ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
–––––––––––––––––––

LÊ NGỌC BÌNH

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ PHÒNG CHỐNG TỆ NẠN MA TUÝ
XÂM NHẬP HỌC ĐƯỜNG TẠI CÁC TRƯỜNG THCS
HUYỆN SƠN DƯƠNG – TUYÊN QUANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2013


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
–––––––––––––––––––

LÊ NGỌC BÌNH

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ PHÒNG CHỐNG TỆ NẠN MA TUÝ
XÂM NHẬP HỌC ĐƯỜNG TẠI CÁC TRƯỜNG THCS
HUYỆN SƠN DƯƠNG – TUYÊN QUANG
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: GS.TSKH. NGUYỄN VĂN HỘ


giả nghiên cứu và hoàn thành luận văn.
Những người thân trong gia đình và các đồng chí, đồng nghiệp thường
xuyên động viên tác giả học tập, nghiên cứu.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng, nhưng bản luận văn này chắc chắn vẫn không
tránh khỏi thiếu sót, tác giả rất mong nhận được ý kiến đóng góp của các thầy cô
giáo, các nhà khoa học và các bạn đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn.
Thái Nguyên, ngày 20 tháng 8 năm 2013
Tác giả luận văn
Lê Ngọc Bình

ii


MỤC LỤC

iii


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
BGD&ĐT
THCS
TH
HS
MT
PCMT
SGK
CNV
GD&ĐT
XH
LHQ

Nghị định chính phủ
Ban giám hiệu
Giáo dục phòng chống ma tuý
Sáng kiến kinh nghiệm
Tệ nạn xã hội
An toàn giao thông

iv


DANH MỤC CÁC BẢNG

v


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Nguyên Tổng thư ký Liên Hiệp quốc Ngài Boutros Gali đã đánh giá “Trong
những năm gần đây, tình trạng nghiện ma túy đã trở thành hiểm họa của toàn nhân
loại, không một quốc gia, dân tộc nào thoát ra khỏi ngoài vòng xoáy khủng khiếp của
nó để tránh khỏi những hậu quả do nghiện hút và buôn lậu ma tý gây ra. Ma túy
đang làm gia tăng tội phạm, bạo lực, tham nhũng, vắt cạn kiệt nhân lực, tài chính,
hủy diệt những tiềm năng quý báu khác mà lẽ ra phải được huy động cho việc phát
triển kinh tế - xã hội, đem lại ấm no, hạnh phúc cho mọi người... Nghiêm trọng hơn
ma túy còn là tác nhân chủ yếu thúc đẩy căn bệnh thế kỷ HIV - AIDS”.
Nghiện ma túy đã trở thành một trong những tệ nạn xã hội đang ngày càng
phát triển không chỉ ở Việt Nam mà ở nhiều các quốc gia trên thế giới. Tệ nạn ma
túy là hiểm họa lớn cho toàn xã hội, gây tác hại cho sức khoẻ, làm suy thoái nòi
giống, phẩm giá con người, phá hoại hạnh phúc gia đình, gây ảnh hưởng nghiêm
trọng đến trật tự, an toàn xã hội và an ninh quốc gia.

