BÁO CÁO KẾT QUẢ
NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

Một số biện pháp nâng cao chất lượng
dạy học môn Toán khối THCS

1


BÁO CÁO KẾT QUẢ
NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG CỦA SÁNG KIẾN
1. Lời giới thiệu
Trung học cơ sở là bậc học phổ cập nhằm nâng cao mặt bằng dân trí
chuẩn bị đào tạo nguồn nhân lực cho Công nghiệp hoá, Hiện đại hoá để đáp ứng
mục tiêu của giáo dục phổ thông là: Giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo
đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá
nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam
XHCN, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp
tục học lên bậc THPT, THCN, ...hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây
dựng và bảo vệ Tổ quốc. Nhiều năm qua Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có nhiều
chủ trương, biện pháp tích cực để nâng cao chất lượng dạy và học. Qua đó cũng
đã làm thay đổi khá nhiều về chất lượng giáo dục. Tuy có nhiều tiến bộ nhưng
chất lượng thật sự của giáo dục hiện nay ở bậc THCS vẫn còn nhiều yếu kém.
Thể hiện rõ nét nhất là chất lượng học sinh thi tuyển vào THPT những năm học
vừa qua. Do vậy là người giáo viên trực tiếp giảng dạy không ai tránh khỏi sự
bức xúc trước kết quả quá thấp đó. Vậy nên yêu cầu đặt ra là mỗi người chúng ta
phải tìm những những nguyên nhân yếu kém một cách chính xác, phải nhìn
thẳng vào sự thật một cách khách quan .Từ đó đưa ra những biện pháp tích cực
sát với thực tế để từng bước khắc phục nhằm nâng cao chất lượng. Vấn đề này
không thể nói khắc phục là có thể thay đổi ngay được mà đòi hỏi cả một quá
trình tận tuỵ gắng sức của mọi người trong toàn xã hội.

- Họ và tên: Nguyễn Thị Thu Hằng
- Địa chỉ: THCS Lũng Hòa – Vĩnh Vường – Vĩnh Phúc.
- Số điện thoại: 01685 170 717; Email:
4. Chủ đầu tư chuyên đề
Nguyễn Thị Thu Hằng - Trường THCS Lũng Hòa – Vĩnh Vường – Vĩnh Phúc.
5. Lĩnh vực áp dụng chuyên đề
Áp dụng vào giảng dạy môn Toán khối THCS
6. Ngày chuyên đề được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử
Từ tháng 11 năm 2014.
7. Mô tả bản chất của chuyên đề
A. Về nội dung của sáng kiến
7.1. Mục đích nghiên cứu
Trong khuôn khổ đề tài này bản thân tôi sẽ trình bày một số biện pháp
nâng cao chất lượng dạy học môn Toán khối THCS

7.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
3


+ Xây dựng hệ thống lý luận về vấn đề nghiên cứu
+ Đánh giá thực trạng vấn đề nghiên cứu
+ Đề xuất giải pháp nghiên cứu
+ Tiến hành thử nghiệm và đối chiếu kết quả.
7.3. Địa điểm, thời gian, đối tượng và phạm vi nghiên cứu
+ Địa điểm: Trường THCS Lũng Hòa -Vĩnh Tường -Vĩnh Phúc
+ Thời gian: Từ tháng 11 năm 2014 đến tháng 1 năm 2016
+ Đối tượng khảo sát: Học sinh lớp 6, 7, 8, 9 Trường THCS Lũng Hòa -Vĩnh
Tường-Vĩnh Phúc .
+ Phạm vi nghiên cứu qua các tiết dạy, qua các buổi chuyên đề bồi dưỡng
học sinh giỏi.

