ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ
LÊ ĐĂNG NAM
ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO TÍNH LIÊN
THÔNG VÀ TÁI SỬ DỤNG TRONG PHẦN MỀM
CHO BÀI TOÁN XÂY DỰNG CHÍNH PHỦ ĐIỆN TỬ
Ở VIỆT NAM
Ngành: Công nghệ Thông tin
Chuyên ngành: Kỹ thuật phần mềm
Mã số: 60480103
LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS. TRƯƠNG ANH HOÀNG
Hà Nội - 2015
1
LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới các thầy cô giáo Trường Đại
học Công Nghệ, Đại học Quốc Gia nói chung và các thầy cô bộ môn Kỹ nghệ Phần mềm
nói riêng. Trong suốt thời gian tôi học tại trường, các thầy cô đã luôn tận tình dạy dỗ chỉ
bảo để tôi có được kết quả như ngày hôm nay.
Đặc biệt, tôi xin chân thành cảm ơn giảng viên, tiến sĩ Trương Anh Hoàng, thầy đã
tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong quá trình làm luận văn.
Chương 2. Cơ sở lý thuyết về Chính phủ điện tử và Kiến trúc hướng dịch vụ ..... 11
2.1. Tổng quan về Chính phủ điện tử .........................................................................11
2.2. Chính phủ điện tử Việt Nam và sự hình thành Khung kiến trúc ........................ 12
2.2.1. Tình hình phát triển Chính phủ điện tử tại Việt Nam ...................................12
2.2.2. Khung kiến trúc Chính phủ điện tử Việt Nam..............................................13
2.3. Kiến trúc hướng dịch vụ và các thành phần liên quan ........................................14
2.3.1. Kiến trúc hướng dịch vụ ...............................................................................14
2.3.2. Ý nghĩa và các bài toán áp dụng trong thực tiễn ..........................................21
2.3.3. Thành phần tầng kết nối trung gian và vai trò trong SOA ........................... 23
2.3.4. Sự tham gia của thành phần quản lý quy trình nghiệp vụ trong SOA. .........25
Chương 3. Ứng dụng kiến trúc hướng dịch vụ giải quyết vấn đề liên thông và tái
sử dụng.......................................................................................................................... 27
3.1. Các giải pháp kiến trúc phần mềm cho xây dựng Chính phủ điện tử trên thế giới
....................................................................................................................................27
3.2. Bài toán xây dựng Chính phủ điện tử Việt Nam và hướng áp dụng SOA ..........30
3.2.1. Sự liên quan giữa kiến trúc hướng dịch vụ và khung Chính phủ điện tử Việt
Nam ......................................................................................................................... 30
3.2.2. Ứng dụng SOA cho bài toán xây dựng Chính phủ điện tử Việt Nam ..........31
Chương 4. Khảo sát và áp dụng vào bài toán thực tiễn ........................................... 42
4.1. Bài toán liên thông thủ tục hành chính ............................................................... 42
4
4.2. Áp dụng hướng đã đề xuất để giải quyết bài toán...............................................42
4.2.1. Đề xuất mô hình khung cho bài toán xây dựng Chính phủ điện tử Việt Nam
................................................................................................................................ 42
4.2.2. Các bước hiện thực hóa cho bài toán liên thông các thủ tục hành chính .....45
4.2.3. Kết quả đạt được ........................................................................................... 54
Kết luận và hướng phát triển ..................................................................................... 55
Tài liệu tham khảo ....................................................................................................... 56
HTTP
Hypertext Transfer Protocol
Giao thức truyền tải siêu văn bản
SOAP
Simple Object Access Protocol
Giao thức cho việc trao đổi thông
tin sử dụng dịch vụ web
MQ
Message Queue
Giao thức giao tiếp bất đồng bộ sử
dụng cơ chế hàng đợi
LGSP
Nền tảng chia sẻ cấp bộ, tỉnh
Nền tảng chia sẻ mức các đơn vị
hành chính được đề cập trong
Khung chính phủ điện tử Việt Nam
NGSP
Hình 3.8 Xây dựng dịch vụ mới ....................................................................................39
Hình 3.9 Xây dựng các quy trình nghiệp vụ mới và hiện thực hóa............................... 40
Hình 4.1 Mô hình đề xuất triển khai Chính phủ điện tử Việt Nam ............................... 43
Hình 4.2 Quy trình đăng ký khai sinh ...........................................................................46
Hình 4.3 Quy trình đăng ký thường trú .........................................................................47
Hình 4.4 Quy trình cấp thẻ bảo hiểm y tế......................................................................48
Hình 4.5 Cấu phần và mô hình kết nối Talend ESB ..................................................... 51
Hình 4.6 Định nghĩa cấu trúc thông tin mô tả dịch vụ ..................................................52
Hình 4.4.7 Định nghĩa thông tin dịch vụ Kiểm tra thông tin chứng minh nhân dân.....53
Hình 4.8 Quy trình liên thông ba thủ tục hành chính ....................................................54
8
Chương 1. Giới thiệu chung
1.1. Đặt vấn đề
Trong những năm gần đây, xây dựng Chính phủ điện tử là một trong những vấn đề
Công nghệ thông tin được quan tâm hàng đầu tại Việt Nam. Mục tiêu cơ bản của Chính
phủ điện tử là giúp cho Cơ quan hành chính phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn.
