Bộ GIáO DụC Và ĐàO TạO
Trờng đại học kinh tế quốc dân
----------------------

NGUYễN THị BíCH VƯợNG

CHT LNG THM NH TI CHNH
D N U T TRONG HOT NG CHO VAY
TI CC NGN HNG THNG MI VIT NAM
(LY THC T T NGN HNG THNG MI
C PHN CễNG THNG VIT NAM)

Hà Nội 2016


Bộ GIáO DụC Và ĐàO TạO
Trờng đại học kinh tế quốc dân
----------------------

NGUYễN THị BíCH VƯợNG

CHT LNG THM NH TI CHNH
D N U T TRONG HOT NG CHO VAY
TI CC NGN HNG THNG MI VIT NAM
(LY THC T T NGN HNG THNG MI
C PHN CễNG THNG VIT NAM)

Chuyên ngành:
ngành Ti chớnh - Ngõn hng
Mã số: 62340201


Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam đã hỗ trợ, giúp đỡ tác giả trong việc thu
thập các dữ liệu, thông tin phục vụ cho Luận án .
Cuối cùng, Tác giả xin được gửi lòng tri ân sâu sắc tới gia đình, bạn bè, đồng
nghiệp đã luôn quan tâm, động viên và khích lệ cho Tác giả có thêm động lực phấn
đấu để hoàn thành Luận án này.
Xin trân trọng cảm ơn!


iii

MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN ................................................................................................... ii
MỤC LỤC ....................................................................................................... iii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.............................................................. vi
DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ............................................................... vii
PHẦN MỞ ĐẦU ............................................................................................... 1
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ CHẤT LƯỢNG THẨM ĐỊNH TÀI
CHÍNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ TRONG HOẠT ĐỘNG ...................................... 10
CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ......................................... 10
1.1. Nghiên cứu về dự án đầu tư ............................................................................ 10
1.1.1. Khái niệm dự án đầu tư .................................................................................... 10
1.1.2. Phân loại dự án đầu tư...................................................................................... 10
1.2. Cho vay theo dự án đầu tư của Ngân hàng thương mại ................................. 11
1.2.1. Hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại ............................................. 11
1.2.2. Cho vay theo dự án đầu tư của Ngân hàng thương mại .................................. 11
1.3. Thẩm định tài chính dự án đầu tư trong hoạt động cho vay của các Ngân
hàng thương mại ...................................................................................................... 13
1.3.1. Thẩm định dự án đầu tư ................................................................................... 13
1.3.2. Thẩm định tài chính dự án đầu tư trong hoạt động cho vay của Ngân hàng
thương mại ................................................................................................................ 24

2.2.5.Thẩm định dự án cụ thể tại Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt
Nam ......................................................................................................................... 81

CHƯƠNG 3. ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA CÁC NHÂN TỐ TỚI ........... 86
CHÂT LƯỢNG THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ .................. 86
TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM......................... 86
3.1. Mô hình nghiên cứu và các giả thuyết ............................................................. 86
3.2. Quy trình nghiên cứu ....................................................................................... 87
3.2.1. Nghiên cứu thử nghiệm.................................................................................... 87
3.2.2. Phân tích kết quả nghiên cứu chính thức .......................................................... 91
3.3. Đánh giá chất lượng thẩm định tài chính dự án trong hoạt động cho vay
của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam ................................................... 112
3.3.1. Những kết quả đạt được ................................................................................. 112
3.3.2. Hạn chế và nguyên nhân ................................................................................ 116

CHƯƠNG 4. GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG THẨM ĐỊNH
TÀI CHÍNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI . 128
NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƯƠNG VIỆT
NAM .............................................................................................................. 128
4.1. Định hướng hoạt động của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam ...... 128
4.1.1. Định hướng phát triển của Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt
Nam đến năm 2020.................................................................................................. 128
4.1.2. Định hướng về hoạt động cho vay theo dự án đầu tư của Ngân hàng thương


v
mại cổ phần Công thương Việt Nam đến năm 2020. ................................................ 129
4.2. Giải pháp nâng cao chất lượng thẩm định tài chính dự án đầu tư trong
hoạt động cho vay của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam .................... 130
4.2.1. Giải pháp về Cán bộ thẩm định ..................................................................... 131