chúng sẽ đạt được mục tiêu lâu dài. Thủ đoạn của bọn tội phạm ma túy là bắt đầu với
những loại ma túy có hàm lượng ma túy rất nhẹ trong thuốc lá hoặc các loại nước
uống … với nhiều hình thức chào mời, dụ dỗ đưa các em đến ma túy một cách không
trực tiếp. Trong số những người mắc nghiện thì thanh niên chiếm một tỷ lệ khá lớn.
Hiện nay, với hàng loạt giải pháp của Chính phủ, các bộ, các đoàn thể đang
từng bước ngăn chặn tệ nạn ma túy, tệ nạn nghiện ma túy trong học sinh, sinh viên
đã giảm, song chưa cơ bản, chưa vững chắc, một số trường học vẫn chưa thưc sự
quan tâm đúng mức, chưa kiên trì, thường xuyên và liên tục.
Sơn Dương là huyện ở cửa ngõ phía Nam của tỉnh Tuyên Quang, cách thành
phố Tuyên Quang 30 km, cách thành phố Thái Nguyên 54 km; giáp danh với huyện
Sơn Dương là các tỉnh Thái Nguyên, Vĩnh Phúc và Phú Thọ. Sơn Dương có nhiều
mỏ khai thác khoáng sản và một số cụm, điểm công nghiệp, có nhiều tuyến đường
giao thông huyết mạch quan trọng như quốc lộ 2c và quốc lộ 37 và khu di tích lịch sử
ATK Tân Trào. Từ năm 1990 trở lại đây, do tình trạng khai thác khoáng sản trái phép
diễn ra thường xuyên, người dân nhiều nơi đổ về nên tình hình tệ nạn xã hội, văn hoá
phẩm đồi truỵ, tệ nạn nghiện ma túy trên địa bàn huyện có nhiều diễn biến phức tạp
ảnh hưởng trực tiếp đến các trường phổ thông trên địa bàn huyện. Công tác giáo dục
PCMT trong trường học là một đòi hỏi quan trọng và cấp bách, là trách nhiệm của tất
cả mọi người, đặc biệt là những người làm công tác giáo dục và công tác quản lý. Là

2


cán bộ tham mưu trực tiếp cho Ban Thường vụ Huyện uỷ Sơn Dương về các lĩnh vực
phát triển văn hoá xã hội, tôi xác định chọn đề tài nghiên cứu: “Biện pháp quản lý
phòng chống tệ nạn ma tuý xâm nhập học đường ở các trường THCS huyện Sơn
Dương – Tuyên Quang” làm đề tài luận văn tốt nghiệp thạc sĩ chuyên ngành Quản
lý giáo dục với hy vọng đóng góp một phần nhỏ những biện pháp của mình vào công
tác PCMT trong các trường THCS huyện Sơn Dương.
2. Mục đích nghiên cứu

6. Giới hạn của đề tài nghiên cứu
6.1. Giới hạn về nội dung
Vấn đề quản lý, giáo dục phòng chống tệ nạn ma tuý xâm nhập học đường ở
các trường THCS huyện Sơn Dương – Tuyên Quang
6.2. Giới hạn về không gian
Đề tài tiến hành khảo sát các đối tượng là hiệu trưởng, giáo viên, phụ huynh,
học sinh tại 6 trường THCS huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang (trong đó có 1
trường điểm của huyện và 3 trường ở các xã quanh khu vực thị trấn 02 trường ở xã
cách xa khu vực thị trấn).
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Các phương pháp nghiên cứu cụ thể
7.1.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận
Đọc và nghiên cứu các tài liệu trong và ngoài nước, các văn bản pháp quy, chủ
trương chính sách của đảng và nhà nước và của ngành giáo dục và đào tạo có liên
quan đến đề tài quản lý công tác giáo dục phòng chống ma túy nói chung và công tác
giáo dục phòng chống ma túy nói riêng.
7.1.2. Phương pháp nghiên cứu và phân tích tài liệu
Các nghiên cứu lý luận cũng như thực tiễn về vấn đề nghiện hút ma túy trong
xã hội hiện nay được công bố trên các ấn phẩm trong và ngoài nước, cũng như trong
các báo cáo tổng kết, các hội nghị về vấn đề phòng chống và cai nghiện ma túy ở
Việt Nam chưa được in ấn sẽ được nghiên cứu một cách có hệ thống và được phân
tích tổng hợp.
Ngoài ra, những sự kiện, số liệu được công bố trên báo chí cũng được thu thập
và phân tích.
7.1.3. Các phương pháp điều tra thực tiễn
- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi cá nhân học sinh, giáo viên.
- Phương pháp phỏng vấn, đàm thoại trực tiếp.
- Quan sát.

