Chuyên đề : Sử dụng phơng tiện hiện đại, sơ đồ hóa kiến thức trong dạy học lịch sử
Sở GD ĐT Thái Bình
Trờng THPT Nguyễn Trãi
Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Độc lập tự do hạnh phúc
Chuyên đề :
Sử dụng phơng tiện hiện đại, sơ đồ hoá kiến thức
trong dạy học Lịch sử
Ngời viết : Nguyễn Thị Huệ
Giáo viên giảng dạy môn Lịch sử
Trờng THPT Nguyễn Trãi - Vũ Th - Thái Bình.
Tháng 5/ 2008
Nguyễn Thị Huệ trờng THPT Nguyễn Trãi Vũ Th Thái Bình.
Chuyên đề sử dụng phơng tiện hiện đại, sơ đồ hóa kiến thức trong dạy học lịch sử
Chuyên đề :
Sử dụng phơng tiện hiện đại, sơ đồ hoá kiến thức
trong dạy học Lịch sử
I/ Đặc điểm và thực tế giảng dạy bộ môn Lịch sử
Lịch sử là một môn khoa học xã hội. Lịch sử là những sự kiện hiện tợng đã xảy ra trong quá khứ xã hội của loài ngời, nó tồn tại
độc lập, khách quan với ý muốn của con ngời.
Do đặc trng môn Lịch sử khác với các môn học khác trong chơng trình dạy học ở phổ thông đó là: học sinh không đợc trực tiếp
chứng kiến sự kiện lịch sử đó trực tiếp vì lịch sử không lặp lại, không biểu diễn đợc trong phòng thí nghiệm. Hơn nữa vấn đề nhận
thức lịch sử cũng khác so với nhận thức các môn khoa học khác: Nó có nhận thức chung của quy luật loài ngời từ trực quan sinh
động đến t duy trìu tợng đến thực tiễn.Đồng thời nhận thức lịch sử cũng có sắc thái riêng đó là: Nhận thức các sự kiện lịch sử phải
tuân theo lô gic sự kiện, sự thật khách quan chứ không phải tuỳ theo trí tởng tợng của từng ngời. Mỗi tác động của giaó viên đều ảnh
hởng đến học sinh.
Vì vậy giảng dạy môn lịch sử ngời thầy phải dạy thế nào đó để tác động vào đúng quy luật nhận thức giúp học sinh lĩnh hội đ-
ợc đầy đủ những kiến thức mà thầy truyền tải từ đó biết đánh giá nhận định cũng nh chủ động lĩnh hội kiến thức trên lớp.
Chúng ta đã từng biết đến phơng pháp cổ truyền trớc kia: Thầy đọc trò chép rồi về nhà học thuộc vì vậy học sinh bị động trong
việc lĩnh hội kiến thức, học vẹt đôi khi còn lời nhác, ỷ lại. Với cách học đó học sinh không thể phát huy khả năng sáng tạo của mình,
đồng thời giờ học lịch sử sẽ trở lên nặng nề áp đặt với cả thầy và trò.

Để giờ học lịch sử có hiệu quả đòi hỏi giáo viên có phơng pháp giảng dạy truyền đạt kiến thức cụ thể cho từng đối tợng học sinh
ở từng lớp học và đối với từng bài học tiết học.
Thứ nhất: Yêu cầu giáo viên phải nắm đợc trình độ, khả năng nhận thức của từng học sinh khối lớp để có phơng pháp cụ thể,
phù hợp:
- Đối với lớp có nhiều học sinh theo học khối C thì ngoài việc cung cấp những những kiến thức cơ bản trong SGK thì còn phải hớng
dẫn cho các em đọc các tài liệu tham khảo theo hớng dẫn của thầy. Hớng dẫn học sinh có thể chủ động nắm bắt kiến thức từ đó các
em có thể phân tích đánh giá sự kiện lịch sử hoặc so sánh các sự kiện lịch sử và liên hệ thực tế. Với sự hớng dẫn chỉ đạo của thầy học
sinh sẽ phát huy đợc nhận thức độc lập của mình trong quá trình học lịch sử. Đồng thời giáo viên tăng cờng kiểm tra và đa ra những
bài tập, câu hỏi Ximêna để nâng cao kiến thức và rèn luyện cho các em kỹ năng phân tích, so sánh và đánh giá sự kiện, hiện tợng
lịch sử. Sau đó giáo viên chấm, chữa bài cho các em chỉ cho các em thấy chỗ đợc và cha đợc của các em giúp các em hiểu đợc làm
thế nào để viết một bài lịch sử có hiệu quả.
