LẠI THỊ THU THUÝ

Module GDTX

16
§æI MíI PH¦¥NG PH¸P
D¹Y HäC TRONG GI¸O DôC
TH¦êNG XUY£N

ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TRONG GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN

|

51


A. GIỚI THIỆU TỔNG QUAN

Trong th i i ngày nay, khi trí tu tr thành m t ng l c chính m
b o s phát tri n b n v ng c a xã h i thì giáo d c và ào t o c coi là
nhân t quy t nh s thành b i c a m i qu c gia. V n
i m i giáo
d c ã c xã h i quan tâm và ng h vì nó áp ng c yêu c u t t
y u c a công cu c xây d ng t n c trong b i c nh th gi i v a h p
tác, v a c nh tranh gay g t và òi h i v ch t l ng cao c a ngu n nhân
l c. Ng i lao ng ph i có kh n ng thích ng, kh n ng thu nh n và
v n d ng linh ho t, sáng t o tri th c c a nhân lo i vào i u ki n hoàn
c nh th c t , t o ra nh ng s n ph m áp ng yêu c u c a xã h i.
i m i ph ng pháp d y h c là xu h ng t t y u c a th gi i và Vi t
Nam, là m t trong nh ng nhi m v quan tr ng c a c i cách giáo d c nói
chung và GDTX nói riêng. M c tiêu, ch ng trình, n i dung d y h c m i

—
—
—
—
—

khó kh n khi th c hi n i m i ph ng pháp d y h c trong GDTX và
m t s bi n pháp th c hi n i m i ph ng pháp d y h c nâng cao
ch t l ng GDTX. Module này nh m cung c p cho GV GDTX có cách
nhìn t ng quan v i m i ph ng pháp d y h c, góp ph n làm c s
cho vi c v n d ng sáng t o, hi u qu i m i ph ng pháp d y h c vào
các môn h c c th c a ngành h c GDTX.
Module này g m các n i dung sau:
N i dung 1: Khái ni m, quan i m v i m i ph ng pháp d y h c (3 ti t).
N i dung 2: Xu th i m i ph ng pháp d y h c hi n nay (3 ti t).
N i dung 3: Th c tr ng c a vi c i m i ph ng pháp d y h c trong
GDTX (3 ti t).
N i dung 4: Phân tích nh ng thu n l i, khó kh n khi th c hi n i m i
ph ng pháp d y h c trong các trung tâm GDTX (3 ti t).
N i dung 5: M t s bi n pháp i m i ph ng pháp d y h c nh m nâng
cao ch t l ng GDTX (3 ti t).

B. MỤC TIÊU
—
—
—
—
—
—
—


D a vào hi u bi t v ý ngh a, tác d ng c a i m i ph ng pháp d y h c
c a b n thân, b n hãy vi t ra suy ngh c a mình b ng cách tr l i m t s
câu h i sau:
1) Vì sao ph i ti n hành i m i ph ng pháp d y h c?

2) Phân tích các i u ki n d n n vi c i m i ph ng pháp d y h c.

54

|

MODULE GDTX 16


Hãy i chi u n i dung các câu tr l i v i nh ng thông tin d i ây và t
hoàn thi n nh ng n i dung các câu tr l i.
2. THÔNG TIN PHẢN HỒI
2.1. Sự cần thiết phải đổi mới phương pháp dạy học

—
—
—
—

—
—
—

Th k XXI có nh ng chuy n bi n m i c c kì quan tr ng nh h ng to

và ph m ch t ã c hình thành trong quá trình h c t p, rèn luy n
và giao ti p.
ây chính là nh ng i m c nh n m nh trong m c tiêu giáo d c c a
nhi u n c trên th gi i và n c ta.
2.2. Các điều kiện dẫn đến đổi mới phương pháp dạy học

