“Sử dụng tài liệu tham khảo trong dạy học lịch sử Việt Nam
giai đoạn từ 1945 – 1975 ở trường THCS )”
PHỤ LỤC
TT NỘI DUNG
Trang
A. MỞ ĐẦU
1
I. Đặt vấn đề
2
1. Thực trạng của vấn đề
3
2. Ý nghĩa và tác dụng của giải pháp mới.
4
3. Phạm vi nghiên cứu của đề tài
5
II. Phương pháp tiến hành
6
1. Cơ sở lý luận và thực tiễn
7
2. Các biện pháp tiến hành, thời gian tạo ra giải pháp.
B. NỘI DUNG
8
I. Mục tiêu
9
II. Mô tả giải pháp của đề tài
10
1. Thuyết minh tính mới
11
2. Khả năng áp dụng
12
- Thời gian áp dụng hoặc thử nghiệm có hiệu quả

giai đoạn từ 1945 – 1975 ở trường THCS )”
Để giúp cho học sinh hiểu biết sâu sắc về giai đoạn lịch sử nói trên, giáo viên có
thể và cần thiết sử dụng tài liệu tham khảo để khắc sâu cho học sinh những sự kiện,
hiện tượng có ảnh hưởng lớn đến tiến trình lịch sử dân tộc.Đồng thời giúp cho học
sinh củng cố niềm tin yêu vào Đảng, Bác Hồ, vào sự nghiệp cách mạng .
Xuất phát từ những lí do trên, là một giáo viên giảng dạy lịch sử đã nhiều năm,
tham dự nhiều chuyên đề do Phòng, Sở GD-ĐT tổ chức lại trực tiếp dạy môn lịch sử
lớp 9, tôi quyết định chọn đề tài: “Sử dụng tài liệu tham khảo trong dạy học lịch sử
Việt Nam giai đoạn từ 1945 – 1975 ở trường THCS” để làm đề tài cho sáng kiến
kinh nghiệm, qua đó nhằm trình bày giải pháp mới phục vụ tốt cho công tác giảng
dạy Lịch sử ở trường Trung học cơ sở, góp phần thực hiện yêu cầu đổi mới phương
pháp giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục hiện nay.
2. Ý nghĩa và tác dụng của giải pháp mới:
- Ý nghĩa của giải pháp:
Sử dụng tài liệu tham khảo trong dạy học lịch sử ở trường Trung học cơ sở rất
cần thiết và quan trọng trong dạy học lịch sử của giáo viên và việc học tập của học
sinh. Mỗi loại tài liệu có vị trí và tác dụng nhất định, nếu được sử dụng đúng lúc,
đúng chỗ thì hiệu quả sư phạm của nó rất lớn. Vì vậy phương pháp sử dụng tài liệu
tham khảo trong dạy học lịch sử là một trong những phương pháp hữu hiệu nhất góp
phần nâng cao nhận thức lịch sử cho học sinh cuối cấp Trung học cơ sở, đảm bảo cho
các em có đủ hành trang kiến thức để bước vào cấp học Trung học phổ thông.
- Tác dụng của giải pháp:
Việc sử dụng tài liệu tham khảo trong dạy học lịch sử ở trường Trung học cơ sở
có ý nghĩa to lớn, có tác dụng tối ưu trong việc thu hút mọi đối tượng học sinh vào
bài học, giúp giờ học thêm sinh động, kích thích khả năng tư duy, chủ động sáng tạo
và sự tự tin của học sinh trong quá trình học tập. Từ đó giúp các em hiểu sâu sắc về
lịch sử, qua đó giáo dục tư tưởng tình cảm, lòng yêu quê hương đất nước, tăng thêm
niềm tự hào dân tộc. Do vậy, giáo viên cần tích cực chủ động trong việc sưu tầm và
sử dụng tài liệu tham khảo trong dạy học lịch sử để góp phần nâng cao hơn nữa chất
lượng và hiệu quả dạy học bộ môn.

