VIỆN CHÍNH SÁCH VÀ CHIẾN LƯỢC
PTNN-NT

ỦY BAN NHÂN DÂN
TỈNH ĐỒNG THÁP

ĐỀ ÁN TÁI CƠ CẤU NGÀNH NÔNG NGHIỆP
TỈNH ĐỒNG THÁP ĐẾN 2020 VÀ TẦM NHÌN ĐẾN 2030

Tháng 12/ 2013


MỤC LỤC
Trang

DANH MỤC CÁC HÌNH.....................................................................................12
DANH MỤC CÁC BẢNG.....................................................................................18
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT......................................................................22
PHẦN I...................................................................................................................24
GIỚI THIỆU..........................................................................................................24
I. Các vấn đề quan tâm và sự cần thiết của việc xây dựng đề án...................................................................24
II. Căn cứ xây dựng đề án............................................................................................................................ 28
III. Mục tiêu của đề án................................................................................................................................. 29
Mục tiêu chung..............................................................................................................................................29
Mục tiêu cụ thể..............................................................................................................................................29
IV. Yêu cầu của đề án................................................................................................................................... 29
V. Đối tượng và phạm vi của đề án.............................................................................................................. 30
VI. Phương pháp phân tích.......................................................................................................................... 31
Phân tích lợi thế so sánh và khả năng cạnh tranh.........................................................................................31
Phương pháp phân tích chuỗi giá trị.............................................................................................................32
Phương pháp phân tích SWOT.......................................................................................................................33

PHẦN III................................................................................................................48
HIỆN TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG TÁI CƠ CẤU NÔNG NGHIỆP ĐỒNG
THÁP......................................................................................................................48
I. Thực trạng phát triển nông nghiệp Đồng Tháp.......................................................................................... 48
1.1. Cơ cấu ngành nông nghiệp.....................................................................................................................48
1.2. Ngành trồng trọt.....................................................................................................................................50
1.3. Ngành chăn nuôi.....................................................................................................................................53
1.4. Ngành thủy sản.......................................................................................................................................55
1.5. Các thành phần kinh tế nông nghiệp và liên kết.....................................................................................59
1.6. Thực trạng phát triển nông thôn............................................................................................................63
II. Định hướng tái cơ cấu nông nghiệp Đồng Tháp.......................................................................................64
2.1. Nguyên tắc chung...................................................................................................................................65
2.1.1. Xây dựng chuỗi ngành hàng và vùng chuyên canh..................................................................65
2.1.2. Đổi mới thể chế........................................................................................................................65
2.1.3. Đổi mới động lực......................................................................................................................66
2.1.4. Đổi mới thị trường....................................................................................................................66
2.1.5. Đổi mới nguồn vốn phát triển..................................................................................................66
2.2. Phân kỳ tái cơ cấu nông nghiệp..............................................................................................................67
2.3. Các vấn đề về liên kết vùng.....................................................................................................................67

PHẦN IV................................................................................................................69
3


GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CỦA MỘT SỐ NGÀNH HÀNG NÔNG SẢN
CHỦ LỰC TỈNH ĐỒNG THÁP..........................................................................69
A. NGÀNH HÀNG LÚA GẠO.......................................................................................................................... 70
I. Tình hình sản xuất và thương mại lúa gạo thế giới và Việt Nam................................................................70
1.1. Tình hình sản xuất và thương mại lúa gạo thế giới................................................................................70
1.2. Tình hình sản xuất và thương mại lúa gạo Việt Nam..............................................................................73

