ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
--------------------------------

LÊ MẠNH HÙNG

NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM LÂM HỌC CỦA LOÀI LÁT HOA
(CHUKRASIA TABULARIS) TẠI HUYỆN BẮC HÀ TỈNH LÀO CAI

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo

: Chính quy

Chuyên ngành : Quản lý tài nguyên rừng
Khoa

: Lâm nghiệp

Khóa học

: 2011 - 2015

Thái Nguyên - 2015


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
--------------------------------


NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM LÂM HỌC CỦA LOÀI LÁT HOA
(CHUKRASIA TABULARIS) TẠI HUYỆN BẮC HÀ TỈNH LÀO CAI

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo

: Chính quy

Chuyên ngành : Quản lý tài nguyên rừng
Khoa

: Lâm nghiệp

Khóa học

: 2011 - 2015

GV hướng dẫn: TS. Hồ Ngọc Sơn
Đơn vị công tác: Hạt kiểm lâm huyện Bắc Hà

Thái Nguyên - 2015


ii

LỜI CẢM ƠN
Trong suốt 4 năm được học tập tại trường Đại học Nông Lâm Thái
Nguyên bản thân tôi cũng như bao bạn sinh viên khác được sự quan tâm dạy
bảo của thầy cô giáo.


Bảng 4.1: Tổ thành rừng tầng cây gỗ có cây Lát hoa ...............................................38
Bảng 4.2: Mật độ tầng cây gỗ ...................................................................................39
Bảng 4.3: Mức độ thường gặp tầng cây gỗ ...............................................................39
Bảng 4.4: Tổ thành cây tái sinh .................................................................................40
Bảng 4.5: Chất lượng và nguồn gốc cây tái sinh ......................................................41
Bảng 4.6: Phân bố cây tái sinh ..................................................................................43
Bảng 4.7: Điều tra cây bụi thảm tươi ........................................................................44


iv

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 4.1: Thân cây Lát hoa .......................................................................................31
Hình 4.2 : Cành của cây Lát hoa ...............................................................................32
Hình 4.3: Lá của cây Lát hoa ....................................................................................32
Hình 4.4: Hoa của cây Lát hoa ..................................................................................33
Hình 4.5: Quả của cây Lát hoa ..................................................................................34


v

DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT

TT

Viết tắt

Nghĩa đầy đủ


6

OTC

Ô tiêu chuẩn

7

T

Tốt

8

TB

Trung bình

9

TT

Thứ tự

10

X

Xấu

4.1. Đặc điểm hình thái loài Lát hoa tại Huyện Bắc Hà Tỉnh Lào Cai .....................31
4.1.1. Đặc điểm hình thái cây Lát hoa ......................................................................31
4.2 Đặc điểm phân bố cây Lát hoa tại Huyện Bắc Hà ..............................................36


i

Lời Cam Đoan
Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong khóa luận là hoàn
toàn trung thực, không sao chép ai. Nội dung khóa luận có tham khảo và sử
dụng các tài liệu, thông tin được đăng tải trên các tác phẩm, tạp chí, trang web
theo danh mục tài liệu tham khảo.
XÁC NHẬN CỦA GVHD
Giáo viên hướng dẫn

Tác giả khóa luận

TS. Hồ Ngọc Sơn

SV. Lê Mạnh Hùng

XÁC NHẬN CỦA GV CHẤM PHẢN BIỆN
Giáo viên chấm phản biện xác nhận sinh viên
đã sửa chữa sai sót sau khi Hội đồng chấm yêu cầu!
(Ký, họ và tên)


