Một vài biện pháp trong việc chỉ đạo rèn kỹ năng sống cho học sinh Tiểu học

I. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Rèn kĩ năng sống là một mặt giáo dục cần đặc biệt coi trọng nhất là
trong thập kỉ XXI khi sự nghiệp giáo dục đang được đẩy mạnh. Đây là việc
làm thường xuyên của công tác giáo dục và cũng là đòi hỏi cấp thiết của việc
hình thành nhân cách trong công tác giáo dục hiện nay. Qua việc rèn kĩ năng
sống sẽ trang bị tri thức, hành vi cho trẻ, đồng thời định hướng cho học sinh
tiểu học rèn luyện hành vi, thói quen ứng xử tốt nhằm đảm bảo cho các em có
được bản lĩnh về nhân cách để phát triển toàn diện.
Ở cấp tiểu học, các môn học vừa cung cấp cho học sinh những kiến thức
ban đầu về Toán học, Khoa học và Nhân văn, vừa cung cấp cho học sinh
những tri thức sơ đẳng về các chuẩn mực hành vi xã hội chủ nghĩa gắn với
những kinh nghiệm đạo đức để từ đó giúp học sinh hình thành kĩ năng sống,
biết phân biệt đúng sai, làm theo cái đúng, ủng hộ cái đúng, đấu tranh với
những biểu hiện sai trái, hướng các em hành động theo chuẩn mực đạo đức.
Chính vì vậy việc rèn kĩ năng sống ở cấp tiểu học là một nhiệm vụ quan trọng
mà người làm công tác giáo dục cần quan tâm.
Tuy nhiên hiện nay, việc giáo dục kĩ năng sống của các em ở trường tiểu
học còn nhiều hạn chế, chưa có nét chuyển biến. Nguyên nhân chính là trong
tư tưởng giáo viên, phụ huynh chỉ chú trọng đến việc dạy kiến thức. Việc rèn
kĩ năng sống cho học sinh còn chiếu lệ, giáo viên chưa nhận thức được tầm
quan trọng của rèn kĩ năng sống cho học sinh lớp mình đang dạy mà chỉ luôn
chú trọng đến việc đọc tốt, làm tính tốt…
Về phía học sinh, các em hay “nói trước quên sau” và chưa có khả năng
vận dụng những điều đã học áp dụng vào thực tế. Với học sinh tiểu học, tâm lý
độ tuổi cho thấy các em rất hiếu động. Mặt khác, các em một mực rất tin vào
lời nói của thầy cô giáo, thầy cô bảo đọc, bảo chép thì cứ đọc cứ chép và quá
trình ấy cứ lặp đi lặp lại dần dần dẫn đến thói quen. Nếu nói rằng thầy cô giáo
không quan tâm đến việc dạy rèn kĩ năng sống là không đúng, nhưng việc rèn

Phương pháp xử lý thông tin ;
Phương pháp thảo luận ;
Phương pháp phân tích, tổng hợp ;
II. PHẦN NỘI DUNG
1. Cơ sở lý luận
Thực hiện Nghị quyết 40/2008/CT-BGDĐT ngày 22 tháng 7 năm 2008
của Bộ giáo dục và Đào tạo về việc phát động phong trào thi đua Xây dựng
trường học thân thiện học sinh tích cực trong các trường phổ thông giai đoạn

Đặng Thị Thơ - Trường tiểu học Lý Tự Trọng

2


Một vài biện pháp trong việc chỉ đạo rèn kỹ năng sống cho học sinh Tiểu học

2008-2013, trong đó có nội dung: Rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh phù
hợp với lứa tuổi.
Căn cứ nhiệm vụ năm học 2013-2014; 2014-2015 của ngành, của
trường về việc chú trọng: Rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh là một việc làm
hết sức cần thiết của xã hội. Các em không chỉ biết học giỏi về kiến thức mà
còn phải được tôi luyện những kĩ năng sống, qua đó tạo môi trường lành
mạnh, an toàn, tích cực, vui vẻ nhằm trang bị cho các em vốn kiến thức, kĩ
năng, giá trị sống để bước vào đời tự tin hơn.
2. Thực trạng
a) Thuận lợi, khó khăn
* Thuận lợi
Cơ sở vật chất nhà trường tương đối đầy đủ, trang thiết bị dạy học bảo
đảm tạo điều kiện cho hoạt động dạy và học.
Ban Giám hiệu nhà trường năng động, sáng tạo trong công việc, luôn

