BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH

An Thanh Tùng

SỬ DỤNG BÀI TẬP HÓA HỌC
THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC PHẦN HỮU CƠ
LỚP 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Thành phố Hồ Chí Minh – 2015


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH

An Thanh Tùng
SỬ DỤNG BÀI TẬP THEO ĐỊNH HƯỚNG
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TRONG DẠY HỌC
HÓA HỌC PHẦN HỮU CƠ LỚP 11
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Chuyên ngành: Lí luận và phương pháp dạy học bộ môn Hoá học
Mã số: 60 14 01 11

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS. TS. ĐẶNG THỊ OANH

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC CÁC BẢNG
DANH MỤC CÁC HÌNH
MỞ ĐẦU
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC SỬ DỤNG BÀI
TẬP HÓA HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TRONG
DẠY HỌC HÓA HỌC Ở TRƯỜNG THPT ...............................................................8
1.1. Đổi mới mục tiêu ......................................................................................................9
1.1.1. Chương trình giáo dục định hướng nội dung ....................................................9
1.1.2. Chương trình giáo dục định hướng năng lực ..................................................10
1.2. Năng lực và vấn đề phát triển năng lực cho học sinh THPT ..................................12
1.2.1. Khái niệm năng lực .........................................................................................12
1.2.2. Năng lực chung và năng lực đặc thù môn học của học sinh THPT ................13
1.2.3. Các năng lực cần phát triển ở học sinh trong học phổ thông ..........................14
1.3. Cơ sở lý luận về bài tập hóa học ................................................................................21
1.3.1. Ý nghĩa của việc sử dụng bài tập hóa học trong dạy học hóa học .......................21
1.3.2. Phân loại bài tập hóa học ở trường THPT ......................................................22
1.3.3. Cơ sở lí luận về việc xây dựng câu hỏi, bài tập theo định hướng năng lực ....23
1.4. Thực trạng dạy học theo định hướng phát triển năng lực ở một số trường trung học
phổ thông tại TP Hồ Chí Minh ......................................................................................28
CHƯƠNG 2. SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT
TRIỂN NĂNG LỰC TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC PHẦN HỮU CƠ HÓA
HỌC 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ......................................................................35
2.1. Giới thiệu mục tiêu, cấu trúc chương trình hóa học hữu cơ lớp 11 nâng cao ........35
2.1.1. Mục tiêu cơ bản của chương trình hóa học hữu cơ lớp 11 nâng cao ..............35
2.1.2. Cấu trúc nội dung chương trình hóa học hữu cơ lớp 11 nâng cao ..................36
2.2. Thiết kế bảng mô tả các bậc trình độ trong bài tập theo định hướng năng lực ......37
2.3. Sử dụng BTHH để phát triển một số năng lực của HS THPT ...............................42





3.6. Đánh giá năng lực học sinh qua bảng kiểm quan sát ..........................................104
3.7. Phân tích kết quả thực nghiệm .............................................................................106
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ...................................................................................109
TÀI LIỆU THAM KHẢO.........................................................................................112


DANH MỤC PHỤ LỤC
PHỤ LỤC 1. PHIẾU HỎI GIÁO VIÊN ..........................................................................1
PHỤ LỤC 2: PHIẾU ĐIỀU TRA HỌC SINH ...............................................................6
PHỤ LỤC 3: BẢNG KIỂM QUAN SÁT NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CỦA
HỌC SINH ......................................................................................................................7
PHỤ LỤC 4: BẢNG KIỂM QUAN SÁT NĂNG LỰC SỬ DỤNG NGÔN NGỮ HÓA
HỌC .................................................................................................................................8
PHỤ LỤC 5: BẢNG KIỂM QUAN SÁT NĂNG LỰC TÍNH TOÁN ...........................9
PHỤ LỤC 6: ĐỀ KIỂM TRA 45 PHÚT ANCOL-PHENOL .......................................10


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
BT

:

bài tập

BTHH

:


Đại học Sư phạm

HS

:

học sinh

GV

:

giáo viên

Nxb

:

nhà xuất bản

PGS

:

phó giáo sư

PHT

:


sử dụng ngôn ngữ hóa học

SGK

:

sách giáo khoa

THPT

:

trung học phổ thông

TN

:

thực nghiệm

TPHCM

:

thành phố Hồ Chí Minh

TS

:


Bảng 3.2. Kết quả bài kiểm tra 45 phút ......................................................................100
Bảng 3.3. Kết quả trung bình bài kiểm tra 45 phút .....................................................101
Bảng 3.4. Bảng phân phối tần số, tần suất, tần suất lũy tích .......................................102
Bảng 3.5. Số % HS đạt điểm yếu-kém, trung bình, khá và giỏi ................................103
Bảng 3.6. Một số tham số mô tả và so sánh dữ liệu trong NCKHSPƯD...................103
Bảng 3.7. Bảng kiểm quan sát biểu hiện năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học ...........105
Bảng 3.8. Bảng kiểm quan sát biểu hiện năng lực giải quyết vấn đề của HS .............105
Bảng 3.9. Bảng kiểm quan sát biểu hiện năng lực tính toán .......................................105


DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 2.1. Cấu trúc chương trình hóa học lớp 11 nâng cao ............................................36
Hình 2.2. Cấu trúc năng lực SDNNHH (3 năng lực thành phần và 7 tiêu chí) .............66
Hình 2.3. Cấu trúc năng lực GQVĐ (4 năng lực thành phần và 8 tiêu chí) ..................69
Hình 2.4. Cấu trúc năng lực tính toán (4 năng lực thành phần và 11 tiêu chí) .............71
Hình 3.1. Đường lũy tích biểu diễn kết quả bài kiểm tra số 1.....................................102
Hình 3.2. Biểu đồ tổng hợp phân loại kết quả học tập của HS ...................................103
Hình 3.3. Biểu đồ kết quả TNSP theo bảng kiểm quan sát 3 năng lực của HS...........106