phềNG GIO DC O TO huyện thanh oai

Trng THCS Phng Trung

`

Sáng kiến kinh nghiệm
Một số biện pháp nâng cao hiệu quả dạy tập
đọc nhạc ở lớp 6

Họ và tên: Hong Th l Thy
Chức vụ:
Giỏo viờn
Đơn vị : Trng THCS Phng Trung
SKKN : Mụn m Nhc


Năm học: 2012-2013
A/- Đặt vấn đề:
I- Phần mở đầu:

Âm nhạc trong xã hội chúng ta đợc nuôi dỡng bằng cội nguồn vĩ đại của
nền văn hoá dân gian của các dân tộc Việt Nam từ xã hội xa, cho đến nay âm
nhạc đã là món ăn tinh thần không thể thiếu đợc trong cuộc sống hàng ngày đối
với mỗi ngời dân chúng ta. Ngày nay, với sự phát triển đi lên của nền văn minh
nhân loại thì âm nhạc không thể thiếu đợc. Xuất phát từ những yếu tố trên mà
trong những năm gần đây Bộ Giáo dục đã quan tâm, hớng dẫn, chỉ đạo các cấp
từ Trung ơng đến địa phơng phải thực hiện tốt công tác cải cách giáo dục (theo
Nghị quyết TW2). Trong đó việc phổ cập các môn học nh: Môn Âm nhạc đa
vào chơng trình chính khoá, với mục đích giáo dục cho học sinh. Giáo dục âm
nhạc là bộ phận không thể thiếu đợc trong nhà trờng phổ thông cơ sở. Nó góp

Các em thích học và yêu môn âm nhạc nói chung cũng nh các môn học khác
nói riêng.
b) Khó khăn:
Trực tiếp giảng dạy môn Âm nhạc ở trờng trung học cơ sở Phng Trung
và đợc thâm nhập ở một số trờng trung học cơ sở nói chung và khối 6 nói riêng
về phân môn tập đọc nhạc. Bản thân thấy rõ thực trạng của môn âm nhạc phần
tập đọc nhạc đối với các em còn hạn chế và có nhiều bất cập. Đặc biệt là ở lớp 6
các em mới bắt đầu làm quen với phân môn tập đọc nhạc. Đây là một điều hoàn
toàn mới và khó đối với các em vì các em cha có kiến thức đặt nền móng, làm
tiền đề đặc biệt là khả năng vận dụng vào thực tiễn. Hơn nữa các em chủ yếu là
học sinh vùng nông thôn ..
Học sinh lại ảnh hởng rất lớn đến tập quán, địa bàn dân c, thị hiếu âm
nhạc con hạn chế. Phần lớn các em ham thích mang tính phong trào, học với
phơng châm: "Dễ học - khó bỏ".
Hơn nữa các em đã đợc làm quen từ cấp một nhng lại mất căn bản, cũng
chỉ học mang tính đối phó. Mặt khác bộ môn âm nhạc lại có một số phân môn
khó nh phân môn "Tập đọc nhạc". Bởi vì cùng một lúc ngời học phải giải mã
đồng thời nhiều kí hiệu âm nhạc nh: Tiết tấu, cao độ, trờng độ, âm sắc, cờng
độ ....
Học sinh đọc đúng cao độ thì trờng độ lại sai, có khi không nhớ vị trí tên
các nốt nhạc trên khuông nhạc ....
3


Về phát âm nhã chữ mang nặng tiếng địa phơng.
2- Kết quả, hiệu quả của thực trạng trên:
Trong năm học 2012-2013 tôi giảng dạy môn Âm nhạc ở trờng Trung
học cơ sở Phng Trung kết quả 100% hc sinh t yờu cu
Từ những thực trạng vừa nêu trên chắc chắn sẽ không vừa lòng với những
ai làm công tác giáo dục. Bởi giáo dục trong giai đoạn hiện nay là quốc sách

Trong các bài tập đọc nhạc và bài hát, ta phải chú trọng đến bài hát mang
nhiều bản sắc dân tộc, khắc sâu các em những làn điều dân ca, những câu hò,
tiếng ru, điệu lý ... giáo dục cho các em lòng tự hào dân tộc, tình yêu quê hơng
đất nớc, con ngời Việt Nam.
Từ lâu phân môn tập đọc nhạc đã là phân môn khó, ở các trờng chuyên
nghiệp có những phơng pháp dạy riêng, còn đối với học sinh THCS dạy cho đại
trà, học sinh có năng khiếu hay không có năng khiếu đều phải áp dụng các phơng pháp có phần đơn giản hơn nhng nhất thiết phải theo quy trình nhất định.
+ Giới thiệu bài.
+ Gi học sinh nhận xét bài: "Tập đọc nhạc" (về nhịp, cao độ, trờng độ,
các ký hiệu âm nhạc liên quan).
+ Học sinh đọc tên nốt nhạc của bài "Tập đọc nhạc".
+ Làm quen với âm hình tiết tấu chủ yếu của bài.
+ Đọc gam, các nốt trụ, các quãng khó, tuỳ thuộc vào bài "Tập đọc
nhạc".
+ Giáo viên đàn giai điệu của bài "Tập đọc nhạc" - Đàn vài ba ô nhịp cho
học sinh đọc cứ nh vậy cho đến hết bài.
* Tóm lại:
Giáo dục âm nhạc trong nhà trờng phổ thông "không phải là đào tạo nhạc
sĩ mà trớc hết là giáo dục con ngời phát triển toàn diện".
II- Các biện pháp thực hiện:

