H C VI N CHÍNH TR QU C GIA H

CHÍ MINH

NGUY N TH THANH HÀ

§éi ngò trÝ thøc gi¸o dôc §¹i häc ViÖt Nam
trong ®µo t¹o nguån nh©n lùc chÊt l­îng cao
thêi kú ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa

Chuyên ngành: Ch ngh a xã h i khoa h c
Mã s

: 62 22 85 01

TÓM T T LU N ÁN TI N S TRI T H C

HÀ N I - 2014


Công trình

c hoàn thành t i

H c vi n Chính tr qu c gia H Chí Minh

Ng

ih

ng d n khoa h c: PGS, TS

nào trên th gi i c ng u nh n th c rõ ch t l ng ngu n l c con ng i là nhân t
quy t nh cho s phát tri n. Giáo d c và ào t o, trong ó có giáo d c i h c
c
coi là chi n l c quan tr ng hàng u i v i phát tri n ngu n nhân l c ch t l ng
cao, b i nó góp ph n làm t ng giá tr toàn di n c a con ng i v các m t: c, trí,
th , m , c bi t là n ng l c ngh nghi p. Giáo d c i h c không ch tích lu tri th c
mà còn t o ra tri th c m i, trang b k n ng c n thi t giúp cho m i cá nhân phát hi n
và làm giàu thêm s hi u bi t t phát tri n và kh ng nh mình trong cu c s ng.
Vi t Nam ang trong quá trình y m nh CNH, H H và h i nh p qu c t . Quá
trình này ch t
c k t qu khi chúng ta k t h p t t s c m nh c a m i ngu n l c,
trong ó n i l c là quy t nh. Do v y, yêu c u v NNLCLC ang t ra i v i h
th ng giáo d c nói chung và h th ng giáo d c i h c nói riêng, trong ó i ng trí
th c các nhà giáo i h c gi vai trò tr ng y u.
Trí th c giáo d c i h c (bao g m các nhà giáo, nhà khoa h c, nhà qu n lý,
các chuyên gia ang tr c ti p gi ng d y, nghiên c u b c i h c) là b ph n quan
tr ng c a i ng trí th c giáo d c và ào t o, gi vai trò quy t nh nh t trong ào
t o NNLCLC, th c hi n chuy n giao và i m i công ngh , b o t n và phát tri n
nh ng giá tr v n hoá dân t c, ti p thu có hi u qu nh ng giá tr v n hoá tiên ti n trên
th gi i.
Th c t g n 30 n m i m i và h i nh p qu c t ã ch ng minh cho s c m nh
và óng góp to l n c a trí th c Vi t Nam vào quá trình phát tri n t n c, trong ó
có i ng trí th c giáo d c i h c. B ng lao ng sáng t o c a mình, trí th c giáo
d c i h c ã góp ph n ào t o nh ng l p ng i lao ng m i (h c viên, sinh viên)
h u ích cho s phát tri n xã h i. ó là NNLCLC ã, ang và s làm ch công ngh
tiên ti n, t ng b c sáng t o nh ng công ngh m i, hi n i, phù h p v i con ng i,
v i i u ki n và môi tr ng Vi t Nam.
Tuy nhiên, so v i yêu c u phát tri n c a NNLCLC trong b i c nh y m nh
CNH, H H và h i nh p qu c t , giáo d c i h c Vi t Nam ch a áp ng k p th i,
i ng trí th c giáo d c i h c ch a th c s phát huy h t tính tích c c c a mình:

c m c ích trên, lu n án t p trung gi i quy t nh ng nhi m v
sau ây:
- Trình bày lí lu n chung v trí th c giáo d c i h c và NNLCLC Vi t Nam
th i k
y m nh CNH, H H;
- Phân tích th c tr ng vai trò c a i ng trí th c giáo d c i h c Vi t Nam
trong ào t o NNLCLC, thành t u, h n ch và nh ng v n
t ra hi n nay;
xu t m t s quan i m c b n và các gi i pháp ch y u nh m phát huy vai
trò c a i ng trí th c giáo d c i h c Vi t Nam áp ng yêu c u ào t o
NNLCLC th i k
y m nh CNH, H H.
3. C s lý lu n và ph ng pháp nghiên c u
- Lu n án d a trên c s lý lu n c a ch ngh a Mác - Lênin, t t ng H Chí
Minh, quan i m c a
ng C ng s n Vi t Nam v trí th c giáo d c i h c và
NNLCLC.
- Lu n án s d ng ph ng pháp lu n duy v t bi n ch ng và duy v t l ch s ;
ng th i k t h p các ph ng pháp nghiên c u chuyên ngành và liên ngành nh :
phân tích và t ng h p, logic và l ch s ; i chi u và so sánh, nghiên c u tài li u và
i u tra xã h i h c...
4. i t ng và ph m vi nghiên c u
- i t ng nghiên c u: Lu n án nghiên c u vai trò c a i ng trí th c giáo
d c i h c (t p trung vào vai trò c a i ng gi ng viên) trong ào t o NNLCLC và
gi i pháp ch y u nh m phát huy vai trò ó trong th i k
y m nh CNH, H H.
- Ph m vi nghiên c u:
Lu n án nghiên c u i ng trí th c giáo d c i h c ang làm vi c, nghiên
c u t i các tr ng i h c Vi t Nam (t p trung vào i ng gi ng viên), t n m
1996 n nay.