kiếm nên nhìn chung là thiếu tính đồng bộ và hệ thống.
- Không đủ thời gian nên giáo viên không mạnh dạn sử dụng tài liệu tham khảo
ngoài kiến thức sách giáo khoa. Trong quá trình giảng dạy nhiều giáo viên chưa có
phương pháp phù hợp để tạo nên sự hứng thú, kích thích sự suy nghĩ, tìm tòi của học
sinh. Phương pháp giảng dạy còn đơn điệu, khả năng vận dụng các phương pháp dạy
học chưa nhuần nhuyễn, tính sáng tạo trong giảng dạy chưa cao.
- Phần lớn học sinh không thích học lịch sử, một số học sinh coi môn lịch sử là
“môn phụ” vì vậy học sinh chưa thật sự tự giác trong học tập, ý thức học tập chưa
cao.
- Về phương pháp sử dụng còn nhiều thiếu sót cần khắc phục như giáo viên chỉ
dùng một đoạn tài liệu để minh họa cho bài giảng chứ chưa sử dụng tài liệu để xây
dựng một bài tường thuật, miêu tả, chưa đi sâu phân tích cho học sinh nhận thức nội
dung, ý nghĩa của tài liệu. Vì thế dẫn đến giờ học trôi qua nặng nề, lớp học trầm lặng,
tinh thần học tập của học sinh mệt mỏi. Các em thấy rằng việc học môn lịch sử là quá
nặng nề, vì phải học thuộc lòng nhiều và ghi nhiều trong quá trình học tập. Chính
điều này đòi hỏi giáo viên phải thường xuyên sử dụng tài liệu tham khảo trong giảng
dạy bộ môn.
Trước thực trạng đó tôi rất băn khoăn và trăn trở là làm sao cho học sinh học tập
tốt môn Lịch sử, làm sao cho các em yêu thích môn học này hơn. Để giải quyết được
điều này tôi phân tích, nghiên cứu và sáng tạo trong việc vận dụng tài liệu tham khảo
vào việc giảng dạy Lịch sử, tạo cho mỗi tiết dạy Lịch sử trở thành những tiết học mà
học sinh mong đợi.
* Một số biểu hiện tích cực:
Đa số giáo viên ở trường Trung học cơ sở đều cho rằng sử dụng tài liệu tham
khảo trong dạy học lịch sử là việc làm có ý nghĩa thiết thực, góp phần nâng cao chất
lượng bộ môn. Nhiều giáo viên còn đánh giá cao tác dụng của việc sử dụng tài liệu
tham khảo vì nó không những có ích đối với nhận thức của học sinh mà còn góp phần
nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ đảm bảo cho giáo viên có quan điểm khoa
học và quan điểm chính trị đúng đắn trong nhận thức lịch sử trong đó sử dụng tài liệu
tham khảo trong dạy học lịch sử Việt Nam ở lớp 9 giúp các em hiểu sâu sắc lịch sử

............................................................................................................................................
............................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

+ Kết quả như sau:
- Đối với thầy cô giáo: có 17/ 20 tỉ lệ 85% thầy, cô không thích sử dụng tài liệu
tham khảo. Các thầy, cô đưa ra rất nhiều lý do nhưng có một điểm chung giống nhau
giữa các thầy cô là: việc sử dụng tài liệu tham khảo như thế nào cho phù hợp là rất
khó.
- Đối với các em học sinh: có 121/150 học sinh không thích khi thầy cô sử dụng
tài liệu tham khảo trong dạy học lịch sử tỉ lệ: 80,1%. Hầu hết các em đều đưa ra lý
do là: không có tài liệu để tham khảo.
Suy nghĩ, tìm tòi tôi sưu tầm được nhiều loại tài liệu tham khảo, đem áp dụng
thử nghiệm ở các lớp tôi đang giảng dạy. Thật bất ngờ, nhiều em tham gia một cách
tích cực vào quá trình xây dựng bài, không khí lớp học thêm sôi động, làm cho giờ
học Lịch sử sôi nổi, hào hứng.
Từ kết quả điều tra trên cho thấy khả năng học tập của các em không đều, tỉ lệ
học sinh khá, giỏi chưa nhiều, số lượng học sinh yếu, kém còn chiếm tỉ lệ khá cao. Vì
vậy tôi đã tích cực áp dụng đề tài “Sử dụng tài liệu tham khảo trong dạy học lịch sử
Việt
giaihiện:
đoạnLâm
từThị
1945
– 1975
Giáo Nam
viên thực
Xuân
Thúy ở trường THCS”
Trường THCS Mỹ Lộc

liên hệ mở rộng thực tế vào từng phần của bài học cho phù hợp. Giáo viên dạy bồi
dưỡng phải có lòng nhiệt tình, vì trách nhiệm danh dự của người thầy, vì học sinh
thân yêu.
. Để giúp cho học sinh hiểu biết sâu sắc về giai đoạn lịch sử Việt Nam từ 1945-1975
giáo viên có thể và cần thiết sử dụng tài liệu tham khảo vào giảng dạy để khắc sâu
cho học sinh những sự kiện, hiện tượng có ảnh hưởng lớn đến tiến trình lịch sử dân
tộc.
*Đối với Hoạt động ngoại khóa bộ môn lịch sử:
Trong dạy học Lịch sử cũng như các bộ môn khác ở trường Trung học cơ sở
ngoài việc tiến hành bài học nội khóa, còn có các hoạt động ngoại khóa. Hoạt động
ngoại khóa có tác dụng tích cực đối với việc giáo dưỡng, giáo dục và phát triển toàn
diện của học sinh, góp phần quan trọng cùng với các bài trên lớp thực hiện tốt chức
năng, nhiệm vụ bộ môn.
Giáo viên thực hiện: Lâm Thị Xuân Thúy

