Xây dựng bộ font chữ Thái
Lương Thị Hạnh, Nom Na Group
Ngô Trung Việt, Viện Công nghệ Thông tin

I. Khái quát chung về hình chữ Thái
Chữ Thái của người dân tộc Thái ở Việt Nam có lịch sử phát triển từ lâu đời và thường
xuyên được cải tiến, nâng cao. Chữ Thái thống nhất cải tiến của Việt Nam là công trình
sáng tạo của nhiều trí thức người Thái. Với sự phát triển của công nghệ thông tin, chúng ta
cần đưa bộ chữ Thái này vào máy tính để giúp cho việc lưu giữ và bảo tồn di sản văn hoá
dân tộc Thái, đồng thời thúc đẩy việc học và phát triển chữ Thái. Việc xây dựng bộ font cho
chữ Thái theo các chuẩn mực quốc tế là bước đi cần thiết cho các ứng dụng CNTT vào chữ
Thái.
Thiết kế và tạo dáng chữ Thái thống nhất cải tiến được dựa trên chữ viết tay của giáo sư
Cầm Trọng, chủ nhiệm Chương trình Thái học Việt Nam, và ông Nguyễn Văn Hoà, uỷ viên
ban chủ nhiệm Chương trình Thái học Việt Nam.
Nhóm Nôm Na đã tiến hành tạo font chữ dựa trên việc tạm thời đặt mã chữ Thái vào vùng
Người dùng sử dụng riêng của Unicode (PUA) và dựa vào các hình chữ Thái do Chương
trình Thái học Việt Nam cung cấp. Nhóm bổ sung thêm các thông số kĩ thuật cần thiết để
dựa vào đó vẽ các con chữ đảm bảo sự nhất quán trong toàn bộ bộ font.
Sau khi nghiên cứu qua một số tài liệu về chữ Thái. Đặc biệt qua cuốn truyện thơ “Xống
chụ xon xao” của dân tộc Thái, được các ông Cầm Trọng và Nguyễn Văn Hoà viết tay,
chúng tôi thấy chữ Thái có một số đặc điểm sau:
1. Chữ Thái Việt Nam hiện đại có 48 phụ âm, 20 nguyên âm, 2 dấu thanh và 4 kí tự đặc
biệt và 9 kí hiệu dấu phụ cổ, do đó có tất cả 84 kí tự.
2. Các kí tự của chữ Thái không cùng một độ rộng.
3. Đa số kí tự của chữ Thái đều có một phần có chiều dài như nhau (vùng cơ bản).
Ngoài vùng cơ bản có một số kí tự có nét vươn lên cao, có một số kí tự có nét kéo
xuống dưới. Những nét vượt ra ngoài vùng cơ bản chủ yếu là nét nằm ở bên phải kí
tự.
4. Những kí tự có nét nhô lên cao so với vùng cơ bản có 2 loại:
+ Loại kí tự có nét nhô cao vừa: nét này kéo thẳng lên cao hơn vùng cơ bản một


II.1.1. Kích cỡ cho một kí tự hoàn chỉnh

a. Kích cỡ vùng kí tự cơ bản
+ Vùng cơ bản của kí tự có chiều cao là 475 nằm trong khoảng (0;475) theo trục tung.
+ Vì đặc điểm của chữ Thái là các kí tự có độ rộng khác nhau nên không có một độ
rộng chuẩn cho các kí tự. Kí tự nhỏ nhất nằm trong khung chuẩn có độ rộng là 200
đơn vị, kí tự lớn nhất nằm trong khung chuẩn có độ rộng là 1000 đơn vị. Vậy tuỳ
từng hình dạng của kí tự mà khung chuẩn của nó có độ rộng là khác nhau nằm trong
khoảng (0:1000) theo trục hoành.