4

- Đối với các trường ở khu vực thị trấn: Thành phần học sinh được chọn lựa
đầu vào, gia đình quan tâm đến con cái, điều kiện ăn học thuận lợi hơn các loại
trường còn lại.

5


- Đối với trường trên địa bàn các xã: Phần lớn là các học sinh nông thôn miền
núi; đa số cha mẹ dành nhiều thời gian vào vệc kiếm tiền, ít quan tâm đến con cái, tỷ
lệ học sinh bỏ học, lưu ban cao. Đây là đối tượng rất dễ vấp ngã trước những thủ
đoạn tinh vi, xảo quyệt của bọn mua bán ma túy.
7.2.3. Tổ chức nghiên cứu
Phiếu khảo sát, chúng tôi thăm dò ở 6 trường, mỗi trường 80 phiếu dành cho
học sinh khối 8 và 9 (vì đây là lứa tuổi có nhiều thay đổi về tâm sinh lý …), phiếu
dành cho hiệu trưởng 31 trường trung học cơ sở và 6 trường liên cấp TH THCS
thuộc Phòng Giáo dục – đào tạo huyện Sơn Dương, 120 phiếu dành cho giáo viên,
200 phiếu dành cho phụ huynh học sinh thuộc 6 trường lựa chọn trong huyện.
8. Đóng góp của đề tài
Đề xuất các biện pháp nâng cao kết quả hoạt động quản lý phòng chống tệ nạn
ma tuý xâm nhập học đường ở các trường THCS huyện Sơn Dương – Tuyên Quang.
9. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, phần kết luận và khuyến nghị, danh mục các tài liệu tham
khảo, nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tệ nạn
ma tuý xâm nhập trong các nhà trường.
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục phòng chống ma túy xâm
nhập học đường tại các trường trung học cơ sở huyện Sơn Dương - Tuyên Quang.
Chương 3: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý phòng
chống ma túy xâm nhập học đường tại các trường trung học cơ sở huyện Sơn Dương
- Tuyên Quang.

trường; tăng cường lồng ghép các nội dung về ma túy và tác hại của ma túy trong các
môn học có liên quan để nâng cao ý thức PCMT trong học sinh.
1.1.1.2. Các nước Châu Mỹ
Mỹ là nước tiêu thụ ma túy lớn nhất thế giới, vấn đề ma túy nghiêm trọng hơn
bất cứ quốc gia nào. Luật chống ma túy Liên bang sớm nhất nước Mỹ là “pháp lệnh

7


Halition” năm 1914. Năm 1930 chính phủ liên bang thành lập cục chống ma túy trong
Bộ Tài chính, tiến hành quản lý chất ma túy, heroine, cocaine đang lạm dụng lúc đó.
Năm 1986, Quốc hội Mỹ thông qua “pháp lệnh chống lạm dụng ma túy”, lần đầu tiên
đưa ra về mặt pháp luật một cách toàn diện đối với vấn đề lạm dụng ma túy và vấn đề
buôn lậu ma túy. Năm 1986, nhà trường ở nước Mỹ phải là nhà trường không có ma túy.
Các nước Trung và Nam Mỹ đều có luật chuyên về chống ma túy và áp dụng
luật hình sự để trừng trị các loại hoạt động tội phạm vi phạm pháp lệnh cấm ma túy.
Những năm 1970 đến nay, luật cấm ma túy là một loại luật pháp chủ yếu được coi
trọng ở các nước, phần lớn các nước đều có cơ quan chấp pháp chống ma túy.
Nhìn chung, các nước Trung và Nam Mỹ rất coi trọng công tác giáo dục
PCMT. Từ năm 1990, Bộ Giáo dục Pêru bắt đầu triển khai hoạt động chống lạm dụng
ma túy trong HS, yêu cầu phụ huynh HS và GV tích cực phối hợp thực hiện công tác
này. Braxin tiến hành tuyên truyền PCMT, thông qua nhà trường yêu cầu HS hiểu rõ
tác hại của ma túy và tránh xa ma túy. Ở một số nước vùng Nam Mỹ hàng ngày trên
các phương tiện thông tin đại chúng đều có chương trình tuyên truyền PCMT.
1.1.1.3. Các nước Châu Âu
Năm 1975, Ý đã ban bố pháp lệnh về vấn đề ma túy. Tháng 6 năm 1990, Quốc
hội thông qua Luật chống ma túy và thành lập “Cục chống ma túy Trung ương”. Các
nước Tây Ban Nha, Pháp, Anh, Đức ... đều có pháp luật và cơ quan phụ trách
vấn đề PCMT từ những năm 80.
1.1.1.4. Các nước Châu Đại Dương

