ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
––––––––––––––––––

NGUYỄN NGỌC PHÁI

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN CẤP TRUNG HỌC
PHỔ THÔNG TỈNH THÁI BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC


THÁI NGUYÊN - 2013

2


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
––––––––––––––––––

NGUYỄN NGỌC PHÁI

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN CẤP TRUNG HỌC
PHỔ THÔNG TỈNH THÁI BÌNH
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

thực và chưa được sử dụng để bảo vệ một học vị nào.
- Quyết tâm đưa đề tài vào thực tiễn giáo dục của nhà trường.
Thái Nguyên, tháng 08 năm 2013
Tác giả

Nguyễn Ngọc Phái

i


LỜI CẢM ƠN
Tôi xin trân trọng cảm ơn Đại học Thái Nguyên - trường Đại học Sư
phạm, các quý thầy trong bộ môn Quản lý giáo dục đã tạo các điều kiện thuận
lợi cho tôi học tập, nghiên cứu và bảo vệ luận văn. Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng
biết ơn tới thầy giáo, GS.TSKH Nguyễn Văn Hộ đã tận tình hướng dẫn, giúp
đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn.
Cảm ơn Sở Giáo dục và Đào tạo Thái Bình, các Trung tâm Giáo dục
Thường xuyên và đồng nghiệp đã giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu
luận văn.
Mặc dù có nhiều cố gắng, song thời gian nghiên cứu có hạn nên luận văn
không tránh khỏi những thiếu sót, kính mong nhận được sự góp ý, chỉ dẫn của
các quý thầy, cô và các bạn đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn!
Thái Nguyên, tháng 08 năm 2013
Tác giả luận văn

Nguyễn Ngọc Phái

ii



Kinh tế-Xã hội
Trung học phổ thông
Trung tâm Giáo dục thường xuyên
Trung học cơ sở
Trung tâm học tập cộng đồng
Trung cấp chuyên nghiệp
Xã hội học tập
Xóa mù chữ
Uỷ ban nhân dân

iv


DANH MỤC CÁC BẢNG

v


DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐÒ

vi


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Sự phát triển xã hội trong giai đoạn hiện nay về tất cả các lĩnh vực, đòi
hỏi Giáo dục phải không ngừng thay đổi để thích nghi, để đáp ứng nhu cầu phát
triển của xã hội mới, bởi Giáo dục sẽ giúp con người tìm thấy con đường đi
ngắn nhất, hiệu quả nhất, tới những mục đích phát triển về kinh tế, văn hóa,
chính trị... Trong bối cảnh nền kinh tế nước ta đang có những bước phát triển

Tuy nhiên, trong quá trình phát triển của mình, bên cạnh những kết quả
đã đạt được, GDTX vẫn còn nhiều bất cập, tiến độ còn chậm, chất lượng còn
thấp; đội ngũ Giáo viên nhìn chung còn thiếu và yếu. Cơ sở vật chất của GDTX
còn rất nghèo nàn, thiếu các cơ sở thực hành, thực nghiệm. GDTX chưa được
quan tâm thật đúng mức, đội ngũ Giáo viên thiếu về số lượng song vẫn phải
kiêm nhiệm, chưa đồng bộ, phần lớn ít được tập huấn, bồi dưỡng các vấn đề về
GDTX. Nguồn lực tài chính cho GDTX còn hạn hẹp; cơ cấu chi ngân sách
GDTX bất hợp lý, phần lớn ngân sách nhà nước chỉ để bảo đảm chi lương và
các khoản phụ cấp. Thiếu các chính sách cụ thể, đồng bộ và đủ mạnh để đảm
bảo cho GDTX phát triển bền vững; bộ máy quản lý, chỉ đạo GDTX chưa
thống nhất, chưa có sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa các ngành có liên quan;
công tác nghiên cứu khoa học về GDTX chưa nhiều, chưa đáp ứng được yêu
cầu thúc đẩy sự phát triển GDTX, đặc biệt hiểu đúng nội hàm của GDTX đang
là vấn đề cần quan tâm của các nhà hoạch định chính sách địa phương. Đó vừa
là cơ hội và là thách thức cho GDTX. Thái Bình một trong những tỉnh trọng
điểm sản xuất lương thực cho cả nước thuộc đồng bằng Bắc Bộ đã và đang
thực hiện quyết liệt việc phát triển sự nghiệp giáo dục nói chung và GDTX nói
riêng. Những thành tựu do GDTX của tỉnh mang lại trong việc phổ cập giáo
dục, đào tạo nguồn nhân lực cho sự phát triển KT-XH trên địa bàn là rất đáng
kể, song trong quá trình hoạt động GDTX của tỉnh vẫn còn gặp nhiều trở ngại.
Hiện tại đội ngũ Giáo viên dạy Giáo dục Thường xuyên cấp Trung học
phổ thông (THPT) ở các trung tâm GDTX các huyện, thành phố thuộc tỉnh
2