Trường THCS Mỹ Lộc

Trang 5


“Sử dụng tài liệu tham khảo trong dạy học lịch sử Việt Nam
giai đoạn từ 1945 – 1975 ở trường THCS )”
*Tài liệu lịch sử gốc:
Bao gồm các văn kiện, tài liệu có liên quan trực tiếp đến sự kiện, ra đời vào thời
điểm xảy ra sự kiện như các hiệp ước, điều ước, tuyên ngôn, văn kiện...
* Tài liệu văn kiện của Đảng và Nhà nước, các tài liệu trích trong tác phẩm
của Mác, Ăngghen, Lênin, Hồ Chí Minh:
Khi sử dụng các tài liệu một cách sáng tạo, có hiệu quả giáo dục giúp học sinh
nhận thức đúng một số vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin và quan điểm của
Đảng ta về lịch sử rồi vận dụng để hiểu một số vấn đề liên quan đến nội dung học


Trường THCS Mỹ Lộc

Trang 6


“Sử dụng tài liệu tham khảo trong dạy học lịch sử Việt Nam
giai đoạn từ 1945 – 1975 ở trường THCS )”
Hoan hô chiến sĩ Điện Biên
Chiến sĩ anh hùng
Đầu nung lữa săt
Năm mươi sáu ngày đêm, khoét núi,
ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt
Máu trộn bùn non
Gan không núng
Chí không mòn
Những đồng chí thân chôn làm giá súng
Hỏi: Hãy nêu nội dung của khổ thơ trên?
Học sinh trả lời: ...
Giáo viên khắc sâu kiến thức: Đoạn thơ cho ta thấy sự đồng lòng, đồng sức của
nhân dân ta cho chiến dịch Điện Biên Phủ.
Đây là đoạn thơ quan trọng nhất có sức nặng nhất của toàn bộ bài thơ. Tác giả
dành hẳn 27 câu thơ để mô tả một cách trực diện cuộc chiến đấu gian khổ nhưng vô
cùng oanh liệt của quân dân ta để giành thắng lợi cuối cùng. Mở đầu đoạn thơ quan
trọng này, nhà thơ láy lại câu "Hoan hô chiến sĩ Điện Biên" như một tôn vinh, như
một tượng đài bất tử:
Hoan hô chiến sĩ Điện Biên
Chiến sĩ anh hùng
Đầu nung lửa săt
Năm mươi sáu ngày đêm, khoét núi,

Ba con tôi đã ngủ lâu rồi
Còn bao nhiêu chưa được ngủ trong nôi
Miền Bắc thiên đường của các con tôi.
Khi dạy bài 29: Cả nước trực tiếp chiến đấu chống Mỹ cứu nước (1965-1973),
mục I: Chiến đấu chống chiến lược chiến tranh cục bộ của Mỹ, tiểu mục 1.3: Cuộc
Tổng tiến công Tết Mậu Thân 1968. Giáo viên minh họa cho học sinh bài thơ: Dáng
đứng Việt Nam (Lê Anh Xuân)
Anh ngã xuống đường băng Tân Sơn Nhất
Nhưng anh gượng đứng lên tỳ súng lên xác trực thăng
Và anh chết trong khi đang đứng bắn
Máu anh phun theo lửa đạn cầu vồng.
Chợt thấy anh, giặc hốt hoảng xin hàng
Có thằng sụp xuống chân anh tránh đạn
Bởi anh chết rồi nhưng lòng dũng cảm
Anh vẫn đàng hoàng nổ súng tiến công
……………………………………..
Anh chẳng để lại gì cho riêng anh trước lúc lên đường
Chỉ để lại dáng đứng Việt Nam tạc vào thế kỷ
Anh là chiến sỹ giải phóng quân.
Tên anh đã thành tên đất nước
Ơi anh giải phóng quân!
Từ dáng đứng của anh giữa đường băng Tân Sơn Nhứt
Tổ quốc bay lên bát ngát mùa xuân.
Nêu câu hỏi: Cho biết nội dung bài thơ? (Học sinh trả lời)
Giáo viên khắc sâu nội dung bài thơ cho học sinh nắm:
Bài thơ ca ngợi tinh thần chiến đấu dũng cảm, hy sinh quên mình, giành quyền
độc lập tự do cho dân tộc của anh chiến sỹ giải phóng.
Lê Anh Xuân lại rất thành công khi chọn nơi “dáng đứng của anh” chiến sỹ giải
phóng “giữa đường băng Tân Sơn Nhất” làm xuất phát cho “Tổ quốc bay lên”. Hình
ảnh trên có sức lay động mạnh mẽ, mở ra một mùa xuân tương lai, không giới hạn