BHXH
BIDV
DAĐT
DNVVN

Bảo hiểm xã hội
Ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam
Dự án đầu tư
Doanh nghiệp vừa và nhỏ

ĐSVN
GTCG
IRR

Đường sắt Việt Nam
Giay tờ có giá
Tỷ suất hoàn vốn nội bộ (Internal Rate of Return)

NH
NHĐT&PT
NHNN
NHTM

Ngân hàng
Ngân hàng đầu tư và phát triền
Ngân hàng Nhà nước
Ngân hàng thương mại

NPV
NSNN

Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương VN
Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương VN
Chi phí vốn bình quân

WB
XDCB
XNK

Ngân hàng thế giới (World Bank)
Xây dựng cơ bản
Xuất nhập khẩu


vii

DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ
BẢNG BIỂU
Bảng 1.1: Tóm tắt quy trình thẩm định dự án tư ........................................................... 19
Bảng 2.1. Các chỉ số tài chính cơ bản ....................................................................... 63
Bảng 2.2. Tỷ lệ dự án triển khai thành công giai đoạn 2010 – 2014 .................................... 74
Bảng 2.3. Tỷ lệ số dự án phải điều chỉnh lại các chỉ tiêu giai đoạn 2010 – 2014 ..................... 75
Bảng 2.4. Tỷ lệ nợ quá hạn giai đoạn 2010 – 2014 ........................................................ 75
Bảng 2.5. Tỷ suất lợi nhuận giai đoạn 2010 – 2014 ....................................................... 76
Bảng 3.1 Kết quả đánh giá độ tin cậy của dữ liệu ......................................................... 93
Bảng 3.2 Kết quả phân tích nhân tố cho nhóm biến độc lập ............................................. 96
Bảng 3.3 Kết quả phân tích nhân tố cho biến phụ thuộc.................................................. 97
Bảng 3.4 Kết quả phân tích đánh giá về chất lượng cán bộ thẩm định ................................. 98
Bảng 3.5 Kết quả phân tích đánh giá về nguồn thông tin dự án ......................................... 99
Bảng 3.6. Kết quả phân tích đánh giá về tổ chức công tác thẩm định ................................ 100
Bảng 3.7 Kết quả phân tích đánh giá về quy trình thẩm định .......................................... 100


SƠ ĐỒ
Sơ đồ 1.1: Quy trình tổng quát thẩm định dự án đầu tư vay vốn ........................... 20
Sơ đồ 1.2: Quy trình thẩm định dự án tại các Ngân hàng thương mại ................... 22
Sơ đồ 2.1. Mô hình quản trị của Vietinbank ........................................................... 52
Sơ đồ 2.2. Quy trình thẩm định tài chính dự án đầu tư tại Ngân hàng .................... 66
Sơ đồ 3.1 Mô hình nghiên cứu ............................................................................... 86