4


5.2.5. Đặc điểm của các tác nhân trong chuỗi...................................................................................96
5.3. Phân tích kinh tế chuỗi giá trị.................................................................................................................97
5.4. Một số chính sách ảnh hưởng đến chuỗi.............................................................................................100
5.4.1. Chính sách phát triển sản xuất...............................................................................................100
5.4.2. Chính sách bình ổn giá, kích cầu.............................................................................................101
5.4.3. Chính sách quản lý xuất nhập khẩu........................................................................................101
5.5. Phân tích SWOT của chuỗi....................................................................................................................101
VI. Định hướng phát triển ngành lúa gạo Đồng Tháp..................................................................................102
6.1. Mục tiêu................................................................................................................................................102
6.2. Định hướng thị trường và kêu gọi đầu tư.............................................................................................102
6.3. Phân vùng sản xuất...............................................................................................................................103
6.4. Phát triển cụm công nghiệp – dịch vụ trung tâm.................................................................................104
6.5. Mô hình tổ chức sản xuất – kinh doanh lúa gạo...................................................................................110
6.6. Giải pháp kỹ thuật.................................................................................................................................110
6.7. Giải pháp chính sách.............................................................................................................................111
6.8. Giải pháp về giảm tổn thất sau thu hoạch............................................................................................113
B. NGÀNH CÁ TRA..................................................................................................................................... 115
I. Tình hình sản xuất và thương mại cá tra thế giới và Việt Nam.................................................................115
1.1. Tình hình sản xuất.................................................................................................................................115
1.2. Tình hình thị trường.............................................................................................................................117
II. Thực trạng cá tra Đồng Tháp.................................................................................................................. 121
2.1. Tình hình SX cá tra ĐBSCL.....................................................................................................................121
2.2. Định vị cá tra Đồng Tháp.......................................................................................................................123
2.3. Phân vùng.............................................................................................................................................126
III. Lợi thế cạnh tranh................................................................................................................................ 128
3.1. Điều kiện tự nhiên thuận lợi.................................................................................................................128
3.2. Hệ thống sản xuất giống tại địa phương..............................................................................................129

C. NGÀNH HÀNG VỊT................................................................................................................................. 143
I. Thực trạng cung – cầu ngành hàng vịt thế giới và Việt Nam.....................................................................143
1.1. Tình hình cung – cầu thế giới................................................................................................................143
1.2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ trong nước...........................................................................................148
1.2.1. Tình hình chăn nuôi trong nước.............................................................................................148
1.2.2. Thị trường tiêu thụ vịt cho Việt Nam.....................................................................................150
II. Ngành hàng vịt tỉnh Đồng Tháp.............................................................................................................. 151
2.1. Vị thế của ngành hàng vịt tỉnh Đồng Tháp............................................................................................151
2.2. Phương thức chăn nuôi vịt...................................................................................................................153
2.3. Các kênh tiêu thụ sản phẩm.................................................................................................................153
III. Đánh giá lợi thế cạnh tranh ngành hàng vịt tỉnh Đồng Tháp..................................................................153
3.1. Điều kiện tự nhiên, vị trí địa lý thuận lợi nhưng vận chuyển khó khăn,..............................................153
3.2. Không chủ động về nguồn giống..........................................................................................................154
3.3. Quy mô chăn nuôi hộ khá cao, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất tập trung...................................154
3.4. Hệ thống thú y hoàn chỉnh và các dịch vụ thú y đạt chuẩn khá cao tuy nhiên tỷ lệ tiêm phòng còn thấp
...........................................................................................................................................................154
3.5. Dịch cúm gia cầm trong những năm gần đây đã được kiểm soát nhưng cần quan tâm hơn nữa đến
việc phát triển chăn nuôi tập trung, đảm bảo an ninh sinh học.......................................................155

6


3.6. Hệ thống cung cấp thức ăn chăn nuôi kém phát triển.........................................................................155
3.7. Hệ thống chế biến, tiêu thụ sản phẩm chăn nuôi còn nhiều hạn chế..................................................156
IV. Đánh giá lợi thế so sánh của ngành hàng vịt tỉnh Đồng Tháp.................................................................156
4.1. So sánh hiệu quả kinh tế giữa các hình thức và mô hình chăn nuôi vịt...............................................156
4.1.1. Mô hình nuôi vịt thịt...............................................................................................................156
4.1.2. Mô hình nuôi vịt đẻ................................................................................................................158
4.2. So sánh hiệu quả kinh tế giữa các hình thức chăn nuôi vịt thịt giữa các tỉnh......................................159
V. Đánh giá chuỗi ngành hàng vịt............................................................................................................... 160