Từ những bước đặt nền móng đầu tiên cho việc xây dựng Chính phủ điện vào đầu những
năm 2000 cho đến nay chúng ta đã đạt được nhiều kết quả khả quan như việc phổ cập
tin học đến hầu hết các bộ, ban, ngành, địa phương, xây dựng được hạ tầng Công nghệ
thông tin sẵn sàng cho kết nối và hướng tới Chính phủ điện tử tập trung như hạ tầng
mạng truyền de tẫn tốc độ cao, cổng thông tin, website cho các đơn vị, các phần mềm
quản lý tác nghiệp cho từng đơn vị, bên cạnh đó là rất nhiều dịch vụ công đã được cung
cấp trực tuyến đến người dân.
Qua một thời gian dài với nhiều hội thảo về Chính phủ điện tử đã tổ chức, cùng với
sự đóng góp của rất nhiều chuyên gia trong lĩnh vực Công nghệ thông tin, tháng 4 năm
2015, Bộ Thông tin và Truyền thông đã chính thức giới thiệu Khung kiến trúc Chính
phủ điện tử Việt Nam phiên bản 1.0 [1]. Tài liệu này hướng tới việc xác định rõ các
Quốc, việc áp dụng giải pháp công nghệ vào giải quyết các vấn đề về chuẩn hóa các quy
trình nghiệp vụ tác nghiệp trong Chính phủ đã được ưu tiên từ lâu1. Áp dụng công nghệ
vào chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ như cải cách, chuẩn hóa các thủ tục hành chính sẽ
giúp tăng hiệu quả phục vụ người dân của Chính phủ, giảm thiểu thời gian đưa các chính
sách vào thực thi trong đời sống. Hiện nay ở một số các đơn vị từ Trung ương đến địa
phương đã có những giải pháp công nghệ hỗ trợ cho tin học hóa các quy trình tác nghiệp
hằng ngày, có thể kể đến như giải pháp của Công ty DTT ở Đà Nẵng2 đã đưa các dịch
vụ công lên trực tuyến, giúp người dân tương tác tốt hơn với các Cơ quan hành chính.
Tuy nhiên các giải pháp này là không đồng bộ, mang tính nhỏ lẻ và hầu hết đều khó thay
đổi chỉnh sửa, các cán bộ nhà nước chỉ tham gia vào hệ thống như người sử dụng, khả
năng đóng góp ngược, cải tiến quy trình chưa cao.
Với sự phát triển của công nghệ thông tin hiện nay đã đưa đến cho chúng ta rất nhiều
giải pháp giải quyết các vấn đề trên để hiện thực hóa Chính phủ điện tử. Kiến trúc hướng
dịch vụ (Service Oriented Architecture – SOA) đi cùng với khái niệm về tầng kết nối
trung gian (Enterprise Service Bus – ESB) và quản lý quy trình nghiệp vụ (Business
Process Management – BPM) được triển khai thành công trên rất nhiều bài toán về hệ
thống phần mềm lớn [3], kết nối nhiều ứng dụng, nâng cao khả năng liên thông, kết nối
xuyên suốt cũng như tái sử dụng các quy trình nghiệp vụ, các ứng dụng và thành phần
phần mềm sẵn có giúp nâng cao hiệu quả triển khai hệ thống đồng thời giải quyết được
các vấn đề về chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ tác nghiệp trong các Cơ quan hành chính,
nâng cao hiệu quả phục vụ người dân, giảm thiểu được thời gian đưa các chính sách vào
trong thực tiễn.