1

PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong thời gian qua cũng như hiện nay hoạt động thẩm định dự án đầu tư nói
chung và thẩm dịnh tài chính dự án đầu tư trong hoạt động cho vay của các Ngân
hàng thương mại Việt Nam nói riêng đang nổi lên trở thành một chủ đề thời sự
nóng hổi, thu hút sự quan tâm lớn của các nhà khoa học, các cơ quan nghiên cứu, kể
cả các nhà hoạch định chính sách, nhà quản lý và chủ các doanh nghiệp, trên diễn
đàn Quốc hội, các hội thảo khoa học, trên các phương tiện thông tin đại chúng.
Trong lĩnh vực đầu tư nước ngoài, hàng loạt dự án đầu tư mặc dù đã được
cấp giấy phép, nhưng lại để thời gian dài chưa triển khai được phải gia hạn giấy
phép, phải điều chỉnh thu hẹp quy mô dự án hay là dự án triển khai còn dở dang
chưa hoàn tất theo đúng kế hoạch. Nguyên nhân hàng đầu của tình trạng đó là năng
lực tài chính của nhà đầu tư không đảm bảo, các Ngân hàng tài trợ vốn không thực
hiện đúng quy định của thẩm định dự án hay không thu xếp được vốn. Tình trạng đó
không những làm thất thoát vốn cho các Ngân hàng mà còn gây lãng phí lớn cho
nền kinh tế.
Trong lĩnh vực đầu tư của doanh nghiệp trong nước cũng xảy ra tình trạng
tương tự. Hàng loạt dự án của các nhà đầu tư trong nước đăng ký đầu tư vào đảo
Phú Quốc, thủ đô Hà Nội…, ở nhiều địa phương khác cũng bị rút giấy phép, thay

tài chính dự án đầu tư vay vốn của các NHTM? ” và “Những nhân tố nào ảnh hưởng
đến chất lượng thẩm định tài chính dự án vay vốn của NHTM?”

2.2. Về mặt thực tiễn
- Trả lời câu hỏi vai trò thẩm định tài chính dự án đối với tình trạng chất
lượng tín dụng thời gian qua tại các NHTM Việt Nam nói chung và tại Ngân hàng
TMCP Công thương Việt Nam nói riêng như thế nào? Nguyên nhân thuộc về chất
lượng cán bộ, thuộc về quy trình thẩm định, thuộc về tổ chức thẩm định hay thuộc
về nguyên nhân nào khác?
- Trách nhiệm thẩm định tài chính dự án của cơ quan chủ quản, cơ quan phê
duyệt dự án, chủ dự án với trách nhiệm của NHTM là người cho vay như thế nào?

3. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu chính của luận án là chất lượng thẩm định về mặt tài
chính các dự án đầu tư trong hoạt động cho vay của các NHTM bị chi phối bởi các
nhân tố như: năng lực của đội ngũ cán bộ thẩm định, thông tin phục vụ cho việc
thẩm định, chi phí và thời gian thẩm định, quy trình và phương pháp thẩm định,
phương tiện thẩm định

4. Phạm vi nghiên cứu
*Về thời gian:
- Số liệu sơ cấp: được thu thập vào 2 năm 2013 và 2014 thông qua các phiếu
điều tra được gửi đến từng chi nhánh Ngân hàng.
- Số liệu thứ cấp: được thu thập cho giai đoạn từ 2000 – 2014 đối với những
dự án đã hết thời hạn vay.


3
*Về không gian:
- Vì Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam là NHTM Nhà

quốc. Dự kiến sẽ khảo sát dựa trên hơn 50 dự án đầu tư mà Ngân hàng TMCP Công
thương đã thẩm định xong, duyệt cho vay và đã hết thời hạn cho vay (Tác giả chỉ
thu thập tên của dự án và một số dữ liệu phù hợp với thang đo của biến độc lập)


4
- (3) Năm 2014 thực hiện nghiên cứu định lượng có sử dụng phần mềm
SPSS 20.0 nhằm phân tích dữ liệu thứ cấp và sơ cấp đã thu thập, khảo sát cũng như
ước lượng và kiểm định mô hình đánh giá sự ảnh hưởng của các nhân tố đến chất
lượng thẩm định tài chính dự án đầu tư tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt
Nam qua đó càng thấy rõ được thực trạng chất lượng thẩm định tài chính dự án đầu
tư tại Ngân hàng..
6. Tổng quan tình hình nghiên cứu trong ngoài nước và khoảng trống nghiên cứu

