sáng ki ến kinh nghi ệm m ầm non 4-5 tu ổi
1/ Lý do chon đề tài sáng kiến kinh nghiệm mầm non 4-5 tuổi
1.1 Cơ sở lý luận.
sáng kiến kinh nghiệm mầm non 4-5 tuổi, Chủ tịch Hồ chí Minh muôn vàn
kính yêu của chúng ta, lúc sinh thời người đã nói :
“ Vì lợi ích mười năm trồng cây ,
Vì lợi ích trăm năm trồng người .”
Sáng kiến kinh nghiệm mầm Trẻ em là hạnh phúc của mọi gia đình, là
những Mầm non tương lai của đất nước. Đất nước có giàu mạnh, phồn vinh
là nhờ vào thế hệ trẻ. Chính vì vậy phải chăm sóc giáo dục trẻ thật tốt ngay từ
khi trẻ còn ở độ tuổi Mầm non. Thông qua hoạt động dạy và học dưới hình
thức như tạo hình, hoạt động với đồ vật, môi trường xung quanh… sẽ giúp trẻ
phát triển trí tuệ, sự sáng tạo, nhân cách con người .“Làm quen văn học” là
một hoạt động không thể thiếu được đối với trẻ ở lứa tuổi mầm non, vì thông
qua các hoạt động làm quen với các tác phẩm văn học nhằn phát triển ngôn
ngữ bao gồm việc làm giầu vốn từ, tập cho trẻ phát âm chính xác, diễn đạt rõ
rang có ngữ điệu, đúng ngữ pháp tao điều kiện cho trẻ có khả năng sử dụng
ngôn ngữ để giao tiết.Truyện và thơ giúp cho trẻ làn quen dàn với ý hai lời
đẹp hình tượng trong sáng. Đặc biệt nó rất gần gũi với trẻ thơ, từ buổi đầu thơ
ấu trẻ đã sống tran hòa trong không khí lời ru “ầu ơ” đầy yêu thương tận tình
của mẹ, bà… và đó cũng là cánh cửa mở ra chân trời nhận thức cho trẻ.
Từ khi lọt lòng mẹ đến lúc chập chững tập đi, tập nói, đến lúc trẻ biết viết,
đọc thì văn học là chiếc cầu nối, là phương tiện dẫn dắt trẻ. Nói những tiếng
nói, đi những bước đi đầu tiên, ngôn ngữ trau chuốt của trẻ, ca dao, chuyện


kể là tấm gương mẫu mực về lời ăn tiếng nói cho trẻ học tập là phương tiện
hữu hiệu trong việc giáo dục trẻ lòng yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất
nước, tình yêu mến bạn bè, với những người thân, biết được việc làm tốt,
biết yêu càu đẹp, cái thiện, gét cái ác độc, phê phán những việc xấu, kính yêu
Bác Hồ, thật thà, ngoan ngoãn… và còn là phương tiện hình thành các phẩm

thống và chính xác, đòi hỏi người giáo viên phải sự thay đổi mới trong
phương pháp dạy trẻ theo hướng tích cực hoá hoạt động lấy trẻ làm trung
tâm, trẻ tự mình khám phá nhận xét phán đoán về những vấn đề có liên quan
đến môn học. Chính vì vậy để nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với biểu
tượng toán sơ đẳng cho trẻ tôi mạnh dạn nghiên cứu thực nghiệm và viết đề
tài “Một số biện pháp nâng cao chất lượng giúp trẻ 4-5 tuổi học tốt môn làm
quen với văn học trong trường Mầm non”
2/ Mục đích nghiên cứu:
Để hình thành tổ chức hoạt động làm quen với tác phẩm văn cho trẻ 4-5 tuổi
là góp phần cải tiết xây dựng hoàn thiện nội dung hoạt động nay ở trường
mầm non phù hợp với nề tảng giáo dục hiện đại đồng thời phát huy cao nhất
được tính tích cực của trẻ.