cố kiến thức ngay tại lớp qua các bài tập và các ?/SGK nhằm giúp các em nắm
vững các kiến thức cơ bản một cách sâu sắc từ đó hình thành kĩ năng giải toán
cho học sinh. Đồng thời giáo viên phải chú trọng bước hướng dẫn học sinh tự
học ở nhà để học sinh củng cố lại kiến thức đã học và vận dụng giải các bài tập
ở nhà tạo thói quen tự học cho học sinh. Ngoài ra đối với học sinh khá giỏi giáo
viến nên có thêm những bài tập đỏi hỏi tính tư duy cao.
d.Theo dõi các bài kiểm tra:
- Khi kiểm tra miệng, 15 phút, 1 tiết tôi phân loại học sinh yếu, trung bình,
khá, giỏi cập nhật vào sổ điểm riêng. Từ đó giáo viên tìm ra các giải pháp thích
hợp cho từng đối tượng học sinh.
7.5 Nội dung cụ thể:
Nhiều năm học gần đây cho thấy: GD học sinh đại trà môn toán ngay từ
lớp 6 chưa được quan tâm đúng mức, mà chúng ta thấy phần nhiều vẫn tập trung
cho lớp cuối cấp. Chúng ta dường như quên mất rằng: Để có kết quả cao ở năm
cuối cấp bắt buộc HS phải có nền tảng từ những năm học đầu tiên và các năm kế
tiếp. Nếu 1 HS lớp 9 không thành thạo các phép toán số nguyên, phân số, phân
tích bài toán đó ở lớp 6 sẽ không thể tính toán ở biểu thức đại số được, sẽ không
phân tích được bài toán đố để lập phương trình hay hệ phương trình được.
Không nắm rõ các khái niệm ban đầu về hình học lớp 6 như: Điểm, đoạn thẳng,
đường thẳng, tia, góc..... Sẽ không thể hình dung để vẽ 1 hình lớp trên, không có
căn cứ để chứng minh bài toán hình lớp trên.... Ngay từ năm lớp 6 các em cần
được rèn luyện với đối tượng HS yếu - kém, HS khá- giỏi.
VD: Khi học tính chất phân phối giữa phép nhân và phép cộng số nguyên;
học xong luỹ thừa, GV có thể cho HS tính:

5


(a +b)(a +b) hoặc (a -b) (a -b) đưa về hằng đẳng thức (1),
(2) của lớp 8

thiếu quan tâm hoặc quan tâm không đúng mức đến học tập của con cái, còn
khoán trắng cho nhà trường. Nhiều gia đình mải làm KT không chú ý đến việc
học tập của con.
- Chưa quan tâm nhiều trong việc giáo dục chất lượng HS các lớp 6, 7, 8
và đặc biệt là lớp 6, coi trọng giáo dục lớp 9 hơn. Có gia đình nghĩ mới lớp 6 “
kệ nó” đến lớp 9 mới đôn đốc con em mình học .
7


7.5.2. Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học môn Toán khối THCS
7.5.2.1. Đối với GV:
+) Từ những nguyên nhân trên, chúng ta thấy để nâng cao chất lượng giáo
dục môn Toán 6 đầu tiên phải kể đến là GV - “ Người thực hiện phép biến đổi
sư phạm " chuyển tri thức SGK thành kiến thức cho HS.
+) Người GV phải có tâm huyết, lòng yêu nghề sâu sắc, đây có thể gọi là
tiền đề cho mọi “đầu tư” của GV: Đầu tư thời gian, công sức cho việc soạn bài,
linh hoạt tạo tình huống học tập trong bài giảng gây hứng thú cho các em, chấm
chữa bài tỉ mỷ cẩn thận, hướng dẫn HS phân tích giải toán gắn liền thực tế, ra đề
kiểm tra chính xác phù hợp.
+) GV phải hiểu đặc điểm của HS lớp mình dạy, quan tâm đến từng đối
tượng và đặt chỉ tiêu phấn đấu giáo dục các em, ngay từ đầu năm tìm hiều thông
tin và lập vào kế hoạch giảng dạy. GV quan tâm đồng thời cả ba đối tượng trong
giờ học: Thêm bài khó, câu hỏi mới cho HS K-G; đưa các trò chơi tạo hứng thú
cho HS T.Bình - Yếu –Kém.
Chẳng hạn, khi dạy về hai số nguyên khác dấu
+) Với đối tượng TB trở lên: Cho HS nghiên cứu làm theo quy tắc và học,
xong tự đưa ra bài toán tính phép cộng 2 số nguyên thay đổi dấu các loại và làm
được bài toán cộng nhiều số nguyên.
+) Xong với đối tượng yếu, kém: Ta cho HS cộng 2 số ngyên khác dấu có
giá trị Tđ trong phạm vi 10, bằng cách cho các em trò chơi “Tiến lùi” qui ước