B i c nh qu c t và b i c nh phát tri n kinh t — xã h i c a n c ta trong
nh ng th p niên u c a th k XXI ã t ra nh ng yêu c u m i cho
giáo d c, yêu c u giáo d c ph i i m i áp ng s phát tri n kinh t
— xã h i.
S phát tri n kinh t — xã h i c a Vi t Nam trong b i c nh h i nh p qu c
t v i nh ng nh h ng c a n n kinh t tri th c và xu th toàn c u hoá,
h i nh p qu c t t o ra nh ng c h i nh ng ng th i c ng t ra nh ng
thách th c, nh ng yêu c u m i i v i giáo d c trong vi c ào t o ngu n
nhân l c cho xã h i.
Giáo d c ang ng tr c th thách là tri th c c a loài ng i ngày càng
t ng nhanh nh ng c ng l c h u nhanh. M t khác, th tr ng lao ng
luôn òi h i ngày càng cao v n ng l c hành ng, kh n ng sáng t o,
linh ho t và có kh n ng gi i quy t m i v n ph c t p trong nh ng v n
bi n ng c a xã h i. Giáo d c có vai trò then ch t trong vi c phát
tri n kinh t — xã h i thông qua vi c ào t o con ng i, ch th sáng t o
ra tri th c.
S phát tri n kinh t — xã h i trong i u ki n h i nh p qu c t ã kh ng
nh mô hình giáo d c “hàn lâm, kinh vi n, ào t o ra nh ng con ng i
th ng, ch y theo b ng c p, chú tr ng vi c truy n th ki n th c lí
thuy t xa r i th c t ” không còn thích h p v i nh ng yêu c u m i c a xã
h i và th tr ng lao ng. Giáo d c c n ph i i m i áp ng c
yêu c u trên.
t c các yêu c u trên, giáo d c c n ph i c i cách, i m i ng
b t m c tiêu giáo d c, n i dung ch ng trình giáo d c, ph ng pháp

và t ch c xã h i, vi c d y h c ã c i m i so v i d y h c truy n
th ng v c m i ph ng di n, m i y u t c a quá trình d y h c; ch b ng
m t th ng c ng có th th y c s khác nhau c n b n.
Tuy v y, áp ng t t h n nh ng thách th c m i do n n v n minh trí
tu , do n n kinh t tri th c t ra, các n c phát tri n nh M , Anh,
Pháp, c, Nh t B n,... u t ra v n ph i i m i h n n a, làm cho
d y h c sáng t o h n n a.
Trung Qu c trong g n hai th p k qua ang ti n hành i m i n n giáo
d c ph thông có th thích ng v i n n kinh t tri th c, áp ng
nh ng òi h i, thách th c c a vi c gia nh p T ch c Th ng m i Th
gi i (WTO). H ch tr ng c n chuy n t n n d y h c “ ng thí” ( i phó
v i thi c ) sang n n giáo d c nâng cao t ch t c a HS, trong ó cái quy t
nh chính là n ng l c sáng t o, chú tr ng hình thành ng i h c
ph ng pháp h c t p theo phong cách nghiên c u.
C n bão kh ng ho ng tài chính ông Nam Á t n m 1997 có th l i là
m t i u lành i v i giáo d c. Th ng l i kinh t trong nh ng n m tr c
ây vùng này ã che y nh ng y u kém t lâu c a n n giáo d c. Gi
ây, các n c ASEAN ph i thay i nhà tr ng sao cho có th ào t o
ngu n nhân l c làm cho n n kinh t c a h c nh tranh có hi u qu h n
v i th tr ng qu c t , ng u t t h n v i các cú s c t ng t ho c có
th l n h n trong t ng lai. Thái Lan, Xingapo, Malaixia, In ônêxia
ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TRONG GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN

|

57


u di n ra s thay i m nh m v i mong mu n cách h c “v t” ph i
nh ng ch cho t duy sáng t o. Xingapo, m t t n c ch có 3 tri u


2) Phân tích m i quan h c a ph ng pháp d y h c v i các thành t
khác c a quá trình d y h c.

B n hãy i chi u nh ng n i dung ã vi t v i nh ng thông tin d i ây
và t hoàn thi n nh ng n i dung các câu tr l i.
2. THÔNG TIN PHẢN HỒI
2.1. Khái niệm về phương pháp dạy học

Hi n nay, có nhi u quan ni m khác nhau a ra khái ni m v i m i
ph ng pháp d y h c. có th hi u m t cách khái quát v i m i
ph ng pháp d y h c, chúng ta nghiên c u khái ni m v ph ng pháp
d y h c.
ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TRONG GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN

|

59


Thu t ng
con
ph

ph

b t ngu n t ti ng Hi L p (methodos) có ngh a
u, con
ng nh n th c lí lu n i
n ích. Theo ó,