1.2. Mục tiêu nghiên cứu và tóm tắt kết quả đạt được
Luận văn nêu ra thực trạng và các vấn đề trong xây dựng Chính phủ điện tử Việt
Nam, đồng thời đưa ra phương án đề xuất để giải quyết các vấn đề gặp phải, trong đó
tác giả tập trung vào hai vấn đề lớn là tính liên thông và tính tái sử dụng trong phần
mềm.
Để minh chứng cho các luận điểm đưa ra, tác giả lựa chọn khảo sát và giải quyết các
bài toán về liên thông các thủ tục hành chính cho các cơ quan nhà nước, cụ thể là bài
toán liên thông ba thủ tục hành chính Đăng ký khai sinh, Đăng ký thường trú và Cấp thẻ
11
Chương 2. Cơ sở lý thuyết về Chính phủ điện tử và Kiến trúc
hướng dịch vụ
2.1. Tổng quan về Chính phủ điện tử
Theo định nghĩa của Ngân hàng thế giới [4]: Chính phủ điện tử là việc các cơ quan
của Chính phủ sử dụng một cách có hệ thống Công nghệ thông tin - viễn thông để thực
hiện các dịch vụ hành chính công với công dân, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội.
Nhờ đó, giao dịch của các cơ quan Chính phủ với công dân và các tổ chức sẽ được cải
thiện, nâng cao chất lượng.
Chính phủ điện tử ra đời như một lẽ tất yếu trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, vì
để đáp ứng được các yêu cầu ngày một nhiều và khắt khe đến từ người dân, doanh nghiệp
bắt buộc mỗi quốc gia phải xây dựng một hệ thống Công nghệ thông tin cho Chính phủ
ngày một mạnh để đáp ứng được hết các yêu cầu.
Mục tiêu lớn nhất của Chính phủ điện tử là giúp chuyển đổi dần cơ chế hoạt động
của bộ máy cơ quan Chính phủ từ quản lý sang phục vụ mà ở đó đối tượng được phục
vụ chính là người dân, doanh nghiệp và chính các cơ quan Chính phủ
Việc áp dụng Công nghệ thông tin vào quản lý điều hành bộ máy các cơ quan Chính
phủ sẽ giúp các hoạt động được rõ rang, nâng cao tính minh bạch, nâng cao hiệu quả
phục vụ người dân, doanh nghiệp của cơ quan Chính phủ.
Để xây dựng và phát triển nên một hệ thống Chính phủ điện tử đủ tốt phụ thuộc vào
rất nhiều yếu tố như bộ máy tổ chức, hạ tầng kỹ thuật, con người và về các chính sách
liên quan và đây thực sự là một bài toán lớn cần đầu tư nhiều thơi gian, công sức.
Theo bảng xếp hạng năm 2014 của UNPASC (United Nations Public Administration
Country Studies) về chỉ số phát triển Chính phủ điện tử tại mỗi quốc gia thì chúng ta có
thể thấy các nước phát triển đều rất chú trọng đầu tư cho Chính phủ điện tử như Hàn
Quốc liên tục nâng cao thứ hạng trong những năm gần đây và trở thành quốc gia có chỉ
số phát triển Chính phủ điện tử tốt nhất (xem bảng 2-1), hầu như mọi giao dịch giữa
Chính phủ với người dân, doanh nghiệp đều qua hệ thống Công nghệ thông tin trực
100%
12
Hà Lan
0.8897
> 90%
Nhật bản
0.8874
> 90%
Bảng 2-1. Bảng xếp hạng chỉ số phát triển Chính phủ điện tử [5]
Cũng theo bảng xếp hạng trên Việt Nam hiện đang đứng thứ 99 với tỷ lệ dịch vụ
công trực tuyến nhỏ hơn 50%.
2.2. Chính phủ điện tử Việt Nam và sự hình thành Khung kiến trúc
2.2.1. Tình hình phát triển Chính phủ điện tử tại Việt Nam
Chính phủ điện tử Việt Nam đã và đang được xây dựng từng bước trên cơ sở kế thừa
những thành công và khắc phục những thất bại của đề án lớn 112, trải qua nhiều giai
đoạn phát triển, đến nay chúng ta cũng đã tạo ra được một số kết quả nhất định đáng ghi
nhận.