4.1. Lợi thế về năng suất..............................................................................................................................186
4.2. Lợi thế về hiệu quả kinh tế trong sản xuất xoài....................................................................................186
4.3. Lợi thế về nguồn lao động trẻ khá dồi dào tại nông thôn....................................................................187
4.4. Lợi thế về giảm tỷ lệ thất thoát sau thu hoạch.....................................................................................188
V. Đánh giá chuỗi ngành hàng xoài Đồng Tháp...........................................................................................188
5.1. Mô tả chung về chuỗi ngành hàng xoài Đồng Tháp..............................................................................188
5.2. Một số bất cập trong chuỗi ngành hàng xoài Đồng Tháp.....................................................................189
VI. Định hướng ưu tiên và giải pháp phát triển ngành xoài tỉnh Đồng Tháp................................................190
6.1. Mục tiêu................................................................................................................................................190
6.2. Định hướng thị trường.........................................................................................................................190
6.3. Phát triển vùng chuyên canh................................................................................................................190
6.4. Phát triển kinh tế hợp tác trong sản xuất – kinh doanh xoài................................................................191
E. NGÀNH HÀNG HOA - KIỂNG................................................................................................................... 193
I. Tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa – kiểng trên thế giới và Việt Nam.......................................................193
1.1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa – kiểng thế giới..............................................................................193
1.1.1. Hoa cắt cành...........................................................................................................................193
1.1.2. Kiểng nội thất.........................................................................................................................193
1.1.3. Kiểng cổ - bonsai.....................................................................................................................195
1.2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa – kiểng tại Việt Nam......................................................................196
II. Tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa – kiểng Đồng Tháp............................................................................198
2.1. Diện tích sản xuất hoa – kiểng tại Đồng Tháp.......................................................................................198
2.2. Phân loại các nhóm hoa – kiểng chính ở Sa Đéc, Đồng Tháp...............................................................200
2.2.1. Hoa thời vụ.............................................................................................................................200
2.2.2. Kiểng nội thất.........................................................................................................................201
2.2.3. Kiểng công trình......................................................................................................................202
2.2.4. Kiểng cổ - bonsai.....................................................................................................................202
2.3. Hình thức tổ chức sản xuất...................................................................................................................203
III. Phân tích lợi thế cạnh tranh cho ngành hàng hoa – kiểng Đồng Tháp.....................................................205
3.1. Điều kiện tự nhiên phù hợp cho phát triển ngành hoa – cây kiểng.....................................................205

1.2. Thị trường lao động trong nước...........................................................................................................220
II. Đánh giá tiềm năng và lợi thế của lực lượng lao động Đồng Tháp..........................................................226
III. Định hướng và giải pháp rút lao động ra khỏi nông thôn.......................................................................235
3.1. Dự báo về quy mô dân số và lao động nông thôn đến 2035................................................................235
3.1.1. Giả định chung........................................................................................................................236
3.1.2. Các kịch bản............................................................................................................................238
3.2. Định hướng và giải pháp tái cơ cấu việc làm tỉnh Đồng Tháp..............................................................250
3.2.1. Mục tiêu chung.......................................................................................................................250
3.2.2. Phát triển thị trường lao động trong tỉnh..............................................................................250
3.2.3. Phát triển thị trường lao động ngoài tỉnh..............................................................................252
3.2.4. Phát triển thị trường lao động xuất khẩu...............................................................................252

PHẦN VI..............................................................................................................255
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ.....................................................................255
9