+
9
6

HS thường làm theo cách của lớp 5:
4 − 5 4.6 − 5.9
24 − 45 − 21
+
=
+
= ..... =
=
9 6 9.6 9.6
54
54

GV cần yêu cầu HS làm theo cách:

4 − 5 4.2 − 5.3 8 − 15 − 7
+
=
+
=
=
9 6
9.2 6.3
18
18
+ Hay các bài Toán tìm x ở Tiểu học: Nếu x đóng vai trò là thừa số chưa biết,
khi biết tổng và thừa số kia thì HS phải nhớ: Thừa số chưa biết bằng tổng trừ

Đối với những vấn đề trọng tâm, GV cần thực hiện nhiều lần và đặt vấn
đề tương tự để HS giải quyết, tránh trường hợp dạy vòng vo, trình bày lý thuyết
nhiều… làm cho HS khó tiếp thu; kiến thức truyền thụ cần ngắn gọn, tinh giản
nhưng phải đảm bảo đầy đủ, chính xác; cần cô động lại kiến thức trọng tâm từng
bài, để giúp HS ôn tập được dễ dàng. Không được chủ quan đối với những kiến
thức đã dạy xem như HS đã biết rồi mà phải tranh thủ thời gian để ôn tập lại
kiến thức cũ khi giảng bài mới và luyện tập.
Nắm thật sát năng lực học tập của từng học sinh, của từng lớp để từ đó
phân loại và đổi mới phương pháp dạy học thích hợp, kết hợp với GV chủ nhiệm

10


và đề xuất các biện pháp cụ thể để nâng cao chất lượng học tập của lớp mình
phụ trách.
Khai thác triệt để các sai lầm, thiết sót của HS trong quá trình giảng bài,
nhất là các tiết luyện tập, tiết trả bài kiểm tra; hướng dẫn, phân tích giúp HS phát
hiện sai lầm và hướng giải quyết để khắc phục dù những sai lầm hạn chế nhỏ
nhất; tạo mọi điều kiện để giúp HS tự đánh giá và đánh giá bạn mình trong quá
trình học tập và rèn luyện, nhất là sau mỗi tiết kiêm tra phải rút kinh nghiệm tìm
ra những sai lầm HS mắc phải hay những điểm yếu của HS để giúp các em học
tốt hơn. GV tích cực hướng dẫn HS phương pháp học, cách thức lĩnh hội kiến
thức môn Toán.
GV phải tích cực trong sinh hoạt nhóm bộ môn, thảo luận những vấn đề
khó để tìm giải pháp hữu hiệu nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn Toán.
Cần tích cực, mạnh dạn đổi mới các phương pháp dạy học. Mỗi lần thay đổi
PPDH là một lần GV đã tạo ra “cái mới”, nhờ thế sẽ tránh được sự đơn điệu,
nhàm chán.
Giờ học sẽ sinh động, hấp dẫn, HS hứng thú và có nhiều cơ hội hoạt động
tích cực hơn. GV phải nhiệt tình, thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, kiên nhẫn

phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhân dân. Có như vậy HS mới tự giác học tập, chăm
chỉ học tập, cố gắng vươn lên. Cụ thể ở lớp chăm chú nghe giảng bài, chịu khó
tìm tòi, luyện tập vận dụng kiến thức dưới sự hướng dẫn của giáo viên. Về nhà
học bài và làm bài đầy đủ.
+ Ngoài việc tác động của người thầy đến HS, thì bản thân HS cũng phải
xác định rõ mục đích học tập của mình, có đầy đủ SGK, SBT, vở ghi và đồ dùng
học tập cần thiết. Luôn tích cực hoàn thành tốt các bài khảo sát theo kế hoạch
của nhà trường, phòng giáo dục (ở THCS Lũng Hoà chúng tôi tổ chức cho HS
khảo sát và xếp thứ tự 2 lần /1 kỳ học; Chúng tôi lập danh sách xếp phòng tập
duyệt cho HS như 1 cuộc thi và ra đề luôn cao hơn so với yêu cầu cần đạt để học
sinh cố gắng; có thể xếp thứ tự để HS so sánh và cố gắng, thông báo tới gia đình
để phụ huynh đôn đốc con em mình học).
+ GV cũng có thể cho HS vào mạng giải toán để thử sức mình, khuyến
khích học sinh có điều kiện thực hiện ở nhà.
7.5.2.3/ Đối với gia đình:
+) Phụ huynh cũng cần xác định rõ mục đích cho con đi học, mới có thể
tạo diều kiện tốt nhất mà mình có thể, để con em mình hoà nhập được với xu thế

12


phát triển của xã hội. Không nên tận dụng sức lao động cuả con em mình quá
sớm.
+) Bên cạnh đó thì gia đình cần phải quan tâm thường xuyên kiểm tra
sách vở, đồ dùng học tập và đôn đốc con em mình học tự giác,quản lý nghiêm
giờ giấc học tập của con em mình, thường xuyên liên hệ với giáo viên để biết
tình học tập của con mình, không phải là cứ thấy con mình không học là đến báo
cáo cô giáo, có thể bằng hình thức: Kiểm tra vở và ghi nhận xét kí tên vào vở để
khi giáo viên kiểm tra biết được và tương tự giáo viên cũng có thể thông báo tới
phụ huynh bằng hình thức này, sau mỗi bài kiểm tra cho học sinh yêu cầu học

chiều của gia đình.
B. Về khả năng áp dụng của sáng kiến
Sáng kiến như một cuốn cẩm n
ang cho giáo viên, cho học sinh cũng như cho các bậc phụ huynh áp dụng giảng
dạy, học tập cho học sinh trong quá trình học môn toán THCS.
8. Những thông tin cần được bảo mật chuyên đề
Không
9. Các điều kiện cần thiết để áp dụng chuyên đề
Phòng học, bảng, bàn ghế, học sinh,tài liệu tham khảo
10. Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến thu được do áp dụng chuyên đề
10.1. Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến thu được do áp dụng chuyên
đề theo ý kiến của tác giả
Qua việc hướng dẫn các đối tượng học sinh thông qua mức độ nhận thức tạo ra
các bài tập phong phú và đa dạng đồng thời có những hướng đề xuất các cách
giải hay giúp học sinh hứng thú trong học tập. Việc khai thác và đề xuất một số
biện pháp nâng cao chất lượng dạy học môn Toán khối THCS giám nhìn thẳng
vào sự thật và có kế hoạch áp dụng.
Qua thực nghiệm sáng kiến kinh tôi thu được kết quả như sau: khảo sát đầu
năm, giữa kỳ 1, cuối kỳ 1, giữa kỳ 2 và cuối năm (lớp 9) của ba năm học cụ thể
là: 2012-2013, 2013- 2014, và 2014-2015:

KS đầu
Năm
Học

năm

Giữa kì 1

Cuối kì 1


%

%

%

%

%

14

%


12-13
63,3

9,5

64,6

29,7 70,4

34,7

72,1

36,3


40,7

70,8

41,0

76,0 42,3

10.2. Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến thu được do áp dụng chuyên
đề theo ý kiến tổ chức cá nhân
Chuyên đề rộng mang tính chất xuyên suốt toàn khối THCS, giúp giáo viên
tăng thêm lòng nhiệt huyết cũng như khả năng học tập không mệt mỏi, từ đó
giúp phụ huynh có cánh nhìn nhận đánh giá tốt về thầy và trò. Cuối cùng kết quả
thu được là thế hệ mới vừa tài vừa đức.
10.3. Kết luận
1)Bài học kinh nghiệm:
- Đối với học sinh yếu, kém: Là một quá trình liên tục củng cố và rèn
luyện các kỹ năng để vận dụng tốt các phương pháp phân tích cơ bản vào giải
toán. Giáo viên cần cho học sinh thực hành theo bài tập mẫu với các bài tương
tự từ đơn giản nâng dần đến phức tạp, không nên cho học sinh làm các bài tập
khác với nội dung của SGK.
- Đối với học sinh trung bình: Cần chú ý cho học sinh nắm chắc các
phương pháp cơ bản, kỹ năng biến đổi và vận dụng các phương pháp đa dạng
hơn vào từng bài tập cụ thể từ đó rèn luyện khả năng tự học, chủ động chiếm
lĩnh kiến thức mới.
- Đối với học sinh khá, giỏi: Ngoài việc nắm chắc các phương pháp cơ bản,
giáo viên cần cho học sinh tìm hiểu thêm các kiến thức nâng cao khác thông qua
các bài tập dạng nâng cao giúp học sinh vận dụng thành thạo kỹ năng biến đổi,
linh hoạt trong lựa chọn các phương pháp. Qua đó kích thích óc tìm tòi, sáng

phương pháp học và tự học. Giáo viên phải tích cực nghiên cứu tìm tòi các bài
tập liên quan, cách giải hay độc đáo và phân loại các dạng bài tập tiếp theo trong
chương trình sách giáo khoa THCS.
- Trên đây là sáng kiến kinh nghiệm nhằm nâng cao chất lượng GD trong
dạy Toán THCS và những kết quả kiểm nghiệm ở trường chúng tôi, mong rằng
đó là 1 phần bổ túc trong phương pháp dạy và học của tất cả các bạn đồng
nghiệp và các em học sinh. Bên cạnh đó còn một số thiếu sót không tránh khỏi
mong được sự đóng góp quý báu của các bạn và các em.

16


Sáng kiến kinh nghiệm được hoàn thành như hôm nay tôi xin chân thành
cảm ơn Ban giám hiệu của trường THCS Lũng Hoà, cảm ơn các bạn đồng
nghiệp, các em học sinh đã hưởng ứng giúp đỡ tôi trong suốt thời gian qua.
- Với đề tài này, tôi có thể áp dụng nghiên cứu tiếp trong các năm học sau và
tự tìm tòi rút ra những kinh nghiệm thực tiễn để nâng cao chất lượng dạy và học.
11. Danh sách những tổ chức/ cá nhân đã tham gia áp dụng thử hoặc áp
dụng sáng kiến lần đầu
TT

Tên tổ chức/ cá nhân

Địa chỉ

Phạm vi/Lĩnh vực áp
dụng

1


5

Lê Thị Hạnh

THCS Lũng Hòa

Toán 6,7

Lũng Hòa ,ngày 15 tháng 1 năm 2016
Thủ trưởng đơn vị

Tác giả

Nguyễn Thị Thu Hằng

17


DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT
THCS: Trung học cơ sở.
THPT: Trung học phổ thông.
THCN: Trung học chuyên nghiệp.
XHCN: Xã hội chủ nghĩa.
KHTN: Khoa học tự nhiên.
GD&ĐT: Giáo dục và đào tạo.
GV: Giáo viên.
HS: Học sinh.
XH: Xã hội.
SGK: Sách giáo khoa.
SBT: Sách bài tập.


25