Mạng thứ nhất (1820) có quy định thêm những hình phạt cụ thể đối với tội phạm ma
túy: gieo trồng, tàng trữ, buôn bán và nghiện hút thuốc phiện. Năm Tự Đức thứ ba
(1840), quy định hình phạt tử hình đối với tội phạm ma túy nghiêm trọng và chú
trọng biện pháp điều trị cho người nghiện hút thuốc phiện. Đặc biệt là vấn đề khen
thưởng hậu hỉ cho những người có công phát hiện hoặc tố giác đúng tội phạm ma túy.
Trong thời kỳ đô hộ của thực dân Pháp (1858- 1954), công tác PCMT không
được chú trọng. Các cấp chính quyền bấy giờ không hề quan tâm đến việc phòng
chống thuốc phiện, tình trạng gieo trồng, tàng trữ, buôn bán và nghiện hút thuốc
phiện ở nước ta lại phát triển. Chính vì vậy, tệ nạn nghiện hút thuốc phiện làm cho
nhiều gia đình tan nát, nhiều người rơi vào hoàn cảnh túng quẫn, sức khoẻ bị hủy
hoại, trí tuệ cạn kiệt...
Sau thành công của Cách mạng tháng Tám (1945), mặc dù chính quyền cách
mạng còn non trẻ song vấn đề đấu tranh với tệ nạn thuốc phiện đã được Chính phủ rất
quan tâm: Chính phủ đã cấm việc trồng trọt, buôn bán và sử dụng thuốc phiện ngoài

9


danh mục y tế. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra chỉ thị rõ ràng trong những nhiệm vụ cấp
bách của Nhà nước: “Cuối cùng tôi đề nghị cấm hút thuốc phiện”. Nghị định số
150/TTg của Chính phủ ban hành ngày 12/3/1952 ấn định chế độ tạm thời về
thuốc phiện; ngày 22/12/1952, Chính phủ lại ban hành Nghị định mới số 225/TTg sửa
đổi lại Nghị định 150/TTg. Nhìn chung, đây là cơ sở pháp lý đầu tiên của Nhà nước
Việt Nam về đấu tranh chống thuốc phiện nói chung. Sau hiệp định Giơnevơ năm
1954, ở miền Bắc XHCN, tệ nạn trồng, hút thuốc phiện đã căn bản xóa bỏ được.
Trong khi đó, ở Miền nam thời Mỹ- Ngụy, nạn nghiện hút, tiêm chích ma túy rất phát
triển ở Sài gòn, Huế, Nha Trang, Vũng Tàu, Cần Thơ ...
Sau ngày giải phóng Miền Nam thống nhất đất nước (năm 1975) Đảng và Nhà
nước ta tiếp tục chủ trương bài trừ nạn trồng trọt, chế biến, sử dụng các chất ma túy.
Cuộc đấu tranh chống nạn ma túy đã đạt được nhiều kết quả từ năm 1975- 1984.