6.1. Những nghiên cứu nước ngoài:
Thẩm định tài chính dự án vay vốn của các NHTM theo các nghiên cứu ở
nước ngoài tập trung nhiều vào phân tích đánh giá dự án vay vốn:
- CurrySteve & John Weiss trong: “Project Analysis in Developing Countries
- Phân tích dự án trong các nước đang phát triển” (2000) London & Newyork , St
Martin xem xét kỹ thuật phân tích chi phí và lợi ích của dự án đầy đủ hơn đứng trên
cả góc độ tiếp cận về lý thuyết và thực tiễn của các nước đang phát triển, chủ yếu là
ở châu Mỹ La Tinh và các nước Đông Âu trước đây, chưa có tính đặc thù cho các
nước khu vực châu Á [63].
- Little Ian M.D & James A.Mirrlees trong “Introduction of Project Analysis
in Developing Countries - Hướng dẫn phân tích dự án trong các nước đang phát
triển” OECD (1968). Nhóm tác giả đề cập đến phân tích dự án, vấn đề giá ảo được
sử dụng trong đánh giá tất cả các hàng hoá và dịch vụ.. Quan điểm của các tác giả là
đánh giá dự án bằng phân tích chi phí và lợi ích, là sự ước lượng và so sánh các ảnh
hưởng lợi ích của đầu tư với các chi phí của nó. Hai tác giả chưa đi sâu vào thẩm
định tài chính của dự án đầu tư [69].

Investment – Valuation and Management: Quản lý và đánh giá các nền tảng của
đầu tư”. Nhà xuất bản Mc Graw Hill London. Tác giả phân tích các khía cạnh tài
chính của dự án đầu tư, đặc biệt tính toán chu kỳ của dự án, chu kỳ thu hồi vốn của
dự án, xác định hiệu quả của dự án trong môi trường biến động. Tuy nhiên công
trình nghiên cứu này thiên về mặt lý thuyết, không đưa ra được các ví dụ, khả năng
áp dụng tại các nền kinh tế mới nổi, các nền kinh tế đang trong quá trình chuyển đổi
[62].
- Kendar N.kohli (1993) “Economic Analysis of Invesment Project: phân tích
kinh tế dự án đầu tư” Oxford University. Tác giả tập trung phân tích khía cạnh tài
chính, đặc biệt phân tích các yếu tố kinh tế vĩ mô ảnh hưởng đến tài chính dự án
như: lạm phát, tỷ giá, giá dầu thô, giá các nguyên liệu chính chi phí cho dự án, giá
nhân công và những rủi ro khác về tài chính của dự án, như: rủi ro chính trị, rủi ro
thiên tai, rủi ro thị trường,....Tác giả chưa làm rõ việc thẩm định tài chính của các tổ
chức trung gian tài chính, nhất là các NHTM [68].
- Don Dayananda, Richard Irons, Steve Harrision, John Herbohn, Patrick
Rowland (2002) “Financial Appraisal of Investment Project : Thẩm định tài chính
dự án đầu tư” Cambridge University. Nhóm tác giả đã sử dụng phương pháp định


6
tính (phân tích kịch bản – Scenario Analysis và phương pháp Delphi) và định lượng
(phương pháp hồi quy đơn & hồi quy bội – Simple&Multiple Regression) và mô
hình OLS để phân tích dòng tiền của dự án đối với vốn Ngân sách chứ lại không tập
trung vào việc thẩm định tài chính dự án của các NHTM [64].
- R.Ganesh, Sr.Faculty, Hyd (2011) “Financial Appraisal Techniques: Kỹ
thuật thẩm định tài chính dự án”. Nhóm tác giả chỉ tập trung vào kỹ thuật phân tích
tài chính dự án của Ngân hàng Nhà nước Ấn Độ thông qua các chỉ tiêu NPV (Net
Present Value), PI (Profitbility Index), DPP (Discounted Payback Period), NPW
(Net Present Worth), BCR (Benefit Cost Ratio) [72].
- Bên cạnh đó, Warsaw (2009) “Economic and Financial analysis