Theo cách hi u r ng, ph ng pháp d y h c là nh ng hình th c và cách
c a GV và HS trong quá trình d y h c

th c ho t

—
—
—
—

60

|

i u ki n d y h c xác

nh

.
Có nhi u nh ngh a khác nhau v ph ng pháp d y h c. Theo tác gi
Thái Duy Tuyên [10] m t s khái ni m v ph ng pháp d y h c c a các
nhà giáo d c nh sau:
Ph ng pháp d y h c là cách th c ho t ng t ng h gi a th y và trò
nh m t c m c ích d y h c. Ho t ng này c th hi n trong
vi c s d ng các ngu n nh n th c, các th thu t logic, các d ng ho t
ng c l p c a HS và cách th c i u khi n quá trình nh n th c c a
th y giáo (I.D. Dverev, 1980).
Ph ng pháp d y h c là m t h th ng nh ng hành ng có m c ích
c a GV nh m t ch c ho t ng nh n th c và th c hành c a HS, m
b o HS l nh h i n i dung h c v n (I.Ia. Lecne, 1981).

GV. Tr ng tâm ph ng pháp d y h c c a GV là t ch c ho t ng cho
ng i h c. K t qu d y h c là k t qu ho t ng c a b n thân ng i h c,
ch không ph i k t qu ho t ng c a GV hay c a HS khác. Không ai có
th h c h ai. Không th là ng i này h c mà ng i khác phát tri n.
— Nh ng cách th c ho t ng/tác ng này c a GV ph i nh m t c
m c tiêu d y h c ã nh.
Vì v y, ph ng pháp d y h c c quan ni m: “là cách th c ho t ng
ph i h p th ng nh t c a GV và HS trong quá trình d y h c
hành d

i vai trò ch

nhi m v

d yh c

” [8].

o c a GV nh m th c hi n t i

c ti n

u m c tiêu và các

Ph ng pháp d y h c th hi n ba c p :
— C p v mô là quan i m v ph ng pháp d y h c. Ví d : D y h c
h ng vào ng i h c, d y h c phát huy tính tích c c c a HS...
Quan i m d y h c là nh ng nh h ng t ng th cho các hành ng
ph ng pháp, trong ó có s k t h p gi a các nguyên t c d y h c, nh ng
c s lí thuy t c a lí lu n d y h c, nh ng i u ki n d y h c và t ch c

Trong quá trình d y h c, các y u t m c tiêu, n i dung, ph ng pháp
d y h c và ki m tra, ánh giá có m i quan h m t thi t h u c v i nhau.
Không th i u ch nh m c tiêu ào t o, c i ti n ch ng trình, n i dung
SGK mà không i m i ph ng pháp d y h c, ph ng th c ki m tra,
ánh giá trong d y h c. Vì v y, nâng cao ch t l ng d y h c hi n nay
theo tinh th n i m i giáo d c, vi c i m i ph ng pháp d y h c có ý
ngh a quan tr ng và gi v trí then ch t trong quá trình d y h c.
Ch t l ng d y h c ph thu c vào nhi u thành t trong m t h th ng
bao g m: m c tiêu ào t o, n i dung ào t o, ph ng pháp d y h c,
th y và ho t ng c a th y, trò và ho t ng c a trò, môi tr ng giáo
d c... Trong ó, ph ng pháp d y h c là thành t trung tâm, GV ph i am
hi u sâu s c n i dung d y h c, làm ch ki n th c, bi t ch bi n nó theo
ý s ph m và bi t cách truy n t i n HS. M t khác, HS là ch th
trong h c t p và tu d ng. Ch th ph i t giác, tích c c, ch ng và
sáng t o trong quá trình h c t p.
Quan h gi a m c tiêu và ph ng pháp d y h c:

M c tiêu có tác d ng nh h ng cho s v n ng c a toàn b quá trình
d y h c c ng nh ph ng pháp d y h c. M c tiêu c a d y h c hi n nay
là ào t o con ng i n ng ng, sáng t o, vì v y hình thành các ph ng
pháp d y h c tích c c, ch ng, sáng t o tr thành trung tâm c a vi c
i m i ph ng pháp d y h c.
62

|

MODULE GDTX 16


Quan h gi a n i dung và ph ng pháp d y h c:


Trong tr ng h p này, GV có th ch n ph ng pháp d y h c không ch
t n i dung (nh theo s tuy n tính), mà còn tr c ti p t m c tiêu.
Ngoài ra, khi l a ch n ph ng pháp d y h c r t c n chú ý t i m i liên h
m t thi t, v n có gi a các thành t : m c tiêu, n i dung; c i m ng i
h c; trình , n ng l c, kinh nghi m, k n ng... c a ng i d y; i u ki n
c s v t ch t, trang thi t b d y h c; qu th i gian th c t .
Có th mô hình hoá m i quan h gi a các thành t ó nh s
1
sau ây:
ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TRONG GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN

|

63


M c tiêu,
N i dung
Qu
th i gian

C s vt
ch t, thi t
b d yh c
S

Ph ng
pháp
d yh c

MODULE GDTX 16


— i u ki n c s v t ch t, trang thi t b d y h c;
— Qu th i gian th c t .