I. Định hướng tái cơ cấu nông nghiệp và kinh tế nông thôn........................................................................255
II. Rủi ro.................................................................................................................................................... 256
2.1. Khách quan...........................................................................................................................................256
2.2. Chủ quan...............................................................................................................................................256
III. Kiến nghị và đề xuất............................................................................................................................. 256
3.1. Đề xuất với Nhà nước...........................................................................................................................256
3.1.1. Cho phép thử nghiệm các chính sách mới để triển khai đề án tái cơ cấu nông nghiệp và kinh
tế nông thôn tại Đồng Tháp..............................................................................................................256
3.1.2. Tăng cường hỗ trợ từ Trung ương..........................................................................................257
3.2. Đề xuất với các nhà tài trợ quốc tế.......................................................................................................257
3.3. Đối với địa phương...............................................................................................................................257
3.3.1. Cải cách hành chính, đổi mới lực lượng cán bộ:....................................................................258
3.3.2. Xây dựng và triển khai các chương trình hành động lớn:......................................................258



DANH MỤC CÁC HÌNH

HÌNH 1. GDP ĐỒNG THÁP THEO GIÁ SO SÁNH QUA CÁC NĂM, 20002011.........................................................................................................................42
HÌNH 2. CƠ CẤU NỀN KINH TẾ CỦA ĐỒNG THÁP VÀ CÁC TỈNH
TRONG KHU VỰC ĐBSCL................................................................................43
HÌNH 3. ĐÓNG GÓP CỦA CÁC NGÀNH VÀO TĂNG TRƯỞNG GDP
CHUNG CỦA ĐỒNG THÁP (%, GIÁ 1994).....................................................43
HÌNH 4. SỐ LƯỢNG DOANH NGHIỆP PHÂN THEO CÁC NGÀNH TỈNH
ĐỒNG THÁP.........................................................................................................45
HÌNH 5. CHỈ SỐ CPI CỦA CÁC TỈNH VÙNG ĐBSCL, 2006-2012...............45
HÌNH 6. CÁC CẤU PHẦN CỦA PCI ĐỒNG THÁP NĂM 2012.....................47
HÌNH 7: ĐÓNG GÓP VÀO TĂNG TRƯỞNG GIÁ TRỊ SẢN XUẤT (%)....48
HÌNH 8: CƠ CẤU SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP ĐỒNG THÁP 2005-2012...49
HÌNH 9: SỐ LƯỢNG CÁC DOANH NGHIỆP CHẾ BIẾN NÔNG LÂM
THỦY SẢN ĐỒNG THÁP...................................................................................61
HÌNH 10. SẢN LƯỢNG GẠO VÀ DỰ TRỮ CỦA CÁC NƯỚC XUẤT KHẨU
VÀ NHẬP KHẨU GẠO CHÍNH (ĐVT: 1000 TẤN).........................................70
HÌNH 11. TOP 9 THỊ TRƯỜNG NHẬP KHẨU GẠO CHÍNH CỦA LÚA
GẠO THẾ GIỚI....................................................................................................71
HÌNH 12. SẢN LƯỢNG VÀ GIÁ TRỊ XUẤT KHẨU GẠO VIỆT NAM QUA
CÁC NĂM THEO THỊ TRƯỜNG CHÍNH........................................................74
HÌNH 13. CHỦNG LOẠI GẠO XUẤT KHẨU QUA CÁC NĂM (ĐVT: 1000
TẤN).......................................................................................................................75
HÌNH 14. HỆ THỐNG CANH TÁC LÚA VÀ MỨC NGẬP LŨ CỦA TỈNH
ĐỒNG THÁP.........................................................................................................79
12