Thái Bình còn nhiều bất cập, đó là: Giáo viên dạy văn hoá, dạy tin học, ngoại
ngữ... Giáo viên các bộ môn không cân đối; đặc biệt rất nhiều Giáo viên ở các
các trung tâm GDTX xuất thân là Giáo viên dưới chuẩn; một số Giáo viên
tuổi cao... Thực trạng này là một rào cản lớn trong việc thực hiện chức năng
nhiệm vụ của trung tâm. Vấn đề đặt ra cho các nhà quản lý Giáo dục các trung

Xây dựng cơ sở lí luận về phát triển đội ngũ Giáo viên tại các cơ sở
Giáo dục Thường xuyên.
Tìm hiểu, phân tích, đánh giá thực trạng đội ngũ Giáo viên dạy Giáo
dục Thường xuyên cấp THPT tại các Trung tâm Giáo dục Thường xuyên tỉnh
Thái Bình;
Khảo sát thực trạng công tác phát triển đội ngũ Giáo viên Giáo dục
Thường xuyên cấp THPT tại tỉnh Thái Bình;
Đề xuất một số biện pháp phát triển đội ngũ Giáo viên dạy Giáo dục
Thường xuyên cấp THPT tại tỉnh Thái Bình nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới
Giáo dục trong giai đoạn hiện nay.
5. Phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu các biện pháp phát triển đội ngũ Giáo viên dạy Giáo dục
Thường xuyên cấp THPT ở tỉnh Thái Bình trong giai đoạn từ năm 2008 đến 2013.
6. Giả thuyết khoa học
Hiện nay công tác phát triển đội ngũ Giáo viên dạy Giáo dục Thường
xuyên cấp THPT ở các Trung tâm GDTX tỉnh Thái Bình còn có một số bất cập
không phù hợp. Do đó nếu đề xuất và triển khai đồng bộ những biện pháp phát
triển đội ngũ Giáo viên dạy Giáo dục Thường xuyên cấp THPT theo lý thuyết
thì các Trung tâm Giáo dục Thường xuyên tỉnh Thái Bình sẽ có đội ngũ Giáo
viên đáp ứng được yêu cầu đổi mới Giáo dục giai đoạn hiện nay.
7. Phương pháp nghiên cứu
Quá trình thực hiện đề tài có sự kết hợp các nhóm phương pháp
nghiên cứu:

4


7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Bao gồm các phương pháp phân tích, tổng hợp các văn bản pháp quy của
Đảng, Chính phủ, của ngành Giáo dục và Đào tạo, nghiên cứu các tài liệu, sách,