1

PHẦN 1

Vấn đề đặt ra bây giờ là làm thế nào để có đầy đủ thông tin và cách phát
triển cũng như sử dụng cây Lát hoa một cách hợp lý, có hiệu quả cao. Có
được cây Lát hoa cho vân thớ đẹp đáp ứng nhu cầu sử dụng của con người mà
không phải khai thác những cây trong tự nhiên vì thế tôi tiến hành nghiên cứu
đề tài : “Nghiên cứu đặc điểm lâm học của loài Lát hoa (Chukrasia
tabularis) làm đề suất phát triển cây ở khu vực huyện Bắc Hà tỉnh Lào
Cai” được thực hiện nhằm bảo tồn những cây Lát hoa trong tự nhiên mà vẫn
đáp ứng được nhu cầu sử dụng của con người.
1.2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
- Xác định được những đặc điểm cơ bản về hình thái và vật hậu của loài
Lát hoa.
- Xác định được một số đặc điểm sinh thái và phân bố, đặc điểm tái
sinh của loài Lát hoa tại khu vực nghiên cứu.
- Bước đầu đề xuất các giải pháp bảo tồn và phát triển loài cây này ở
tỉnh Lào Cai và Việt Nam.
1.3

Ý nghĩa của đề tài

1.3.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học

- Qua việc thực hiện đề tài sẽ giúp sinh viên làm quen với việc nghiên
cứu khoa học, cũng cố kiến thức đã học, vận dụng lý thuyết vào thực tế; biết
các thu thập, phân tích và xử lý thông tin cũng như kỹ năng tiếp cận và làm
việc với cộng đồng thôn bản và người dân.
- Bổ sung các thông tin khoa học và là cơ sở khoa học cho các nhà quản lý.
- Học tập và hiểu biết thêm về kinh nghiệm, kỹ thuật trong thực tiễn tại
địa bàn nghiên cứu.



(Phùng Ngọc Lan, 1986). Cấu trúc rừng bao gồm cấu trúc sinh thái, cấu trúc
hình thái và cấu trúc tuổi.
- Về cơ sở sinh thái của cấu trúc rừng:
Rừng tự nhiên là một hệ sinh thái cực kỳ phức tạp bao gồm nhiều thành
phần với các quy luật sắp xếp khác nhau trong không gian và thời gian. Trong
nghiên cứu cấu trúc rừng người ta chia thành ba dạng cấu trúc là cấu trúc sinh
thái, cấu trúc không gian và cấu trúc thời gian. Cấu trúc của lớp thảm thực vật
là kết quả của quá trình chọn lọc tự nhiên, là sản phẩm của quá trình đấu tranh
sinh tồn giữa thực vật với thực vật và giữa thực vật với hoàn cảnh sống. Trên


5

quan điểm sinh thái thì cấu trúc rừng chính là hình thức bên ngoài phản ánh
nội dung bên trong của hệ sinh thái rừng.
Baur G.N (1976) [18] đã nghiên cứu các vấn đề về cơ sở sinh thái học
nói chung và về cơ sở thái học trong kinh doanh rừng mưa nói riêng, trong đó
đã đi sâu nghiên cứu các nhân tố cấu trúc rừng, các kiểu xử lý về mặt lâm sinh
áp dụng cho rừng mưa tự nhiên. Từ đó tác giả này đã đưa ra những tổng kết
hết sức phong phú về các nguyên lý tác động xử lý lâm sinh nhằm đem lại
rừng cơ bản là đều tuổi, rừng không đều tuổi và các phương thức xử lý cải
thiện rừng mưa.
Odum E.P (1971) đã hoàn chỉnh học thuyết về hệ sinh thái trên cơ sở
thuật ngữ hệ sinh thái (ecosystem) của Tansley A.P, năm 1935. Khái niệm hệ
sinh thái được làm sáng tỏ là cơ sở để nghiên cứu các nhân tố cấu trúc trên
quan điểm sinh thái học.
- Về mô tả hình thái cấu trúc rừng:
Richards P.W (1952) [20] đã phân biệt tổ thành thực vật của rừng mưa
thành hai loại rừng mưa hỗn hợp có tổ thành loài cây phức tạp và rừng mưa
đơn ưu có tổ thành loài cây đơn giản, trong những lập địa đặc biệt thì rừng mưa