HÌNH 31. GIÁ TRỊ ĐƠN VỊ CÁ TRA XUẤT KHẨU (USD/KG)..................121
HÌNH 32. PHÂN BỐ VÙNG NUÔI CÁ TRA Ở ĐBSCL................................122
HÌNH 33. GIÁ TRỊ SẢN XUẤT THỦY SẢN ĐỒNG THÁP (TRIỆU ĐỒNG,
GIÁ CỐ ĐỊNH 1994)...........................................................................................124
HÌNH 34: MÔ TẢ CHUỖI GIÁ TRỊ CÁ TRA Ở ĐỒNG THÁP...................134
HÌNH 35. TÌNH HÌNH CHĂN NUÔI VỊT TRÊN THẾ GIỚI (1000 CON),
1990-2011..............................................................................................................143
HÌNH 36. TÌNH HÌNH XUẤT KHẨU VÀ THỊ PHẦN CÁC NƯỚC XUẨT
KHẨU THỊT VỊT TRÊN THẾ GIỚI................................................................144
HÌNH 37. XUẤT KHẨU TRỨNG VỊT VÀ CÁC LOẠI TRỨNG KHÁC (TRỪ
TRỨNG GÀ) TRÊN THẾ GIỚI (TẤN)............................................................145
HÌNH 38. THỊ TRƯỜNG TIÊU THỤ CHÍNH CỦA CÁC NƯỚC XUẤT
KHẨU THỊT VỊT LỚN TRÊN THẾ GIỚI......................................................147
HÌNH 39. CÁC THỊ TRƯỜNG NHẬP KHẨU THỊT VỊT CHÍNH TRÊN
THẾ GIỚI, 2011..................................................................................................147
HÌNH 40. SỐ LƯỢNG THỦY CẦMT TẠI CÁC VÙNG QUA CÁC NĂM
2001-2012 (1.000 CON).......................................................................................149
HÌNH 41. CÁC TỈNH CHĂN NUÔI VỊT NHIỀU NHẤT VIỆT NAM.........151
HÌNH 42. SỐ LƯỢNG VỊT TẠI CÁC HUYỆN TỈNH ĐỒNG THÁP NĂM
2011 (ĐVT: 1.000 CON)......................................................................................152
HÌNH 43. CHUỖI GIÁ TRỊ NGÀNH HÀNG VỊT..........................................161
HÌNH 44: MƯỜI NƯỚC CÓ SẢN LƯỢNG XOÀI HÀNG ĐẦU THẾ GIỚI
2000 – 2011...........................................................................................................172
HÌNH 45. MƯỜI NƯỚC XUẤT KHẨU XOÀI HÀNG ĐẦU THẾ GIỚI 2000 –
2011.......................................................................................................................173
14


HÌNH 46. SẢN LƯỢNG VÀ GIÁ TRỊ CỦA CÁC NƯỚC NHẬP KHẨU
XOÀI HÀNG ĐẦU THẾ GIỚI 2001 – 2012.....................................................174

HÌNH 61. THÁP DÂN SỐ CỦA ĐỒNG THÁP................................................227
HÌNH 62. TỶ LỆ LAO ĐỘNG TỪ 15 TUỔI TRỞ LÊN ĐANG LÀM VIỆC
TRONG NỀN KINH TẾ ĐÃ QUA ĐÀO TẠO.................................................229
HÌNH 63. SỐ CƠ SỞ DẠY NGHỀ CỦA ĐỒNG THÁP VÀ MỘT SỐ TỈNH
ĐBSCL..................................................................................................................230
HÌNH 64. SỐ LƯỢNG HỌC SINH HỌC NGHỀ CHIA THEO TRÌNH ĐỘ
ĐÀO TẠO (NGƯỜI)...........................................................................................230
HÌNH 65. CƠ CẤU LAO ĐỘNG CHIA THEO NGÀNH NGHỀ CỦA ĐỒNG
THÁP (%)............................................................................................................231
HÌNH 66. DIỆN TÍCH ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP BÌNH QUÂN ĐẦU
NGƯỜI VÀ HỘ CỦA ĐỒNG THÁP VÀ MỘT SỐ TỈNH ĐBSCL (HA)......232
HÌNH 67. SỐ LƯỢNG (TRUNG BÌNH/NĂM) LAO ĐỘNG DI CƯ NGOẠI
TỈNH CỦA ĐỒNG THÁP CHIA THEO NƠI ĐẾN (2010-2012, NGƯỜI)...233
HÌNH 68. SỐ LƯỢNG LAO ĐỘNG XUẤT KHẨU CỦA ĐỒNG THÁP VÀ
MỘT SỐ TỈNH ĐBSCL (NGƯỜI)....................................................................234
HÌNH 69. TỶ LỆ LAO ĐỘNG > 15 TUỔI KHÔNG CÓ VIỆC LÀM TRÊN
TỔNG LAO ĐỘNG > 15 TUỔI (%).................................................................234
HÌNH 70. TỶ LỆ LAO ĐỘNG TỪ 15 TUỔI TRỞ LÊN THIẾU VIỆC LÀM
CỦA ĐỒNG THÁP VÀ MỘT SỐ TỈNH TRONG KHU VỰC ĐBSCL (2011,
%)..........................................................................................................................235
HÌNH 71. TỶ LỆ THẤT NGHIỆP 2005-2035 TẠI ĐỒNG THÁP (% TỔNG
LAO ĐỘNG ĐANG HOẠT ĐỘNG KINH TẾ)................................................242
HÌNH 72. NĂNG SUẤT LAO ĐỘNG CÁC NGÀNH TẠI ĐỒNG THÁP,
2005-2035 (TRIỆU ĐỒNG/LAO ĐỘNG, GIÁ 1994).......................................246
HÌNH 73. TỶ LỆ THẤT NGHIỆP TẠI ĐỒNG THÁP TRONG CÁC KỊCH
BẢN ĐIỀU CHỈNH, 2005-2035 (% TỔNG LỰC LƯỢNG LAO ĐỘNG).....247
16