2


b. Kích cỡ nét nhô lên cao
+ Loại nét nhô cao vừa: phần vượt ra ngoài vùng cơ bản có chiều cao 150 đơn vị
nằm trong khoảng (475; 625) theo trục tung.
+ Loại nét nhô cao hẳn lên: phần vượt ra ngoài vùng cơ bản có chiều cao 255 đơn
vị nằm trong khoảng (475;730) theo trục tung, còn phần vươn ra ngoài biên phía
bên phải của vùng cơ bản thì phần vươn ra ngoài có chiều rộng là 300 đơn vị.

c. Kích cỡ của nét kéo xuống dưới
+ Loại kí tự có nét kéo xuống ngắn: phần vượt ra ngoài vùng cơ bản có chiều
cao 170 đơn vị nằm trong khoảng (0; -170). Chiều rộng của phần vòng sang
phía bên trái là 250 đơn vị.

+ Loại kí tự có nét kéo xuống dài hơn: phần vượt ra ngoài vùng cơ bản có
chiều cao 220 đơn vị nằm trong khoảng (0; -220).
Đối với nét vòng sang phía bên phải kí tự phần vượt qua đường biên phía bên phải
của vùng cơ bản có chiều rộng là 100 đơn vị.


(dùng phần mềm fontlab để vẽ và cấp mã cho các chữ Thái)
Bảng kí tự chữ Thái

Sau khi bộ font đã hoàn chỉnh, nhập các thông tin về bản quyền vào phần thông tin
của bộ font.
Name[0] Copyright (c) Nom Na Group - Ha Noi, 2005. All rights reserved.
Name[1] Chu Thai
Name[2] Chu Thai
Name[3] Chu Thai
Name[4] Chu Thai
Name[5] Version 2.00 November 05, 2005, initial release
Name[6]
Name[7] Chu Thai is a trademark of the Nom Na Group - Ha Noi.
Name[8] Nom Na Group
Name[9] Cam Trong - Nom Na Group
Name[10] Designed in 2005 for the Vietnamese Thai community.
Name[11]
Name[12]
Name[13] The use of this font is granted subject to GNU General Public License

Sau đó dùng chương trình FontLab xuất ra font TrueType.

5


II.3. Tham khảo ý kiến chuyên gia về chữ được vẽ
Các chữ đã được vẽ vào font TrueType được cài vào hệ thống Windows và chương
trình bàn phím chữ Thái cho phép gõ các văn bản từ bàn phím vào Word. Văn bản được in
ra theo nhiều kích cỡ, phong cách rồi chuyển cho các chuyên gia chữ Thái xem xét và góp ý.


F02D

            
F030

F031

F032

F033

F034

F035

F036

F037

F038

F039

F03A

F03B

F03C


F049

         
F050

F051

 
F060

F061

F052

F053





F062

F063

F064






F04A



F04B

F04C

F04D

F04E

   

F04F



F059

F05A

F05B

F05C

F05D

F05E


          
F075

F076

F077

   

6

F078

F079

F07A

F07B

F07C

F07D

F07E

F07F


IV. Minh hoạ các chữ sử dụng font chữ Thái
Cỡ chữ 10 thường












Cỡ chữ 10 nghiêng























































































































































































Cỡ chữ 12 thường
◌






◌






◌
































Cỡ chữ 14 thường
  

















































































































































Cỡ chữ 24 nghiêng

◌




























































































































9


Minh hoạ một đoạn tác phẩm "Xống chụ xon xao" (Tiễn dặm người yêu)


1
2
3

34
35
36
37
38

   

       
      
        :
          
    
      
    
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      

50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79

      
      
        
    
      
      
      
    
    
        
       
    
   
      
    
      
        
           
11


83
84
85
86
87
88
89
90
91

122
123
124
125
126

      
      
        
         
    
     
        
    
    
        
        
       
        
        
    
    
          
        
        
       
      
         
           
            

134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163

            
          
     
       
    
    
        
      
       
      
      
         
        
       
         
        
        
          
          
      :
13


170
171
172
173
174
175
176

207
208
209
210

      
        
        
        
          
       
    
        
        
          
       
      
      
    
            
        
    
        
      
      
       
    
      
        
      