Bởi thế cho nên, chúng tôi, lâm thời Chính phủ của nước Việt Nam mới, đại
biểu cho toàn dân Việt Nam, tuyên bố thoát ly hẳn quan hệ với Pháp, xóa bỏ hết
những hiệp ước mà Pháp đã ký về nước Việt Nam, xóa bỏ tất cả mọi đặc quyền của
Pháp trên đất nước Việt Nam.
Toàn dân Việt Nam, trên dưới một lòng kiên quyết chống lại âm mưu của bọn
thực dân Pháp.
Chúng tôi tin rằng các nước Đồng minh đã công nhận những nguyên tắc dân tộc
bình đẳng ở các Hội nghị Têhêrăng và Cựu Kim Sơn, quyết không thể không công
nhận quyền độc lập của dân Việt Nam.
+ Khẳng định chủ quyền của nước ta trên hai phương diện, pháp lí và thực tiễn:
“Một dân tộc đã gan góc chống ách nô lệ của Pháp hơn 80 năm nay, một dân tộc đã
gan góc đứng về phe Đồng Minh chống phát xít mấy năm nay, dân tộc đó phải được
tự do! Dân tộc đó phải được độc lập!”
+ Cuối cùng tuyên ngôn khẳng định quyết tâm bảo vệ độc lập chủ quyền của
nhân dân ta
Vì những lẽ trên, chúng tôi, chính phủ lâm thời của nước Việt Nam Dân chủ
Cộng hòa, trịnh trọng tuyên bố với thế giới rằng:
“Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước
tự do độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng,
tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy.”
Giáo viên nhấn mạnh cho học sinh nắm ý nghĩa của Tuyên ngôn: Tuyên ngôn
độc lập là văn kiện lịch sử trọng đại và ngày 2-9-1945 mãi mãi ghi vào lịch sử Việt
Nam là ngày hội lớn, vẻ vang của dân tộc Việt Nam. Ngày tuyên bố thành lập nước
Việt Nam dân chủ cộng hòa.
1.2.3c. Sử dụng tài liệu văn kiện của Đảng và nhà nước, các tài liệu trích
trong tác phẩm của Mác, Ăngghen, Lênin, Hồ Chí Minh để củng cố và mở rộng
kiến thức trong dạy học lịch sử:
Khi giáo viên sử dụng các tài liệu một cách sáng tạo, có hiệu quả giáo dục giúp
học sinh nhận thức đúng một số vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin và quan
Giáo viên thực hiện: Lâm Thị Xuân Thúy

Thứ 10 của Trung ương Đảng còn kiểm điểm và thông qua các nghị quyết về mở
rộng dân chủ, cải thiện đời sống nhân dân, tiếp tục đấu tranh thực hiện thống nhất
nước nhà.
Cho đến cuối năm 1957, công tác sửa sai đã đưa lại kết quả tốt. Nông dân dần
dần ốn định. Nội bộ Đảng đoàn kết, nhất trí. Lòng tin của quần chúng đối với Đảng
và chính phủ được khôi phục...
(Lịch sử Đảng cộng sản Việt Nam, Tập II, trang71)
1.2.2d. Sử dụng tài liệu hội họa trong dạy học lịch sử:
Gồm có các tranh ảnh, các hiện vật, các công trình nghệ thuật. Khi sử dụng tài
liệu hội họa chúng ta cần lưu ý học sinh quan sát tranh ảnh, giải thích nội dung tranh,
chọn lựa những chi tiết phục vụ cho bài học, cụ thể hóa sự kiện lịch sử, làm cơ sở cho
việc từng thuật, miêu tả và rút ra kết luận khái quát.
Ví dụ: Khi dạy bài 27: Cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân pháp xâm
lược kết thúc (1953-1954), mục II: Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ 1954
Giáo viên cho học sinh quan sát bức ảnh

Giáo viên thực hiện: Lâm Thị Xuân Thúy

Trường THCS Mỹ Lộc

Trang 10


“Sử dụng tài liệu tham khảo trong dạy học lịch sử Việt Nam
giai đoạn từ 1945 – 1975 ở trường THCS )”

Tướng Đờ cat xtơri bị bắt sống

Lá cờ chiến thắng tung bay trên nóc
hầm tướng Đờ catxtori

Trường THCS Mỹ Lộc

Trang 11


“Sử dụng tài liệu tham khảo trong dạy học lịch sử Việt Nam
giai đoạn từ 1945 – 1975 ở trường THCS )”
Cho học sinh quan sát tranh.bức ảnh