nhằm đổi mới công tác lập và thẩm định dự án đầu tư trong ngành công nghiệp đồ
uống của Việt nam”. Luận án tiến sỹ kinh tế, bảo vệ tại Đại học Kinh tế quốc dân
năm 2003. Công trình xem xét công tác thẩm định dự án ở tầm vĩ mô trong ngành
công nghiệp chế biến. Về mặt thực tiễn, đây là lĩnh vực hẹp, về mặt lý thuyết tác giả
chưa đi sâu vào thẩm định về mặt tài chính của dự án đầu tư [41].
- Lưu Thị Hương trong cuốn giáo trình: “Thẩm định tài chính dự án” xuất
bản năm 2004 tập trung vào nội dung thẩm định tài chính dự án đầu tư như dự toán
vốn đầu tư, phân tích rủi ro của dự án, các chỉ tiêu thẩm định tài chính. Công trình
này thiên về giới thiệu lý thuyết thẩm định tài chính dự án đầu tư [21].
- Vũ Công Tuấn với cuốn sách tham khảo“ Thẩm định dự án đầu tư”, do Nhà
xuất bản Thống kê phát hành năm 1998 và “Thẩm định dự án đầu tư” do NXB
thành phố Hồ Chí Minh phát hành năm 2002 đều tập trung nhiều vào kỹ thuật phân
tích, đánh giá dự án đầu tư và các văn bản pháp luật có liên quan. Các văn bản này
đến nay hầu hết đã lạc hậu [56], [57].
- Luận án tiến sĩ kinh tế “Hoàn thiện công tác thẩm định dự án đầu tư thuộc
các Tổng công ty xây dựng trong điều kiện phân cấp quản lý đầu tư hiện nay”. Tác
giả Trần Thị Mai Hương xem xét công tác thẩm định dự án ở tầm vĩ mô trong
ngành xây dựng trên cả 5 phương diện kinh tế, tài chính, thị trường, khoa học công
nghệ và pháp lý chứ không tập trung đi sâu vào thẩm định mặt tài chính của dự án,
và đây không phải là thẩm định của Ngân hàng [55].
- Luận án tiến sĩ kinh tế “Hiệu quả dự án đầu tư bằng vốn Ngân sách Nhà
nước trên địa bàn tỉnh Bắc Giang”. Tác giả Lê Thế Sáu đã sử dụng mô hình kinh tế
lượng để đánh giá tác động của các dự án đầu tư đến tăng trưởng kinh tế và công
bằng xã hội chứ không nghiên cứu về khía cạnh thẩm định tài chính dự án của Ngân
hàng [22].
- Luận án tiến sĩ kinh tế “Thẩm định dự án đầu tư vay vốn tại Ngân hàng
ngoại thương Lào”. Tác giả Diengkham SENGKEOMYSAY mặc dù cũng đã nghiên
cứu các nhân tố tác động đến chất lượng công tác thẩm định dự án đầu tư ở NHTM
để giảm nợ tồn đọng và chỉ ra ba nhân tố đó là: (1) Nhân tố thuộc về NHTM: Người
lãnh đạo, đội ngũ cán bộ thẩm định, quy trình, nội dung và phương pháp thẩm định,

tầm vi mô, trong đó Ngân hàng với vai trò là người cho vay. Việc xem xét này
không chỉ dừng lại ở việc phân tích, đánh giá dự án mà còn đề cập đến các khía
cạnh khác của công tác thẩm định tài chính dự án vay vốn của các NHTM như quy
trình thẩm định, nội dung thẩm định, phương pháp thẩm định.