LIÊN QUAN
N LU N ÁN
1.1. Các công trình nghiên c u liên quan n tài lu n án
1.1.1. Công trình nghiên c u trong n c
1.1.1.1. V trí th c
Vi t Nam, t khi ti n hành công cu c i m i toàn di n t n c nh m thúc
y n n kinh t phát tri n nhanh và b n v ng, v n b i d ng và phát huy ngu n
l c con ng i, c bi t ngu n l c trí tu - hi n tài là nguyên khí qu c gia là r t c n
thi t, là nhi m v chi n l c quan tr ng t ra i v i toàn b h th ng chính tr và
nhân dân ta. T n m 1996 n nay, nh ng công trình thu c nhóm v n
này
c
nhi u h c gi quan tâm nghiên c u. Trong ó, áng chú ý là m t s công trình tiêu
bi u sau:
Ph m T t Dong (ch biên), Công nghi p hoá, hi n i hoá và t ng l p trí th c.
Nh ng nh h ng chính sách, thu c ch ng trình KHXH.03 (Giai o n 1996 2000).
tài ã làm rõ nh ng v n
t ra c a i ng trí th c Vi t Nam v i t cách
là ngu n l c quan tr ng, c b n
ào t o ngu n nhân l c; v trí, vai trò c a i ng
trí th c Vi t Nam trong s nghi p CNH, H H.Trên c s ó, ng và Nhà n c có
chi n l c phát tri n i v i i ng trí th c Vi t Nam


4
Th Th ch (2005), Phát huy ngu n l c trí th c n Vi t Nam trong s
nghi p công nghi p hoá, hi n i hoá, Nxb CTQG, Hà N i. Thông qua vi c làm rõ
quan ni m v trí th c, trí th c n , nh ng ph m ch t trí tu và các y u t tác ng n
s phát tri n trí tu , tác gi i sâu phân tích s hình thành, c i m, vai trò c a
ngu n l c trí th c n Vi t Nam, xu t m t s gi i pháp nh m phát huy ngu n l c

th c, vai trò c a i ng trí th c trong quá trình CNH, H H Vi t Nam. T ó, các
tác gi
a ra nh ng gi i pháp c b n nh m xây d ng i ng trí th c trong giai o n
2010 - 2020.
Nguy n Th Th m (2012), T o ng l c và môi tr ng phát huy tính sáng
t o c a i ng trí th c, T p chí Lý lu n Chính tr , s 11. Ngoài vi c phân tích nh ng
c i m c b n nh t c a i ng trí th c, tác gi ã a ra n m v n
ch y u
nh m t o ng l c và môi tr ng phát huy tính sáng t o c a i ng trí th c - l c
l ng tinh túy c a NNLCLC.
Nguy n Tr ng Chu n (2013), Trí th c và trách nhi m xã h i, T p chí C ng
s n, s 853. Bài vi t chia làm ba ph n l n, th nh t, tác gi phân tích vai trò lao ng


5
trí óc c a trí th c trong l ch s nhân lo i ti n b ; th hai, phân tích trách nhi m c a trí
th c trong m i th i i; th ba, phân tích vai trò và trách nhi m xã h i c a trí th c
Vi t Nam trong th i k
i m i và h i nh p qu c t . Cu i cùng tác gi k t lu n: Trí
th c ch có th th c hi n
c trách nhi m xã h i c a mình, n u nh h ý th c rõ
c trách nhi m ó.
1.1.1.2. V giáo d c i h c và trí th c giáo d c i h c
Lâm Quang Thi p xu t b n hai cu n sách cùng tên: Giáo d c h c i h c ,
Hà N i, 1997 c a V
i h c - tr ng Cán b qu n lý Giáo d c và ào t o (quy n I:
các tài li u chính) và Giáo d c h c i h c , Hà N i, 2003 c a Khoa S ph m
thu c HQG Hà N i ã gi i thi u nhi u chuyên bàn lu n tr c ti p n ho t ng
t ch c ào t o, qu n lý ch t l ng cho giáo d c i h c. V i chuyên
V h

n ng l c nghiên c u c a i ng gi ng viên; s hài lòng c a sinh viên; kh n ng,
m c cung c p th a áng các k n ng c n thi t c a giáo d c i h c Vi t Nam cho
ngu n nhân l c.


