ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

LÊ PHƢƠNG DUNG

NGHIÊN CỨU CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC
VỀ DU LỊCH CỦA TỈNH BẮC NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ DU LỊCH

Hà Nội, 2015

1


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

LÊ PHƢƠNG DUNG

NGHIÊN CỨU CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC
VỀ DU LỊCH CỦA TỈNH BẮC NINH

Chuyên ngành: Du lịch
(Chương trình đào tạo thí điểm)

LUẬN VĂN THẠC SĨ DU LỊCH

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. TRỊNH XUÂN DŨNG
(GVHD ký tên)


1.3.2 Mô hình tổ chức quản lý nhà nước về du lịch của một số nước trong
khu vực và trên thế giới.................................................................................. 24
Tiểu kết chƣơng 1 ............................................................................................ 26
CHƢƠNG 2 : THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ DU
LỊCH TẠI TỈNH BẮC NINH ........................................................................... 27
3


2.1

Khái quát chung về tỉnh Bắc Ninh ....................................................... 27

2.1.1 Dân số và sự phân bổ dân cư .............................................................. 28
2.1.2 Tình hình kinh tế - xã hội tỉnh Bắc Ninh ............................................... 29
2.1.3 Hạ tầng kỹ thuật phục vụ du lịch .......................................................... 36
2.1.4. Tài nguyên du lịch của tỉnh Bắc Ninh ................................................. 40
2.1.5 Kết quả hoạt động du lịch .................................................................... 43
2.2 Thực trạng quản lý nhà nƣớc về du lịch tại Bắc Ninh ......................... 50
2.2.1 Thực trạng hệ thống các cơ quan quản lý về du lịch của tỉnh Bắc Ninh
........................................................................................................................ 50
2.2.2 Nội dung công tác quản lý nhà nước về du lịch tại tỉnh Bắc Ninh ...... 52
2.3 Đánh giá chung công tác QLNN về du lịch tại tỉnh Bắc Ninh .............. 65
2.3.1 Ưu điểm ................................................................................................. 65
2.3.2 Nhược điểm ........................................................................................... 66
2.3.3 Nguyên nhân ......................................................................................... 67
Tiể u kế t chƣơng 2 ............................................................................................ 69
CHƢƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN
LÝ NHÀ NƢỚC VỀ DU LICH TẠI TỈNH BẮC NINH ................................ 70
3.1 Định hƣớng phát triển du lịch tỉnh Bắc Ninh ........................................ 70
3.2 Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý về du lịch...... 72

VIẾT ĐẦY ĐỦ

1

CHXHCN

Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

2

CSLT

C¬ së l-u tró

3

NNL

Nguån nh©n lùc

4

QLNN

Quản lý nhà nƣớc

5

THCS



STT

bảng/biểu/hình
ảnh/sơ đồ

Nội dung

1

Bảng 2.1

Hiện trạng cơ sở lƣu trú của Bắc Ninh (Giai đoạn 2009 2013)

2

Bảng 2.2

Sự phân bố các cơ sở lƣu trú ở Bắc Ninh (đến
31/12/2013)

3

Bảng 2.3

Phân bố di tích đƣợc công nhận cấp quốc gia và địa
phƣơng trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

4


Bảng 2.8

9

Biểu đồ 2.1

Lƣợng khách du lịch đến Bắc Ninh giai đoạn 2004 -2013

10

Biểu đồ 2.2

Trình độ chuyên môn của công chức ngành Du lịch

11

Biểu đồ 2.3

Cơ cấu công chức theo giới tính

12

Biểu đồ 2.4

Cơ cấu công chức đƣợc đào tạo chuyên ngành Du lịch

13

Biểu đồ 2.5


18

Sơ đồ 1.1

Sơ đồ tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp
tỉnh theo Nghị định 13/2008/NĐ-CP

19

Sơ đồ 2.1

Sơ đồ cơ cấu tổ chức Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch
tỉnh Bắc Ninh