7. Những đóng góp mới của luận án
Trên cơ sở kế thừa nền tảng lý luận và thực tiễn của nhiều nghiên cứu từ
trước về chất lượng thẩm định tài chính dự án đầu tư trong hoạt động cho vay của
các NHTM, luận án có một số đóng góp mới khác biệt với các nghiên cứu trước đây:
(1)Hệ thống hóa và làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về công tác thẩm định tài
chính dự án đầu tư tại các NHTM nói chung và tại Ngân hàng TMCP Công thương


9
Việt Nam nói riêng.
(2)Trên cơ sở nguồn số liệu thứ cấp là 50 dự án đầu tư mà Ngân hàng TMCP
Công thương Việt Nam đã thẩm định xong, xét duyệt cho vay và hết thời hạn vay từ
2000 – 2014 tác giả đã tiến hành một cuộc điều tra phỏng vấn tập trung vào 2 đối
tượng là hơn 50 cán bộ lãnh đạo tại các chi nhánh Ngân hàng trong toàn hệ thống và
hơn 200 cán bộ trực tiếp thẩm định các dự án đó tại các chi nhánh và hội sở chính
của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam để thấy được thực trạng công tác
thẩm định tài chính dự án đầu tư tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam.
(3) Lượng hóa mức độ ảnh hưởng của các nhân tố tới chất lượng thẩm định tài
chính dự án đầu tư trong hoạt động cho vay của Ngân hàng TMCP Công thương
Việt Nam. Từ đó đề xuất các giải pháp hướng tới các nhân tố để phù hợp với mức
độ tác động của từng nhân tố đó.
(4)Tác giả đã sử dụng tối đa nguồn số liệu thứ cấp thông qua phân tích một dự
án đầu tư điển hình gần đây mà Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam đã thẩm
định và xét duyệt cho vay để đánh giá được thực trạng công tác thẩm định tài chính
dự án đầu tư tại Ngân hàng trong giai đoạn 2000 – 2014. Từ đó, đưa ra một số giải

gian dài [52].
- Trên góc độ kế hoạch hóa: Dự án đầu tư là một công cụ thể hiện kế hoạch
chi tiết, của một công việc đầu tư sản xuất kinh doanh, phát triển kinh tế xã hội, là
tiền đề để ra các quyết định đầu tư và tài trợ vốn. Như vậy, nếu xét theo góc độ này
thì dự án đầu tư là một hoạt động kinh tế riêng biệt nhỏ nhất trong công tác kế
hoạch hóa nền kinh tế nói chung (một đơn vị sản xuất kinh doanh cùng một thời kỳ
có thể thực hiện nhiều dự án) [14].
- Trong “Quy chế đầu tư và xây dựng” (2002) : Dự án đầu tư là một tập hợp
những đề xuất có liên quan đến việc bỏ vốn để tạo mới, mở rộng hoặc cải tạo những
cơ sở vật chất nhất định nhằm đạt được sự tăng trưởng hoặc nâng cao chất lượng
sản phẩm, dịch vụ trong khoảng thời gian xác định [1].

1.1.2. Phân loại dự án đầu tư
Các dự án đầu tư thường rất đa dạng về cấp độ, quy mô, loại hình và thời hạn
và được phân loại theo nhiều tiêu thức với các quan điểm khác nhau:
- Theo hình thức đầu tư [43], [44]: gồm 3 loại là: (i) dự án đầu tư có công
trình xây dựng, (ii) dự án đầu tư không có công trình xây dựng là những dự án quy
hoạch, chuyển giao công nghệ, (iii) dự án hỗn hợp gồm cả đầu tư và xây dựng, loại
này hiện nay là phổ biến đối với hầu hết các dự án đầu tư.
- Theo quy mô đầu tư [42]: gồm 2 loại là: dự án đầu tư theo chiều rộng đòi
hỏi lượng vốn đầu tư lớn, thời gian dài, độ rủi ro cao. Dự án đầu tư theo chiều sâu
thì lượng vốn bỏ ra ít hơn, thời gian không dài, độ rủi ro thấp hơn.