được biện pháp, hình thức tổ chức hữu hiệu để giáo dục học sinh.
Một số bố mẹ học sinh quá nuông chiều con cái khiến trẻ không có kĩ
năng tự phục vụ bản thân. Ngược lại, một số phụ huynh vì bận nhiều công
việc nên ít quan tâm giúp đỡ con em trong các hoạt động cần thiết…
b) Thành công, hạn chế
* Thành công
Thông qua các hoạt động giáo dục kĩ năng sống, học sinh được rèn
luyện, trau dồi phẩm chất năng lực, phát triển trí tuệ.
Giáo viên chú trọng hơn trong việc giáo dục toàn diện nhân cách học
sinh; mạnh dạn, tự tin điều khiển các cuộc họp phụ huynh; phối hợp chặt chẽ,
trao đổi thường xuyên với cha mẹ các em.
Nhà trường huy động được sự tham gia của cha mẹ các em, của các tổ
chức, các lực lượng xã hội trong việc giáo dục văn hóa, truyền thống cho học
sinh.
Phụ huynh học sinh hiểu rõ hơn tầm quan trọng của việc giáo dục kĩ
năng sống cho con em, đã có sự phối hợp với nhà trường trong việc giáo dục
các em.
* Hạn chế
Đa số giáo viên lớn tuổi có nhiều kinh nghiệm nhưng việc đổi mới
phương pháp giảng dạy nhằm khuyến khích sự chuyên cần, tích cực, chủ
động, sáng tạo và ý thức vươn lên, rèn luyện khả năng tự học của học sinh còn
gặp nhiều khó khăn. Giáo viên trẻ tuổi tuy năng động, sáng tạo nhưng kinh
nghiệm trong công tác còn hạn chế.

Đặng Thị Thơ - Trường tiểu học Lý Tự Trọng

4


Một vài biện pháp trong việc chỉ đạo rèn kỹ năng sống cho học sinh Tiểu học

mới công tác giáo dục.

Đặng Thị Thơ - Trường tiểu học Lý Tự Trọng

5


Một vài biện pháp trong việc chỉ đạo rèn kỹ năng sống cho học sinh Tiểu học

Nhà trường, Giáo viên chủ nhiệm làm tốt công tác tuyên truyền, tích
cực vận động cha mẹ học sinh tham gia các hoạt động cộng đồng trong việc
thực hiện mô hình trường học mới.
Học sinh được tham gia nhiều hoạt động xã hội, môi trường giáo dục
lành mạnh.
* Nguyên nhân của hạn chế
Một số giáo viên và người lớn chưa thật gần gũi, thân thiện với học
sinh.
Việc rèn kĩ năng sống qua việc tích hợp vào các môn học còn hạn chế.
Rèn kĩ năng sống qua các tiết sinh hoạt lớp, hoạt động giáo dục, vui
chơi còn chưa sâu sát.
Giáo viên khuyến khích động viên khen thưởng học sinh đôi lúc chưa
kịp thời.
e) Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng
* Thành công, ưu điểm, mặt mạnh
Thường xuyên nhận được sự quan tâm của Lãnh đạo, Chuyên viên
phòng Giáo dục và Đào tạo, chỉ đạo sát sao và kiểm tra việc thực hiện các văn
bản hướng dẫn của ngành.
Bám sát nhiệm vụ năm học, nhà trường đã xây dựng kế hoạch ngay từ
đầu năm, bố trí giáo viên nhiệt tình, tận tụy, có năng lực trực tiếp chủ nhiệm
lớp.