HÌNH 74. SO SÁNH TÁC ĐỘNG GIỮA KỊCH BẢN NỀN VÀ KỊCH BẢN

BẢNG 14. ĐỊNH VỊ CÁ TRA ĐỒNG THÁP Ở ĐBSCL.................................125
18


BẢNG 15. SẢN LƯỢNG NUÔI TRỒNG THỦY SẢN ĐỒNG THÁP THEO
HUYỆN, THỊ (TẤN)...........................................................................................126
BẢNG 16. QUY HOẠCH VÙNG NUÔI CÁ TRA ĐỒNG THÁP THEO
HUYỆN, THỊ (HA)..............................................................................................127
BẢNG 17. SO SÁNH NĂNG LỰC, GIÁ TRỊ CHẾ BIẾN CÁ TRA ĐỒNG
THÁP Ở ĐBSCL..................................................................................................130
BẢNG 18. SO SÁNH NĂNG SUẤT CÁ ĐỒNG THÁP Ở ĐBSCL................131
BẢNG 19. HIỆU QUẢ KINH TẾ CÁ TRA ĐỒNG THÁP VÀ CÁ DA TRƠN
ALABAMA, MỸ..................................................................................................131
BẢNG 20. MA TRẬN CHÍNH SÁCH VÀ HỆ SỐ CHI PHÍ TÀI NGUYÊN
CÁ TRA ĐỒNG THÁP/ĐBSCL........................................................................132
BẢNG 21. CÁC CHỈ SỐ BẢO HỘ VÀ CHI PHÍ NGUỒN LỰC CỦA NGÀNH
CÁ TRA ĐỒNG THÁP.......................................................................................132
BẢNG 22. CÁC PHỤ PHẨM VÀ SẢN PHẨM CÓ THỂ CHẾ BIẾN TỰ PHỤ
PHẨM CỦA CÁ TRA.........................................................................................142
BẢNG 23. SƠ LƯỢC ĐẶC ĐIỂM CÁC NƯỚC XUẤT KHẨU VỊT LỚN
TRÊN THẾ GIỚI................................................................................................146
BẢNG 24. CHI PHÍ ĐẦU TƯ BAN ĐẦU CỦA CÁC MÔ HÌNH NUÔI VỊT
THỊT, (1000 ĐỒNG/HỘ)....................................................................................156
BẢNG 25. HIỆU QUẢ CHĂN NUÔI VỊT THIT, (1000 ĐỒNG/100 CON/ĐỢT
NUÔI)...................................................................................................................157
BẢNG 26. CHI PHÍ ĐẦU TƯ BAN ĐẦU CỦA CÁC MÔ HÌNH NUÔI VỊT
ĐẺ, (1000 ĐỒNG/HỘ).........................................................................................158
BẢNG 27. HIỆU QUẢ CHĂN NUÔI VỊT ĐẺT, (1000 ĐỒNG/100 CON/ĐỢT
NUÔI)...................................................................................................................159
BẢNG 28. HIỆU QUẢ CHĂN NUÔI VỊT THỊT TẠI CÁC TỈNH ĐBSCL,