8


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài :
Bắc Ninh là “cái nôi” hình thành và phát triển lịch sử, văn hóa của dân tộc
Việt Nam, quê hƣơng của đình, chùa, lễ hội, làng nghề và những làn điệu dân ca
say đắm lòng ngƣời. Với bề dày lịch sử, văn hóa đã tạo cho Bắc Ninh tiềm năng
to lớn phát triển du lịch văn hóa mà không phải địa phƣơng nào cũng có đƣợc.
Tỉnh Bắc Ninh luôn xác định ngành du lịch là ngành kinh tế động lực của tỉnh và
thực tiễn trong những năm qua ngành du lịch tỉnh Bắc Ninh đạt đƣợc nhịp độ
tăng trƣởng khá, góp phần làm cho tỉ trọng ngành dịch vụ trong cơ cấu kinh tế
của tỉnh ngày càng tăng và xu hƣớng chuyển dịch cơ cấu của tỉnh ngày càng rõ
nét. Song cũng nhƣ các ngành kinh tế khác, ngành du lịch Bắc Ninh vẫn là một
ngành chậm phát triển, chƣa thực sự khai thác tiềm năng lợi thế vốn có của địa
phƣơng; bởi một mặt chƣa đủ điều kiện để khai thác, mặt khác quan trọng hơn là

- Về không gian: Toàn bộ các hoạt động QLNN về du lịch trên địa bàn tỉnh
Bắc Ninh.
- Về thời gian: Đánh giá thực trạng QLNN đối với ngành du lịch tỉnh Bắc
Ninh giai đoạn 2009 – 2013, đề xuất các giải pháp liên quan giai đoạn
2015 – 2020.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Thu thập, tổng quan các tài liệu lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nƣớc,
quản lý nhà nƣớc về du lịch.
- Khảo sát thực trạng công tác quản lý nhà nƣớc về du lịch tại tỉnh Bắc Ninh
giai đoạn 2009 – 2013
- Phân tích đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nƣớc về du lịch tại tỉnh
Bắc Ninh giai đoạn 2009 – 2013.
- Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nƣớc
về du lịch tại tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2015 – 2020.

10


5. Phƣơng pháp nghiên cứu.
- Phƣơng pháp Thu thập, tổng hợp và phân tích các tài liệu quản lý nhà
nƣớc và quản lý nhà nƣớc về du lịch.
- Phƣơng pháp khảo sát thực địa: Là một trong những phƣơng pháp quan
trọng góp phần làm cho kết quả nghiên cứu mang tính xác thực. Việc nghiên
cứu, điều tra tổng hợp về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của tỉnh Bắc Ninh
nhằm bổ sung, chỉnh sửa, cập nhật số liệu, thông tin đã thu thập đƣợc. Trực tiếp
khảo sát các cán bộ công chức, viên chức ngành du lịch tại sở Văn hóa, Thể thao
và Du lịch tỉnh Bắc Ninh; trung tâm Xúc tiến Du lịch vàcác Phòng Văn hóa
Thông tin các huyện trên địa bàn tỉnh,một số đơn vị kinh doanh du lịch, một số
cụm,khu di tích đang khai thác hoạt động du lịch văn hóa, một số làng nghề
trong tỉnh để làm căn cứ cho việc đề xuất những giải pháp hợp lý và khả thi.