6
Nguy n Bá C n (2009), Hoàn thi n chính sách phát tri n giáo d c i h c Vi t
Nam hi n nay, Lu n án ti n s Kinh t , Hà N i. Ti p c n c i m c a giáo d c i
h c trong i u ki n kinh t th tr ng, tác gi cho r ng, s n ph m giáo d c i h c là
lo i s n ph m d ch v , nh ng nó không thích h p v i vi c mua - bán hàng hóa.
Tr n Khánh
c (2009), Giáo d c và phát tri n ngu n nhân l c trong th k
XXI, Nxb Giáo d c, Hà N i. Nh n th c sâu s c v t m quan tr ng c a vi c i m i
giáo d c, nâng cao ch t l ng giáo d c, c bi t là phát tri n i ng gi ng d y,
nghiên c u chuyên ngành trong các tr ng i h c, cu n sách là tài li u chuyên kh o
cho giáo d c b c i h c. V i 12 ch ng, tác gi i t l ch s v n cho t i nh ng
n i dung c th v : ch ng trình giáo d c i h c, cách ánh giá và qu n lý ch t
l ng trong giáo d c i h c, khoa h c lu n và ph ng pháp nghiên c u khoa h c
trong giáo d c i h c... nh m phát tri n ngu n nhân l c có ch t l ng.
B Giáo d c và ào t o (2010),
i m i qu n lý h th ng giáo d c i h c
giai o n 2010 - 2012, Nxb Giáo d c, Hà N i. Công trình nghiên c u i sâu phân
tích th c tr ng c a h th ng giáo d c i h c hi n nay, ch ng trình hành ng
c a B Giáo d c và ào t o nh m nâng cao ch t l ng giáo d c i h c giai o n
2010 - 2012.
Nguy n V n S n (2010), Trí th c giáo d c i h c Vi t Nam th i k
y m nh
công nghi p hóa, hi n i hóa, Nxb CTQG, Hà N i. Cu n sách ã làm rõ tính c
thù c a i ng trí th c giáo d c i h c trong t ng l p trí th c Vi t Nam. Tác gi t p
trung phân tích th c tr ng v c c u ch t l ng i ng trí th c giáo d c i h c theo

Bùi Th Ng c Lan (2002), Ngu n l c trí tu trong s nghi p i m i Vi t
Nam, Nxb CTQG, Hà N i. Tác gi i sâu bàn v ph m trù ngu n l c trí tu và n i
hàm c a ngu n l c trí tu
Vi t Nam; t m quan tr ng c a vi c phát huy ngu n l c
trí tu trong s nghi p i m i n c ta. Tác gi làm rõ th c tr ng c a ngu n l c trí
tu Vi t Nam ( i m m nh, m t h n ch ), t ó
xu t nh ng gi i pháp ch y u
xây d ng ngu n l c trí tu Vi t Nam áp ng yêu c u phát tri n t n c. ây là
công trình chuyên kh o, chuyên sâu v ngu n l c trí tu
n c ta, là tài li u b ích
tác gi nghiên c u cho các n i dung trong lu n án c a mình.
Vi n CNXH khoa h c (2010), Báo cáo t ng h p k t qu nghiên c u
tài
khoa h c c p c s n m 2010, Phát tri n ngu n nhân l c ch t l ng cao áp ng
yêu c u y m nh công nghi p hóa, hi n i hóa g n v i kinh t tri th c.
tài ã
t p trung làm rõ lý lu n v NNLCLC và CNH, H H g n v i kinh t tri th c; ng
th i tìm hi u kinh nghi m th gi i v phát tri n NNLCLC và th c tr ng NNLCLC
c a Vi t Nam hi n nay và nh ng v n
t ra. Trên c s ó, tài ch ra xu h ng
phát tri n NNLCLC, xu t nh ng gi i pháp c b n phát tri n ngu n l c này áp
ng yêu c u y m nh CNH, H H g n v i kinh t tri th c c a Vi t Nam.
ng H u Toàn (2012), Phát tri n ngu n nhân l c ch t l ng cao - m t t
phá chi n l c trong chuy n i mô hình t ng tr ng Vi t Nam giai o n 2011 2020, T p chí Tri t h c, s 8 (255)/2012. Trong bài vi t, tác gi nêu rõ: Phát tri n
NNLCLC là nh h ng mang t m chi n l c; là khâu t phá quy t nh; là y u t
hàng u
y nhanh s phát tri n và ng d ng khoa h c, công ngh ; là l i th
c nh tranh quan tr ng nh t trong phát tri n KT -XH nhanh và b n v ng; là t phá
chi n l c trong chuy n i mô hình t ng tr ng và th c hi n tái c c u l i n n kinh
t

(ch biên) (1996), Tôn tr ng trí th c, tôn tr ng nhân tài, k sách tr m n m ch n
h ng t n c, Nxb CTQG, Hà N i. ây là cu n sách có ý ngh a tham kh o i v i
Vi t Nam trong công cu c i m i. N i dung cu n sách nói v t t ng nhân tài c a
ng Ti u Bình - nhà lãnh o ki t xu t c a công cu c c i cách, m c a, xây d ng
hi n i hóa XHCN c a Trung Qu c.
1.1.2.2. Công trình nghiên c u v giáo d c i h c
b t k p v i s phát tri n nh v bão c a cu c cách m ng khoa h c và công
ngh , xu h ng bi n i m nh m c a giáo d c i h c trên ph m vi toàn th gi i,
UNESCO ã t ch c H i ngh th gi i u tiên v giáo d c i h c ph c v ho t
ng t p trung trí tu c a nhân lo i suy ngh v m t n n giáo d c cho th k XXI (t
ch c vào 10/1998 t i Paris), v i kh u hi u Highter Education in the Twenty - first
Century, Vision and Action (Giáo d c i h c th k XXI, T m nhìn - Hành ng).
ây là công trình nghiên c u qu c t quan tr ng, các tác gi và nh ng ng i nghiên
c u v giáo d c i h c th y
c s m nh cao c c a h th ng giáo d c i h c nói
chung và i ng trí th c giáo d c i h c nói riêng, ó là ph i gìn gi , c ng c và
phát tri n s nghi p tr ng ng i m t cách có trách nhi m.
J.Vial - nhà giáo d c Pháp, trong cu n "L ch s và th i s v các ph ng pháp
s ph m", (1993) ã ki n t o m t quan i m m i v
c i m lao ng c a trí th c
nhà giáo b c i h c. J.Vial kh ng nh: Ng i d y không ch làm t t ch c n ng
kép c a mình là bi t cách truy n t cái ng i h c c n mà còn bi t t ch c quá trình
nh n th c cho ng i h c có th tích c c, ch
ng chi m l nh n i dung h c.
th c
hi n vai trò "tr ng tài, c v n" trong quá trình d y h c, ng i gi ng viên i h c c n
ph i có ph m ch t c a nhà s ph m và nhà khoa h c. T l p lu n c a J.Vial, có th
xem ây là c thù lao ng xét v ch c n ng, nhi m v ngh nghi p c a trí th c
giáo d c i h c.