M i quan h gi a ph ng pháp d y h c và ki m tra ánh giá

— Ph ng pháp d y h c và ki m tra ánh giá là hai m t th ng nh t h u c
c a quá trình d y h c, trong ó i m i ki m tra ánh giá thúc y i
m i ph
ng pháp d y h c.
i m i ph ng pháp d y h c ph i d a trên
k t qu i m i ki m tra ánh giá và ng c l i, i m i ki m tra ánh giá
ch phát huy hi u qu cu i cùng khi thông qua i m i ph ng pháp d y
h c. Ki m tra ánh giá có tác d ng thúc y giáo viên i m i ph ng
pháp d y h c và h c viên i m i ph ng pháp h c t p. T thông tin
“ph n h i” qua k t qu ki m tra ánh giá, h c viên t ánh giá m c
l nh h i ki n th c, rèn luy n k n ng so v i yêu c u c a ch ng trình. T
ó, hình thành cho h c viên nhu c u t tìm tòi ki n th c, rèn luy n k
n ng thông qua t h c, t nghiên c u, hình thành ph ng pháp t h c
cho h c viên.
— K t qu ánh giá là c n c quy t nh gi i pháp c i thi n th c tr ng,
nâng cao ch t l ng, hi u qu d y h c. Thông qua vi c i m i, t i u
hoá ph ng pháp d y h c c a giáo viên và h ng d n h c viên bi t t
ánh giá t i u hoá ph ng pháp h c t p c a mình.
— Ki m tra ánh giá không ch là công c nghi m thu ánh giá ch t l ng
s n ph m sau m t quá trình ào t o, mà ki m tra ánh giá còn là m t
thành t c a quá trình d y h c, c th c hi n trong su t c quá trình
ào t o nh là m t ph ng ti n ào t o, ánh giá hi u qu c a n i dung

66

|

MODULE GDTX 16


và GV u kh ng nh vai trò quan tr ng c a vi c i m i ph ng pháp
d y h c trong vi c nâng cao ch t l ng giáo d c.
Trong quá trình d y h c, theo quan i m ti p c n h th ng, gi a m c
tiêu, n i dung, ph ng pháp và ki m tra, ánh giá có m i quan h m t
thi t v i nhau. Không th i u ch nh m c tiêu ào t o, c i ti n ch ng
trình, n i dung SGK mà không i m i ph ng pháp d y h c, ph ng
th c ki m tra, ánh giá trong d y h c. Vì v y, nâng cao ch t l ng
d y h c hi n nay theo tinh th n i m i giáo d c, vi c i m i ph ng
pháp d y h c có ý ngh a quan tr ng và gi v trí then ch t trong quá
trình d y h c.
Ch t l ng d y h c ph thu c vào nhi u thành t trong m t h th ng
bao g m: m c tiêu ào t o, n i dung ào t o, ph ng pháp d y h c,
th y và ho t ng c a th y, trò và ho t ng c a trò, môi tr ng giáo
d c... Trong ó, ph ng pháp d y h c là thành t trung tâm, GV ph i am
hi u sâu s c n i dung d y h c, làm ch ki n th c, bi t ch bi n nó theo ý
s ph m và bi t cách truy n t i nó n HS. M t khác, HS là ch th
trong h c t p và tu d ng. Ch th ph i t giác, tích c c, ch ng và
sáng t o trong quá trình h c t p.
Tu theo m i cách ti p c n khác nhau, có th có nh ng quan ni m
khác nhau v i m i ph ng pháp d y h c, do ó d n n có nh ng
nh h ng và nh ng bi n pháp khác nhau trong vi c i m i ph ng
pháp d y h c. Tuy nhiên, không có công th c chung duy nh t trong
vi c i m i ph ng pháp d y h c. Trong th c ti n, c n xu t phát t

ng pháp

ã và

ng pháp

ã và

ng ph

ng hi u qu

ng pháp
c a vi c

ng pháp d y h c
ang s
ang s

d ng nh m

kh c
t m c

d ng b n g ph

ng

. Vì th , i m i
ph ng pháp d y h c c xác nh trong các v n ki n c a ng, Nhà


i m i ph

d ng

i u ki n m i

d y h c.

