luật, kỷ cương trong xã hội.
Nhược điểm

15


- Việc ra quyết định đình chỉ thi công công trình, cưỡng chế phá dỡ công
trình đang xây dựng của hộ gia đình bà Phạm Thị Nga sẽ làm ảnh hưởng đến
quá trình tiến độ thi công, ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt, làm thiệt hại về
tiền bạc tài sản của của nhân dân, làm mất mỹ quan môi trường xung quanh và
không đảm bảo trật tự an toàn của các hộ dân cư trong khu vực.
- Xử lý cương quyết, áp dụng các biện pháp cứng rắn theo các quy định
của pháp luật gây ra sự căng thẳng về mặt tâm lý mâu thuẫn giữa chính quyền và
hộ gia đình bà Phạm Thị Nga.
Việc xử lý cứng nhắc sẽ làm cho tâm lý chung của công đồng dân cư sinh
sống trên địa bàn đó sợ pháp luật mà tuân theo chứ không thu phục được lòng
dân.
- Không giải quyết được tình trạng nhà xuống cấp nghiêm trọng, không
quan tâm đến đời sống sinh hoạt, đến nhu cầu sửa chữa nhà của người dân.
2.2. Đối với phần xây dựng ngoài khuôn viên đất được cơ quan có thẩm
quyền cấp cho hộ gia đình
Khi phát hiện hộ gia đình bà Phạm Thị Nga xây dựng không phép trên
phần đất công, không thuộc quyền sử dụng của gia đình, UBND xã kiểm tra lập
biên bản vi phạm hành chính ra quyết định đình chỉ thi công, thu hồi các phương
tiện vi phạm hành chính, sau đó sẽ xử lý tiếp theo một trong ba phương án sau:
Phương án 1
Nếu phần đất trên (15m2) được nhà gia đình bà Phạm Thị Nga sử dụng đã
lâu năm ổn định, không có tranh chấp khiếu kiện UBND xã sẽ nghiên cứu xem

không giải quyết điều kiện sinh hoạt chật chội của người dân.
- Gây thiệt hại lớn về kinh tế đối với một gia đình còn nhiều khó khăn
như gia đình bà Phạm Thị Nga, đi ngược lại mục tiêu mà Đảng và Nhà nước ta
đang phấn đấu thực hiện trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước hiện
nay.
Phương án 3
Chính quyền sở tại thành lập đoàn công tác liên ngành (bao gồm cả một
số tổ chức đoàn thể, tổ chức hội), xuống làm việc tại gia đình người dân, xem
xét cụ thể các khía cạnh từ nhu cầu thực sự của hộ gia đình, cũng như vấn đề
vi phạm lấn chiếm đất công. Trên cơ sở đó làm rõ từng vấn đề, thống nhất với
người dân (hộ gia đình bà Phạm Thị Nga) những nội dung sẽ tiến hành xử lý
17


theo đúng quy định của pháp luật, kể cả việc tiến hành cưỡng chế và xử phạt
vi phạm hành chính, đồng thời trao đổi, hiệp thương hỗ trợ những nội dung
mà tự người dân không thể giải quyết được.
Ưu điểm
- Xử lý đúng qui định của nhà nước về quản lý trật tự xây dựng, đảm bảo
mọi vi phạm pháp luật của công dân đều bị xử lý.
- Tránh cho các cơ quan quản lý TTXD phải giải quyết đơn thư khiếu lại
của các hộ dân khác cũng như cơ quan quản lý nhà đất.
- Nhu cầu của người dân được quan tâm, có sự hướng dẫn tận tình của
các cơ quan chức năng. Từ đó sẽ tìm ra cách giải quyết tốt nhất.
- Việc trao đổi thông tin làm cho người dân có hiểu biết hơn về các quy
định nhà nước.
Nhược điểm
- Tốn thời gian và công sức.
- Cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan
- Việc thống nhất phương án giải quyết khó khăn, có thể xảy ra sự bất