11
- Theo lĩnh vực hoạt động [42], [21]: có thể phân thành dự án đầu tư phát
triển sản xuất kinh doanh, dự án đầu tư phát triển khoa học công nghệ, dự án phát
triển cơ sở hạ tầng....
- Theo thời gian thực hiện [42], [21]: dự án đầu tư ngắn hạn (dưới 1 năm), dự
án trung hạn (1 – 3 năm), dự án dài hạn (3 năm trở lên).

dụng của NHTM hay nói cách khác đó chính là khoản tiền mà NHTM cho các


12
doanh nghiệp hay các chủ đầu tư vay theo những điều khoản mà hai bên đã thỏa
thuận nhằm thực hiện một dự án đầu tư nào đó của chủ đầu tư.
Trên thế giới, hoạt động cho vay theo dự án đầu tư đã trở thành một hoạt
động tín dụng cơ bản của hầu hết các NHTM. Với khả năng và uy tín trong lĩnh vực
kinh doanh tiền tệ của mình các NHTM có thể thực hiện cho vay đơn lẻ nhưng cũng
có thể cho vay theo hình thức đồng tài trợ đối với những khoản vay lớn nhằm phân
tán rủi ro. Nhưng dù dưới hình thức nào đi chăng nữa thì một công việc quan trọng
không thể thiếu trước khi thực hiện cho vay là việc thẩm định dự án đầu tư .

1.2.2.2. Quy trình cho vay theo dự án đầu tư của các Ngân hàng thương mại
Việc cho vay theo dự án đầu tư của các NHTM điển hình gồm 3 giai đoạn:
thẩm định dự án, giải ngân và cuối cùng là thu nợ.
a. Thẩm định dự án đầu tư
Sau khi nhận hồ sơ đề nghị cấp tín dụng do khách hàng gửi đến, NHTM phải
thực hiện thẩm định dự án trên các mặt như: kinh tế, thị trường, cơ sở pháp lý, khoa
học công nghệ đặc biệt là phải thẩm định về mặt tài chính của dự án để xem xét tính
khả thi của dự án. Nếu dự án không khả thi, NHTM sẽ trả lời khách hàng bằng văn
bản trong đó có nêu rõ lý do từ chối cấp tín dụng. Còn nếu dự án có tính khả thi thì
NHTM sẽ nhận hồ sơ và tiến hành ký kết hợp đồng cho vay.
b. Thực hiện cho vay
Sau khi ký kết hợp đồng và công bố khoản đầu tư thì NHTM phải chuẩn bị
sẵn sàng các khoản vốn để giải ngân theo đúng tiến độ đã thỏa thuận trong hợp
đồng. Và trong quá trình thực hiện đầu tư, NHTM phải luôn giám sát việc triển khai
dự án của chủ đầu tư để có biện pháp xử lý kịp thời khi xảy ra điều bất trắc.
c. Thu nợ
Trước khi đến hạn thanh toán 10 ngày, NHTM phải thông báo bằng văn bản

phân tích, đánh giá dự án đầu tư trên các nội dung cơ bản nhằm giúp cho việc ra
quyết định đầu tư [5 ÷ 8]. Như thế, thẩm định dự án đầu tư được xem như là một
công cụ quản lý để góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư. Người có thẩm quyền quyết
định đầu tư sẽ ra quyết định trên cơ sở kết quả thẩm định. Do vậy mà công tác thẩm
định dự án đầu tư có vai trò quan trọng trong quy trình lập, thẩm định và phê duyệt
dự án.
Trên góc độ kỹ thuật, thẩm định dự án đầu tư được xem là một trong những
kỹ thuật phân tích dự án. Trong cuốn “Thẩm định dự án đầu tư” (2002) tác giả Vũ
Công Tuấn cho rằng “Thẩm định dự án đầu tư là hoạt động chuẩn bị dự án được
thực hiện bằng kỹ thật phân tích dự án đã được thiết lập để ra quyết định thỏa mãn
các quy định về thẩm định của Nhà nước” [57, tr59]. Theo ông, thẩm định dự án
đầu tư là một trong những kỹ thuật để phân tích, đánh giá dự án. Quan niệm này của
ông cũng đồng nghĩa với quan niệm của một số nhà lãnh đạo Ngân hàng và các tác
giả khác trên thế giới.
Tóm lại, từ những phân tích trên đây, tác giả cho rằng khái niệm về thẩm
định dự án đầu tư cần được xây dựng và hiểu thống nhất trên cơ sở khoa học. Với