i m i ph

ng pháp d y h c là s

d ng

ng pháp d y h c m t cách tích c c và hi u qu , phát huy

tính tích c c, ch

ng, sáng t o c a HS; phù h p v i

c

i m HS và

c
c

.
B n ch t c a quá trình i m i ph ng pháp d y h c là gì? Nh ng n m g n


|

MODULE GDTX 16


Các nhà giáo d c ã kh ng nh r ng, quá trình nh n th c c a HS là quá
trình mà trong ó HS v i t cách là ch th ph n ánh th gi i khách
quan vào ý th c c a mình, n m c b n ch t và quy lu t c a nó, v n
d ng vào các quy lu t này làm bi n i nó, c i t o nó. ó chính là quá
trình nh n th c t c m tính sang lí tính và t nh n th c lí tính tr v v i
th c ti n. Quá trình này ch có th
c hoàn thành khi HS có các ph m
ch t nh t nh nh t giác, tích c c, c l p... H c t p không ch n m
ki n th c mà còn hình thành n ng l c. i u này c th c hi n trong
vi c t giác h c t p.
T giác theo ngh a chung là t hi u, t bi t mình mà làm, không ch
nh c nh , thúc ép. T giác nh n th c là HS ý th c c y m c
ích, nhi m v h c t p. ng th i, có ý th c l nh h i tri th c, rèn luy n
k n ng, k x o b môn, gi gìn, l u tr nh ng thông tin ã thu c,
v n d ng ki n th c ã h c và t ki m tra, ánh giá quá trình h c t p
c a b n thân...
Theo T i n Ti ng Vi t, “tích c c” là: “ch ng, h ng ho t ng nh m
t o ra nh ng thay i, phát tri n”, “h ng hái n ng n v i công vi c”.
Tích c c hoá là m t t p h p các ho t ng nh m làm chuy n bi n v trí
c a ng i h c t th ng sang ch ng, t i t ng ti p nh n tri th c
sang ch th tìm ki m tri th c nâng cao hi u qu h c t p.
Khi phân tích c th v n này, các nhà giáo d c còn ch rõ: tích c c
nh n th c, n u xét d i góc tri t h c là thái , c i t o c a ch th
nh n th c i v i i t ng nh n th c. T c là tài li u h c t p c ph n

Tính tích c c t giác c a HS th hi n óc quan sát, t phê phán, nh n xét
trong t duy, tò mò khoa h c. ây chính là tr ng thái tâm lí tích c c, có
m c ích và i t ng rõ r t, có ho t ng chi m l nh i t ng ó.
H t nhân c b n c a tính tích c c nh n th c là ho t ng t duy. GV có
th c n c vào nh ng bi u hi n sau phát hi n tính tích c c c a HS:
Chú ý h c t p, h ng hái tham gia phát bi u ý ki n, ghi chép...
T c h c t p nhanh.
Ghi nh nh ng i u ã h c.
Hi u bài và có th trình bày l i n i dung bài h c.
Hoàn thành t t nh ng nhi m v h c t p c giao.
c thêm và làm các bài t p khác ngoài nh ng công vi c c th y giao.
H ng thú h c t p, có nhi u bi u hi n sáng t o trong h c t p.
Bi t v n d ng nh ng ki n th c ã h c vào th c ti n.
c l p nh n th c th hi n ch HS t phát hi n c v n , t gi i
quy t v n trong quá trình tìm ki m m t i u m i ch a bi t.
Các ph m ch t này c a ho t ng nh n th c có quan h m t thi t v i
nhau. Trong ó, t giác là c s n y sinh tính tích c c, khi tính tích
c c phát tri n t i m c cao thì hình thành tính c l p.
t cm c
c l p trong nh n th c, HS ph i th ng xuyên phát huy tính tích c c.
Các ph m ch t này c hình thành và phát tri n d i nh h ng ch
o c a GV trong quá trình d y h c.
Ngoài ra, chúng ta còn g p m t s các thu t ng khác: thông minh, sáng
t o, m m d o, linh ho t... trong nh n th c. Nh ng thu t ng này u ch
các ph m ch t c a ho t ng nh n th c, trong ó t giác, tích c c, c
l p là ba ph m ch t tiêu bi u.
T nh ng quan ni m v ph ng pháp d y h c, c n hi u i m i
ph