sinh tự nhiên và cuối cùng rừng có thể phục hồi dưới dạng gần giống trạng thái
rừng ban đầu”.
* Nghiên cứu cấu trúc rừng:
Trong vòng vài chục năm qua, nghiên cứu về cấu trúc rừng là một
trong những nội dung quan trọng nhằm đề xuất các giải pháp kết thúc phù
hợp. Thái Văn Trừng (1978), Trần Ngũ Phương (1970) cũng đã nghiên cứu
cấu trúc sinh thái để làm căn cứ phân loại thảm thực vật rừng Việt Nam.
Trần Ngũ Phương (1970) [11] đã chỉ những đặc điểm cấu trúc của các
thảm thực vật rừng miền Bắc Việt Nam trên cơ sở kết quả điều tra tổng quát
về tình hình rừng miền Bắc Việt Nam 1961 đến 1965. Nhân tố cấu trúc đầu


7

tiên được nghiên cứu là tổ thành và thông qua đó một số quy luật phát triển
của các hệ sinh thái rừng được phát hiện và ứng dụng vào thực tiễn sản xuất.
Khi nghiên cứu kiểu rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới ở nước ta
Thái Văn Trừng (1963, 1970, 1978) đã đưa ra mô hình cấu trúc tầng như: tầng
vượt tán (A1), tầng ưu thế sinh thái (A2), tầng dưới tán (A3), tầng cây bụi (B)
và tầng cỏ quyết (C) (Lương Thị Anh (2007) [1]). Thái Văn Trừng đã vận dụng
và cải tiến, bổ sung phương pháp biểu đồ mặt cắt đứng của Davit – Risa để
nghiên cứu cấu trúc rừng Việt Nam, trong đó tầng cây bụi và thảm tươi được
vẽ phóng đại với tỷ lệ nhỏ hơn và có ghi ký hiệu thành phần loài cây của quần
thể đối với những đặc trưng sinh thái và vật hậu cùng biểu đồ khí hậu, vị trí địa
lý, địa hình. Bên cạnh đó, tác giả này còn dựa vào 4 tiêu chuẩn để phân chia
kiểu thảm thực vật rừng Việt Nam, đó là dạng sống ưu thế của những thực vật
trong tầng cây lâp quần, độ tàn che của tầng ưu thế sinh thái, hình thái sinh thái
của nó và trạng mùa của tán lá. Với những quan điểm trên Thái Văn Trừng đã
phân chia thảm thực vật rừng Việt Nam thành 14 kiểu. Như vậy, các nhân tố
cấu trúc rừng được vận dụng triệt để trong phân loại rừng theo quan điểm sinh

cấu trúc rừng một cách đầy đủ và phải đứng trên quan điểm tổng hợp về sinh
thái học, lâm học và sản lượng.
* Nghiên cứu đặc điểm lâm học của cây rừng:
Đặc điểm lâm học của các loài cây bản địa ở nước ta chưa được nghiên
cứu nhiều, một số kết quả nghiên cứu về đặc điểm lâm học thường được đề
cập trong các báo cáo khoa học và một phần công bố trong các tạp chí như:
Nghiên cứu đặc điểm sinh lý, sinh thái của cây Huỷnh (Tarrietia Javanica Bl)
và cây Giổi Xanh (Michelia Medioris Dandy) làm cơ sở xây dựng các biện
pháp kỹ thuật gây trồng của Hoàng Xuân Tý và Vũ Đức Minh – Trung tâm
sinh thái môi trường (tài liệu hội nghị khoa học công nghệ lâm nghiệp năm
2005) [14]. Nghiên cứu đặc điểm sinh lý, sinh thái của cây Camelia hoa vàng
tại vườn quốc gia Tam Đảo của Hồ Đình Tiến (2002) [15]..