Sự thay đổi này đòi hỏi người lao động luôn phải học tập để không ngừng nâng
cao trình độ tay nghề, cập nhật kiến thức, học để có thể thay đổi nghề nghiệp
theo yêu cầu của xã hội. Việc học tập để nâng cao chất lượng cuộc sống là một
nhu cầu của mọi người, mọi tầng lớp trong xã hội. Vì vậy công tác Giáo dục
Thường xuyên trong các trung tâm cũng cần phải cải tiến và đổi mới về cơ chế
quản lý, phải lập được quy hoạch dự báo về nhu cầu học tập của người học, từ
đó mở rộng quy mô đào tạo, đa dạng hoá các loại hình đào tạo, tạo cơ hội cho
mọi người học mọi lúc, mọi nơi bằng các hình thức Giáo dục, đào tạo khác
nhau. Chính từ yêu cầu và nhiệm vụ đó của công tác Giáo dục Thường xuyên
trong giai đoạn hiện nay: đội ngũ Giáo viên cần phải đảm bảo đủ về số lượng,
đồng bộ về cơ cấu, chuẩn về trình độ, chất lượng giảng dạy của đội ngũ Giáo
viên phải không ngừng được nâng lên. Đây chính là những yếu tố quan trọng
quyết định đến quy mô phát triển và chất lượng đào tạo ở các các trung tâm
Giáo dục Thường xuyên.
Để thực hiện tốt nhiệm vụ này, việc phát triển đội ngũ Giáo viên là hết
sức cần thiết. Người quản lý cần phải xem xét, phân tích và căn cứ vào chức
năng, nhiệm vụ của trung tâm từ đó có kế hoạch xây dựng đào tạo đội ngũ Giáo
viên cho phù hợp. Do vậy người làm công tác quản lý Giáo dục tại các trung
6


tâm Giáo dục Thường xuyên phải thực sự đổi mới trong cách nghĩ, cách làm,
coi chất lượng Giáo dục và đa dạng hoá các loại hình đào tạo là mục tiêu hàng
đầu, đồng thời coi đội ngũ Giáo viên là giải pháp chiến lược đối với sự trường
tồn của nhà trường. Đội ngũ Giáo viên phải được xây dựng đồng bộ và bố trí
đúng người, đúng việc. Những Giáo viên tuổi cao, năng lực chuyên môn yếu
cần đề nghị các cấp quản lý bố trí cho nghỉ hưu hoặc chuyển công tác khác theo
yêu cầu nhiệm vụ của trung tâm. Bên cạnh đó có kế hoạch bổ sung những Giáo
viên trẻ về công tác, hoặc tuyển chọn những Giáo viên trẻ có chuyên môn giỏi
cử đi bồi dưỡng tập huấn, hoặc gửi đi đào tạo trên chuẩn ở trình độ thạc sỹ, tiến

THPT ở các Trung tâm GDTX
1.2.1.1. Khái niệm đội ngũ Giáo viên
Có nhiều cách hiểu về đội ngũ khác nhau, ngày nay khái niệm về đội ngũ
dùng cho các tổ chức xã hội rộng rãi như đội ngũ cán bộ công chức, đội ngũ trí
thức, đội ngũ văn nghệ sỹ, đội ngũ những người tình nguyện... đều xuất phát từ
cách hiểu thuật ngữ quân sự về đội ngũ “Đó là một tổ chức gồm nhiều người,
tập hợp thành một lực lượng: Đội ngũ chỉnh tề”. Theo lý luận về cơ sở các
khoa học quản lý thì đây là một đội công tác, trong đó các cá nhân kết hợp với
nhau, Thường xuyên trau dồi kinh nghiệm, học hỏi lẫn nhau để đạt được mục
tiêu và kế hoạch của tổ chức đặt ra.
Theo từ điển tiếng Việt (NXB Văn hoá thể thao - 1999) đội ngũ là tập
hợp số đông người cùng chức năng, nghề nghiệp, hợp thành lực lượng hoạt
động trong tổ chức. Đội ngũ của một tổ chức là nguồn nhân lực trong tổ chức
đó. Chính vì vậy, các đặc trưng về phát triển đội ngũ gắn liền với đặc trưng
phát triển tổ chức nói chung và đặc trưng của công tác cán bộ nói riêng.
Các khái niệm về đội ngũ tuy có khác nhau, nhưng đều thống nhất một
điều: đó là nhóm người được tổ chức và tập hợp thành một lực lượng để thực
hiện một hay nhiều chức năng, có thể cùng nghề nghiệp hoặc không, nhưng đều
có chung một mục đích nhất định.
Khi đề cập đến khái niệm đội ngũ Giáo viên, theo tác giả Virgil K.Row
land đã nêu lên quan niệm: “Đội ngũ Giáo viên là những chuyên gia trong lĩnh
8