ng pháp d y h c là

giáo d c, m t cách ti p c n quá trình d y h c chi ph i t t c quá trình
d y h c v m c tiêu, n i dung, ph ng pháp, ph ng ti n, t ch c, ki m
tra, ánh giá... m t thu t ng rút g n, c dùng nhi u n c ch
nh ng ph ng pháp giáo d c, d y h c theo h ng phát huy tính tích
c c, ch ng, sáng t o c a ng i h c. Ph ng pháp d y h c tích c c
h ng t i vi c ho t ng hoá, tích c c hoá ho t ng nh n th c c a
ng i h c, ngh a là t p trung vào phát huy tính tích c c c a ng i h c
ch không ph i là t p trung vào phát huy tính tích c c c a ng i d y.
i m i ph ng pháp d y h c là t o ra quá trình chuy n t vi c d y h c
d a vào trí nh và b t ch c (th y gi ng trò nghe, th y c trò chép, HS
c g ng h c thu c l i th y gi ng, h c thu c bài vi t c a sách giáo khoa,
nh ng bài toán m u, bài v n m u...) sang vi c d y h c nh m phát tri n
nhân cách toàn di n, trong ó i m c nh n m nh là n ng l c sáng
t o trong t duy và hành ng c a HS.
Nh v y, c t lõi c a i m i ph ng pháp d y h c nhà tr ng ph
thông, các trung tâm GDTX c a Vi t Nam là h ng t i giúp HS h c t p
tích c c, ch ng, sáng t o, t b thói quen h c t p th ng, ghi nh
máy móc.
V i quan ni m ó, ph ng pháp d y h c tích c c là m t chi n l c giáo
d c theo h

ng t o c

h i cho ng

i h c tham gia tích c c vào quá trình

. GV óng vai trò ngu n thông tin chính, nh ng c ng là ngu n thúc
y quá trình h c c a ng i h c. Th i l ng trong gi h c ch y u
phân tích, tìm hi u nh ng ki n th c c b n và th c hành nh ng k n ng

—
+
+
+

—

72

|

Các ph ng pháp d y h c tích c c có kh n ng phát huy tính tích c c,
ch ng, sáng t o c a HS, t o i u ki n cho HS c tham gia, c
trao i nhi u h n, cho phép khai thác c v n kinh nghi m, hi u bi t
ã có c a HS. S n ng ng, sáng t o, trình , n ng l c và kinh nghi m
c a GV gi vai trò c bi t quan tr ng trong vi c l a ch n ph ng pháp
d y h c phù h p trong t ng tình hu ng s ph m c th .
i m i là s nh n th c cho úng b n ch t c a s v t làm úng theo
quy lu t. i m i ph ng pháp d y h c không ph i do ý chí ch quan,
không ph i do phong trào, mà ph i xu t phát t quan ni m d y h c ã
thay i.
i m i ph ng pháp d y h c, v th c ch t là i m i quan ni m v d y
h c cho phù h p v i b n ch t h c t p c a ng i h c. N u quan ni m
d y h c là d y ki n th c, là truy n th , cung c p ki n th c thì ph ng
pháp d y h c ch y u là thuy t trình, gi ng gi i. N u quan ni m d y h c
là d y cách h c thì ph ng pháp d y h c ch y u là h ng d n, g i ý HS
cách h c, cách t phát hi n v n , giúp h t gi i quy t v n ...
Tác gi Thái Duy Tuyên [10] ã trình bày v i m i ph ng pháp d y
h c theo 3 quan i m ti p c n sau:
Ti p c n theo quan i m tâm lí — giáo d c: B n ch t c a quan i m này