9

Các công tình nghiên cứu riêng về cây Lát hoa chưa nhiều, phần lớn
các tác giả mới chỉ nghiên cứu về lĩnh vực phân loại mô tả phát hiện, giám
định tên loài cây Lát hoa.
Như vậy cho đến nay các công trình nghiên cứu về cây Lát hoa chưa
nhiều và chưa tương xứng với giá trị của nó. Tuy nghiên những công trình đã
nghiên cứu này là cơ sở để xác định nội dung nghiên cứu của đề tài này.
2.2 Tổng quan về khu vực nghiên cứu
2.2.1 Điều kiện tự nhiên
* Vị trí địa lý
Bắc Hà là huyện vùng cao nằm ở phía Đông Bắc của tỉnh Lào Cai, có
tọa độ địa lý nằm trong khoảng 22019’31” đến 24024’ Vĩ độ Bắc; 104009’55”
đến 104027’55” Kinh độ Đông.
+ Phía Bắc giáp huyện Si Ma Cai;
+ Phía Đông giáp huyện Xín Mần tỉnh Hà Giang;

Trong quá trình thực hiện đề tài tôi đã nhận được sự giúp đỡ của các
thầy cô giáo trong khoa Lâm nghiệp, nhất là thầy giáo hướng dẫn Hồ Ngọc
Sơn, cán bộ hạt kiểm lâm huyện Bắc Hà, trạm kiểm lâm Nậm Lúc, người dân
xã Nậm Lúc đã giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài. Nhân dịp này tôi
chân thành cảm ơn sự giúp đỡ quý báu đó.
Để hoàn thành đề tài này không thể không nói đến sự động viên, giúp
đỡ nhiều mặt của bạn bè và người thân trong gia đình.
Mặc dù đã cố gắng, nhưng do thời gian có hạn cộng với vốn kiến thức
bản thân còn nhiều hạn chế nên bài khóa luận không tránh khỏi những sai sót.
Vì vậy tôi rất mong được sự chỉ bảo và góp ý của các thầy cô giáo và các bạn
đồng nghiệp để khóa luận của tôi được hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Tác giả

Lê Mạnh Hùng


11

Cốc Ly, Hoàng Thu Phố. Đất từ chua đến ít chua, hàm lượng chất dinh dưỡng
trung bình.
+ Đất xám trên đá biến chất: Đất có số lượng lớn, chiếm 75% diện tích
đất tư nhiên, phân bố ở hầu hết các xã trong huyện. Đây là loại đất nghèo dinh
dưỡng thích hợp với cây lâm nghiệp và đất đỏ vàng bị biến đổi do trồng lúa ở
các sườn và chân sườn dốc, được xây dựng thành các ruộng bậc thang để
trồng lúa và hoa màu.
+ Đất mùn phát triển trên đã macrma (đất đen): chiếm khoảng 1,4%
tổng diện tích tự nhiên. Phân bố ở các xã Cốc Ly, Na Hối, Tà Chải, Hoàng
Thu Phố. Đất có chất lượng tốt, nhưng diện tích còn lại rất ít ở Bắc Hà.
+ Đất dốc tụ chiếm khoảng 18,7%, phân bố ở các xã trong huyện, đất

trước hết là nông lâm nghiệp và du lịch tạo thành vành đai xanh, tuyến du lịch
cho cả 2 huyện. Sự cộng hưởng trong phát triển kinh tế xã hội sẽ được thể
hiện rất rõ.
* Khí hậu thuỷ văn
Huyện Bắc Hà chia thành 2 vùng tiểu khí hậu khác nhau:
- Vùng hạ huyện: Có độ cao dưới 600m, gồm 06 xã (Nậm Lúc; Bản
Cái; Cốc Lầu; Bảo Nhai; Cốc Ly; Nậm Đét) mang tính chất khí hậu nhiệt đới.
- Vùng trung và thượng huyện: Có độ cao từ 600-1.500m so với mực
nước biển, gồm 15 xã, thị trấn (Tà Chải, Thị trấn, Bản Phố, Na Hối, Nậm
Khánh, Bản Liền, Hoàng Thu Phố, Thải Giàng Phố, Bản Già, Tả Củ Tỷ, Lùng
Cải, Lùng Phình, Tả Văn Chư và xã Lầu Thí Ngài) mang tính chất khí hậu á
nhiệt đới, ôn đới, mát mẻ vào mùa hè, lạnh và khô về mùa đông.
Nhiệt độ trung bình năm 18,910C, nhiệt độ năm cao nhất 28,490C, nhiệt
độ năm thấp nhất 1,80C.
Lượng mưa trung bình năm 120,80 mm,mùa mưa chủ yếu từ cuối tháng
4 đến tháng 10 chiếm 87% lượng mưa cả năm. Mùa khô từ tháng 11 đến hết