Mặt mạnh
Đã tạo điều kiện triển khai ứng dụng Công nghệ thông tin; số lượng cán bộ, công
chức được trang bị máy tính phục vụ công việc ngày càng tăng, đạt khoảng 90%; hệ
thống mạng nội bộ (LAN) được triển khai tại tất cả các Bộ, ngành, địa phương; Mạng
truyền số liệu chuyên dùng đã kết nối các cơ quan nhà nước đến cấp quận, huyện.
Hình 2.1. Sơ đồ tổng thể khung kiến trúc [1]
Trên cơ sở Sơ đồ khung tổng thể được đưa ra, các cơ quan nhà nước, các bộ ban
ngành, các tỉnh thành cũng có thể đưa ra các kế hoạch ứng dụng Công nghệ thông tin
theo lộ trình và trách nhiệm triển khai ở các cấp bảo đảm sự kết nối, chia sẻ, liên thông
và sử dụng lại thông tin, cơ sở hạ tầng thông tin.
14
Hình 2.2 Khung kiến trúc Chính phủ điện tử cấp bộ [1]
Khung kiến trúc Chính phủ điện tử Việt Nam được đưa ra đã giúp cho các cơ quan
Chính phủ có cùng một hướng nhìn về bài toán xây dựng Chính phủ điện tử Việt Nam,
đây được xem như bước đầu tiên trong việc xây dựng một hệ thống hoàn chỉnh.
Về mặt hạ tầng kết nối đã khá đầy đủ, tuy nhiên phần mềm hiện chưa có một kiến
trúc chung để hiện thực hóa khung kiến trúc, vì vậy cần đưa ra SOA cho phép dịch vụ
hóa các ứng dụng (cũ, mới), đảm bảo tính liên thông, khả năng kết nối, khả năng mở
rộng cũng như tái sử dụng của các phần mềm được xây dựng.
Mục tiêu của các giải pháp Chính phủ điện tử là thay đổi quan niệm của cơ quan nhà
nước từ quản lý sang phục vụ người dân, giúp người dân và các cấp quản lý cùng nhau
xây dựng một chính phủ vững mạnh, vì vậy để hiện thực hóa điều này ngoài khung kiến
trúc cần chuẩn hóa lại các quy trình nghiệp vụ của các ứng dụng nội bộ cũng như dịch
vụ công, đưa đến các dịch vụ tốt nhất đến mọi đối tượng công dân, BPM và BPMN là
một công cụ phần mềm cho phép sự tham gia của cả người làm chuyên môn và giảm
thiểu thời gian triển khai đi vào thực tiễn của các quy trình được đưa ra.
2.3. Kiến trúc hướng dịch vụ và các thành phần liên quan
2.3.1. Kiến trúc hướng dịch vụ
Trước khi nhắc đến kiến trúc hướng dịch vụ, chúng ta cần đề cập đến khái niệm về
kiến trúc phần mềm, kiến trúc phần mềm là cấu trúc của hệ thống được tạo nên bởi các
thành phần, các thuộc tính của tửng thành phần có thể thấy được từ bên ngoài, mối quan
hệ giữa các thành phần. Việc thiết kế và xây dựng kiến trúc cho hệ thống các phần mềm
- Giảm thiểu yêu cầu về đào tạo và kỹ năng;
- Chi phí bảo trì thấp;
- Chu trình phát triển phần mềm nhanh chóng hơn.
SOA có ưu thế hơn các mô hình kiến trúc truyền thống (như mô hình hướng ứng
dụng hoặc mô hình hướng lập trình) ở điểm SOA chủ yếu tập trung nguồn lực phát triển
vào các chức năng và tính năng phục vụ hoạt động và quy trình nghiệp vụ. Điều này cho
phép nhà quản lý chỉ cần dựa trên đặc điểm mang tính nghiệp vụ rà soát, xác định rõ chi
tiết, thành phần cần thêm, sửa đổi hoặc loại bỏ. Do đó, các hệ thống phần mềm phát
triển phía sau có thể được thiết kế nhằm đáp ứng những quy trình nghiệp vụ (thay vì quy
trình nghiệp vụ phải thay đổi để tận dụng những tính năng phần mềm như trong các mô
hình kiến trúc thường thấy ở nhiều cơ quan tổ chức với hạ tầng ứng dụng Công nghệ
thông tin được phát triển từ trước).
