Sáng kiến kinh nghiệm lịch sử 7

MỤC LỤC
I. ĐẶT VẤN ĐỀ..................................................................................................3
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ ................................................................................3
1. Giải thích thuật ngữ ....................................................................................5
2. Nhận ra sự giống nhau và khác nhau........................................................5
3. Khái quát nội dung bằng giàn ý .................................................................8
III. KẾT THÚC VẤN ĐỀ ................................................................................19
1. Kết quả .......................................................................................................19
2. Bài học kinh nghiệm .................................................................................19
IV. TÀI LIỆU THAM KHẢO .........................................................................20

Người thực hiện: Nguyễn Đức Dũng

Trang 2


Sáng kiến kinh nghiệm lịch sử 7

I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Bộ môn lịch sử ở trường phổ thông có vai trò rất quan trọng, nó cung cấp
cho người học những kiến thức cơ bản về lịch sử phát triển của xã hội loài
người và lịch sử dân tộc, Trên cơ sở đó giáo dục, khơi dậy những tình cảm, tư
tưởng, đạo đức làm chuẩn mực cho mọi hành vi trong cuộc sống, góp phần phát
triển toàn diện học sinh.
Dạy học lịch sử ở trường phổ thông nói chung, lịch sử lớp 7 nói riêng học
sinh phải nắm vững các sự kiện, các mốc thời gian, phải biết so sánh các sự
kiện, … từ đó có cái nhìn khái quát quá trình lịch sử mà mình đã học.
Trong sự nghiệp đổi mới giáo dục hiện nay, việc phát huy tính tích cực học
tập của học sinh nhằm nâng cao chất lượng học tập bộ môn đang là mối quan


Trang 4


Sáng kiến kinh nghiệm lịch sử 7

II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Giải thích thuật ngữ
Hiện nay, tại nhiều trường vùng sâu, vùng xa có một đặc điểm là nhìn
chung học sinh tương đối nghèo vốn từ, dẫn đến không hiểu hoặc hiểu sai nghĩa
của từ.
Bên cạnh nguyên nhân khách quan là xã Lạc Hòa có nhiều dân tộc, các
em giao tiếp chủ yếu bằng ngôn ngữ của dân tộc mình, thì chủ yếu là do yếu tố
chủ quan – tiếp xúc xã hội, đọc sách báo ít, học sinh không chịu chủ động làm
giàu vốn từ vựng cho mình.
Nghèo vốn từ, không hiểu nghĩa của từ là một trong những nguyên nhân
làm cho việc hiểu, ghi nhớ khó từ đó tiếp thu và nghi nhận tri thức bị hạn chế
(đặc biệt là trong việc học các môn xã hội). Để giải quyết vấn đề này trong quá
trình dạy học môn lịch sử giáo viên cần cho học sinh hiểu các khái niệm trong
quá trình hướng dẫn học sinh khám phá và tiếp nhận tri thức.
Khái niệm ở đây không phải là tất cả các khái niệm mà chỉ là những khái
niệm quan trọng, những khái niện liên quan đến chương trình lịch sử lớp 7 mà
thôi. Để thực hiện biện pháp này ta có nhiều cách nhưng tựu trung lại có ba
cách sau là hiệu quả nhất:
Cách thứ nhất: đầu năm giáo viên cung cấp cho học sinh những khái
niệm trong chương trình lớp 7 thông qua một bản in, từ đó học sinh có thể tự
photo cho mình một bản (chỉ mất 300 VND):
-

Phong kiến (phong là phong tước, phong vị; kiến là ban phát

-

Văn hiến: truyền thống văn hóa lâu đời và tốt đẹp.

