A.LỜI MỞ ĐẦU
Hoạt động đấu thầu bắt đầu xuất hiện trên thế giới vào khoảng cuối thế kỉ XIX
đầu thế kỉ XX. Tuy nhiên, ở nước ta trong khoảng hơn mười năm trở lại đây,
sau khi chuyển đổi nền kinh tế từ tập trung bao cấp sang nền kinh tế thị trường
có định hướng xã hội chủ nghĩa thì hoạt động đấu thầu mới bắt đầu phát triển
mạng mẽ. Đấu thầu hàng hóa dịch vụ là một khái niệm tương đối mới mẻ tại
Việt Nam, và lần đầu tiên được ghi nhận trong Luật thương mại 1997.Việc ghi
nhận hoạt động đấu thầu hàng hóa, dịch vụ đã góp phần tạo nên một môi
trường pháp lý cho hoạt động này được thể hiện trên nền kinh tế, nhưng sau
một thời gian thực hiện các quy định này đã bộc lộ những hạn chế. Năm 2005,
Luật thương mại được Quốc hội sửa đổi, bổ sung đã có nhiều tiến bộ, xóa bỏ
được nhiều bất hợp lý của luật cũ. Tuy nhiên, trong quá trình áp dụng luật vẫn
còn một số điểm vẫn được làm rõ về lý luận cũng như thực tiễn để từ đó dần
dần hoàn thiện khung pháp lý cho việc tổ chức và thực hiện đầu thầu hàng hóa
dịch vụ trong thương mại. Thông qua bài tiểu luận, em xin được làm rõ vấn đề
TM2.HK - 7 “ Phân tích những vướng mắc trong quy định của pháp luật
về đấu thầy hàng hóa, dịch vụ và đề xuất giải pháp hoàn thiện’’

B.GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. Những vấn đề lý luận cơ bản về đấu thầu hàng hóa, dịch vụ và pháp
luật đấu thầu hàng hóa dịch vụ trong thương mại
1. Đấu thầu hàng hóa, dịch vụ
1.1 Khái niệm và đặc điểm
Đấu thầu hàng hóa dịch vụ trong thương mại là một loại đấu thầu tồn
tại trên thực tế và khái niệm đấu thầu hàng hóa, dịch vụ thường được tiếp cận
trên hai phương diện kinh tế và pháp lý.
Dưới phương diện kinh tế, đấu thầu hàng hóa, dịch vụ là một phương
thức giao dịch đặng biệt, trước khi thực hiện việc mua bán giao kết hợp đồng
phải thông qua quá trình lựa chọn nhà thầu (bên bán), đáp ứng các điều kiện về
giá cả và các yêu cầu khác của người mua.



Đấu thầu hạn chế: là hình thức đấu thầu mà bên mời thầu chỉ mời

một số nhà thầu nhất định tham gia mời thầu.
Căn cứ vào phương thức đấu thầu, bao gồm:
•

Đấu thầu một túi hồ sơ: là hình thức đấu thầu mà khi dự thầu các nhà

đầu tư chỉ nộp một túi hồ sơ bao gồm các đề xuất về kỹ thuật và về tài chính
để bên mời thầu xem xét, đánh giá chung.

2


•

Đấu thầu hai túi hồ sơ: là hình thức đấu thầu mà khi dự thầu các nhà

thầu nộp đề xuất về kĩ thuật và đề xuất về tài chính vào hai túi hồ sơ riêng biệt
vào cùng một thời điểm.
1.3. Nguyên tắc đấu thầu hàng hóa, dịch vụ
Đấu thầu hàng hóa, dịch vụ là một hoạt động phổ biến diễn ra trong nền kinh
tế thị trường, do đó để hoạt động này được thực hiện tốt và có hiệu quả thì cần
phải tuân thủ những nguyên tắc nhất định:
•

Nguyên tắc coi trọng tính hiệu quả.