vực Giáo dục, họ nắm vững tri thức và hiểu biết dạy học và Giáo dục như thế
nào và có khả năng cống hiến toàn bộ sức lực và tài năng của họ đối với Giáo
dục” [17, tr. 10].
Đối với các tác giả trong nước, vấn đề này được quan niệm như sau: “Đội
ngũ Giáo viên trong ngành Giáo dục là một tập thể người, bao gồm cán bộ quản
lý, Giáo viên và nhân viên, nếu chỉ đề cập đến đặc điểm của ngành thì đội ngũ đó

2. Rèn luyện đạo đức, bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ để nâng cao
chất lượng và hiệu quả giảng dạy.
3. Thực hiện các quyết định của giám đốc, các quy định của pháp luật và
quy định của Quy chế này.
4. Giữ gìn phẩm chất, uy tín, danh dự của nhà Giáo; đoàn kết, giúp đỡ các
đồng nghiệp; gương mẫu trước học viên, tôn trọng nhân cách của học viên, đối
xử công bằng với học viên, bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp của học viên.
1.2.2. Khái niệm GDTX, Trung tâm GDTX
1.2.2.1. Giáo dục Thường xuyên
Thuật ngữ “Giáo dục Thường xuyên” được hiểu là sự giáo dục dành cho
những người đã hoàn thành vòng giáo dục ban đầu trong thời niên thiếu. Với ý
nghĩa trên, thuật ngữ này đồng nghĩa với “Giáo dục người lớn”, tuy nhiên hiện
nay nội hàm của khái niệm này đang phát triển, được bổ xung theo thời gian và
tình hình phát triển của mỗi nước.
Tại hội thảo “Chương trình Giáo dục cho mọi người” khu vực châu Á Thái Bình Dương” tổ chức tại Australia tháng 11/1987 UNESCO đưa ra một quan
niệm về Giáo dục Thường xuyên rất phù hợp với điều kiện phát triển hiện nay ở
Việt Nam. Đó là “Giáo dục Thường xuyên bao gồm tất cả các cơ hội học tập mà
mọi người đều mong muốn hoặc cần có sau xoá mù chữ cơ bản và Giáo dục Tiểu
học”. Với cách hiểu như vậy, trong nội dung của GDTX có thể bao gồm:
Dành cho người lớn đã biết chữ;
Đáp ứng các nhu cầu mong muốn học tập;
Có thể bao gồm những hoạt động do các tổ chức giáo dục chính quy,
giáo dục không chính quy hoặc giáo dục không chính thức tiến hành.
10


Là cơ hội cho mọi người tham gia vào quá trình học tập suốt đời sau khi
học xong bậc tiểu học hoặc tương đương.
Ở Việt Nam thuật ngữ “Giáo dục Thường xuyên” được hiểu một cách
khái quát là cung ứng cơ hội cho mọi người để học tập suốt đời nhằm thúc đẩy