Bằng cách phát triển và tập hợp danh mục các dịch vụ, nhà phát triển có một bộ sưu
tập những thành phần phần mềm có sẵn, có thể được sử dụng để lắp ghép nên một hệ
thống mới (thay vì phải xây dựng hệ thống này từ đầu). Danh mục dịch vụ này sẽ nhanh
17
chóng được gia tăng về qui mô và số lượng, khiến việc phát triển các hệ thống mới ngày
càng trở nên thuận tiện, nhanh chóng. Khả năng sử dụng lại cũng cho phép giảm bớt chi
phí phát sinh khi thêm các tính năng mới vào hệ thống.
Khái niệm định hướng dịch vụ là nền tảng của SOA, mà ở đó các hệ thống thông tin
có kiến trúc dựa trên quy tắc cung cấp các dịch vụ nghiệp vụ có khả năng sử dụng lại.
Các dịch vụ này được lắp ghép từ những thành phần của phần mềm được gắn kết một
cách khá mềm dẻo. Sự mềm dẻo thể hiện ở chỗ, với mô hinh SOA các lựa chọn về công
nghệ, nền tảng hệ thống, vị trí hoặc môi trường của mỗi bên, nhà cung cấp hoặc người
sử dụng dịch vụ, không nhất thiết phải khai báo tường minh đối với bên còn lại. Chính
vì SOA thúc đẩy sự gắn kết mềm dẻo giữa các thành phần phần mềm, các thành phần
này có thể được sử dụng lại. Các mô hình kiến trúc truyền thống thường yêu cầu nghiêm
ngặt về tường minh giao diện kết nối cũng như sự phối hợp lô-gic rất chặt chẽ giữa các
thực hiện điều này thành công, các phân tích khi xây dựng SOA không những phải xác
định ra tập hợp gồm nhiều thành phần dịch vụ, đồng thời cũng mô tả cách thức ứng dụng
hoạt động dựa trên sự liên kết các dịch vụ.
Trong khái niệm định hướng dịch vụ, có thể phân loại dịch vụ thành hai dạng cơ bản,
đó là: các dịch vụ về nghiệp vụ và các dịch vụ về kỹ thuật. Dịch vụ về nghiệp vụ mô tả
hoạt động và khái niệm mang tính nghiệp vụ. Dịch vụ về nghiệp vụ cũng có thể được
coi như là dịch vụ về quy trình nghiệp vụ do chúng thường được gắn với nguyên một
chức năng nghiệp vụ cụ thể của một cơ quan hay một tổ chức cụ thể. Việc xác định các
dịch vụ trong một cơ quan, tổ chức thường được xem xét trong bối cảnh của một nhóm
nghiệp vụ hoặc nhóm phòng ban tương ứng. SOA sẽ giải quyết vấn đề về sự cô lập trong
ứng dụng Công nghệ thông tin vào dịch vụ về nghiệp vụ. Thông qua việc phân tích dịch
vụ, các ứng dụng và dịch vụ mang tính liên ngành có thể được đẩy mạnh. Khả năng sử
dụng lại dịch vụ cho phép việc xác định các nhóm dịch vụ hoặc quy trình thực hiện dịch
vụ bên trong các vùng liên kết theo chiều dọc, và sau đó tìm kiếm khả năng sử dụng lại
các nhóm dịch vụ hoặc quy trình thực hiện dịch vụ này theo chiều ngang. Giá trị của
dịch vụ về nghiệp vụ còn ở chỗ chúng tạo tiền đề cho hoạt động xác định và phân tích
dịch vụ cốt lõi bên trong cơ quan, tổ chức.
Dịch vụ về kỹ thuật là các dịch vụ được liên kết theo chiều ngang và được sử dụng
trong các quy trình nghiệp vụ, khối nghiệp vụ (business unit), hoặc nhóm quy trình. Các
dịch vụ này bao gồm các dịch vụ an toàn thông tin, dịch vụ lưu vết, dịch vụ kiểm toán,
dịch vụ chuyển đổi (transformation service), cũng như các dịch vụ Công nghệ thông tin
đáp ứng các nhu cầu về nền tảng hệ thống xuyên suốt phạm vi nghiệp vụ thuộc cơ quan,
tổ chức. Do vậy, dịch vụ về kỹ thuật ở một chừng mực nào đó có thể được coi như là
dịch vụ dùng chung mức tổng thể. Những dịch này có mặt ở mọi nơi và được chia sẻ sử
dụng chung trong các quy trình nghiệp vụ. Tuy nhiên, cũng cần thiết phải chỉ ra rằng
SOA không khuyến khích sự tập trung quá mức vào các dịch vụ loại này. Phát triển kiến
trúc hệ thống thông tin dựa trên SOA cần phải lấy yếu tố nghiệp vụ làm trung tâm, xuất
phát điểm từ các dịch vụ về nghiệp vụ, sau đó mới dần sắp xếp, chọn lựa triển khai các
dịch vụ về kỹ thuật. Bởi vì mục đích cao nhất của SOA là làm sao mô tả được các nhu
cầu và quy trình từ phía nghiệp vụ dưới dạng các khối, thành phần Công nghệ thông tin.