•

thương mại.
Pháp luật về đấu thầu hàng hóa, dịch vụ thường quy định những nội
dung cơ bản sau:
Khái niệm về đấu thầu hàng hóa dịch vụ: trong đó nêu những dấu hiệu cơ bản
để nhận biết về đấu thầu hàng hóa, dịch vụ.
Chủ thể tham gia đấu thầu hàng hóa, dịch vụ: là những tổ chức, cá nhân có
quyền tổ chức và thực hiện hoạt động đấu thầu hàng hóa, dịch vụ. Thường
gồm hai nhóm chủ thể chính là bên mời thầu và bên dự thầu.
3


Đối tượng của đấu thầu hàng hóa, dịch vụ: là những loại hàng hóa, dịch vụ
được phép đấu thầu. Đây là những loại hàng hóa, dịch vụ được phép lưu thông
và không bị pháp luật cấm.
Hình thức đấu thầu hàng hóa, dịch vụ: là các loại hình tổ chức do bên mời
thầu áp dụng nhằm lựa chọn ra nhà thầu đủ điều kiện để thực hiện gói thầu.
Phương thức đấu thầu: là phương pháp, cách thức tiến hành đấu thầu hàng
hóa, dịch vụ.
Các nguyên tắc trong đấu thầu hàng hóa, dịch vụ: là những tư tưởng, quan
điểm chỉ đạo buộc các bên tham gia quan hệ đấu thầu hàng hóa, dịch vụ phải
tuân theo.
Trình tự, thủ tục đấu thầu hàng hóa, dịch vụ: là các bước, các công việc mà
chủ thể tham gia đấu thầu hàng hóa, dịch vụ phải tuân thủ khi thực hiện hoạt
động đấu thầu.
Những quy định về quản lý nhà nước và xử lý các vi phạm pháp luật trong đấu
thầu hàng hóa, dịch vụ.
2.2 Vai trò của pháp luật về đấu thầu hàng hóa, dịch vụ
Sự ra đời của pháp luật về đấu thầu hàng hóa, dịch vụ sẽ tạo ra hành
lang pháp lý thuận lợi, an toàn và minh bạch trong quá trình tổ chức và thực
hiện hoạt động đấu thầu hàng hóa dịch vụ. Đồng thời góp phần tạo nên sự

thể là thương nhân Việt Nam, hoặc thương nhân nước ngoài. Bên dự thầu gồm
nhiều thương nhâ khác nhau, nhưng chỉ có bên trúng thầu mới được kí hợp
đồng cung cấp hàng hóa, dịch vụ cho bên mời thầu.
Thương nhân bao gồm tổ chức kinh tế được thành lập hợp pháp, cá nhân hoạt
động thương mại mội cách độc lập, thường xuyên và có đăng kí kinh doanh.
(khoản 1 Điều 6 Luật thương mại 2005).
Một thực thể được coi là thương nhân, phải đảm bảo các yếu tố sau:
- Là tổ chức kinh tế được thành lập hợp pháp hoặc các cá nhân hoạt động
thương mại và có đăng kí kinh doanh.
- Thương nhân phải tiến hành các hoạt động thương mại một cách độc lập và
thường xuyên.
Như vậy, nếu chủ thể nào không đảm bảo hai yếu tố trên sẽ không được coi là
thương nhân khi tham gia vào quan hệ pháp luật thương mại.

5


Trong quan hệ đấu thầu hàng hóa, dịch vụ cũng có thể xuất hiện các chủ
thể như: các nhà tư vấn, các chuyên gia xét thầu… Họ có thể tham gia tư vấn,
giúp đỡ cho bên mời thầu trong việc lập hồ sơ mời thầu, tổ chức đấu thầu,
đánh giá, xét thầu…Ngoài ra, trong một số trường hợp nhất định còn có sự
tham gia của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền thẩm định, phê
duyệt kết quả đấu thầu.
Các chủ thể này hiện chưa được Luật thương mại quy định rõ về tư cách
pháp lí, vai trò cũng như quyền lợi và nghĩa vụ của họ khi tham gia vào đấu
thầu hàng hóa, dịch vụ. Tuy nhiên, hiện nay khi hoạt động đấu thầu hàng hóa,
dịch vụ ngày càng phát triển, những chủ thể này càng thể hiện vai trò quan
trọng của mình trong việc tổ chức và thực hiện đấu thầu. Do vậy sớm đưa các
chủ thể này vào điều chỉnh trong Luật là một vấn đề vô cùng cần thiết.
2. Đối tượng đấu thầu hàng hóa, dịch vụ