3/ Đóng góp về mặt thực tiễn.
Đề tài này thể hiện sự quan tâm thiết thực đến trẻ em tôn trọng quyền
của trẻ được sống và phát triển, quyền được học tập hình thành tiếp thư nền
giáo dục tiến bộ, được hưởng nền văn hoá của dân tộc mình. Trên cơ sở tiếp
thu và vận dụng đúng đắn các vấn đề lý luận và học tập vui chơi của trẻ với
phương châm “ Học mà chơi, chơi mà học” trong trường Mầm non làm
phong phú hơn về cách hiểu và cách nhìn trẻ em hiện nay trong giáo dục
Mầm non.
Đề tài dựa vào quan điểm giáo dục trẻ em phát triển toàn diện việc đưa
chương trình chăm sóc giáo dục trẻ phải dựa trên tâm lý của trẻ để rút ra một
số phương pháp biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với văn học
giúp trẻ tìm tòi khám phá, phát triển ngôn ngữ trong mọi vấn đề xung quanh
trẻ . Dựa trên các hoạt động của bộ môn văn học và đặc điểm tâm sinh lý của
trẻ để xây dựng những nội dung, hình thức,trò chơi học tập nhằm góp một
phần nhỏ vào đổi mới phương pháp dạy học nâng cao hiệu quả cho tiết học,
giờ học sôi nổi say mê không gò bó và mệt mỏi.

đóng kịch; Cao hơn là tiến tới sáng tạo ra những vần thơ, câu chuyện theo
tưởng tượng của mình, góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách
trẻ.
sáng kiến kinh nghiệm mầm non 3-4 tuổi, sáng kiến kinh nghiệm
mầm non 5-6 tuổi, sáng kiến kinh nghiệm mầm non môn tạo hình,
sáng kiến kinh nghiệm mầm non môn âm nhạc, sáng kiến kinh


nghiệm mầm non môn văn học, sáng kiến kinh nghiệm mầm non
hay
Trong mỗi tác phẩm văn học, thề giới mới của cuộc sống thực tại bao
gồm thiên nhiên, xã hội, con người được diển tả, biểu đạt, truyền đạt trong
những hình thức đa dạng độc đáo. Văn học nói về thế giới loài vật, cỏ cây,
hoa lá, mọi hiện tượng thiên nhiên, vủ trụ mà trẻ nhìn thấy được, cũng nói về
những gì gần gũi trong môi trường sống của trẻ như làng quê, cánh đồng,
dòng sông, phiên chợ, lớp học, khu phố,…Qua tác phẩm văn học, trẻ bắt đầu
nhận ra trong xã hội những mối quan hệ, những tình cảm gia đình, tình bạn
tình cô cháu,…Trẻ cũng dần nhận ra có một xã hội ràng buộc con người với
nhau trong lịch sử đấu tranh cách mạng, trong tình làng nghĩa xóm. Văn học
có thể cần đề cặp đến những lực lượng siêu nhiên như thần linh, ông bụt, cô
tiên, phù thủy, quỷ sứ và cả những phép màu còn tồn đọng trong tâm thức
dân tộc. Đây cũng là đối tượng miêu tả của văn học làm nên sự phong phú,
hấp dẫn của đời sống tinh thần.
Nhờ được nghe, tiếp xúc với một số lượng văn học, có những hiểu biết
sơ đẳng về văn học, đó là khả năng mô tả cuộc sống xung quanh phong phú,
hấp dẫn bằng những dạng thức khác nhau. Bước đầu trẻ sẽ nhận biết được sự
khác nhau về nội dung và hình thức giữa các thể loại thơ, chuyện. Không
những giúp trẻ cảm nhận được cái đặc sắc của cách diễn đạt hình tượng, nhà
sư phạm còn cần giúp trẻ phân biệt được hình tượng nghệ thuật với hiện thực,
hình thành một số khái niệm văn học như: Thơ, chuyện, nhân vật, hình

được vẽ nên bằng ngôn ngữ đã tác động mạnh mẽ đến trẻ em. Ấn tượng trẻ
thu nhận được từ tác phẩm văn học khi nghe đọc, kể tác phẩm phụ thuộc vào
trình độ phát triển nhận thức thẩm mỹ của trẻ, vào khả năng cảm nhận văn
học trong sự thống nhất giữa nội dung và hình thức nghệ thuật tác phẩm.
Chúng ta đều nhận thấy rằng, trẻ mẫu giáo có khả năng cảm nhận văn học
nghệ thuật trong thể hoàn chỉnh, thống nhất giửa nội dung và hình thức tác
phẩm bằng cách nghe người lớn đọc, kể tác phẩm. Tuy nhiên trong quá trình
tổ chức, hướng dẫn trẻ giáo viên thường hay mắc phải một số nhược điểm
sau:
+ Đồ dùng tranh ảnh còn ít, dẫn đến việc luyện tập ít, nên tiết học buồn tẻ
không đem lại kết quả như mong muốn.
+ Giáo viên còn nói nhiều, cách truyền đạt chưa lưu loát, chưa diễn cảm
không phát huy được tính tích cực của trẻ khi tham gia các hoạt động trong
giờ.
2.