- Đối với các em học lớp đại trà đặc biệt đối với đối tợng học sinh theo khối A hay ở lớp hệ B thì giáo viên giúp đỡ tạo hứng thú cho
học sinh tìm tòi say sa học tập. Đối với đối tợng học sinh này giáo viên chỉ đa ra câu hỏi vừa sức để các em nắm bắt đợc kiến thức cơ
bản phát huy vai trò tích cực của các em trong lĩnh hội kiến thức.
Nguyễn Thị Huệ trờng THPT Nguyễn Trãi Vũ Th Thái Bình.
3
Chuyên đề sử dụng phơng tiện hiện đại, sơ đồ hóa kiến thức trong dạy học lịch sử
Thứ hai: Để giờ giảng có hiệu quả thì bên cạnh nội dung kiến thức truyền đạt và phân loại đối tợng học sinh thì vấn đề phơng
pháp truyền đạt kiến thức của ngơi giáo viên cũng hết sức quan trọng góp phần nâng cao chất lợng giờ dạy.
- Phơng pháp truyền đạt của giáo viên phải đảm bảo tính cụ thể, tính hình ảnh sinh động của các sự kiện lịch sử. Vì lịch sử là cụ
thể diễn ra hàng ngày. Sự kiện càng cụ thể, sinh động bao nhiêu thì giờ dạy càng có hiệu quả bấy nhiêu:
* Sử dụng tranh ảnh, phim t liệu trong giảng dạy.
- Giáo viên có thể khai thác rất nhiều t liệu từ Encarta, trên mạng Internet ( trang web tvtl.bachkim.vn) hay từ nhiều nguồn t liệu
khác vận dụng trong từng bài giảng cụ thể :
Ví dụ : Để giúp học sinh có thể quan sát, hiểu biết về cuộc sống của con ngời thời kỳ nguyên thuỷ ở Việt Nam, Thời kỳ xã hội
cách chúng ta hàng ngàn năm.Vì vậy giáo viên nên su tầm, sử dụng những tranh vẽ hay tranh ảnh chụp những hiện vật trng bày trong
bảo tàng lịch sử hoặc mô hình về hộp sọ, công cụ lao động, cuộc sống sinh hoạt, kiếm sống về về cuộc sống của con ngời thời kỳ
nguyên thuỷ để học sinh quan sát từ đó giáo viên phát huy t duy, khả năng sáng tạo của các em.
- Bên cạnh đó giáo viên có thể sử dụng những kênh hình trong GKK, kênh hình tham khảo su tầm để khai thác kiến thức, hiểu biết
của học sinh chứ không chỉ sử dụng kênh hình mang tính chất minh hoạ đơn thuần.

Nghệ thuật
KHKT:
- Sử
- Địa
- Toán
- Y học
Quân sự
+ Khi ôn tập kiến thức lịch sử giáo viên cũng cần hớng dẫn học sinh ôn tập hệ thống kiến thức qua các bảng hay sơ đồ để giúp
các em dễ nắm bắt kiến thức, có thể so sánh phân tích đánh giá nội dung lịch sử qua các giai đoạn hay các mảng kiến thức khác
nhau.
Ví dụ1: Bảng hệ thống các cuộc đấu tranh chống ngoại xâm bảo vệ độc lập dân tộc ( Từ thế kỷ I - thế kỷ XIII )
Thời gian Tên các cuộc đấu tranh Ngời lãnh đạo Thắng lợi tiêu biểu
Nguyễn Thị Huệ trờng THPT Nguyễn Trãi Vũ Th Thái Bình.
1858 1859 1867 1873 1883
5
1884
1896
1914