Hỏi: Em hãy mô tả nội dung bức ảnh trên.
Học sinh trả lời: ...
Giáo viên khắc sâu cho học sinh nắm biểu tượng Nhà lưu niệm Đồng khởi:
Thắng lợi cuộc Đồng khởi tại vùng điểm đã mở màn, cổ vũ cho phong trào nổi dậy
trong toàn tỉnh, sau đó lan ra trong toàn miền Nam. Đến ngày giải phóng (30- 41975), những di tích diệt ác ôn, hạ đồn địch trong cuộc Đồng Khởi đã bị mai một đi
nhiều. Để bảo tồn những di tích và hình ảnh, tư liệu về sự kiện lịch sử to lớn này,
nhằm giáo dục truyền thống yêu nước bất khuất của người dân, và để nâng cao lòng
tự hào về những chiến tích đã đạt được, lãnh đạo tỉnh Bến Tre chủ trương xây dựng
tại xã Định Thủy một “Nhà truyền thống Đồng khởi”. Khu di tích này được thiết lập
trên một diện tích 5.000 m2, gồm nhà bảo tàng một trệt, một lầu, có diện tích sử dụng
500 m2. Trên nóc nhà là một ngọn lửa được cách điệu bằng bê tông cốt thép cao 12
m, màu đỏ - biểu tượng của ngọn lửa Đồng khởi cháy sáng mãi trên xứ Dừa. Bên
trong nhà là những gian trưng bày những hiện vật, nhân vật, hình ảnh, biểu đồ, những
vũ khí tự tạo để đánh địch v.v… Chung quanh ngôi nhà là những thảm cỏ xanh, sân
rộng, những bồn hoa và cây cảnh, làm tăng thêm vẻ đẹp của khu di tích. Từ thị xã đi
qua phà Hàm Luông theo quốc lộ 60, đến thị trấn Mỏ Cày, rẽ về 3 xã nói trên bằng
đường ô-tô là đến khu di tích. Hoặc có thể từ thị xã, vượt sông Hàm Luông theo
đường kênh đến tận trung tâm của cái nôi Đồng khởi. Di tích Đồng khởi đã được Bộ
Văn hóa - Thông tin ra quyết định số 43-VH/QĐ công nhận là di tích lịch sử cách
mạng cấp quốc gia ngày 7-1-1993. Giáo viên giáo dục cho học sinh lòng biết ơn đối
với những anh hùng đã hy sinh vì nước, vì dân.

Hình ảnh cao đẹp đó của nữ dân quân Nguyễn Thị Kim Lai được nhà thơ Tố
Hữu khắc sâu trong bài thơ “ Tấm ảnh” với 4 câu thơ:
O du kích nhỏ giương cao súng
Thằng Mỹ lênh khênh bước cúi đầu
Ra thế to gan hơn béo bụng
Anh hùng đâu phải cứ mày râu.
Hỏi: Hãy phân tích nội dung bài thơ : “Tấm ảnh” của Tố Hữu
Học sinh phân tích ...
Giáo viên hướng dẫn học sinh phân tích bài thơ “Tấm ảnh” của Tố Hữu và
khắc sâu cho học sinh nắm: Bức ảnh diễn tả hình ảnh hiên ngang, gan dạ của o du
kích nhỏ Nguyễn Thị Kim Lai đang dẫn giải tên giặc lái Mỹ to béo Robin son. Hình
ảnh này còn gây được tiến vang ở cả tầm quốc tế.
- Khi dạy bài 29: “Cả nước trực tiếp chiến đấu chống Mỹ, cứu nước”. (1965 –
1973)” mục 4: Trận “Điện Biên Phủ trên không” tháng 12-1972
Để tạo hứng thú học tập, phát huy tính tự giác học tập của học sinh, giáo viên
cho học sinh quan sát các bức ảnh:

Hình ảnh mô tả sở chỉ huy phòng không nhân
dân thành phố Hà Nội trong trận Điện Biên Phủ
trên không

Giáo viên thực hiện: Lâm Thị Xuân Thúy

Các trận địa tên lửa, pháo phòng không với các
đơn vị dân quân tự vệ Thủ đô bắnhàng ngàn viên
đạn các loại tiêu diệt máy bay Mĩ

Trường THCS Mỹ Lộc

Trang 13

Để giúp học sinh nắm vững kiến thức, giáo viên cung cấp tư liệu kết hợp khai
thác ảnh về con đường huyền thoại con đường thần thánh của dân tộc – đường Hồ
Chí Minh trên bộ và trên biển. Chính trên con đường này miền Bắc không ngừng chi
viện cho miền Nam sức người và sức của cho miền Nam.Hậu phương miền Bắc
không ngừng lớn mạnh,có khả năng đáp ứng kịp thời cho cuộc chiến đấu ở hai miền
Nam- Bắc.
Giáo viên thực hiện: Lâm Thị Xuân Thúy

Trường THCS Mỹ Lộc

Trang 14


“Sử dụng tài liệu tham khảo trong dạy học lịch sử Việt Nam
giai đoạn từ 1945 – 1975 ở trường THCS )”
Khi dạy bài 30: Giáo viên Sử dụng bảng số liệu để minh họa thành tích chiến
đấu của quân và dân miền Nam đánh thắng chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ (từ
1961 đến 1975):
Chia ra
1961- 1965- 1969- 1974
1975
1964
1968
1973
Quân Mĩ chết
58 191 303
30 268 27 620
Quân ngụy chết, bị
thương và bị bắt (nghìn 4 251,3 301,8
893,5