*Tồn tại, hạn chế, mặt yếu
Trong giai đoạn hiện nay, khi đời sống kinh tế xã hội có nhiều thay đổi,
thanh niên, học sinh đang trải qua nhiều biến động tích cực lẫn tiêu cực, mặt
trái của kinh tế thị trường và sự bùng nổ thông tin, với nhiều thông tin thiếu
lành mạnh đang tác động mạnh đến đời sống làm cho thế hệ trẻ có nhiều biểu
hiện nhận thức lệch lạc và sống xa rời các giá trị đạo đức truyền thống, tình
trạng bạo lực học đường có tổ chức ngày một gia tăng. Có nhiều nguyên nhân
khách quan như mặt trái của kinh tế thị trường và tiến trình hội nhập quốc tế
đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc hình thành nhân cách của các em nhưng
nguyên nhân sâu xa là do các em thiếu kỹ năng sống (KNS). Các em chưa bao
giờ được trang bị các kiến thức để đối mặt với những khó khăn của cuộc sống
như cha mẹ ly hôn, kết quả học tập kém … hay nói cách khác, các em không
được dạy để hiểu về giá trị của cuộc sống và những KNS.
Một số giáo viên chưa theo kịp với việc đổi mới phương pháp dạy học;
chưa năng động trong việc lồng ghép cũng như tổ chức các hoạt động ngoài
giờ lên lớp. Nhận thức chưa đúng đắn, đầy đủ về nhiệm vụ vai trò của người
giáo viên, coi việc giáo dục kĩ năng sống chỉ là nhiệm vụ của giáo viên chủ
nhiệm.
Đặng Thị Thơ - Trường tiểu học Lý Tự Trọng

7


Một vài biện pháp trong việc chỉ đạo rèn kỹ năng sống cho học sinh Tiểu học

Một số gia đình phụ huynh hoàn toàn phó mặc việc dạy dỗ trẻ cho nhà
trường.
3. Giải pháp, biện pháp
3.1. Mục tiêu của giải pháp, biện pháp
Đề tài đưa ra một số giải pháp, biện pháp nhằm thực hiện có hiệu quả


Một vài biện pháp trong việc chỉ đạo rèn kỹ năng sống cho học sinh Tiểu học

Tổ chức cho giáo viên viết cam kết về việc thực hiện giáo dục rèn luyện
kỹ năng sống cho học sinh.
Xây dựng kế hoạch với nội dung “Đẩy mạnh và đa dạng hóa hoạt động
giáo dục và rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh”. Phân công và giao nhiệm
vụ cụ thể cho từng thành viên.
Chỉ đạo Đội TNTP Hồ Chí Minh xây dựng các câu lạc bộ năng khiếu và
câu lạc bộ rèn luyện kỹ năng sống hoạt động theo tuần, tháng, năm.
Nhân rộng những cá nhân điển hình, có năng lực tổ chức, giảng dạy, có
những sáng kiến mới, hay và tâm huyết với trẻ, đưa vào tuyên dương kịp thời
trong các buổi sinh hoạt, các cuộc họp, các đợt sơ kết, tổng kết tại cơ quan,
đơn vị.
3.2.3. Tổ chức các đợt tập huấn cho cán bộ giáo viên trong nhà trường
Phân công giáo viên có năng lực tổ chức một số chuyên đề trong toàn
trường về các nội dung:
Vai trò, tầm quan trọng của việc rèn kỹ năng sống cho học sinh;
Các kỹ năng sống cần thiết đối với học sinh Tiểu học;
Phương pháp rèn kỹ năng sống lồng ghép với các bộ môn: Đạo đức;
HĐNGLL, Lịch sử, Địa lý;
Các bài tập tình huống về kỹ năng sống và cách giải quyết;
Kỹ năng tổ chức các trò chơi, tổ chức câu lạc bộ…trong trường học;
3.2.4. Thiết kế các chủ đề giáo dục kỹ năng sống phù hợp với nội dung
theo từng chủ điểm
Giáo viên nghiên cứu chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
để thiết kế theo các chủ đề về giáo dục kỹ năng sống. Chẳng hạn:

THỜI
GIAN

nghe tích cực
- Kỹ năng đảm
nhận trách nhiệm
- Kĩ năng hoạt
động đội, nhóm
- Kĩ năng hợp tác...