ĐỘNG 15-64 TUỔI (%)......................................................................................238

20


BẢNG 42. CÁC KỊCH BẢN LAO ĐỘNG – VIÊC LÀM TẠI TỈNH ĐỒNG
THÁP, 2015-2035.................................................................................................239
BẢNG 43. TỶ LỆ THẤT NGHIỆP TẠI ĐỒNG THÁP, 2005-2035 (% TỔNG
LỰC LƯỢNG LAO ĐỘNG)..............................................................................243
BẢNG 44. NĂNG SUẤT LAO ĐỘNG CÁC NGÀNH TẠI ĐỒNG THÁP,
2005-2035 (TRIỆU ĐỒNG/LAO ĐỘNG, GIÁ 1994).......................................244
BẢNG 45. CÁC KỊCH BẢN ĐIỀU CHỈNH VỀ TỐC ĐỘ TĂNG QUY MÔ
RUỘNG ĐẤT SO VỚI KB 4.3...........................................................................246

21


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
BCN
BVTV
CTV
ĐBSCL
DN
EU
FAO
GSO
HĐND
HTX
KB
LĐTB&XH

:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

Bán công nghiệp
Bảo vệ thực vật
Cộng tác viên
Đồng bằng sông Cửu Long
Doanh nghiệp
Châu Âu
Tổ chức Nông Lương Liên hợp quốc
Tổng cục thống kê
Hội đồng Nhân dân
Hợp tác xã
Kịch bản
Lao động thương binh và xã hội
Niên giám thống kê
Nhập khẩu
Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn
Phát triển Nông nghiệp Nông thôn
Quốc tế
Trung tâm Chính sách và Chiến lược Nông nghiệp Nông thôn miền Nam

PHẦN I
GIỚI THIỆU

I. Các vấn đề quan tâm và sự cần thiết của việc xây dựng đề án
Sau hơn 25 năm đổi mới, Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn về kinh tế xã hội
và ổn định chính trị. Tốc độ tăng trưởng kinh tế trung bình hàng năm giai đoạn 2000 – 2012 đạt
7%/năm, vượt qua ngưỡng quốc gia có mức thu nhập trung bình thấp. Kinh tế Việt Nam ngày
càng mở cửa và hội nhập sâu hơn thị trường toàn cầu. Hoạt động thương mại với các nước ngày
càng mở rộng, đầu tư trực tiếp nước ngoài tăng mạnh. Cơ cấu kinh tế đã từng bước chuyển đổi
tích cực theo hướng hiện đại; cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội đã được cải thiện đáng kể cả về số
lượng và chất lượng; một số ngành công nghiệp mới, công nghệ cao đã hình thành và bước đầu
phát triển; đã thu hẹp đáng kể khoảng cách phát triển so với các nền kinh tế khác trong khu vực.
Kinh tế vĩ mô trong suốt thời kỳ cơ bản duy trì ổn định; các cân đối lớn của nền kinh tế nhìn
chung được bảo đảm.
Các lĩnh vực văn hoá, xã hội đạt thành tựu quan trọng trên nhiều mặt. Nỗ lực cải cách
kinh tế đi cùng với tăng trưởng kinh tế và xóa đói giảm nghèo đã cải thiện đáng kể mức sống dân
cư, nâng cao phúc lợi xã hội, đạt thành tựu vượt bậc về giảm nghèo, và hoàn thành sớm nhiều
mục tiêu phát triển Thiên niên kỷ kể từ năm 2010. Dân chủ trong xã hội tiếp tục được mở rộng.
Chính trị - xã hội ổn định; quốc phòng, an ninh được giữ vững.
Tuy nhiên, nền tảng để Việt Nam trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại chưa
được hình thành đầy đủ, những thành tựu đạt được chưa tương xứng với tiềm năng. Mô hình
tăng trưởng kinh tế thời gian qua chủ yếu theo chiều rộng, dựa trên huy động tài nguyên tự
nhiên, sức lao động, và vật tư. Mô hình này ưu tiên phát triển kinh tế đô thị và công nghiệp,
nhằm tạo thành động lực để thúc đẩy kinh tế trong khi tạm thời phải hy sinh lĩnh vực nông
nghiệp và kinh tế nông thôn, trông cậy vào đầu tư công và vai trò chủ đạo của doanh nghiệp nhà
nước để dẫn dắt cho các thành phần kinh tế khác. Trong điều kiện xuất phát điểm thấp của nền
kinh tế, mô hình tăng trưởng này trong thời gian qua đã tạo nên mức tăng trưởng cao trong một
thời gian khá dài. Tuy nhiên, năng lực của mô hình tăng trưởng này đã đến mức giới hạn, tăng
trưởng chậm lại, kém vững bền trong thời gian gần đây.
Trong kết cấu nội tại của nền kinh tế phát sinh nhiều khiếm khuyết cơ bản làm cho chất