Thị Nga);
5- Cán bộ chuyên trách và các lực lượng phối hợp đến thực hiện quyết
định đình chỉ xây dựng không phép và cưỡng chế phá dỡ phần thi công không
phép;
6- Cán bộ chuyên trách của Uỷ ban nhân dân xã đến hướng dẫn hộ gia
đình Phạm Thị Nga hoàn tất thủ tục xin cấp phép xây dựng toàn bộ lô đất.
7- Uỷ ban nhân dân Xã chỉ đạo cho công tác điều tra nhằm phát hiện
những cán bộ công chức tham nhũng nhận hối lộ của công dân và ra những
quyết định kỷ luật theo pháp luật.
8- UBND xã cử cán bộ chuyên trách thường xuyên giám sát, đôn đốc hộ
gia đình bà Phạm Thị Nga (sau khi hộ gia đình nhận được giấy phép xây dựng
công trình) xây dựng theo đúng các quy định của giấy phép xây dựng. Trong
quá trình giám sát đôn đốc cần hết sức quan tâm đến công tác hoà giải và việc
thực hiện Qui chế dân chủ ở cơ sở.
Thời gian thực hiện: tháng 10- 12 năm 2010.

19


III. PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
3.1. Kết luận
Trong quản lý hành chính nhà nước, tình huống mà tôi đưa ra, tuy không
phải là một tình huống phức tạp nhưng lại rất phổ biến trong thực tế quản lý đất
đai và trật tự xây dựng tại các địa phương, đặc biệt là trên địa bàn Thủ đô Hà
Nội.
Hầu hết các trường hợp xây dựng, sửa chữa nhà ở đều xảy ra các vi phạm
các quy định về quản lý đất đai và trật tự xây dựng.
Việc xử lý các trường hợp nếu quá thiên về sự hợp tình sẽ dẫn đến tới
tình trạng người dân coi thường pháp luật, coi thường kỷ cương, coi thường cơ
quan quản lý và rất dễ xảy ra hiện tượng tiêu cực. Nhưng nếu cơ quan quản lý

Thường xuyên đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ quản
lý có chế độ đãi ngộ xứng đáng và có chính sách thu hút đội ngũ cán bộ trẻ có
trình độ năng lực tham gia.
Từng bước cải cách hành chính, thực hiện dân chủ hoá công khai hoá các
thủ tục hành chính để mọi người dân biết và thực hiện theo. Một lần nữa đề nghị
các cơ quan cấp trên có những văn bản chỉ đạo phù hợp hơn.
3.2.2. Kiến nghị về lĩnh vực quản lý đất đai và trật tự xây dựng
Những việc đã phân cấp hướng dẫn cho chính quyền cấp cơ sở trong quy
định 19 đã vừa tầm, tuy nhiên cần có hướng dẫn đầy đủ hơn về chế độ thông tin,
báo cáo và thẩm quyền giải quyết.
Cần nghiên cứu để tăng cường thẩm quyền của chính quyền cấp cơ sở để
họ có đủ điều kiện giải quyết các tình huống có khả năng.
Cần nghiên cứu hợp nhất quản lý trật tự xây dựng và địa chính, nhà đất
thành Ban địa chính nhà đất và xây dựng, trong đó mỗi phần việc có một cán bộ
chuyên trách tuy nhiên phải đảm bảo sự phối hợp, giám sát, lẫn nhau.
Cần có chế độ đào tạo, bồi dưỡng, đãi ngộ xứng đáng đối với đội ngũ cán
bộ chuyên trách quản lý trật tự xây dựng để họ yên tâm công tác, nhằm tránh
phát sinh những tiêu cực trong hoạt động quản lý.
Tăng cường công tác phổ biến và giáo dục pháp luật nâng cao hiểu biết
của người dân về pháp luật nói chung và các quy định về quản lý đất đai và trật
tự xây dựng nói riêng.

21


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam năm 1992 (SĐ, BX năm 2001).
NXB chính trị, Hà Nội 2002;
2. Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân ngày 26 tháng 11
năm 2003; NXB chính trị, Hà Nội 2004;