-

Ngụ binh ư nông: cho quân lính luân phiên nhau về quê làm

ruộng ở làng xã trong thời bình. Lúc chiến tranh tất cả đều ra
trận.
-

Niên hiệu: danh hiệu của vua được đặt khi lên ngôi để thần dân

trong nước gọi, đồng thời để tính năm trị vì.
-

Quân chủ(quân là vua, chủ là làm chủ): là vua đứng đầu một

quốc gia.
-

Kháng chiến: chiến đấu tự vệ của một quốc gia hoặc một dân tộc

chống xâm lược vũ trang, bảo vệ chủ quyền quốc gia và toàn vẹn
lãnh thổ.
-

Khởi nghĩa: một trong những phương thức đấu tranh cao nhất của


vua, chủ là làm chủ): là vua đứng đầu một quốc gia.
Các khái niệm này có thể có hoặc không có trong SGK, nhưng dù có hay
không giáo viên cần cho học sinh khắc sâu, ghi nhớ các khái niệm (nhưng cần
tránh gây áp lực cho học sinh). Khái niệm cung cấp cho học sinh cần ngắn gọn,
không dài dòng, dễ hiểu, tránh mơ hồ. Nếu không đáp ứng được yêu cầu này rất
dễ phản tác dụng: học sinh khó nhớ, tăng dung lượng kiến thức bài học, học
sinh sợ môn sử, …
Để học sinh nhớ tốt, trong dạy học lịch sử, cần tìm hiểu khái niêm, giáo
viên nên đặt câu hỏi để học sinh tự tìm hiểu trước. Nếu học sinh trả lời đúng thì
cần tuyên dương và khuyến khích bằng điểm số. Làm như vậy sẽ để lại ấn
tượng sâu sắc hơn là giáo viên tự cung cấp cho học sinh.

Người thực hiện: Nguyễn Đức Dũng

Trang 7


Sáng kiến kinh nghiệm lịch sử 7

Cách thứ ba: Kết hợp cách thứ nhất và cách thứ hai. Có nghĩa là đầu
năm giáo viên cung cấp cho học sinh một hệ thống các khái niệm nhưng đến
mỗi đơn vị bài học giáo viên vẫn yêu cầu học sinh nhắc lại khái niệm liên quan
đến bài học. Đây chính là cách hiệu quả nhất.
Giải thích nghĩa của khái niệm tưởng chừng không có ý nghĩa đối với
lịch sử 7 nhưng thực chất lại rất quan trọng. Ta thử hình dung, nếu học sinh
không nắm được khái niệm “tầng lớp” và “giai cấp” thì điều gì sẽ xảy ra? Chắc
chắn sẽ có nhiều học sinh lẫn lộn giữa hai khái niệm này và đưa ra câu trả lời
sai. Bên cạnh đó, khi khắc sâu được khái niệm, học sinh sẽ nhớ được lâu và như
vậy các em có thể sử dụng nó bất cứ lúc nào, ở đâu, và dù ai hơi đến cung trả
lời được.

Trần(Quốc triều hình luật), Lê Sơ (Hồng Đức) về nội dung để thấy sự tiến bộ
qua từng triều đại – vấn đề cần đạt tới.
Để sử dụng so sánh có hiệu quả, cần kèm theo việc trao đổi và thảo luận
của học sinh. Để học sinh tập trung ghi nhớ những điểm giống nhau và khác
nhau nào đó, sau khi học sinh tìm hiểu xong, giáo viên cần kết luận và khái
quát. Nếu mục tiêu bài học là khuyến khích những ý kiến phong phú của học
sinh thì giáo viên cần để cho học sinh tự khái quát.
Trong quá trình dạy học, giáo viên cần sử dụng phương pháp so sánh sao
cho phù hợp mới mang lại hiệu quả cao:
Thứ nhất: Nếu đó là một đơn vị bài học cụ thể, nội dung đơn giản thì các
tiêu chí so sánh cũng phải đơn giản(ít tiêu chí), đó có thể là một hoặc hai tiêu
chí, so sánh giữa bài này với bài khác hoặc trong một bài, …
Ví dụ 1: dạy bài 4 – TRUNG QUỐC THỜI PHONG KIẾN, mục 1 – Sự
hình thành xã hội phong kiến ở Trung Quốc, giáo viên có thể đặt câu hỏi:
Người thực hiện: Nguyễn Đức Dũng

Trang 9