Đặc điểm nhận thức của trẻ:
Do đặc điểm tâm lý của trẻ rất hiếu động, thích khám phá, tìm tòi, nên

trẻ không thể chỉ ngồi nhìn và nghe cô giáo kể và đọc thơ. Chính vì vậy nếu
không có đồ dùng trực quan, không cho trẻ thao tác thực hành trên đồ vật đối
tượng nhận biết thì trẻ dễ bị phân tán chú ý, mức độ hứng thú không cao, tri
thức lĩnh hội được không sâu và hay bị quên.


Một trong những yếu tố ảnh hưởng không nhỏ đến nhận thức của trẻ
đó là đặc điểm riêng của trường Mầm non A Vạn Phúc là trường có 3 địa
điểm. Mỗi khu đều tập trung các lớp được phân bổ theo các độ tuổi. chủ yếu
là học chương trình đổi mới, với điều kiện kinh tế của của phụ huynh còn gặp
nhiều khó khăn, nên ở lớp B2 mẫu giáo nhỡ 4 -5 tuổi do tôi chủ nhiệm đa

– Mặc dù có những khó khăn nhưng với tình cảm và trách nhiệm đối với các
em đã thôi thúc tôi phải phát huy những thuận lợi, vượt qua những khó khăn
để giúp trẻ học tốt hơn nữa bộ môn văn học.
3.

3. Một số biên pháp:

3.

Biện Pháp 1: Khảo sát chất lượng học sinh:
Để áp dụng các biện pháp một cách tích cực và phù hợp cô cần đánh giá

đúng mức độ nhận thức của trẻ ngay từ đầu năm, xếp loại trẻ theo đúng trình
độ trẻ có. Qua việc khảo sát tình hình chất lượng với bộ môn Làm Quen Với
Văn Học ở lớp tôi, tôi thấy tỉ lệ trẻ đat vẫn còn thấp hơn so với tỷ lệ chưa
đạt .
Tổng số trẻ
Đạt
Chưa đạt

35
13
22

Tỷ lệ
40 %
60%


Từ những vấn đề trên tôi đã đưa thêm một số biện pháp để nâng cao

thư viện” trẻ được xem các tranh truyện, tạp chí, hoạ báo. Sau đó cô kể
truyện cho trẻ nghe về nội dung những câu chuyện như “Bác gấu đen và hai
chú thỏ” hướng dẫn trẻ cách tri giác các tranh truyện đó dần dần trẻ có thể tự
đọc. Tất nhiên có thể lúc đầu trẻ đọc theo trí nhớ, trẻ nhớ về nội dung câu
chuyện cô đã kể rồi tự kể khớp với nội dung câu chuyện mà trẻ tri giác.
Bản thân tôi trước khi tổ chức hoạt động cũng phải tự luyện giọng kể, cách sử
dụng tranh, sách tranh, rối mô hình… để giúp trẻ cảm thụ được tác phẩm văn
học đó là một cách tốt nhất.
Các loại tranh ảnh sách truyện do cô và trẻ làm không chỉ được sử dụng
trong giờ học văn học mà còn được tôi sử dụng để trang trí lớp, làm đồ dùng
đồ chơi trong góc thư viện .Như vậy trẻ sẽ được ôn luyện, củng cố kiến thức
về các câu truyện bài thơ ở mọi lúc, mọi nơi, trong các thời điểm khác nhau .
Không những tôi tạo môi trường học tập trong lớp mà tôi còn tạo cho
trẻ môi trường hoạt động ngay ngoài lớp học như xây dựng cho trẻ “Góc
thiên nhiên” ở ngoài hiên với nhiều loại cây hoa khác nhau. Qua đó giúp trẻ
nhận biết được màu sắc quen thuộc trong cuộc sống và trẻ sẽ học và liên
tưởng đến những câu chuyện liên quan đến những loài cây, loài hoa….. từ đó
trẻ tham gia giúp cô chăm sóc góc thiên nhiên. Ngoài ra tôi còn tận dụng
những gì có sẵn trên sân trường để trẻ tiếp thu được kiến thức và kĩ năng theo
yêu cầu của chương trình đề ra.