chi n l c nhân tài ki n qu c c a Trung Qu c trong công cu c c i cách t n c
t nawm1978 n nay, ph i ch ng ó chính là nguyên nhân thành công c a Trung
Qu c tr thành tr c t m i c a n n kinh t th gi i.
Có th nói, nh ng nghiên c u chuyên sâu c a các h c gi n c ngoài v trí
th c, giáo d c i h c và v nh ng c i m lao ng c a i ng này cho th y s
quan tâm và ánh giá cao vai trò, t m quan tr ng c a l c l ng không nh NNLCLC ã, ang, và s óng góp vào quá trình ào t o thêm nh ng ngu n nhân
l c m i có ch t l ng trong t ng lai.
1.2. Nh ng giá tr khoa h c c a các công trình t ng quan và nh ng v n
lu n án c n làm rõ
1.2.1. Nh ng giá tr khoa h c c a các công trình t ng quan
Thông qua t ng quan tình hình nghiên c u nh ng v n liên quan n tài
lu n án, tác gi khái quát m t s n i dung c b n sau:


10
Th nh t, các công trình nghiên c u ã h th ng hóa m t s cách ti p c n v
trí th c nói chung và trí th c giáo d c i h c nói riêng trên nhi u bình di n a d ng
và phong phú: t vi c nh n th c, suy ng m v v n trí th c, cho n ánh giá vai
trò c a i ng trí th c trong KHXH&NV và trí th c l nh v c khoa h c khác các
công trình còn bàn v v n d ng quan i m c a Ch ngh a Mác - Lênin, t t ng
t ng H Chí Minh gi i quy t chính sách, t o ng l c và phát huy ti m n ng trí
tu c a i ng trí th c Vi t Nam trong th i k CNH, H H và h i nh p qu c t .
Th hai, v i ph m vi nghiên c u nh ng góc khác nhau, các tác gi ã làm
rõ vai trò c a ngu n nhân l c i v i s phát tri n xã h i. c bi t, nh ng n m g n
ây, s tác ng m nh m c a cu c cách m ng KH&CN, c a KTTT, t ra thách
th c i v i Vi t Nam v NNLCLC, ph c v s nghi p i m i và h i nh p qu c t ,
các công trình ã nghiên c u sâu, r ng v khái ni m, c i m, tiêu chí ánh giá và
vai trò c a NNLCLC. Qua ó, các công trình ánh giá nh ng thành t u, ch ra nh ng
h n ch , y u kém c a NNLCLC Vi t Nam, òi h i có s vào cu c và trách nhi m
c a các c p, b , ngành, trong ó vai trò ch

11
- Vai trò c a i ng trí th c giáo d c i h c trong b i d ng lý t ng s ng,
nhân cách làm ng i cho NNLCLC; t o ng l c cho h v n lên trong h c t p,
trong quá trình chu n b l p nghi p.
B n là, t nh ng h n ch và v n
ang t ra trong vi c th c hi n vai trò c a
i ng trí th c giáo d c i h c, xu t gi i pháp c b n nh m phát huy vai trò c a
trí th c giáo d c i h c trong ào t o NNLCLC th i k
y m nh CNH, H H s
t
c nh ng k t qu tích c c.
K t lu n ch

ng 1

Ch ng 2
C S LÍ LU N V TRÍ TH C GIÁO D C
I H C VÀ
NGU N NHÂN L C CH T L
NG CAO TH I K
Y M NH
CÔNG NGHI P HÓA, HI N
I HÓA
2.1. Quan ni m v trí th c giáo d c i h c và ngu n nhân l c ch t l ng
cao th i k
y m nh công nghi p hóa, hi n i hóa
2.1.1. Quan ni m v trí th c giáo d c i h c
2.1.1.1. Khái ni m trí th c giáo d c i h c
Trên c s tìm hi u các công trình nghiên c u v i ba h ng ti p c n: Th nh t,
quan ni m c a Ch ngh a Mác-Lênin v trí th c; Th hai, quan ni m c a H Chí