hoàn thiện nhân cách, mở rộng hiểu biết, nâng cao trình độ học vấn, chuyên
môn, nghiệp vụ để cải thiện chất lượng cuộc sống, tìm việc làm và thích nghi
với đời sống xã hội.
Nhà nước có chính sách phát triển Giáo dục Thường xuyên, thực hiện
Giáo dục cho mọi người, xây dựng xã hội học tập” [ 25, tr.67 ].
Do nhu cầu học tập của người học ngày càng cao nên Giáo dục Thường
xuyên sẽ đáp ứng yêu cầu học tập của mọi người. Đó là học tập suốt đời, học
để nâng cao chất lượng cuộc sống hiện tại, học để chuẩn bị cho tương lai tốt
đẹp. Chỉ có GDTX mới đáp ứng những nhu cầu và nguyện vọng đó.
Theo đó các chức năng của GDTX là:
+ Chức năng của GDTX: Là thay thế, bổ sung, hoàn thiện kiến thức cho
người học.
- Chức năng thay thế: GDTX đem đến cơ hội cho mọi người vì những lý
do nào đó chưa có điều kiện theo học hệ chính qui một cách hoàn chỉnh. GDTX
giúp họ được học tập và đạt trình độ học vấn hoàn chỉnh. GDTX có chức năng
thay thế, tiếp nối, bổ sung và hoàn thiện kiến thức cho Giáo dục chính quy.
- Chức năng nối tiếp: GDTX giúp những người vì một lý do nào đó phải
bỏ học, hoặc chưa có điều kiện học ở các nhà trường chính quy, vừa làm, vừa
học, học liên tục, học suốt đời nhằm hoàn thiện nhân cách, mở rộng hiểu biết,
nâng cao trình độ học vấn chuyên môn nghiệp vụ, để cải thiện chất lượng cuộc
sống, tìm việc làm, thích nghi với đời sống xã hội. Ngoài ra chức năng nối tiếp
còn được hiểu là tiếp tục học tập để bổ sung kiến thức đáp ứng các yêu cầu của
công việc.
- Chức năng hoàn thiện: GDTX cung cấp các chuyên đề phù hợp với
sở thích và nguyện vọng của cá nhân, giúp người học hoàn thiện nhân cách
của mình.
12


Từ những nội dung ở trên, GDTX được hiểu: là hệ thức Giáo dục linh

một tổ chức hoạt động giáo dục có nội dung hoc, hình thức học mà mình hài
lòng nhất giúp mình thêm những hiểu biết cần thiết để hòa nhập với cộng đồng
vươn tới nhu cầu hạnh phúc”.
Ở Việt Nam Trung tâm GDTX được hiểu là tổ chức căn bản của hệ
thống GDTX, vai trò của Trung tâm GDTX trong hệ thống GDTX tương tự
như vai trò của nhà trường trong hệ thống Giáo dục chính quy truyền thống.
Trung tâm GDTX vừa là nơi trực tiếp vừa là đầu mối tổ chức khác nhau
trong cộng đồng cung ứng các cơ hội học tập cho những người không có điều
kiện học tập, ở các những nhà trường chính quy.
Các Trung tâm GDTX được phân phối thành mạng lưới, mỗi Trung tâm
phục vụ cho một địa bàn dân cư.
Trung tâm GDTX là chiếc cầu nối con người với nền văn minh nhân
loại, là chiếc cầu nối giữa nhân dân lao động với các nhà trường.
Với cách hiểu như trên về Trung tâm GDTX chúng ta có thể đi sâu tìm
hiểu một số vấn đề thiết yếu sau:
* Về Chức năng
+ TTGDTX là cơ sở giáo dục không chính quy trong hệ thống GDQD
(giáo dục quốc dân)
+ Theo qui chế tổ chức và hoạt động của TTGDTX quận, huyện ban
hành theo quyết định số 01/2007/QĐ-BGDĐT ngày 02 tháng 01 năm 2007 của
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo thì trung tâm GDTX có 2 chức năng là:
- Chức năng tổ chức các hoạt động giáo dục: Tạo cơ hội nhằm thỏa mãn
nhu cầu học tập đa dạng, phong phú của mọi người, trong đó có những người
không có điều kiện tiếp tục học ở các lớp chính qui.
- Chức năng tư vấn: TTGDTX sẽ gợi ý cho các nhà quản lí giáo dục cấp
quận, huyện tổ chức một hệ thống giáo dục phù hợp với điều kiện địa phương,
đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.
14