ph n phát tri n c ng ng và xã h i. i u ch nh m i quan h th y — trò
theo h ng “d y h c l y HS làm trung tâm” (d y h c h ng vào ng i
h c) nh m nâng cao ch t l ng giáo d c là m t t t ng, m t ph ng
h ng i m i ph ng pháp d y h c ch o ti p c n theo quan i m
i u khi n h c hi n ã và ang tri n khai m t s n c trên th gi i,
trong ó có Vi t Nam.
Ti p c n theo quan i m công ngh : M t h ng khác c a vi c i m i
ph ng pháp d y h c c xây d ng trên c s a m t công ngh m i
vào nhà tr ng, ngh a là cung c p cho ng i th y nh ng công c m i.
T t ng a nh ng thành t u khoa h c và công ngh hi n i vào vi c
d y d , giáo d c con ng i, trung tâm c a s phát tri n kinh t — xã h i
có m t ý ngh a vô cùng quan tr ng trong vi c nâng cao ch t l ng giáo
d c. Khái ni m công ngh
ây c hi u theo ngh a r ng, bao g m
m t k thu t, thông tin, ngh a là a các k thu t hi n i vào nhà tr ng,
bao g m các ph ng ti n k thu t nghe — nhìn, máy tính... Trong t ng
lai, khi công ngh hi n i c s d ng r ng rãi vào vi c giáo d c con
ng i thì c u trúc c a quá trình d y h c trong nhà tr ng hi n i s có
s thay i.
Vn
i m i ph ng pháp d y h c ph i nhìn nh n m t cách linh ho t
theo ba h ng t các quan i m ti p c n trên là:
Phát tri n n ng l c n i sinh c a ng i h c;
i m i quan h gi a GV — HS;
ng d ng công ngh hi n i vào d y h c.
C ba h ng này u luôn g n bó ch t ch v i nhau, ph i h p v i nhau
trong quá trình d y h c. Hi n nay, ho t ng i m i ph ng pháp d y
h c trên th gi i a d ng n âu c ng không i ch ch ba ph ng h ng
i m i theo các quan i m ti p c n trên, giúp chúng ta có cái nhìn t ng
th các v n v i m i ph ng pháp d y h c hi n nay.

h c nh t nh. V n chính là ph i bi t ph i, k t h p các ph ng pháp
d y h c phát huy th m nh c a t ng ph ng pháp d y h c c th ,
nh t là các ph ng pháp d y h c mang tính ch t c thù c a t ng b
môn h c.
2.2. Chủ trương của Đảng và Nhà nước về đổi mới phương pháp dạy học

Nh n th c c t m quan tr ng c a ph ng pháp d y h c là khâu t
phá, là gi i pháp quan tr ng nâng cao ch t l ng d y h c, ng và
Nhà n c ta ã có ch tr ng i m i ph ng pháp d y h c t t c các
c p h c, b c h c.
— Ngh quy t Trung ng 4, khoá VII (1/1993) ã yêu c u: “ i m i
ph ng pháp d y và h c t t c các c p h c, các b c h c”, “Áp d ng
nh ng ph ng pháp giáo d c hi n i b i d ng h c viên n ng l c t
duy sáng t o, n ng l c gi i quy t v n ”.
— Ngh quy t H i ngh l n th hai Ban Ch p hành Trung ng ng C ng
s n Vi t Nam (khoá VIII) ã nêu rõ: “ i m i m nh m ph ng pháp
giáo d c — ào t o, kh c ph c l i truy n th m t chi u, rèn luy n thành
n p t duy sáng t o c a ng i h c”.

74

|

MODULE GDTX 16


—
—

—

Chi n l c phát tri n giáo d c n m 2001 — 2010 ã nêu rõ “ i m i và
hi n i hoá ph ng pháp giáo d c. Chuy n t vi c truy n t tri th c
th ng, th y gi ng, trò ghi sang h ng d n ng i h c ch ng t duy
trong quá trình ti p c n tri th c; d y cho ng i h c ph ng pháp t h c,
t thu nh n thông tin m t cách h th ng và có t duy phân tích, t ng
h p; phát tri n c n ng l c c a m i cá nhân; t ng c ng tính ch
ng, tính t ch c a h c viên, sinh viên trong quá trình h c t p, ho t
ng t qu n trong nhà tr ng và tham gia các ho t ng xã h i”.
c bi t, i m i ph ng pháp d y h c trong GDTX nói riêng ã c
th ch hoá trong Lu t Giáo d c 1998 và g n ây nh t là Lu t Giáo d c
2005. Kho n 4, i u 45 Lu t Giáo d c 2005 ã nêu rõ: “Ph ng pháp
d y h c GDTX ph i phát huy vai trò ch ng, khai thác kinh nghi m
c a ng i h c, coi tr ng vi c b i d ng n ng l c t h c, s d ng
ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TRONG GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN

|

75