Kết quả cho thấy trẻ thực sự thích thú khi tham gia vào các hoạt động,
kiến thức, cảm nhận và sự phát triển ngôn ngữ của trẻ được nâng dần lên.
1.

Biện pháp 3: Sử dụng đồ dùng, đồ chơi trực quan hấp dẫn (Tranh
nổi, sân khấu rối, rối ngón tay, rối que…..)

Tư duy của trẻ lứa tuổi này là tư duy trực quan hình tượng nếu như cô chỉ kể

di chuyển từ chỗ này sang chỗ khác như ở đoạn Dê con đem củ cải đến nhà
cho các bạn
Hình ảnh: Sa bàn quay
Thao tác cô đưa ra trực quan phải rõ ràng, dứt khoát để trẻ không lúng túng
khi làm theo cô.
Cô hướng dẫn trẻ sử dụng đồ dùng trực quan trong quá trình học tập phải
đúng lúc.
Các đồ dùng trực quan tôi chuẩn bị cho trẻ theo mức độ từ đơn giản
đến phức tạp .


Khi trẻ sử dụng thành thạo tôi động viên khuyến khích trẻ, nếu trẻ còn lúng
túng chưa thành thạo trẻ sẽ được hướng dẫn tỉ mỉ và sẽ được sửa luôn nếu sai
sót.
Để làn những con rối tôi tận dụng vải , bông… rồi khâu thành các nhân
vật có đủ các bộ phận như mồm, mắt, tai, mũi… và trang trí quần áo the nội
dung truyện.
Với sân khấu tôi trang trí sân khấu với nội dung câu chuyện, phù hợp
với hoạt cảnh nhân vật trong truyện.
Ngoài ra tôi sử dụng rối que để di chuyển một cách sinh động trên sân
khâu giúp trẻ tập trung nghe cô kể, hướng thú tham gia các hoạt động, trẻ nhớ
và hiểu nội dung câu chuyện nhanh hơn
Hình ảnh: Các loại rối que làm bằng bìa cứng
Tôi còn lan ngững chiếc mũ với cá nhân vật để trẻ có thể đội và đóng thành
các nhân vật đó
Hình ảnh: Các loại mũ và các nhân vật
Tôi sử dụng gỗ để đóng thành sân khẫu rối và tranh trí thay đỏi theo từng nọi
dung câu chuyện
Qua việc sử dụng những đồ dùng trực quan tôi thấy trẻ tập trung chú ý
một cách say mê hứng thú.


tiếng

kêu

các

con

Cô dùng hình thức cho trẻ vừa hát vừa

vận động theo lời bài hát giúp trẻ vào tiết nhẹ nhàng thoải mái hơn.
*Ngoài ra tôi còn sử dụng những trò chơi
dân

gian

để

vào

bài

cho

trẻ

rất

thích

vật”


Bò kêu: Bò….
Mèo kêu: Mèo….
Chó sủa: Gâu gâu….
Gà gáy: Ò ó o….
Hay trò chơi “ Bắt chiếc tiếng kêu của các phương tiện giao thông”
Máy bay: ù ù…
Tàu hỏa : Tu tu…..
Ô tô : Píp píp……
Xe đạp : Kính koong…….
Cô sử dụng các bài thơ ca dao đồng dao luyện phát âm cho trẻ giúp trẻ cảm
nhận được nhịp điệu, vần diệu của tiếng việt
VD: Với chữ N cô đọc bài đồng dao “ Nu na nu nống” với chữ D đọc bài “
Dung dăng dung dẻ”, với chữ R đọc bài “ Con rùa”
Ngoài ra cô còn sử dụngnhững trò chơi dân gian kết hợp với lời ca:Cô sử
dụng những bài hát dân gian trong các buổi biểu diễn thơ ca sang tạo giúp trẻ
có niền tin ham thích văn học, trẻ vừa được chơi vừa được luyện cách phát
âm được nhiều hình thức khác nhau dần dần trẻ có ý thức về âm điệu, nhịp


điệu, tiết tấu khả ngăng phát âm được trẻ rèn luyện giúp cho trẻ phát âm
chuẩn chính sác các từ các câu quen thuộc trong đời sống hang ngày.
1.