quản lý nhà nƣớc bằng pháp luật đối với hoạt động du lịch dƣới góc độ quản lý
nhà nƣớc; Công trình nghiên cứu khoa học của Tiến sĩ Trịnh Đăng Thanh (2004)
với đề tài: “Quản lý nhà nước bằng luật pháp đối với hoạt động du lịch ở Việt
Nam hiện nay” đề tài đã nghiên cứu, phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động
quản lý Nhà nƣớc bằng pháp luật và đề xuất đƣợc những phƣơng hƣớng, giải
pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhà nƣớc bằng pháp luật đối với hoạt động du lịch
ở Việt Nam; Các công trình nghiên cứu khoa học về du lịch (Luận án Tiến sĩ)
nhƣ: “Một số vấn đề về tổ chức và quản lý các hoạt động kinh doanh du lịch ở
Việt Nam” của Tiến Sĩ Trịnh Xuân Dũng (1989) ; “ Những điều kiện và giải
pháp chủ yếu để phát triển du lịch Việt Nam thành ngành kinh tế mũi nhọn” của
tác giả Vũ Đình Thụy (1997); “Điều kiện và các giải pháp chủ yếu để phát triển
du lịch Campuchia thành ngành kinh tế mũi nhọn” của Ouk Vanna ( 2004).
Hoặc các nghiên cứu về vấn đề quản lý nhà nƣớc cấp tỉnh trong đó có tỉnh
Bắc Ninh với đề tài: “Nghiên cứu phát triển du lịch văn hoá tỉnh Bắc Ninh” của
tác giả Lê Trung Thu (Luận văn Thạc sĩ Du lịch, 2009). Đề tài đã thực hiện
thống kê, đánh giá, phân tích các tài nguyên du lịch văn hoá tỉnh Bắc Ninh dựa
12


vào các tiêu chí sẵn có. Đƣa ra các thực trạng về cầu du lịch văn hoá, cung du
lịch văn hoá, các yếu tố tác động đến du lịch văn hoá từ đó phân tích, đánh giá
thực trạng của hoạt động du lịch văn hoá tỉnh Bắc Ninh. Trên cơ sở xu hƣớng
phát triển của du lịch quốc tế, khu vực, quốc gia, điều kiện cụ thể của địa
phƣơng, luận văn đã đƣa ra các giải pháp cơ bản nhằm phát triển du lịch văn hoá
tỉnh Bắc Ninh.
Nghiên cứu về đề tài phát triển du lịch tỉnh Bắc Ninh đã có một số đề tài
khoa học đƣợc công bố nhƣ “ Khai thác di sản văn hóa quan họ Bắc Ninh phục
vụ phát triển du lịch” của tác giả Lê Thị Minh Quế (Luận văn thạc sĩ Du lịch,
2009) đề tài phân tích, đánh giá thực trạng khai thác Quan họ trong hoạt động du
lịch hiện nay của Bắc Ninh, từ đó chỉ ra những tồn tại, bất cập, hạn chế cần giải

QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ DU LỊCH.
Chƣơng 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ DU
LỊCH TẠI TỈNH BẮC NINH.
Chƣơng 3: CÁC GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN
LÝ NHÀ NƢỚC VỀ DU LỊCH TẠI TỈNH BẮC NINH

14


CHƢƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIẾN TRONG CÔNG TÁC
QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ DU LỊCH
1.1. Cơ sở lý luận về quản lý nhà nƣớc
1.1.1 Khái niệm quản lý nhà nước
- Nhà nước là một tổ chức đặc biệt của quyền lực chính trị, có bộ máy chuyên
trách để cƣỡng chế và quản lý xã hội nhằm thực hiện và bảo vệ trƣớc hết lợi ích
của giai cấp thống trị trong xã hội có giai cấp đối kháng, của giai cấp công nhân
và nhân dân lao động dƣới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản trong xã hội xã hội
chủ nghĩa.
- Quản lý nhà nước là khâu rất quan trọng trong quá trình phát triển nhà nƣớc.
Là sự chỉ huy, điều hành XH của các cơ quan nhà nƣớc (lập pháp, hành pháp và
tƣ pháp) để thực thi quyền lực Nhà nƣớc, thông qua các văn bản quy phạm pháp
luật.
+ Cơ quan lập pháp: Quốc hội
+ Cơ quan hành pháp: Chính phủ, các Bộ và UBND các cấp.
+ Cơ quan tƣ pháp: Tòa án tối cao và Viện Kiểm sát nhân dân
- Quản lý hành chính nhà nước là một hình thức hoạt động của nhà nƣớc đƣợc
thực hiện trƣớc hết và chủ yếu bởi các cơ quan hành chính nhà nƣớc,có nội dung
là bảo đảm sự chấp hành luật, pháp lệnh và các nghị quyết của cơ quan quyền
lực nhà nƣớc, nhằm tổ chức và chỉ đạo thực hiện một cách trực tiếp và thƣờng
xuyên công cuộc xây dựng kinh tế, văn hoá, xã hội và hành chính – chính trị của