Theo báo cáo của Sở Lao động và Thương binh xã hội tỉnh Tuyên Quang thì
tổng số người nghiện ma túy có hồ sơ quản lý đến tháng 12. 2012 ở Sơn Dương có
trên 30% người nghiện đang ở độ tuổi thanh thiếu niên.
Theo tổng kết của ngành Công an thì trong số những người nghiện ma túy phát
hiện được ở Hà Nội có tới 70% ở độ tuổi dưới 30. Ngay trong những người nghiện
lớn tuổi cũng dễ mắc nghiện từ khi họ còn ở tuổi thanh niên. Theo thống kê tại Thành
phố Hồ Chí Minh cho thấy năm 2000 độ tuổi phạm pháp từ 14 - 17 tuổi là 40% tổng
số vụ phạm pháp bị phát hiện có liên quan đến ma túy. Ở độ tuổi này các em đang tập
làm người lớn, muốn khẳng định mình nhưng lại chưa nhận thức đầy đủ về các vấn
đề, không có kinh nghiệm và không tự chủ được trước những cám dỗ.
Trong những năm qua, nhiều nhà quản lý giáo dục đã dành khá nhiền thời gian
nghiên cứu về tệ nạn ma túy để tìm ra các biện pháp quản lý hiệu quả nhất như:
- Tác giả Vũ Ngọc Bừng với cuốn: “Phòng chống ma túy trong nhà trường”
(1997), tác giả Nguyễn Thị Miến với bài viết: “Vai trò của người vợ, người mẹ với
việc lôi kéo chồng ra khỏi ma túy” (1999), tài liệu bồi dưỡng “Những vấn đề về
phòng chống tệ nạn ma túy” của Trung tâm giáo dục dạy nghề Bình Triệu (từ năm
1994 đến 2000), tác giả Phạm Ngọc Cường với cuốn “Sổ tay phòng chống tội phạm
và tệ nạn xã hội”....
- Với đề tài nghiên cứu “Biện pháp giáo dục phòng chống ma túy ở một số
trường trung học phổ thông tỉnh Lai Châu” (2003), tác giả Nguyễn Mạnh Chủ đã tập
trung nghiên cứu, làm rõ thực trạng nhận thức và những vấn đề vi phạm ma túy của
HS trường THPT trên địa bàn tỉnh Lai Châu, trên cơ sở đó tác giả đã đề xuất một số
biện pháp giáo dục PCMT học đường có tính khả thi trong tình hình hiện nay.

11


- Tác giả Dương Thị Kim Oanh cũng đã xác định được thực trạng nhận thức
của học sinh THPT về vấn đề ma túy và chỉ ra những nguyên nhân dẫn đến tệ nạn
nghiện ma túy trong HS trường THPT, qua kết quả nghiên cứu của đề tài: “Tìm hiểu


Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý lên đối
tượng quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng, các cơ hội của hệ
thống để đạt được mục tiêu đặt ra trong điều kiện biến động của môi trường.
Các định nghĩa trên đã cho chúng ta thấy sự phong phú trong cách sử dụng
thuật ngữ, trong cách diễn đạt, trong những cách tiếp cận khác nhau…Theo tác giả,
có thể hiểu khái niệm quản lý như sau: Quản lý là quá trình tác động có kế hoạch, có
tổ chức, định hướng, kiểm tra, điều chỉnh của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý
nhằm thực hiện những mục tiêu đã dự kiến.
1.2.1.1. Bản chất quản lý
Đó chính là các hoạt động của chủ thể quản lý tác động lên các đối tượng quản
lý để đạt mục tiêu đã xác định. Các hoạt động của chủ thể quản lý chính là việc dựa
vào các nguồn lực, nhân lực để lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, thực hiện kế hoạch và
kiểm tra đánh giá hiệu quả đạt được theo mục tiêu đã đề ra.
1.2.1.2. Chức năng quản lý
Trong quản lý, chức năng quản lý là kết quả của quá trình phân công lao động
và là bộ phận tạo thành hoạt động quản lý tổng thể, được tách riêng và có tính chuyên
môn hóa. Các chức năng cơ bản của quản lý gồm: Kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo,
kiểm tra.
Hiểu được khái niệm quản lý, chức năng quản lý giúp chúng ta có cái nhìn
toàn diện hơn về công tác quản lý, đồng thời đây là cơ sở quan trọng để nắm được
khái niệm quản lý trên một lĩnh vực cụ thể, chẳng hạn như quản lý công tác phòng
chống tệ nạn ma tuý xâm nhập học đường tại các trường THCS.
1.2.2. Khái niệm về quản lý nhà trường
1.2.2.1. Quản lý nhà trường
Quản lý nhà trường là một bộ phận trong quản lý giáo dục. Nhà trường chính
là nơi tiến hành các quá trình giáo dục có nhiệm vụ trang bị kiến thức cho một nhóm
dân cư nhất định, thực hiện tối đa một quy luật tiến bộ xã hội là: Thế hệ đi sau phải
lĩnh hội được tất cả những kinh nghiệm xã hội mà các thế hệ đi trước đã tích lũy và
truyền lại, đồng thời phải làm phong phú thêm những kinh nghiệm đó.