đáp ứng được nhu cầu tốt nhất của mình. Tuy nhiên, vì số lượng không hạn
chế, nên sẽ gây khó khăn trong việc chấm thầu, xét thầu, chi phí đánh giá dự
thầu cũng trở nên tốn kém hơn. Để khắc phục hạn chế này, thì hình thức đấu
thầu rộng rãi có thể chia thành hai loại: đấu thầu rộng rãi có sơ tuyển, và đấu
thầu rộng rãi không sơ tuyển.
3.2 Đấu thầu hạn chế
Tham khảo Luật đấu thầu 2005, có quy định số lượng nhà thầu tối thiểu
tham gia đấu thầu hạn chế là từ năm nhà thầu trở lên, trường hợp có ít hơn thì
chủ đầu tư phải trình người có thẩm quyền xem xét. Tuy nhiên, quy định này
không bắt buộc áp dụng với các trường hợp đấu thầu thuộc phạm vi điều chỉnh
của Luật thương mại.
Việc lựa chọn hình thức đấu thầu rộng rãi hay hạn chế do bên mời thầu quyết
định.
4. Phương thức đấu thầu hàng hóa, dịch vụ
Theo Điều 216 Luật thương mại 2005, phương thức đấu thầu bao gồm
đấu thầu một túi hồ sơ và đấu thầu hai túi hồ sơ. Bên mời thầu có quyền lựa
chọn phương thức đấu thầu và phải thông báo trước cho các bên dư thầu.
Trường hợp đấu thầu một túi hồ sơ, bên dự thầu nộp hồ sư dự thầu gồm đề
xuất về kỹ thuật, đề xuất về tài chính trong một túi hồ sơ theo yêu cầu của hồ
sơ mời thầu, và việc mở thầu được tiến hành một lần.
7


Trong trường hợp đấu thầu theo phương thức hai túi hồ sơ, thì bên dự thầu nộp
hai túi hồ sơ đự thầu gồm một túi đề xuất kĩ thuật và một túi đề xuất về tài
chính trong cùng một thời điểm. Việc mở thầu được tiến hành hai lần, hồ sơ đề
xuất về kĩ thuật sẽ được mở trước.
5. Trình tự, thủ tục đấu thầu hàng hóa, dịch vụ
Trình tự thủ tục đấu thầu hàng hóa, dịch vụ được quy định trong Luật thương
mại 2005 từ Điều 217 đến Điều 232, và được thực hiện theo những bước sau:

Trình và phê duyệt kết quả sơ tuyển;

•

Thông báo kết quả sơ tuyển.

5.1.2 Hồ sơ mời thầu
Là toàn bộ các tài liệu sử dụng cho đấu thầu bao gồm các yêu cầu cho một gói
thầu để dựa vào đó các nhà thầu chuẩn bị hồ sơ dự thầu và để bên mời thầu
đánh giá hồ sơ dự thầu.
Nội dung của hồ sơ mời thầu bao gồm:
8


•

Thông báo mời thầu;

•

Các yêu cầu liên quan đến hàng hóa, dịch vụ được đấu thầu;

•

Phương pháp đánh giá, so sánh, xếp hạng và lựa chọn nhà thầu;

•

Những chỉ dẫn khác có liên quan đến việc đấu thầu.


•

Về mặt hành chính, pháp lí: bao gồm đơn dự thầu, bản sao giấy đăng

kí kinh doanh, tài liệu giới thiệu năng lực và kinh nghiệm của nhà thầu và
khoản tiền bảo đảm dự thầu.
•

Về kĩ thuật: bao gồm đặc tính kĩ thuật của hàng hóa; các giải pháp kĩ

thuật công nghệ…
•

Về tài chính: bao gồm giá dự thầu và các biểu giá chi tiết.