12 667 16 600 518
1 850
tiện chiến Xe tăng, xe 38 835 273
12 626 22 750 1 112
2 074
tranh
ta bọc thép
thu và phá Tàu, xuồng 7 492
522
1 463
3 480
416
1 611
hủy
chiến đấu
(chiếc)
Đại bác
13 163
1 850
7 500
2 143
1 660
Qua bảng thống kê giúp cho học sinh thấy mặc dù Mỹ sử dụng lực lượng rất
đông, phương tiện chiến tranh hiện đại (máy bay đủ loại, xe tăng, xe bọc thép, tàu
chiến, đại bác… ) nhưng đã bị quân dân hai miền Nam-Bắc đánh bại.
Từ đó giáo dục cho học sinh tinh thần chiến đấu anh dũng, bất khuất của nhân dân
hai miền Nam-Bắc. Qua đó cho học sinh tự liên hệ nhiệm vụ các em hiện nay.
1.2.3.e Sử dụng tài liệu tạo hình nghệ thuật để giảng dạy lịch sử :
Gồm mô hình, sa bàn và các loại đồ phục chế khác có khả năng diễn tả đầy đủ bề
ngoài của một sự vật hay sự kiện lịch sử như vũ khí, một chiến dịch hay một trận

25/4/1975 đến khi kết thúc chiến dịch.
Hiện vật trưng bày tại Bảo tàng Chiến dịch
Hồ Chí Minh

Trung đoàn 115 đã sử dụng những khẩu pháo phản
lực DKB như thế này để phóng 200 quả đạn vào
sân bay Tân Sơn Nhất chiều ngày 29 tháng 4 năm
1975. Hiện vật trưng bày tại Bảo tàng Chiến dịch
Hồ Chí Minh.

Hỏi: Những loại vũ khí này có tác dụng gì trong cuộc Tổng tiến công và nổi
dậy xuân 1975?
Học sinh trả lời: chính những vũ khí này góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho
Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam giành thắng lợi vẻ vang.
Giáo viên sử dụng tư liệu bổ sung kiến thức cho học sinh nắm: chính những vũ
khí này góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam
giành thắng lợi vẻ vang trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy xuân 1975, quân và dân
ta đã đánh bại hoàn toàn cuộc chiến tranh xâm lược của Mỹ, góp phần làm đảo lộn
“chiến lược toàn cầu” phản cách mạng của chúng.
Ngoài ra để khắc phục tình trạng một số học sinh xem nhẹ môn lịch sử , nhờ
vào công nghệ thông tin, giáo viên có thể sử dụng phần mềm soạn giảng Microsoft
powerpoint, Tư Liệu Phim ảnh để để minh hoạ các trận đánh, các chiến dịch, nhất là
các chiến dịch tiêu biểu như: Chiến dịch Điện Biên Phủ1954, chiến dịch Điên Biên
Phủ trên không , Chiến dịch Tây Nguyên, Chiến dịch Huế-Đà Nẵng, Chiến Chịch
Hồ Chí Minh…Như vậy nếu không sử dung phim tư liệu lịch sử thì học sinh khó có
thế nắm được nội dung bài học, không hiểu được bản chất vấn đề, sự kiện lịch sử.
Nếu như 1 trận đánh mà giáo viên chỉ tường thuật chung chung thì khả năng ghi
nhớ của học sinh rất ít .Đồng thời, giáo viên muốn có thể chứng minh được những
trận đánh ấy, tạo sự hứng thú cho học sinh, giúp các em tiếp cận đến kiến thức một
cách dễ dàng và nhanh hơn là chỉ có cách cho các em xem lại những đọan phim tư