14
tinh thần đó, tác giả đã mạnh dạn xây dựng khái niệm về thẩm định dự án đầu tư
trong hoạt động cho vay của NHTM: “Thẩm định dự án đầu tư vay vốn NHTM là
quá trình NHTM xem xét, phân tích, đánh giá dự án một cách khách quan, khoa
học và toàn diện trên các nội dung từ đó lựa chọn dự án đưa ra quyết định đầu
tư tối ưu nhất”

1.3.1.2. Nội dung của thẩm định dự án đầu tư trong hoạt động cho vay của
Ngân hàng thương mại [1 – 4], [14]
Thẩm định DAĐT đối với các dự án vay vốn của ngân hàng phải tuân theo
các quy định trong các văn bản quản lý của ngân hàng theo từng giai đoạn.
Song nhìn chung các nội dung thẩm định đều gắn chặt với việc xác định tính khả thi

quan về thị trường nói chung và thị trường của dự án nói riêng thông qua việc:
- Thẩm định tình hình cung cầu thị trường hiện tại về sản phẩm của dự án dựa
trên các số liệu thống kê sau: Số lượng sản phẩm do các doanh nghiệp trong nước
sản xuất và cung ứng cho thị trường, khối lượng sản phẩm đó nhập khẩu hàng năm,
mức tồn kho cuối năm của sản phẩm, giá cả sản phẩm.
- Xác định loại thị trường và loại sản phẩm của dự án
- Phân đoạn thị trường và xác định thị trường mục tiêu
- Xác định sản phẩm của dự án
- Dự báo cung cầu thị trường về sản phẩm của D A trong tương lai
- Nghiên cứu vấn đề tiếp thị sản phẩm của dự án
- Nghiên cứu khả năng cạnh tranh và chiếm lĩnh thị trường của dự án
Thẩm định về kỹ thuật công nghệ của dự án

- Xem xét kỹ những phần liên quan đến nhập khẩu như công nghệ thiết
bị vật tư, kể cả nhân lực. Những yếu tố nhập khẩu do lượng thông tin không
đầy đủ hoặc thiếu kinh nghiệm các nhà soạn thảo thường dễ bị sơ hở, nhất là
giá cả.

- Phân tích địa điểm xây dựng: Trong phân tích địa điểm xây dựng, cán bộ
thẩm định cần xem xét đánh giá địa điểm có thuận lợi về mặt giao thông hay
không, có gần các nguồn cung cấp nguyên vật liệu, nước và thị trường tiêu thụ
thay không, có nằm trong quy hoạch hay không ? Cơ sở vật chất, hạ tầng hiện có
của địa điểm đầu tư thế nào ? Đánh giá so sánh về chi phí đầu tư so với các dự
án tương tự ở địa điểm khác. Địa điểm đầu tư có ảnh hưởng lớn đến vốn đầu
tư của dự án cũng như ảnh hưởng đến giá thành, sức cạnh tranh của sản phẩm.

- Tính phù hợp của công nghệ, thiết bị đối với dự án, đối với điều kiện nước
đầu tư (trình độ, khí hậu,...), khả năng phát triển trong tương lai, tỷ lệ phụ tùng
thay thế, điều kiện vận hành, bảo trì.