Biện Pháp 6 : Đưa công nghệ thông tin vào giảng dạy:
Phương pháp dạy học bằng công nghệ thông tin trong giáo dục mầm non

tạo ra một môi trường dạy học tương tác cao, sống động, hứng thú và đạt hiệu

đến tầm quan trọng của bộ môn “Làm Quen Với Văn Học” vì đây là môn học
giúp trẻ phát triển ngôn ngữ một các mạch lạc, giúp trẻ phát triển khả năng
cảm thụ văn học, qua các tác phẩm trẻ hiểu biết về thế giới xung quanh .
Vận động phụ huynh hỗ trợ vật liệu , nguyên liệu như : giấy, sách, những lọ
nhựa, vải vụn để làm rối kể chuyện cho trẻ.
Đối với những trẻ tiếp thu chậm tôi trực tiếp trao đổi với phụ huynh để
cùng đưa ra những biện pháp để trẻ tiếp thu kiến thức một cách tốt nhất.
Kết quả đạt được:
Khi đưa các biện pháp trên vào giảng dạy tôi thấy trẻ hứng thú nghe kể
chuyện và phát triển tốt hơn về ngôn ngữ. Đặc biệt thông qua các tác phẩm
văn học trẻ được tìm hiểu thế giới xung quanh, được khám phá thế giới xung
quanh với nhiều hình thức phong phú, hấp dẫn với trẻ. Tạo cho trẻ hứng thú
say mê hơn khi tham gia học tập


+ Kết quả cụ thể:
– Trẻ hào hứng học tập, tập trung chú ý, mạnh dạn tham gia đạt: 100%
– Trẻ có kiến thức về văn học phù hợp với độ tuổi đạt :94%
– Phát triển tư duy và ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ.
– Trẻ trả lời đúng câu hỏi của cô là 98%
Cuối năm
Thời gian

Đầu năm
Kiến thức độ tuổi
Kiến thức độ tuổi
33 trẻ = 94 %

Đạt


hơn.
2.Bài học kinh nghiệm
Qua quá trình học tập và giảng dạy, nghiên cứu của đề tài tôi nhận thấy ngay
từ khi mới sinh ra trẻ em như một tờ giấy trắng chưa hình thành các biểu
tượng ban đầu của trẻ, Vì thể người lớn chúng ta nói chung và các cô giáo
Mầm non nói riêng là trực tiếp tác động đến trẻ nhằm dần dần hình thành cho
trẻ những biểu tượng ban đầu về cuộc sống. Trẻ 4-5 tuổi vốn hiểu biết còn ít,
vì vậy những bài thơ câu chuyện sẽ giúp trẻ lĩnh hội được những đức tính tốt
và hiểu được những gì xấu xa mà phải tránh.Vì thế để hình thành được những
khiến thức đó trẻ cần dựa vào vốn tích luỹ của bản thân vốn ngôn ngữ nhất


định để diễn đạt trong việc hướng dẫn trẻ làm quen với văn học, giáo viên
đóng vai trò rất quan trọng trong việc hướng dẫn, đọc, kể cho trẻ nghe làm
tăng thêm vốn hiểu biết của trẻ.
Vì vậy muốn đạt được kết quả cao trong hoạt động làm quen với văn học tôi
xin có một ý kiến đề xuất sau :
Đối với ngành giáo dục.
– Tổ chức bồi dưỡng thường xuyên cho các giáo viên Mầm non về chuyên đề
văn học để giúp giáo viên nắm bắt, tiếp cận những vấn đề đổi mới.
– Tổ chức các tiết kiến tập để các giáo viên có điều kiện trao đổi, rút kinh
nghiệm về khả năng tổ chức cũng như sử dụng các biện pháp dạy học phù
hợp.
Bổ sung hỗ trợ tài liệu đổi để giáo viên được học hỏi, tiếp cận những cái mới.
Đối với nhà trường.
– Tạo điều kiện cho giáo viên được tham quan, học hỏi dự giờ những tiết dạy
mẫu, dạy giỏi để nâng cao trình độ.
– Cần trang bị đầy đủ vật chất, đồ dùng dạy học cho cô và trẻ.
Đối với giáo viên.
– Muốn giáo dục trẻ đạt kết quả tốt, người giáo viên phải có tâm huyết