n ng l c và ph m ch t, là trí tu c a nh ng h c viên, sinh viên - nh ng trí th c tr
trong t ng lai.
- Lao ng sáng t o c a i ng trí th c giáo d c i h c liên quan tr c ti p
n con ng i, n vi c khai thác và phát huy n ng l c n i sinh c a t ng cá nhân
trong vi c ti p thu tri th c, ti p c n chân lý và kh n ng t h c, t nghiên c u c ng
nh trong vi c xây d ng và phát tri n nhân cách cá nhân.
Tóm l i, theo tác gi , trí th c giáo d c i h c là i ng trí th c làm công
tác giáo d c và ào t o b c i h c, tham gia vào quá trình ào t o, b i d ng
ngu n nhân l c trình
cao, nh m giúp ng i h c n m v ng ki n th c chuyên
môn, k n ng th c hành ngh nghi p, có kh n ng phát hi n, gi i quy t v n
m t cách c l p.
2.1.1.2. c i m c a i ng trí th c giáo d c i h c Vi t Nam
c i m hình thành và phát tri n c a i ng trí th c giáo d c i h c
Vi t Nam
ánh d u m c son l ch s v s ra i c a i ng trí th c giáo d c i h c
Vi t Nam, tháng 3 n m 1075 khoá thi Nho h c u tiên n c ta
c t ch c,
c
g i là khoá thi tuy n Minh kinh bác h c và Nho h c tam tr ng. T khoa thi u tiên
n m t Mão (1075) n khoa thi cu i cùng n m K Mùi (1919), các tri u i ã t
ch c
c 187 khoa thi, l y
c 2898 ng i u ti n s và hàng ch c ng i u c
nhân. Tri u Nguy n là tri u i cu i cùng duy trì các khoa thi Nho h c i u ó ã
ch ng t truy n th ng khoa b ng c a n n giáo d c Vi t Nam.
Cách m ng tháng Tám 1945 thành công. Nhà n c Vi t Nam dân ch c ng
hòa ã chú tr ng xây d ng i ng trí th c, ào t o cán b có trình cao. Ngày khai
gi ng u tiên, Vi t Nam ã có 3 tr ng i h c: Y d c, V n khoa và Xã h i. B c
u chúng ta ã t p h p

Th nh t, trí th c giáo d c i h c v a là nhà giáo, v a là nhà khoa h c, i
bi u cho h u h t các ngành khoa h c hi n có c a qu c gia.
Th hai, trí th c giáo d c i h c là ng i có b n l nh chính tr v ng vàng, có
o c và l i s ng trong sáng.
Th ba, trí th c giáo d c i h c là ng i có b n l nh khoa h c.
Th t , trí th c giáo d c i h c là nhà giáo d c có n ng l c s ph m sâu s c.
2.1.2. Quan ni m v ngu n nhân l c ch t l ng cao Vi t Nam
Ngu n nhân l c ch t l ng cao là m t b ph n tinh túy c a ngu n nhân l c.
có t ng tr ng nhanh và m c cao, m i n n kinh t trên th gi i u ph i d a
vào ít nh t ba tr c t c b n, ó là: áp d ng công ngh m i, phát tri n k t c u h t ng
hi n i và nâng cao ch t l ng ngu n nhân l c. Trong ó, ng l c quan tr ng nh t
cho s t ng tr ng b n v ng là ngu n nhân l c ch t l ng cao. T c là nh ng con
ng i ph i
c u t phát tri n, có k n ng, có ki n th c, tay ngh , kinh nghi m,
n ng l c sáng t o tr thành ngu n v n - v n nhân l c.
n c ta hi n nay, thu t ng ngu n nhân l c ch t l ng cao chính th c
c
nêu V n ki n i h i ng C ng s n Vi t Nam l n th X: Thông qua vi c i
m i toàn di n giáo d c ào t o, phát tri n ngu n nhân l c ch t l ng cao, ch n h ng
n n giáo d c Vi t Nam .
Tác gi quan ni m, ngu n nhân l c ch t l ng cao là b ph n tinh túy nh t
c a ngu n nhân l c; là lao ng có trình
h c v n, trình
chuyên môn cao, k
n ng lao ng gi i; có kh n ng thích ng nhanh v i nh ng thay i c a khoa h c
k thu t; có s c kh e và ph m ch t o c t t, có kh n ng v n d ng sáng t o tri
th c khoa h c vào quá trình s n xu t nh m em l i n ng su t, ch t l ng và hi u
qu cao.
Trong giai o n hi n nay, ngu n nhân l c ch t l ng cao có ý ngh a to l n i
v i s phát tri n qu c gia. i u ó

c ào t o, có trình
chuyên môn cao, có th th c hi n t t các ho t ng lao
ng ph c t p,
em l i hi u qu kinh t - xã h i cao. Tr c th c tr ng thi u và y u
c a ngu n nhân l c ch t l ng cao Vi t Nam hi n nay, t ra i v i giáo d c i
h c nói chung và i ng trí th c giáo d c i h c nói riêng vai trò r t ráo trong
ào t o nh m nâng cao ch t l ng ngu n nhân l c, m t trong nh ng y u t quy t
nh s thành công c a quá trình y m nh CNH, H H, h i nh p qu c t , là i u
ki n rút ng n kho ng cách t t h u, a Vi t Nam phát tri n b n v ng.
2.2. Vai trò c a i ng trí th c giáo d c i h c trong ào t o ngu n
nhân l c ch t l ng cao th i k
y m nh công nghi p hóa, hi n i hóa
2.2.1. Trí th c giáo d c i h c góp ph n chu n b cho ngu n nhân l c ch t
l ng cao ki n th c chuyên môn, k n ng, ph ng pháp nghiên c u, ph ng pháp
làm vi c
2.2.2. Trí th c giáo d c i h c b i d ng lý t ng s ng, nh h ng chính tr ,
giáo d c o c cách m ng cho ngu n nhân l c ch t l ng cao
2.2.3. Trí th c giáo d c i h c là t m g ng sáng v trình , n ng l c
chuyên môn, ph m ch t o c, l i s ng cho ngu n nhân l c ch t l ng cao
K t lu n ch