Tại Điều 4, Luật giáo dục 2005 quy định: Các cấp học và trình độ đào tạo của
Hệ thống giáo dục quốc dân gồm: Giáo dục mầm non có nhà trẻ và mẫu giáo; Giáo
dục phổ thông có tiểu học, THCS, THPT; Giáo dục nghề nghiệp có trung cấp chuyên
nghiệp và dạy nghề; Giáo dục đại học và sau đại học đào tạo trình độ cao đẳng, đại
học, thạc sĩ, tiến sĩ.
Vị trí của trường THCS được xác định trong Điều lệ trường trung học như sau:
“Trường THCS là cơ sở giáo dục phổ thông của hệ thống giáo dục quốc dân. Trường
có tư cách pháp nhân, có tài khoản và con dấu riêng”.

14


Có thể nói, giáo dục THCS là một bậc học quan trọng trong Hệ thống giáo dục
quốc dân. Đây là cấp học nối tiếp chương trình giáo dục tiểu học và là bước chuẩn bị
để HS có thể tiếp tục học lên trung học phổ thông hoặc học các trường nghề, hay đi
vào đời sống lao động.
* Mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục THCS
- Mục tiêu: Điều 27, Luật giáo dục năm 2005 quy định: Giáo dục THCS nhằm
giúp học sinh củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục tiểu học; có học vấn
phổ thông ở trình độ cơ sở và những hiểu biết ban đầu về kĩ thuật và hướng nghiệp để
tiếp tục học ở THPT, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động”.
- Nội dung: Điều 28, Luật giáo dục 2005 quy định: “ Giáo dục THCS phải
củng cố, phát triển những nội dung đã học ở tiểu học, bảo đảm cho học sinh có những
hiểu biết phổ thông cơ bản về tiếng Việt, toán, lịch sử dân tộc, kiến thức khác về khoa
học tự nhiên, pháp luật, tin học, ngoại ngữ; có những hiểu biết cần thiết tối thiểu vể kĩ
thuật và hướng nghiệp”.
- Phương pháp: Luật giáo dục 2005, Điều 28 quy định: “Phương pháp giáo
dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh;
phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học,
khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn;