Trong dạy học âm nhạc ở trờng THCS Phng Trung việc áp dụng các
phơng pháp học mới vào giảng dạy là một việc làm cần phải có và cần phát huy
để phù hợp với phơng pháp học mới và chơng trình mới. Tuy nhiên, việc sử
dụng nh thế nào có hiệu quả trong dạy học nói chung, phát huy tích cực hoạt
động độc lập của học sinh nói riêng thì mỗi giáo viên dạy môn âm nhạc cần sử
5


dụng một phơng pháp linh hoạt để học sinh trên cơ sở đó nắm đợc những kiến

kẻ phụ và khu phụ trên, dòng kẻ phụ và khu phụ dới. Giảng xong giáo viên kẻ
sẵn khuông nhạc lên bảng và chỉ cụ thể sau đó giúp các em nhớ nhanh tại lớp
bằng cách:
Thờng thì mỗi lớp có 5 n 7 dãy bàn tơng ứng với 5 dòng kẻ và đợc tính
từ dới lên. Hoc t trờn sung .Các em ở bàn nhất quy định giữa dòng kẻ thứ
6


nhất: Mang tên "Mi", bàn thứ hai mang dòng kẻ thứ hai có tên "Son", bàn thứ
ba là dòng kẻ thứ ba tên "Si", bàn thứ t là dòng kẻ thứ t mang tên "Rế", bàn thứ
năm là dòng kẻ thứ năm mang tên "Fá". Ngoài ra có thể giáo viên linh hoạt quy
định thêm các khe phụ trên và dới để học sinh thực hiện các nốt khác nh (đô,
sì ...)
Nh vậy các em đã biết tên nốt của mình qua vị trị bàn, sau đó giáo viên
đàn từng nốt để các em thử độ cao: "MI, Son, Si, Rế, Fá". Tức là mỗi dãy bàn
chỉ đọc tên nốt mà đã quy định, đọc nhiều lần học sinh đọc tốt tiếp đó giáo viên
dùng tay chỉ vào từng dạy bàn với tốc độ nhanh để các em đọc sẽ trở thành một
giai điệu của một đoạn nhạc. Sau đó cho đổi vị trí tức là dãy bàn cuối cùng là
dùng kẻ thứ nhất, nh vậy bàn nhất sẽ là dòng kẻ thứ năm và cũng cho đọc nh
vậy rồi gọi một số cá nhân lên bảng ghi vị trí của một số nốt nhạc theo yêu cầu
của giáo viên. Nhận xét cho điểm.
Cách khác trên bàn tay mình có năm ngón tơng ứng với năm dòng kẻ,
ngón út đến ngón cái là vị trí từ 1 đến 5. Giữa các ngón có các nốt nhạc tơng
ứng. Ngón út: "Mi", ngón nhẫn: "Son", ngón giữa "Si", ngón trỏ "Rế", ngón cái
"Fá". Còn bốn khe sẽ mang bốn nốt: "Fa, La, Đố, Si" giáo viên chỉ vào từng
ngón tay và từng khe học sinh đọc tên nốt theo hớng dẫn của giáo viên. Giáo
viên chọn một bài tập độc nhạc và chỉ theo các nốt của bài tập đọc nhạc trở
thành một giai điệu hấp dẫn.
Tiếp đó gọi một vài em ghi vị trí trên nốt nhac yêu cầu của giáo viên,
nhận xét cho điểm.

mình, giáo viên dùng tay chỉ vào từng ngón, tay chỉ vào nhóm nào thì nhóm đó
đọc lên, nếu chỉ vào tất cả các nhóm thì các nhóm đồng thanh đọc tên nốt của
nhóm mình lên.
Nh vậy, cũng giúp cho các em giữ và định vị đợc cao độ, đồng thời tạo
cho tiết học thêm vui, hứng khởi.
3-Trờng độ:

8


Bảng tên nốt lại có 7 hình nốt: Tròn (O), trắng ( ), đen ( ), đơn (
kép ( ), móc ba (

), móc bốn (

),

) và các hình nốt có mối quan hệ với nhau.