ng 2


15
Ch ng 3
TH C TR NG
I NG TRÍ TH C GIÁO D C
I H C VI T NAM
TRONG ÀO T O NGU N NHÂN L C CH T L

i h c Qu c gia: Vi t Nam có hai HQG, n m hai thành ph l n là Hà
N i và Thành ph H Chí Minh. ây là hai i h c tr ng i m qu c gia, là hai trung
tâm ào t o nhân l c và b i d ng nhân tài l n nh t c n c, xét v c quy mô ào
t o, s l ng và ch t l ng i ng gi ng viên, nghiên c u viên. M i HQG có các
tr ng i h c và khoa thành viên, phân chia theo l nh v c và ngành ngh ào t o.
HQG Hà N i, g m 10 tr ng và khoa tr c thu c, HQG Thành ph H Chí Minh,
g m 7 tr ng, khoa tr c thu c.
i h c vùng: ây là m t lo i hình tr ng i h c a ngành, a l nh v c, có
ch c n ng và nhi m v t ng t nh HQG, tuy nhiên quy mô nh h n và ph m vi
ho t ng h p h n. c bi t, các i h c vùng ph i g n v i ho t ng kinh t , xã h i,


16
v n hóa c a nh ng khu v c nh t nh, cung c p l c l ng lao ng t m chi n l c
cho s phát tri n c a vùng ó.
Ngoài hai lo i hình tr ng i h c trên
c phân b t p trung Hà N i, thành
ph H Chí Minh, thành ph Hu , thành ph à N ng, thành ph Thái Nguyên, còn
369 tr ng i h c, cao ng khác, u phân b
các t nh, thành ph , th xã trong c
n c, v i i ng trí th c giáo d c i h c còn m ng, c bi t thi u h t i ng nhà
giáo có trình cao, các chuyên gia.
- C c u i ng trí th c giáo d c i h c Vi t Nam phân theo ch th qu n lý.
Trí th c giáo d c i h c Vi t Nam hi n nay có nhi u i u ki n
tham gia
các ho t ng chuyên môn nhi u lo i hình tr ng i h c, v i các ch th qu n lý
khác nhau: tr ng H, C công l p, tr ng H, C ngoài công l p ( H dân l p,
tr ng H bán công, tr ng H t th c ).
Tính n n m 2013, Vi t Nam trong t ng s 207 tr ng i h c, có 153
tr ng i h c công l p, 54 tr ng i h c ngoài công l p. V i m t s l ng l n các


17
S b t c p v trình c a i ng trí th c giáo d c i h c còn
c bi u hi n
tính thi u liên t c trong chuy n giao gi a các th h và s chu n b i ng k c n.
Trong th c ti n, s l ng i ng gi ng viên có trình
h c v n cao ã b già hóa.
H u qu c a hi n t ng này là do vi c kéo dài c ch qu n lý theo biên ch , ch m tr
hóa i ng trí th c giáo d c b c i h c; ch
nh biên c ng nh c, khó th c hi n
ch
sàng l c
i ng cán b
c liên t c; m t b ph n cán b qu n lý có n ng
l c y u kém, ch a th c s n ng ng trong th c hi n chính sách t m tuy n, ch
h p ng, t o ngu n
t o ra m t ngu n l c b sung gi ng viên v ng vàng m t
cách k p th i.
Trình
ngo i ng và tin h c h n ch c ng là m t trong nh ng c n tr cho
ng i trí th c nhà giáo ti p c n v i tri th c khoa h c tiên ti n c a th gi i, t ng
c ng h p tác và giao l u qu c t
nâng cao trình , n ng l c gi ng d y và nghiên
c u khoa h c trong th i k h i nh p qu c t , góp ph n nâng cao ch t l ng và hi u
qu trong o t o ngu n nhân l c ch t l ng cao.
Th hai, v n ng l c c a i ng trí th c giáo d c i h c
N ng l c gi ng d y và nghiên c u khoa h c c a i ng trí th c giáo d c i
h c n c ta nh ng n m qua có b c phát tri n m i. i u ó
c minh ch ng b ng
nh ng b c tr ng thành v trình