triển đất nƣớc trong từng giai đoạn. Bên cạnh đó Nhà nƣớc còn đề ra quy định
chức năng, nhiệm vụ cho từng cấp, cơ quan ban ngành thực hiện theo ngành, lĩnh
vực. Nếu chủ trƣơng đƣờng lối, chính sách, pháp luật của nhà nƣớc phù hợp với
thực tại khách quan của đất nƣớc và đƣợc thực hiện tốt thì hoạt động của nhà
nƣớc có thể đẩy nhanh sự phát triển kinh tế - xã hội. Ngƣợc lại, nếu chính sách,
pháp luật của nhà nƣớc không phù hợp với yêu cầu của cuộc sống hoặc không

16


đƣợc thực hiện hoặc thực hiện tồi thì sẽ làm cho xã hội trì trệ hoặc kìm hãm sự
phát triển của xã hội
Nhà nƣớc đóng vai trò sống còn trong việc thúc đẩy những thành quả phát
triển lâu dài bằng việc cung cấp cơ sở hạ tầng, bảo vệ an ninh quốc phòng và
quản lý môi trƣờng kinh tế vĩ mô ổn định.
Quản lý nhà nƣớc về du lịch

1.2

1.2.1 Khái niệm du lịch
Hoạt động du lịch đã có từ lâu trong lịch sử phát triển của loài ngƣời.
Những năm gần đây du lịch phát triển nhanh ở nhiều nƣớc trên thế giới. Đối với
nhiều quốc gia, du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng, nguồn thu ngoại tệ
lớn.
Tuy nhiên, khái niệm “Du lịch” đƣợc hiểu rất khác nhau bởi nhiều lẽ nhƣ
sau :
- Xuất phát từ ngữ nghĩa của từ “du lịch” đƣợc dùng ở mỗi nƣớc. Trong
ngôn ngữ tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Nga sử dụng các từ Tourism, Le Tourism,
Typuzm. Do đó “du lịch” có nghĩa là: Khởi hành, đi lại, chinh phục không gian.
Ở Đức sử dụng từ “Derfremdenverkehrs” có nghĩa là lạ, đi lại và mối quan hệ.

* Về luật pháp, không chỉ có Luật Du lịch trong đó QLNN về du lịch có 9 nội
dung sau :
1.

Xây dựng và tổ chức thực hiện chiến lƣợc, quy hoạch, kế hoạch và chính

sách phát triển du lịch.
2.

Xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật,

tiêu chuẩn định mức kinh tế - kỹ thuật trong hoạt động du lịch;
3.

Tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật và thông tin về du lịch;

4.

Tổ chức, quản lý hoạt động đào tạo, bồi dƣỡng nguồn nhân lực; nghiên

cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ;

18


5.

T chc iu tra, ỏnh giỏ ti nguyờn du lch xõy dng quy hoch phỏt

trin du lch, xỏc nh khu du lch, im du lch, tuyn du lch, ụ th du lch;

- Luật tố tụng hình sự
- v.v
Nhóm thứ hai: Liên quan đến việc đi lại của con ngời, bao gồm:
- Lut Xuất- Nhập cảnh
- Luật Hải quan
- Luật Hàng Không
- Luật Giao thông đng bộ
- Luật Giao thông đng biển
19


- Luật Giao thông đng thuỷ
- Các vn bn pháp quy khác
Nhóm thứ ba: Liên quan tới các vấn đề của điểm đến du lịch vim tham quan
du lch, bao gồm:
- Luật đất đai
- Luật Di sản vn hóa
- Luật Môi trng
- Luật Xây dựng
- Luật Đầu t với n-ớc ngoài
- Và các văn bản pháp quy khác
Nhóm thứ t: Liên quan đến kinh doanh các dịch vụ du lịch.
- Luật Doanh nghiệp
- Luật Thng mại
- Luật Thuế
- Lut Thng kê
- Luõ t Kờ Toan
- Lut Quảng cáo
- Các văn bản pháp quy khác
Nhóm th nm: Liên quan n công pháp quc t v t pháp quc t