Tháng Giáo dục
10/2013 truyền
thống nhà
trường

Tháng
11/2013

-Phát động phong trào quyên - Kỹ năng thể hiện
góp sách vở, quần áo tặng học sự cảm thông.
sinh có hoàn cảnh khó khăn
- Tổ chức hội thi “ Kể chuyện
tấm gương anh hùng Lý Tự
Trọng”

- Kỹ năng thể hiện
sự tự tin.

- Phát động phong trào Chào - Kỹ năng đảm
mừng ngày Nhà giáo Việt Nam nhận trách nhiệm
Kính yêu
thầy cô
giáo


Đặng Thị Thơ - Trường tiểu học Lý Tự Trọng

10


Một vài biện pháp trong việc chỉ đạo rèn kỹ năng sống cho học sinh Tiểu học

phương

nghe tích cực

- Sinh hoạt tập thể kỷ niệm - Kỹ năng giao tiếp
ngày 3/2, nghe nói chuyện về - Kỹ năng điều
thống dân
truyền thống quê hương, đất
tộc
khiển các hoạt
nước, Đảng.
động tập thể
- Tổ chức Hội thi: Đố vui để
học
- Thi kể chuyện, đọc thơ về bà, - Kĩ năng xác định
mẹ, các vị nữ anh hùng dân tộc giá trị
Tháng
3/2014

Kính yêu
mẹ và cô


sự tự tin...
- Sinh hoạt tập thể kỷ niệm - Kỹ năng lắng
ngày sinh nhật Bác: Nghe kể nghe tích cực
chuyện về Bác Hồ. Tìm hiểu về
Bác Hồ với thiếu nhi Việt
Nam.
- Tổ chức hội thi: Chúng em kể - Kỹ năng thể hiện
sự tự tin.
chuyện Bác Hồ.

Đặng Thị Thơ - Trường tiểu học Lý Tự Trọng

11


Một vài biện pháp trong việc chỉ đạo rèn kỹ năng sống cho học sinh Tiểu học

3.2.5. Giáo dục học sinh ý thức lao động và vệ sinh môi trường trong
trường Tiểu học
Giáo dục học sinh thực hiện tốt tinh thần công văn 1014/SGDĐT GDTH của Sở Giáo dục và Đào tạo Đắk Lắk về việc Hướng dẫn lao động và
vệ sinh môi trường trong trường Tiểu học, thấy được ý nghĩa quan trọng của
việc giáo dục học sinh tham gia lao động vệ sinh trường lớp và giữ gìn vệ sinh
môi trường.
Nhiệm vụ của mỗi nhà trường, của mỗi người giáo viên không chỉ
dừng lại ở việc dạy chữ cho các em mà phải dạy cách làm người để giúp các
em hình thành nhân cách sống, trong đó có kỹ năng lao động. Bằng nhận thức
trong nhà trường, các em phải biết yêu lao động và tham gia một số công việc
phù hợp với lứa tuổi như: vệ sinh cá nhân, vệ sinh trường lớp; làm một số việc
nhỏ để giúp đỡ ông bà, cha mẹ phù hợp với khả năng của mình. Tham gia lao
động, vệ sinh sẽ giúp các em biết yêu quý công việc mình làm, giáo dục các