v c khoa h c, và có kho ng 300 ngàn sinh viên t t nghi p i h c, góp ph n quan


18
tr ng vào vi c th c hi n Chi n l c phát tri n ngu n nhân l c ch t l ng cao, ph c
v s nghi p y m nh CNH, H H.
Qua th c ti n kh o sát, l y ý ki n t chính i ng trí th c nhà giáo v vai trò
c a ng i gi ng viên trong tr ng i h c, k t qu , 71,5% ý ki n cho r ng, gi ng
viên là ng i truy n t ki n th c. V i vai trò ào t o cho ng i h c tri th c chuyên
môn, trí th c giáo d c i h c còn
c ánh giá cao trong vai trò là ng i d y ch ,
d y ngh và d y làm ng i.
Có th nói, bên c nh nh ng óng góp không nh c a i ng trí th c giáo d c
i h c Vi t Nam trong quá trình chu n b tri th c chuyên môn, k n ng th c hành
ngh nghi p cho ngu n nhân l c ch t l ng cao, song quá trình y còn có nhi u b t
c p, y u kém, d n n nh ng h n ch , khi m khuy t tr c ti p cho ào t o ngu n
nhân l c Vi t Nam hi n nay.
M t là, n ng l c c a i ng trí th c giáo d c i h c còn h n ch , ch a áp
ng
c yêu c u v trình
th c hi n t t nhi m v chuy n t i cho ng i h c
ki n th c chuyên môn, k n ng ngh nghi p.
Hai là, trong quá trình gi ng d y, trí th c giáo d c i h c ch a th c s
a
ra nh ng gi i pháp c n b n nh m th c hi n t t m c tiêu, k ho ch ào t o, n i
dung ph ng pháp d y h c, d n n tình tr ng d y nh i s ki n th c, ho c
c i ng a xem hoa , a ra nh ng m lý thuy t suông không hi u qu
( ã
phân tích 3.2.2).
Ba là, s m t cân i gi a c c u v s l ng gi ng viên và sinh viên, làm cho

c nh ng òi h i m i c a th
tr ng lao ng i v i ngu n nhân l c ang
c ào t o. ây c ng là y u t có tác
ng không nh
n vi c thúc y i m i ch ng trình, n i dung và ph ng pháp
d y h c hi n nay h th ng giáo d c ngh nghi p, i h c và sau i h c. N i dung
và ph ng pháp d y h c
c i m i và có s th ng nh t, nhi t tình tham gia c a
giáo viên và h c sinh m i có th áp ng
c yêu c u v chu n u ra c a các b c
i h c.
Th c tr ng trên ã có nh h ng không nh
n ch t l ng ngu n nhân l c,
ch t l ng i ng công nhân lành ngh còn th p so v i yêu c u c a s nghi p y
m nh CNH, H H t n c.
3.2.3.3. B i d ng lý t ng s ng, nhân cách làm ng i - t o ng l c cho
ngu n nhân l c ch t l ng cao t v n lên trong h c t p, trong l p thân, l p nghi p
Trên tinh th n i m i c n b n, toàn di n giáo d c và ào t o Vi t Nam trong
th i k m i, Ngh quy t H i ngh Trung ng Tám, Khóa XI c a ng xác nh:
"Phát tri n giáo d c và ào t o là nâng cao dân trí, ào t o nhân l c, b i d ng nhân
tài. Chuy n m nh quá trình giáo d c t ch y u trang b ki n th c sang phát tri n
toàn di n n ng l c và ph m ch t ng i h c. H c i ôi v i hành; lý lu n g n v i th c
ti n; giáo d c nhà tr ng k t h p v i giáo d c gia ình và giáo d c xã h i".
c thù s ph m c a trí th c giáo d c i h c không ch là khoa h c mà còn là
ngh thu t trong s nghi p tr ng ng i . Ph n l n trong s h
u coi tr ng gìn gi
ph m giá, danh d c a nhà giáo, x ng áng m i th y cô giáo là m t t m g ng sáng
cho h c sinh noi theo . Nh n th c rõ t m quan tr ng c a v n này, i ng trí th c
nhà giáo v i 70,1% ý ki n cho r ng, trí th c giáo d c i h c óng vai trò là ng i
trang b lý t ng, ni m tin cho ng i h c. Và, khi ánh giá trên th c t , i u ó c ng

Nam trong ào t o ngu n nhân l c ch t l ng cao hi n nay
3.3.1. S b t c p v n ng l c, trình c a i ng trí th c giáo d c i h c v i
yêu c u ngày càng cao trong ào t o ngu n nhân l c ch t l ng cao
3.3.2. Mâu thu n gi a ch t l ng s ng c a i ng trí th c giáo d c i h c
v i ch t l ng ào t o ngu n nhân l c ch t l ng cao
3.3.3. Mâu thu n gi a yêu c u ngày càng cao v ch t l ng i ng trí th c
giáo d c i h c v i s y u kém trong c ch ki m tra, giám sát và ánh giá c a các
c quan qu n lý nhà n c i v i giáo d c i h c
K t lu n ch

ng 3

Ch ng 4
QUAN I M C B N VÀ GI I PHÁP CH Y U NH M
PHÁT HUY VAI TRÒ C A
I NG TRÍ TH C GIÁO D C
IH C
ÁP NG YÊU C U ÀO T O NGU N NHÂN L C CH T L
NG CAO
TH I K
Y M NH CÔNG NGHI P HÓA, HI N
I HÓA
4.1. M t s quan i m c b n
4.1.1. Phát huy vai trò i ng trí th c giáo d c i h c ph i g n li n v i vi c
phát huy vai trò c a i ng trí th c c n c
4.1.2. Phát huy vai trò c a i ng trí th c giáo d c i h c ph i g n li n v i
vi c xây d ng, phát tri n và hi n i hóa giáo d c b c i h c
4.1.3. Phát tri n i ng trí th c giáo d c i h c hi n nay ph i g n li n v i
chi n l c phát tri n ngu n nhân l c ch t l ng cao
4.2. M t s gi i pháp ch y u nh m phát huy vai trò c a i ng trí th c