Một số điều kiện khác như: điều kiện giao hàng, điều kiện thanh toán…
Những nội dung trên của hồ sơ dự thầu không do pháp luật quy định mà
do nhà thầu lập theo yêu cầu của bên mời thầu. Bên mời thầu có trách nhiệm
quản lí hồ sơ dự thầu và phải bảo mật hồ sơ dự thầu.
9


Về vấn đề bảo đảm dự thầu, bên mời thầu có thể yêu cầu bên dự thầu nộp tiền
đặt cọc, kí quỹ khi nộp hồ sơ dự thầu. Tỷ lệ tiền đặt cọc, kí quỹ dự thầu do bên
mời thầu quy định, nhưng không quá 3% tổng giá trị ước tính của hàng hóa,
dịch vụ đấu thầu.
5.3 Mở thầu
Là việc tổ chức mở hồ sơ dự thầu tại thời điểm đã được ấn định hoặc trong
trường hợp không có thời điểm ấn định trước thì thời điểm mở thầu là ngay
sau khi đóng thầu.

5.6 Đấu thầu lại
Việc đấu thầu lại được tổ chức khi có một trong các trường hợp sau:
•

Có sự vi phạm các quy định về đấu thầu

•

Các bên dự thầu đều không đạt yêu cầu đấu thầu.

Trên đây là một số nội dung cơ bản của pháp luật hiện hàng về đấu thầu hàng
hóa, dịch vụ trong thương mại theo Luật thương mại 2005 và Luật đấu thầu
2005. Các quy định về đấu thầu hàng hóa, dịch vụ theo Luật thương mại 2005
nhìn chung mang tính đơn giản và khái quát, mở rộng quyền tự do quyết định
cho các chủ thê khi tham gia vào quan hệ pháp luật này. Đối với Luật đấu thầu
2005 quy định chặt chẽ hơn về trình tự, thủ tục nội dung của từng giai đoạn
trong đấu thầu và đặc biệt là quy định về quyền và nghĩa vụ các bên tham gia
đấu thầu, quy định chặt chẽ như vậy sẽ tạo được sự nghiêm túc trong quá trình
đấu thầu, bảo đảm quyền, lợi ích của các bên khi tham gia đấu thầu.
III. Thực trạng và một số kiến nghị hoàn thiện những quy định pháp luật
về đấu thầu hàng hóa, dịch vụ
1. Thực trạng hoạt động đấu thầu tại Việt Nam
Với sự phát triển của nền kinh tế, hoạt động đấu thàu tại Việt Nam
ngày càng phát triển mạnh mẽ. Theo số liệu thống kê của Bộ Kế hoạc và đầu
tư về đấu thầu tại Việt Nam từ năm 1998 đến 2002 có thể thấy rằng số lượng
các gói thầu được thực hiện tại Việt Nam ngày càng tăng nhanh: Năm 1998
với 4577 gói thầu; năm 1999 với 9623 gói; năm 2000 với 10179 gói; anwm
2001 với 28539 gói và năm 2002 với 30768 gói. Sự tăng nhanh đó là tín hiệu
đáng mừng cho nền kinh tế xã hội Việt Nam.
Năm 2005 Nhà nước ban hành Luật doanh nghiệp 2005 và Luật thương mại

cần phải sớm thực hiện những giải pháp để thúc đẩy hoạt động đấu thầu hàng
hóa, dịch vụ trong thương mại phát triển nhanh và có hiệu quả hơn. Dưới đây
là một số các giải pháp được đưa ra để góp phần cải thiện môi trường của hoạt
động đấu thầu hàng hóa, dịch vụ trong thương mại ở Việt Nam:
Thứ nhất, Nhà nước cần phải có chính sách cho vay và ưu đãi cho vay đối với
các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong quá trình hoạt đồng để tạo điều kiện cho
các doanh nghiệp này tham gia mạnh hơn vào các hoạt động trên thị trường.
12