nguồn gốc tự nhiên và nhân tạo khi xâm nhập vào cơ thể con người sẽ có tác động
làm thay đổi tâm trạng, ý thức và trí tuệ, làm con người bị lệ thuộc vào chúng gây
nên tổn thương cho cá nhân và cộng đồng”.
Các chuyên gia nghiên cứu về ma túy của Việt Nam cho rằng: “Ma túy là các
chất có nguồn gốc tự nhiên hoặc tổng hợp. Khi được đưa vào cơ thể của con người
nó có tác dụng làm thay đổi trạng thái ý thức và sinh lý của con người đó. Nếu lạm
dụng ma túy, con người sẽ lệ thuộc vào nó, khi đó gây tổn thương và nguy hại cho
người sử dụng và cộng đồng ”.
Theo Bộ luật hình sự được Quốc hội nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt
Nam thông qua ngày 21/12/1999, trong đó quy định các tội phạm ma túy đã chỉ rõ:
Ma túy bao gồm nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa, cao côca, lá, hoa, quả cây cần sa; lá
cây côca; quả thuốc phiện khô; quả thuốc phiện tươi; herôin; côcain; các chất ma túy
khác ở thể lỏng; các chất ma túy khác ở thể rắn.
Luật phòng chống ma túy đã khái niệm các từ ngữ:
- Chất gây nghiện là chất kích thích hoặc ức chế thần kinh, dễ gây tình trạng
nghiện đối với người sử dụng.

16


- Chất ma túy là các chất gây nghiện, chất hướng thần được quy định trong các
danh mục được Chính phủ ban hành.
- Chất hướng thần là chất kích thích, ức chế thần kinh hoặc gây ảo giác, nếu sử
dụng nhiều lần có thể dẫn tới tình trạng nghiện đối với người sử dụng.
Có nhiều cách phân loại ma túy, nhưng nhìn chung có một số dạng phân loại
cơ bản sau đây:
- Căn cứ vào nguồn gốc ma túy, ma túy được chia làm ba nhóm: ma túy tự
nhiên, ma túy bán tổng hợp, ma túy tổng hợp.
- Căn cứ vào mức độ gây nghiện và khả năng lạm dụng, ma túy được chia làm
hai nhóm: ma túy có hiệu lực cao và ma túy có hiệu lực thấp.

nghiện sẽ rơi vào tình trạng quên lãng, rồi dần dần sẽ bị tâm thần. Những người uống
thuốc lắc nhiều lần sẽ dẫn đến tình trạng trụy tim mạch, mất nước và sẽ dẫn đến cái
chết bất ngờ.
Các chất ức chế hệ thần kinh trung ương: Là các loại thuốc an thần hay thuốc
ngủ bị lạm dụng thành các loại ma túy nguy hiểm, gồm có:
- Thuốc ngủ loại Barbiturates: barbital (veronal), phenobarbital (gardénal),
amobarbital (amytal), seco – barbital (seconal) còn gọi là sì - cọt, immennoctal còn
gọi I - mê, binoctal (Immenoctal + amobarbital) còn gọi là bi …
- Thuốc an

thần loại Benzodianzepines:

diazepam

(Seduxen, valium),

cholorddiazepxide (librium), ni – trazepam (mogadon) …
Các loại ma túy trên thường được dùng bằng cách hút, hít, chích,uống
- Hút: Người nghiện cho heroin vào trong điếu thuốc lá rồi hút; người nghiện
quấn lá cần sa (bồ đà) thành điếu rồi hút; hay sắt nhỏ lá cần sa như sợi thuốc lá rồi
quấn thành điếu như điếu thuốc lá mà hút.
- Hít: Người nghiện để heroin lên mặt trên tờ giấy bạc và dùng lửa đốt phía
dưới để heroin bốc thành khói trắng bay lên rồi hít khói đó hoặc nếu nghiện lâu thì có
thể hít trực tiếp bột heroin vào trong mũi.
- Chích: Người nghiện hoặc chỉ chích pha ma túy vào trong hũ nước, có khi
pha thêm những chất như mủ xương rồng, nước vô trong, thuốc vệ sinh phụ nữ, nước
miếng, nước ngọt, thuốc đạn … vào rồi chích; các loại thuốc dạng nước như
morphin, thuốc ngủ cũng thường dùng dưới dạng chích. Giới mới nghiện thường
dùng viên nén để uống.
- Uống: Uống thuốc phiện, có khi uống sái (chất cặn) thuốc phiện cho qua cơn