th c giáo d c i h c áp ng yêu c u ào t o ngu n nhân l c ch t l

i ng trí
ng cao

Chính sách t o ng l c cho i ng trí th c giáo d c i h c Vi t Nam hi n
nay là t p h p l n các chính sách c th , liên quan n v n
ào t o, b i d ng, s
d ng, ánh giá và ãi ng nh m t o i u ki n nâng cao ch t l ng gi ng d y và
nghiên c u khoa h c c a trí th c nhà giáo. M c ích c a vi c th c hi n có hi u qu
c ch , chính sách t o ng l c cho i ng trí th c giáo d c i h c s phát huy t t
vai trò trong ào t o NNLCLC, gi i quy t úng n m i quan h gi a quy n l i và
ngh a v , c ng hi n và h ng th , t do sáng t o và dân ch trong ngh nghi p c a
i ng trí th c nhà giáo.
4.2.2.1. V công tác ào t o, b i d ng chuyên môn, nghi p v cho i ng trí
th c giáo d c i h c
4.2.2.2. V chính sách ãi ng
i v i i ng trí th c giáo d c i h c
4.2.2.3. V chính sách trong s d ng i ng trí th c giáo d c i h c
4.2.3. i m i n i dung, ch ng trình giáo d c i h c
Th c ch t c a vi c i m i n i dung, ch ng trình giáo d c i h c là vi c l a
ch n h th ng tri th c khoa h c a vào gi ng d y trong tr ng i h c th i k m i.
ó là, m b o n i dung giáo d c i h c ph i có tính hi n i và phát tri n, h c
viên, sinh viên
c ti p nh n ki n th c khoa h c c b n và chuyên ngành m t cách
hoàn ch nh, có ph ng pháp, k n ng làm vi c khoa h c, có kh n ng v n d ng tri
th c khoa h c tiên ti n, hi n i vào chuyên môn nh m làm t ng tính tích c c và
tính c
ng c a c ng i d y và ng i h c, t ó làm t ng c h i h c t p c a h c
viên, sinh viên, áp ng yêu c u ngày càng cao v ch t l ng nhân l c cho xã h i. C

M t là, thành l p c s giáo d c và ào t o theo hình th c liên doanh, h p
ng h p tác kinh doanh
th c hi n các ho t ng giáo d c và ào t o cho ng i
n c ngoài và ng i Vi t Nam.
Hai là, thành l p vi n, trung tâm nghiên c u khoa h c ho c các d ch v liên
quan n nghiên c u trong c ba l nh v c khoa h c k thu t, công ngh , t nhiên,
khoa h c xã h i và nhân v n, thí i m thành l p c s ào t o i h c có 100% v n
u t n c ngoài.
Ba là, ti p t c th c hi n các ch ng trình, án giáo d c nh m nâng cao m i
quan h h p tác v i các tr ng i h c trên th gi i, nâng cao trình
i ng trí
th c trong các l nh v c c a giáo d c i h c, thu hút nhân tài t n c ngoài v gi ng
d y trong các tr ng i h c, tránh tình tr ng ch y máu ch t xám trong h th ng
giáo d c Vi t Nam.
B n là, m r ng và ti p t c t ng lên v s l ng các ngành ào t o có ch ng
trình liên k t n c ngoài nh m ào t o ngày càng nhi u i ng ngu n nhân l c ch t
l ng cao, áp ng không ch nhu c u phát tri n t n c mà còn áp ng nhu c u
c a th tr ng lao ng qu c t , có trình
t ng
ng v i các n c trên th gi i,
làm vi c
c v i các chuyên gia thu c t t c các ngành ngh và
c các n c trên
th gi i công nh n.
K t lu n ch ng 4


23
K T LU N
1. Vi t Nam b c vào th k XXI v i b c ngo t phát tri n - th i k

k t lu n khái quát nh sau:
2.1. Trên c s phân tích lí lu n v
c i m, vai trò c a i ng trí th c giáo
d c i h c, cho phép chúng ta hi u rõ h n tính ch t lao ng sáng t o và vai trò
mang tính ch t quy t nh c a i ng trí th c nhà giáo b c i h c i v i quá trình
ào t o ngu n nhân l c ch t l ng cao.
2.2. Vi c xác nh úng n nh ng y u t tác ng n i ng trí th c giáo
d c i h c trong ào t o ngu n nhân l c ch t l ng cao là nh ng c n c lí lu n và
th c ti n quan tr ng làm c s cho vi c xây d ng và xu t nh ng gi i pháp cho i
ng trí th c ngành l c hi n vai trò m t cách hi u qu , áp ng úng m c tiêu xây
d ng t n c trong th i k
i m i và h i nh p qu c t .
2.3. Nh ng n m qua, i ng trí th c giáo d c i h c ã có nhi u óng góp
quan tr ng trong ho t ng giáo d c và ào t o, nghiên c u khoa h c và chuy n giáo
công ngh tiên ti n, hi n i, góp ph n t o ra nh ng giá tr v n hóa, ph bi n v n hóa,