13

tháng 4 năm sau, lượng mưa những tháng này chỉ chiếm 13%. Vào mùa khô
có thời kỳ mưa ít, trời hanh, ít nắng gây trở ngại rất lớn đến công tác phòng
cháy, chữa cháy rừng trên địa bàn.
Độ ẩm không khí trung bình 66,04%, cao nhất 88%, thấp nhất 28%.
Lượng bốc hơi nước trung bình năm 52,37 mm.
Hướng gió: Hướng gió chính Tây Nam: Xuất hiện từ tháng 11 năm
trước đến tháng 4 năm sau, tốc độ gió trung bình từ 4-6m/s; Hướng gió Đông
Nam: Từ tháng 4 đến tháng 10, tốc độ gió trung bình khoảng 2,3m/s.
Qua các chỉ số về yếu tố khí hậu, thời tiết có thể thấy tương đối phù
hợp cho sự phát triển và sinh trưởng của cây trồng, đặc biệt là một số loại cây

các cây ăn quả nhiệt đới và á nhiệt đới như nhãn vải, xoài, chuối, dứa, đào,
mận, táo, lê...; các cây công nghiệp như chè, mía,... và chăn nuôi nhiều loại
gia súc gia cầm và thuỷ sản. Tuy nhiên, Bắc Hà cũng bị ảnh hưởng thời tiết
khắc nghiệt như: nhiệt độ có độ chênh lệch ngày đêm và các tháng trong năm
khá cao; sương muối, mưa đá kèm với dòng chảy mạnh của sông Chảy vào
mưa lũ, làm gia tăng các hoạt động xâm thực bào mòn, ảnh hưởng đến các
hoạt động sản xuất nông nghiệp, du lịch và sinh hoạt của nhân dân.
*Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên của huyện
- Các thế mạnh:
+ Bắc Hà có nguồn tài nguyên phong phú, đa dạng, điều kiện khí hậu
thời tiết mát mẻ tương đối phù hợp cho sự phát triển và sinh trưởng của cây
trồng, đặc biệt các loại cây lâm nghiệp như: Mỡ, Sa mộc, Tống quá sủ, …
phục vụ cho việc phát triển trồng rừng trên địa bàn.
+ Nguồn tài nguyên đất đai: Tổng diện tích đất quy hoạch cho lâm
nghiệp chiếm 49,14 % so với tổng diện tích tự nhiên toàn huyện. Trong đó
diện tích đất trống lâm nghiệp: 11.898,01 ha = 35,51 % so với tổng diện tích
đất quy hoạch cho Lâm nghiệp (Đất trống phòng hộ = 1.208,95 ha; Đất trống
sản xuất = 10.689,06 ha).


iii

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 4.1: Tổ thành rừng tầng cây gỗ có cây Lát hoa ...............................................38
Bảng 4.2: Mật độ tầng cây gỗ ...................................................................................39
Bảng 4.3: Mức độ thường gặp tầng cây gỗ ...............................................................39
Bảng 4.4: Tổ thành cây tái sinh .................................................................................40
Bảng 4.5: Chất lượng và nguồn gốc cây tái sinh ......................................................41
Bảng 4.6: Phân bố cây tái sinh ..................................................................................43

rừng là nhiệm vụ chung của cộng đồng.