Các nhóm báo cáo kết quả.
Giáo viên nhận xét và bổ sung cho hoàn chỉnh: Lời kêu gọi toàn quốc kháng
chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh là lời hịch cứu nước khơi dậy mạnh mẽ lòng tự hào
dân tộc, truyền thống yêu nước anh hùng bất khuất, quyết tâm kháng chiến của cả
dân tộc, chiến đấu với niềm tin nhất định thắng lợi. Phác họa nên những tư tưởng cơ
bản và súc tích nhất, đường lối kháng chiến toàn dân, trường kì dựa vào sức mình là
chính.
Qua đó giáo viên giáo dục cho các em lòng tôn kính và lòng biết ơn Bác Hồ
kính yêu. Từ đó các em càng nổ lực học tập, rèn luyện tốt mọi mặt để trở thành con
ngoan, trò giỏi góp phần xây dựng quê hương, đất nước giàu đẹp, phồn vinh.
Ví dụ: Khi dạy bài 27: Cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp xâm
lược kết thúc (1953-1954) ta cần lồng ghép phim ảnh ở các phần :kế hoạch Na –va
của Pháp, Thực hiện kế hoạch của Pháp và Mĩ. Chủ trương của ta: Phương hướng và
phương châm chiến lược của ta. Các hướng tiến công của ta trong Đông xuân 1953 –
1954. Cứ điểm Điện Biên Phủ. Chủ trương của ta trong chiến dịch lịch sử Điện Biên
Phủ 1954, chuẩn bị của ta cho Chiến dịch Điện Biên Phủ - Diễn biến của chiến dịch
qua ba đợt - Kết quả và ý nghĩa của chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ.
Kết hợp sử dụng bản đồ, lược đồ, một số hình ảnh cần thiết liên quan đến nội
dung bài học có thể trình chiếu hình ảnh, hay đoạn phim tư liệu để minh họa. Giáo
viên trình bày tới đâu thì trên bản đồ ở màn hình sẽ hiện lên hình ảnh minh họa tới
đó.
Việc sử dụng phim ảnh tư liệu trong giảng dạy môn lịch sử là một trong những
biện pháp hữu hiệu để nâng cao chất lượng dạy học của bộ môn lịch sử ở trường
trung học cơ sở hiện nay. Qua các tiết dạy có sử dụng phim tư liệu, tôi nhận thấy hầu
hết học sinh đều hứng thú tham gia, không khí của lớp học trở nên sinh động, sôi nổi
hẳn lên. Qua đó góp phần rèn luyện cho học sinh phát huy tối đa tư duy độc lập, tính
sáng tạo, hoạt động thực tế năng động trong cuộc sống.
1.2: Sử dụng tài liệu tham khảo trong bồi dưỡng học sinh giỏi:
Trong những năm qua công tác dạy bồi dưỡng học sinh giỏi là hoạt động mũi
nhọn của các trường Trung học cơ sở, đặc biệt từ năm học 2003-2004 Bộ GD-ĐT

làm sáng tỏ các bước phát triển triển của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của
nhân dân ta.
Giáo viên hướng dẫn học sinh phân tích kết hợp cho học sinh xem đoạn phim tư
liệu các chiến dịch tiêu biểu để giúp cho các em tiếp thu bài nhanh, nhớ lâu và biết
phân tích, tổng hợp các sự kiện lịch sử dễ dàng.
+ Chiến thắng Việt Bắc.
. Âm mưu và hành động của thực dân Pháp
. Chủ trương của ta
. Diễn biến, kết quả và ý nghĩa của chiến thắng Việt Bắc.
+ Chiến thắng Biên giới (1950):
. Hoàn cảnh lịch sử, mục đích của ta mở chiến dịch Biên giới
. Diễn biến, kết quả và ý nghĩa của chiến thắng Biên giới .
+ Chiến thắng Điện Biên Phủ (1954):
. Kế hoạch quân sự Nava
. Chủ trương của ta
. Diễn biến, kết quả và ý nghĩa của chiến thắng Điện Biên Phủ.
Dạng câu hỏi: Tại sao khẳng định chiến thắng Điện Biên Phủ đã quyết định việc
chấm dứt chiến tranh xâm lược của Pháp ở Đông Dương?
Hướng dẫn trả lời:
- Pháp, Mĩ đưa ra “kế hoạch Na-va” nhằm xoay chuyển cục diện chiến tranh,
trong vòng 18 tháng giành thắng lời quyết định “kết cục chiến tranh”. Để thực hiện
kế hoạch Na-va, Mĩ đã tăng thêm viện trợ cho Pháp, Pháp tăng thêm 12 tiểu đoàn, tập
trung ở đồng bằng 44 tiểu đoàn (trong tổng số 84 tiểu đoàn ở Đông Dương), thúc
ngụy quân bắt thêm lính.
- Cuộc tiến công chiến lược Đông – Xuân 1953-1954 của ta đã buộc địch phải
Giáo viên thực hiện: Lâm Thị Xuân Thúy

Trường THCS Mỹ Lộc

Trang 18

Phối hợp các tổ chức Đoàn, Đội trong nhà trường. Giáo viên cho học sinh sưu tầm
tranh ảnh, thơ ca, sách báo tham khảo có liên quan. Đặc biệt là hình ảnh anh bộ đội
Cụ Hồ trong hai cuộc kháng chiến.
Giáo viên cho học sinh gặp gỡ những chiến sĩ cách mạng ở địa phương để nói chuyện
lịch sử, hoặc giáo viên có thể bồi dưỡng cho một học sinh giỏi để nói chuyện lịch sử,
kể chuyện lịch sử với lớp.
Giáo viên cho học sinh trình bày tranh ảnh sưu tầm, qua đó cho học sinh nhận
xét xem việc sưu tầm đầy đủ nội dung chưa. Sau đó giáo viên trình chiếu cho học
sinh quan sát tranh ảnh, đoạn phim tư liệu nhân kỉ niệm ngày thành lập quân đội
nhân dân Việt Nam.
Tiếp theo giáo viên hỏi: Qua những bức tranh trên em có cảm tưởng gì về ngày
thành lập quân đội nhân dân Việt Nam?
Học sinh trả lời: (dựa vào tài liệu tham khảo đã sưu tầm)
Tiền thân của Quân đội Nhân dân Việt Nam là đội Việt Nam Tuyên truyền Giải
Giáo viên thực hiện: Lâm Thị Xuân Thúy