Đồng thời khi có vốn, các doanh nghiệp này sẽ mạnh dạn hơn trong việc tiếp
cận các công nghệ mới, nâng cao năng lực trình độ và kinh nghiệm. Qua đó,
các hoạt động đấu thầu hàng hóa, dịch vụ cũng sẽ được các doanh nghiệp này
tổ chức, tham gia nhiều hơn để phục vụ cho việc sản xuất kinh doanh của
mình.
Thứ hai, Nhà nước cũng cần đẩy nhanh tiến độ cổ phần hóa các doanh nghiệp
Nhà nước, tăng quyền tự chủ cho các doanh nghiệp này, tạo môi trường bình
đẳng về pháp lý giữa các thành phần kinh tế, tránh sự độc quyền trong kinh tế
nhà nước, tạo điều kiện các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế cạnh
tranh bình đẳng với nhau.
Thứ ba, Nhà nước cần rà soát, xem xét và tổng kết lại về lý luận cũng như
thực tiễn của công tác xây dựng về đấu thầu nói chung và đấu thầu hàng hóa,
dịch vụ trong thương mại nói riêng để hoàn thiện khung pháp lí một cách đồng
bộ, hoàn chỉnh, với các quy định chặt chẽ để tránh tiêu cực có thể xảy ra, tạo
điều kiện để hoạt động đấu thầu phát triển lành mạnh.
Bên cạnh đó Luật thương mại 2005 quy định về đấu thầu hàng hóa, dịch vụ
còn có một số thiếu sót cần phải được khắc phục như sau:
Thứ nhất, về vấn đề chủ thể tham gia đấu thầu
Chưa quy định rõ về tư cách pháp lí bên mời thầu có bắt buộc phải là thương
nhân hay không, do đó dễ gây nên tình trạng lúng túng, khó hiểu của các chủ

thầu thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật đấu thầu 2005 và của các điều ước
quốc tế mà Việt Nam đã gia nhập hoặc kí kết”.
Thứ tư, các quy định về phương thức đấu thầu và trình tự đấu thầu tuy rằng
tạo sự thông thoáng cho các chủ thể khi áp dụng luật nhưng nó cũng có nhưng
mặt trái nhất định. Các quy định trong Luật thương mại so với Luật đấu thầu là
còn khá sơ sài về nội dung trình tự thủ tục đấu thầu, nên khi thực hiện, nhiều
khả năng các bên sẽ chọn Luật đấu thầu để áp dụng trên thực tế. Như vậy, sẽ
dẫn tới hậu quả là Luật thương mại chỉ có giá trị về mặt lý thuyết mà không có
giá trị về thực tế áp dụng.
Vì vậy, việc xem xét và quy định chi tiết hơn trong Luật thương mại tạo sự cân
bằng tương đối giữa Luật thương mại và Luật đấu thầu là một vấn đề rất đáng
quan tâm để tạo điều kiện cho Luật thương mại được áp dụng có hiệu quả hơn
trên thực tế.
14


Thứ năm, trong tất cả các hoạt động thương mại quy định trong Luật thương
mại 2005 đều có phần quy định về quyền và nghĩa vụ của các chủ thể, những
riêng về đấu thầu hàng hóa, dịch vụ thì không hề thấy bất kì quy định nào của
Luật đề cập đến quyền và nghĩa vụ của các chủ thể khi tham gia đấu thầu. Việc
quy định quyền và nghĩa vụ của các chủ thể đóng vai trò quan trọng giúp cho
các chủ thể biết phạm vi giới hạn cụ thể những gì mình được làm và những gì
mình bị cấm theo quy định của pháp luật.

C. KẾT LUẬN
Cùng với sự phát triển kinh tế và hoàn thiện khung pháp lý, hoạt động đấu thầu
hàng hóa, dịch vụ trong thương mại ngày càng phát triển nhanh chóng và
mạnh mẽ tại Việt Nam. Sự phát triển nhanh và lan rộng của hoạt động đấu
thầu hàng hóa, dịch vụ là một tín hiệu mừng cho nền kinh tế. Tuy nhiên, nếu
những hoạt động này không được điều chỉnh kịp thời bởi các văn bản pháp