thống.
Một số đặc điểm chính của dịch vụ bao gồm:
- Dịch vụ đều ở dạng thô (coarse-grained services);
- Gắn với các định nghĩa rõ ràng về những gì được cung cấp (well-defined service
contracts);
- Liên kết mềm dẻo;
- Khả năng phát hiện được;
- Tính bền vững;
- Khả năng phối ghép (composable);
- Phù hợp với hướng nghiệp vụ (business aligned);
- Sử dụng lại được;
- Tương tác liên thông.
Công nghệ tạo ra khả năng (Enabling Technology)
Hiện nay, có khá nhiều giải pháp công nghệ khác nhau cho SOA. Tuy nhiên, điều
này không gây khó khăn khi thực hiện phát triển hệ thống phần mềm sử dụng SOA. Tuy
rằng công nghệ có vai trò trong việc nhận thức và đưa ra tầm nhìn trong ứng dụng SOA,
bản thân công nghệ chỉ là yếu tố hỗ trợ chứ không phải là thành phần cốt lõi của SOA.
Việc thực hiện công nghệ tạo khả năng hướng tới hai mục đích: (1) cho phép các dịch
vụ được triển khai một cách tin cậy và an toàn, hướng tới hỗ trợ các mục tiêu nghiệp vụ;
(2) tạo ra khả năng duy trì hạ tầng Công nghệ thông tin sẵn có cũng như tận dụng các
hệ thống cũ nhằm phục vụ mục đích ứng dụng SOA.
20
Một trong những giá trị lớn nhất của SOA là cho phép sử dụng lại hệ thống máy tính
lớn và các tài sản Công nghệ thông tin đang tồn tại. Trong khá nhiều các tổ chức lớn,
chính các hệ thống chính cũ và các ứng dụng cài đặt đi kèm lại là những thành tố quan
trọng đóng góp vào cung cấp dịch vụ trong thời gian đầu triển khai SOA. Điều này hết
sức quan trọng vì các phần mềm và dữ liệu liên quan đến quy trình nghiệp vụ cơ bản
thường được cài đặt và lưu trử trong các hệ thống chính chuyên dụng. Bằng cách cho
vào hoạt động.
Mô hình tổ chức và ứng xử
21
Kiến trúc Công nghệ thông tin hiện thời thường là kết quả trong nhiều năm của các
hoạt động mang tính tổ chức, ứng xử, các quyết định nghiệp vụ, cũng như những lựa
chọn liên quan đến mô hình kiến trúc. Để ứng dụng SOA hiệu quả, trước hết những hành
vi mang tính tổ chức và ứng xử cần phải được tìm hiểu và sau đó sẽ dần được tối ưu hóa
hướng tới việc đem lại các giá trị mang tính tầm nhìn và mục tiêu của quá trình ứng
dụng SOA. Các mô hình tổ chức và ứng xử hợp lý sẽ thúc đẩy khả năng thành công của
việc ứng dụng SOA.
Hệ thống vật lý điển hình
Về thiết kế mức lô-gic đã nêu, một hệ thống điển hình dựa trên SOA thường bao
gồm các khối thành phần và dịch vụ sau:
- Enterprise Service Bus (ESB): cung cấp khả năng kết nối cần thiết cho những
dịch vụ trong toàn bộ hệ thống, bao gồm cả dịch vụ liên quan tới thực hiện giao vận
(transport), quản lý tình huống (event) và điều phối (mediation). ESB cho phép nhà phát
triển tận dụng giá trị của phương thức giao tiếp qua gửi nhận thông điệp mà không phải
thực hiện viết những đoạn mã chuyên biệt. ESB không chỉ là một thành phần cần phải
có mà còn là thành phần quan trọng trong việc quản lý quy trình nghiệp vụ trong SOA.