Sở Tƣ pháp

Sở Kế hoạch và Đầu tƣ

Sở Tài chính

Sở Công thƣơng

Sở Giao thông vận tải

Sở Xây dựng

Sở Tài nguyên và môi trƣờng

Sở Thông tin và Truyền thông

Sở Văn hóa Thể Thao và Du
Lịch

Sở Lao động Thƣơng binh và
Xã hội

Sở Y tế

Sở Nông nghiệp và phát triển
nông thôn

Sở Giáo dục và Đào tạo


chịu trách nhiệm trƣớc Thủ tƣớng Chính phủ về hoạt động của Ban Chỉ đạo.

22


Ban Chỉ đạo làm việc theo chế độ đề cao trách nhiệm của Trƣởng Ban Chỉ
đạo và các thành viên Ban Chỉ đạo. Các thành viên Ban Chỉ đạo làm việc theo
chế độ kiêm nhiệm, tuân thủ sự phân công của Trƣởng Ban Chỉ đạo.
Ban Chỉ đạo sẽ họp định kỳ 6 tháng một lần. Trƣờng hợp cần thiết Trƣởng
Ban Chỉ đạo có thể triệu tập họp bất thƣờng hoặc phiên họp mở rộng.
Ban chỉ đạo Nhà nƣớc về du lịch ở Trung ƣơng do phó Thủ tƣớng làm
trƣởng Ban, ở địa phƣơng là ban chỉ đạo phát triển du lịch. Ở nƣớc ngoài, tại các
địa phƣơng là điểm đến du lịch cũng thành lập một Hội đồng hoặc Ủy ban phối
hợp phát triển du lịch.
1.3 Kinh nghiệm và mô hình tổ chức QLNN về du lịch của một số nƣớc
trong khu vực và trên thế giới
1.3.1 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về du lịch của một số nước trong khu
vực và trên thế giới
Mỗi quốc gia có thể chế chính trị riêng, có hiến pháp và hệ thống luật pháp
khác nhau,vì thế vấn đề quản lý nhà nƣớc về du lịch có những đặc điểm riêng.
Tuy nhiên có thể đúc kết một số kinh nghiệm cơ bản về quản lý nhà nƣớc về du
lịch nhƣ sau:
Thứ nhất: Để giải quyết những vƣớng mắc trong hệ thống pháp luật liên
quan đến hoạt động du lịch, các nƣớc thƣờng thành lập Ủy ban du lịch quốc gia
hoặc Hội đồng du lịch quốc gia với thành phần là những Bộ hoặc cơ quan ngang
Bộ quản lý các bộ luật liên quan đến du lịch nhằm tháo gỡ những quy định cản
trở hoạt động du lịch. Cơ quan này có quyền kiến nghị quốc hội hoặc nghị viện
chỉnh sửa các quy định trong các bộ luật hoặc kiến nghị Chính phủ điều chỉnh
các chính sách để hoạt động du lịch phát triển. Một số nƣớc, Ủy ban hoặc Hội
đồng du lịch có ở các địa phƣơng là những nơi du lịch phát triển. Ủy ban này

thống luật pháp chƣa đầy đủ và chƣa đồng bộ.
Loại mô hình thứ hai. Thƣờng có ở các nƣớc phát triển du lịch, có hệ thống luật
pháp đầy đủ và đồng bộ.

24


Loại mô hình thứ ba. Do nhận thức về tính chất liên ngành của hoạt động du lịch
nên cơ quan quản lý nhà nƣớc về du lịch trực thuộc Văn phòng Chính phủ hoặc
Văn phòng Thủ tƣớng để chỉ đạo nhanh chóng, kịp thời cho sự phát triển du lịch.

25