Để giáo dục kĩ năng sống cho học sinh đạt hiệu quả chúng ta có thể vận
dụng vào các môn học, tiết học như: Tiếng Việt; Đạo đức; Khoa học; An toàn
giao thông .... để các em được trải nghiệm trong cuộc sống.
Chẳng hạn: Trong chương trình lớp 4, đối với môn Tiếng Việt, có nhiều
bài học có thể giáo dục kĩ năng sống cho các em, đó là các kĩ năng giao tiếp
như: viết thư, điền vào giấy tờ in sẵn, giới thiệu địa phương, Kể chuyện được
chứng kiến hoặc tham gia,... được lồng ghép cụ thể qua các tình huống giao
tiếp. Giáo viên chỉ gợi mở sau đó cho các em tự nói một cách tự nhiên hoàn
toàn không gò bó áp đặt. Bên cạnh đó, nhiều bài Luyện từ và câu có nội dung
rèn luyện các nghi thức lời nói, nhiều bài Tập đọc giới thiệu những văn bản
mẫu chuẩn bị cho việc hình thành một số kĩ năng giao tiếp cộng đồng như
mẫu đơn, thư, tóm tắt tin tức,…hoặc cung cấp những câu chuyện mà qua đó
học sinh có thể rút ra những nội dung rèn kĩ năng sống. Để hình thành những
kiến thức và rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh qua môn Tiếng Việt, người
giáo viên cần phải vận dụng nhiều phương pháp dạy học phát huy tính tích
cực, chủ động, sáng tạo của học sinh như: thực hành giao tiếp, trò chơi học
tập, phương pháp nêu và giải quyết vấn đề, phương pháp tổ chức hoạt động
nhóm, phương pháp hỏi đáp,…Thông qua các hoạt động học tập, được phát
huy trải nghiệm, rèn kĩ năng hợp tác, bày tỏ ý kiến cá nhân, đóng vai,…học
sinh có được cơ hội rèn luyện, thực hành nhiều kĩ năng sống cần thiết.
Đối với môn Đạo đức, để các chuẩn mực đạo đức, pháp luật xã hội trở
thành tình cảm, niềm tin, hành vi và thói quen của học sinh, giáo viên phải sử
dụng phương pháp dạy học đổi mới theo hướng phát huy tính tích cực, chủ
động, sáng tạo của học sinh. Tổ chức cho học sinh thực hiện các hoạt động
học tập phong phú, đa dạng như: kể chuyện theo tranh; quan sát tranh ảnh,
băng hình, tiểu phẩm; phân tích, xử lí tình huống; chơi trò chơi, đóng tiểu
phẩm, múa hát, đọc thơ, vẽ tranh,…Sử dụng nhiều phương pháp và kĩ thuật
dạy học tích cực như: học theo nhóm, đóng vai, trò chơi,…Bởi chính thông

Đặng Thị Thơ - Trường tiểu học Lý Tự Trọng

đối với mọi người trong gia đình; luôn hoà đồng với bạn bè; tự tin khi nói
năng.
4. Kết quả thu được qua khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề
nghiên cứu
Qua thời gian vận dụng các giải pháp trên, việc rèn luyện kỹ năng sống
cho học sinh đã mang lại những diễn biến tích cực. Các kĩ năng của học sinh

Đặng Thị Thơ - Trường tiểu học Lý Tự Trọng

14


Một vài biện pháp trong việc chỉ đạo rèn kỹ năng sống cho học sinh Tiểu học

như: Kỹ năng giao tiếp, ứng xử; kỹ năng phòng tránh tai nạn do thiên tai; kỹ
năng ra quyết định; kỹ năng hợp tác, chia sẻ đều được phát huy. Đặc biệt đối
với các khối lớp thực hiện mô hình trường học mới (VNEN) hoạt động của
Ban tự quản được nâng cao, kĩ năng điều hành, quản lí lớp học được phát huy
rõ rệt. Ngoài các kỹ năng trên, các em còn ý thức hơn trong việc bảo vệ môi
trường, các em biết chia sẻ nhiều hơn với các hoàn cảnh của bạn bè. Qua việc
sinh hoạt hằng ngày trên lớp, trong giao tiếp, các em biết sử dụng những lời
nói thể hiện tính gần gũi, thân thiện, lịch sự.
Chính nhờ việc chú trọng giáo dục kỹ năng sống đã tạo tinh thần đoàn
kết, gắn bó, quan tâm giúp đỡ lẫn nhau trong học tập, học sinh nỗ lực tiếp thu
bài giảng và tìm tòi những kiến thức liên quan đến bài học để liên hệ áp dụng
vào thực tiễn, qua đó phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo. Các em cảm
thấy vui vẻ, tự tin và hiểu biết thêm nhiều kiến thức, biết tự chăm sóc bản thân
như là tự sắp xếp góc học tập thật ngăn nắp, tự giặt quần áo cho mình. Ngoài
ra, các em còn giúp bố mẹ nhiều việc nhà. Đây được xem là bước tiến quan
trọng trong việc đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục, góp phần tạo điều