- Dịch vụ tương tác (interaction services): cung cấp chức năng về Công nghệ
thông tin và dữ liệu đến người dùng cuối theo yêu cầu sử dụng của họ.
- Dịch vụ xử lý (process services): cung cấp dịch vụ điều khiển cần thiết để quản
lý các luồng và tương tác của nhiều dịch vụ, đáp ứng việc thực hiện quy trình nghiệp
vụ.
- Dịch vụ thông tin (information services): cung cấp các chức năng tập hợp
(federate), thay thế và chuyển đổi nhiều nguồn dữ liệu khác nhau được thực hiện bởi
nhiều cách thức khác nhau.
- Dịch vụ truy cập (access services): cung cấp các chức năng bắc cầu cho những
chi phối bới các yêu cầu về nghiệp vụ, bao gồm:
- Nâng cao hoạt động tách nhập (M&A actitivity);
- Phối hợp tổ chức và cấu trúc lại mô hình tổ chức;
- Củng cố ứng dụng và/hoặc hệ thống;
- Sáng kiến về tích hợp dữ liệu và kho dữ liệu (data warehousing);
- Xây dựng chiến lược nghiệp vụ nhằm tận dụng các hệ thống hiện tại đáp ứng quy
trình mới;
- Đạt được sự tuân thủ về quy định;
- Gắn kết các quy trình nghiệp vụ để nâng cao hiệu năng.
Chuyển đổi sang ứng dụng dịch vụ
Phương án chung cho việc tích hợp hiện tại là kết hợp sử dụng các giải pháp lớp giữa
(middleware solutions), kỹ thuật tích hợp điểm-điểm riêng biệt, và các giải pháp hướng
tích hợp chiến lược (đã thất bại ngay từ khi mới đề xuất). Các giải pháp này thường
không có được tính bền vững cao, trong khi lại yêu cầu chi phí bảo trì ngày một tăng.
Do vậy, giải pháp tích hợp mới cần phải loại trừ tất cả các kết nối tích hợp trực tiếp
điểm-điểm và cấu trúc lại việc tích hợp giữa các hệ thống, đơn vị có nhu cầu dựa trên
quan diểm SOA. Chí phí Công nghệ thông tin sẽ được tính toán để đảm bảo kinh phí
cho những giải pháp, dự án, bao gồm cả chi phí cho cán bộ chuyên trách, chi phí bảo trì
và đầu tư, duy trì hạ tâng Công nghệ thông tin. Đồng thời sự giảm bớt khối lượng công
việc dành cho việc tích hợp sẽ phải được ước lượng thông qua sử dụng các dịch vụ có
thể sử dụng lại được trong SOA và phân tích phản ứng của người sử dụng đối với việc
tích hợp này. Tuy rằng việc tích hợp thông qua hướng dịch vụ sẽ yêu cầu nhiều quy định
cũng như kế hoạch hơn các mô hình tích hợp trước đó, kết quả thu được hoàn toàn tương
xứng để quyết định đầu tư.
23
Những thách thức khi xây dựng SOA
Bên cạnh những lợi ích rõ ràng, mang tính đặc trưng cao, có một số lý do khiến SOA
tỏ ra khó thực hiện, quản lý cũng như điều khiển trong thực tế. Lý do chính ở đây không
thức truyền thông và XML làm định dạng thông báo.
24
Hình 2.5 Kết nối ứng dụng dựa trên ESB [7]
Việc đưa ra thành phần kết nối trung gian ESB có ý nghĩa thực sự quan trọng với hệ
thống các phần mềm, nó giúp xóa bỏ các kết nối điểm điểm, tăng tính mở cho toàn bộ
hệ thống, giảm thiểu sự phụ thuộc vào các giao thực cụ thể của hệ thống. Nếu chỉ đơn
thuần đưa ra các dịch vụ tại mỗi ứng dụng, và các ứng dụng khác tham chiếu trực tiếp
đến các dịch vụ này khi cần thì việc làm này sẽ phát sinh nhiều kết nối điểm - điểm.
Hình 2.6 là một ví dụ cho thấy sự phức tạp trong kết nối tăng lên khi không có sự tham
gia của ESB.
Hình 2.6 Sự phức tạp trong mô hình kết nối điểm - điểm
Copyright: Tài liệu đại học ©