ngành công nghiệp thay thế nhập khẩu, tập trung tại vài trung tâm tăng trưởng có khả năng liên
kết kém mà không tính tới ngành nông nghiệp và chế biến nông sản tại khu vực nông thôn với
lợi thế so sánh và khả năng lan tỏa tốt hơn.
Tăng trưởng không thể thể dựa vào một số doanh nghiệp nhà nước với mức đầu tư lớn,
hiệu quả thấp mà không tính tới việc thu hút đầu tư tư nhân, đặc biệt các doanh nghiệp vừa và
nhỏ. Không thể tiếp tục đầu tư vào lĩnh vực tài chính yếu kém, có tỷ lệ tồn kho cao, nợ xấu cao
và nguy cơ bong bóng bất động sản bị phá vỡ. Tăng trưởng không chỉ dựa trên đầu tư công
không tính đến hiệu quả. Tăng trưởng không thể dựa trên hệ thống quản lý nhà nước cồng kềnh,
kém hiệu quả, nặng về sử dụng các công cụ hành chính khi quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, xã
hội hóa và phát huy dân chủ cơ sở ngày càng sâu rộng.
Thu nhập của người dân không thể được cải thiện, tỷ lệ nghèo không thể giảm nhanh
trong bối cảnh suy thoái kinh tế, tăng trưởng suy giảm và kinh tế vĩ mô bất ổn. Ổn định xã hội
không thể được giữ vững khi bất bình đẳng tăng cao kèm theo những bất cập trong quản lý nhà
nước, yếu kém về năng lực và phẩm chất của cán bộ. Ổn định chính trị không thể được giữ vững
nếu quyền làm chủ của nhân dân chưa được phát huy đầy đủ. Môi trường không được bền vững

1

. Các ngành có đóng góp lớn vào GDP nhưng chưa được đầu tư tương xứng gồm: dịch vụ xây dựng (ngoài xây
dựng dân dụng), sản xuất, chế biến lúa gạo và các cây trồng khác, may mặc, sản phẩm da, nuôi trồng và chế biến hải
sản, nhà hàng, sản xuất mô tô, xe đạp, xe máy, chế biến thực phẩm, v.v..
2
. Các ngành có hiệu quả vốn cao, nhưng không thuộc ngành có đầu tư cao gồm: các dịch vụ xây dựng khác, nhà
hàng, các loại cây nông nghiệp khác, quần áo may sẵn, nuôi trồng thuỷ sản, chế biến hải sản, chế biến lúa gạo, vật
liệu xây dựng, thuốc lá và các sản phẩm thuốc lá.
3
Các ngành có hệ số lan tỏa cao chưa thu hút được đầu tư tương xứng: Chế biến thực phẩm, chế biến rau quả, chế
biến gỗ và các sản phẩm từ gỗ, công nghiệp chế biến phi kim loại, nông nghiệp, máy móc thiết bị và các sản phẩm
của chúng, luyện kim và hoá chất, v.v..