Trường THCS Mỹ Lộc

Trang 19


“Sử dụng tài liệu tham khảo trong dạy học lịch sử Việt Nam
giai đoạn từ 1945 – 1975 ở trường THCS )”
Giải pháp mới có khả năng thay thế giải pháp đã và đang áp dụng của nhiều giáo
viên bộ môn lịch sử khi giảng dạy nhưng vẫn đảm bảo yêu cầu theo chuẩn kiến thức
kĩ năng và chương trình giảm tải của Bộ giáo dục – Đào tạo.
Đề tài còn góp phần phát triển tư duy cho học sinh. Qua học tập các em có được
quan điểm lịch sử, hiểu được chân lí bao giờ cũng cụ thể. Tinh thần đấu tranh anh
dũng, những tấm gương hi sinh, sự tàn bạo của quân thù ... từ đó kích thích suy nghĩ
của học sinh về trách nhiệm của bản thân, lòng biết ơn và kính yêu Chủ tịch Hồ Chí

hiệu học sinh giỏi cấp huyện, cấp tỉnh môn lịch sử, số lượng học sinh yêu thích bộ
môn ngày một nhiều. Tỷ lệ học sinh đạt học sinh giỏi các cấp tăng cao. Cụ thể:
Giáo viên thực hiện: Lâm Thị Xuân Thúy

Trường THCS Mỹ Lộc

Trang 20


“Sử dụng tài liệu tham khảo trong dạy học lịch sử Việt Nam
giai đoạn từ 1945 – 1975 ở trường THCS )”
- Từ khi áp dụng đề tài vào giảng dạy, chất lượng đào tạo bộ môn Lịch sử của

trường THCS Mỹ Lộc ngày càng cao hơn. Cụ thể là:
Năm học

Sĩ
số

Thời
điểm

Giỏi
SL

Khá
%

Trung
bình

theo SKKN
2012 – 2013
Dạy
học 168
theo SKKN

Cả
năm

14 8,5

43

26,
1

87

52,
7

27

12,
7

138

83,6


7

61

36,
3

66

39,
3

13 7,7

155

92,3

Học
kì I

25

20,
3

45

36,
6

sơ đồ, bảng thống kê...), từ đó giáo viên có thêm thời gian để tìm tòi, nghiên cứu tài
liệu mở rộng kiến thức cho bài giảng, đồng thời nhằm phát huy tối đa tính năng động
của học sinh. Tôi nhận thấy những giờ học áp dụng đề tài này không khí lớp học trở
nên sôi nổi hẳn lên. Các em học sinh hăng say làm việc tích cực trong hoạt động thảo
luận nhóm. Hòa trong khí thế đó, giáo viên chúng ta càng thấy yêu nghề hơn, tự thấy
mình
phải
cóhiện:
tráchLâm
nhiệm
hơn, Thúy
nghiêm túc hơn,
nhiệtTHCS
tình Mỹ
hơnLộctrước ánh mắt
khát
Giáo viên
thực
Thị Xuân
Trường
Trang
21


“Sử dụng tài liệu tham khảo trong dạy học lịch sử Việt Nam
giai đoạn từ 1945 – 1975 ở trường THCS )”
Với những lí luận, kiến thức về lịch sử đã được trang bị, giáo viên tiến hành khai thác
tài liệu tham khảo để minh họa cho bài giảng. Tài liệu tham khảo phải chính xác,
khoa học có khả năng góp phần giáo dục thế giới quan và nhân sinh quan cộng sản.
Khối lượng thông tin phải đảm bảo tính vừa sức, bám sát trọng tâm qua đó rèn luyện

- Thành lập câu lạc bộ sử học trong lớp, trong khối hoặc trong trường để tạo cho
các em tính năng động, sáng tạo, mạnh dạn và tự tin hơn.
- Tích cực tham gia hoạt động ngoại khóa bộ môn, tham quan các di tích, danh
lam thắng cảnh.
- Tìm ra phương pháp hữu hiệu trong học tập, có sự đam mê học tập bộ môn.
c. Đối với các cấp lãnh đạo:
-Tạo
điệu
kiện
cho
được tham gia
cácTHCS
lớp tập
pháp
Giáo viên
thực
hiện:
Lâm
Thịgiáo
Xuânviên
Thúy
Trường
Mỹhuấn
Lộc về phương
Trang
22


“Sử dụng tài liệu tham khảo trong dạy học lịch sử Việt Nam
giai đoạn từ 1945 – 1975 ở trường THCS )”