Đối với chính quyền địa phương: Đổi mới và thường xuyên thực hiện
công tác tuyên truyền, nâng cao ý thức trách nhiệm, phát hiện và ngăn chặn
kịp thời các biểu hiện, hành vi bạo lực diễn ra trong xã hội và gia đình; Quản
lý tốt thanh thiếu niên trên địa bàn, đặc biệt là những đối tượng chưa có việc
làm ổn định.
Đối với các tổ chức đoàn thể: Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh
cần phát huy vai trò trong giáo dục, định hướng lối sống lành mạnh cho thanh
thiếu niên; Có hình thức quan tâm cụ thể đến các em có hoàn cảnh đặc biệt
như cha mẹ ly hôn, gia đình thường xuyên có bạo lực…
Đối với giáo viên:
Xác định rõ tầm quan trọng của việc rèn luyện kĩ năng sống cho học
sinh.
Nắm vững những đặc trưng về phương pháp và hình thức tổ chức dạy
các kĩ năng giao tiếp, ứng xử vào các môn học và các hoạt động khác.
Tập trung vào việc đầu tư soạn giảng, lồng ghép kĩ năng sống vào các
môn học, bài học.
Luôn tạo mọi điều kiện để các em có thể bày tỏ, thể hiện mình, tham
gia tốt các buổi hoạt động ngoại khóa của trường, lớp.
Phải rèn cho mình tác phong sinh hoạt chuẩn mực, phải hết lòng thương
yêu, gần gũi với học sinh; Cần phải kiên trì, nhiệt tình, có tâm huyết với nghề.
Bên cạnh kiến thức về chuyên môn nghiệp vụ, người giáo viên phải có vốn
kiến thức tâm lý học, hiểu được tâm sinh lý của trẻ, từ đó sẽ tìm ra được

Đặng Thị Thơ - Trường tiểu học Lý Tự Trọng

16


Một vài biện pháp trong việc chỉ đạo rèn kỹ năng sống cho học sinh Tiểu học


....................................................................................................................
....................................................................................................................
....................................................................................................................
....................................................................................................................
....................................................................................................................
....................................................................................................................
....................................................................................................................
....................................................................................................................

CHỦ TỊCH HỘI ĐỐNG SÁNG KIẾN

MỤC LỤC

Đặng Thị Thơ - Trường tiểu học Lý Tự Trọng

18


Một vài biện pháp trong việc chỉ đạo rèn kỹ năng sống cho học sinh Tiểu học

Trang
I. PHẦN MỞ ĐẦU

1

1. Lý do chọn đề tài
2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài

2


III. PHẦN KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ

15

1. Kết luận

15

2. Kiến nghị

16

TÀI LIỆU THAM KHẢO
Số
thứ tự

Tên tài liệu

Tác giả

Đặng Thị Thơ - Trường tiểu học Lý Tự Trọng

19


Một vài biện pháp trong việc chỉ đạo rèn kỹ năng sống cho học sinh Tiểu học

01

02

Ngô Thị Tuyên.

Hoạt động ngoài giờ
lên lớp
Tiếng Việt 4 ( tập 1, 2)

Ngô Thị Tuyên
Nguyễn Minh Thuyết – Nguyễn Thị
Hạnh – Đỗ Việt Hùng – Bùi Minh
Toán – Nguyễn Trại

Khoa học 4

Bùi Phương Nga – Lương Việt Thái

Đạo đức 4

Lưu Thu Thủy – Nguyễn Việt Bắc
Nguyễn Hữu Hợp – Trần Thị Tố
Oanh

Đặng Thị Thơ - Trường tiểu học Lý Tự Trọng

20