Muốn giữ đợc trờng độ (độ dài). Thì giáo viên có thể dùng cách đếm phách:
- Các chỗ ngân dài: (
mới đọc tiếp hoặc là các nốt (

); (0): đếm 2,3,4 cho các em ngân đủ phách rồi
); ( ): đếm 2,3 học sinh ngân đủ đến dứt tiếng

đếm của giáo viên thì đọc tiếp.
- Cho học sinh đọc ngân dài, tai chú ý nghe giáo viên gõ phách và học
sinh ngân theo yêu cầu của bài tập đọc nhạc.
4- Tiết tấu:

âm nhạc. Tai có thính mới có thể phân biệt các nốt, các quãng, các giai điệu,
cac loại nhạc cụ.
Luyện tai nghe giúp các em hát đúng, nhận biết chỗ sai và biết thởng
thức âm nhạc. Nên cho các em luyện nh sau:
Chi lớp làm 4 nhóm:
Nhóm 1: Xớng nốt Đô
Nhóm 2: Xớng nốt Mi
Nhóm 3: Xớng nốt Son
Nhóm 4: Xớng nốt Đố
Bốn nốt này có thể hoà âm gam Đô trởng. Lần lợt cho từng nhóm xớng
nốt của mình để thử giọng: Đô , Mi Son, Đố và ngợc lại. Các em đã đọc chuẩn
xác giáo viên tiến hành bằng cách chỉ vào nhóm nào nhóm đó phải xớng nốt
của mình. Đảo lộn thứ tự các nốt thay đổi độ nhanh chậm có thể cho 2,3 hoặc 4
nốt cùng xớng một lúc hoà thành một bản hợp xớng nhiều bè.
Ví dụ:

Có khi 4 nốt cùng xớng: Đồ, Mi, Son, Đố

- Cho cả lớp ghi âm theo đàn, em nào ghi tốt nhận xét cho điểm.
Qua cách đó ta có thể luyện tai nghe cho các em, tạo cho các em linh
hoạt khi học tập đọc nhạc và bớt đi sự căng thẳng trong tiết tập đọc nhạc.
Giáo viên phải phân bổ thời gian hợp lý, sử dụng đồ dùng dạy học triệt
để: Đàn, phách, bảng phụ ....
10


Các bớc tiến hành bài tập đọc nhạc:
- Cho học sinh chép bài tạp đọc nhạc vào vở (ở nhà).
- Bảng phụ chép sẵn bài tập đọc nhạc và tiết tấu của bài.
- Giáo viên hớng dẫn học sinh giải mã các ký hiệu âm nhạc có trong bài:

1- Khái quát kết quả nghiên cứu:
Phân môn tập đọc nhạc đợc coi là khó học đối với giáo viên và khó học
đối với học sinh. Trớc đây khi có kinh nghiệm và biện pháp nêu trên rất nhiều
tiết tập đọc nhạc tôi cảm thấy cha đạt với yêu cầu đề ra nh đã nêu trên ở phần
thực trạng.
Qua nhiều năm giảng dạy liên tục giảng dạy trực tiếp, bản thân tôi rút ra
những kinh nghiệm riêng cho mình, cộng thêm sự học hỏi tham khảo phơng
pháp giảng dạy của đồng nghiệp ở trng cùng với việc nghiên cứu từng bài
giảng trớc khi lên lớp để lựa chọn phơng pháp phù hợp. Các tiết lên lớp của tôi
giờ đây đã thoải mái, dễ dàng hơn, học sinh hứng thú học tập hơn. Đặc biệt là
qua các giờ tập đọc nhạc đã đạt đợc kết quả cao hơn. Nhiều em đã tích cực
xung phong đọc bài làm cho không khí lớp học sôi nổi hơn. Các em thích phân
môn tập đọc nhạc nói riêng và phân môn hát nhạc nói chung.
Việc học tốt môn hát nhạc trong chính khoá đã giúp các em cảm thấy tự
tin, nhanh nhẹn và hoạt bát, giờ đây chúng ta có thể khẳng định rằng với môn
học hát - Nhạc trong nhà trờng không kém phần quan trọng nh bao môn học
khác góp phần vào việc nâng cao giáo dục hoàn thiện về mọi mặt: Đức - Trí
-Thể - Mỹ đáp ứng với mọi yêu cầu của giáo dục Việt Nam
Trên đây là một số kinh nghiệm nhỏ của tôi về "Một số biện pháp nhằm
nâng cao hiệu quả dạy học phân môn tập đọc nhạc ở lớp 6" mà tôi đã áp
dụng thành công đối với học sinh của mình. Tôi rất mong đợc sự góp ý trao đổi
kinh nghiệm đối với các bạn đồng nghiệp để đa ra phơng pháp tối u nhất, để
giúp học sinh học môn nhạc đợc dễ dàng. Làm sao cho các em tiếp thu đợc cái
12


hay, cái đẹp, sự phong phú tinh tế của âm nhạc. Bằng sự liên tởng và tính t duy
của các em. Thông qua các giờ dạy trên lớp giúp các em thêm say mê học tập,
yêu trờng, yêu lớp, yêu quê hơng đất nớc. Hoàn thành chức năng giáo dục để
góp chung vào nền giáo dục nói chung và giáo dục âm nhạc nói riêng đạt kết


II- Thực trạng của vấn đề nghiên cứu

Trang 03

1- Thực trạng

Trang 03

a) Thuận lợi

Trang 03

b) Khó khăn

Trang 03

2- Kết quả, hiệu quả của thực trạng trên

Trang 04

B/- Giải quyết vấn đề

Trang 04

I- Các giải pháp chung để thực hiện

Trang 04

II- Các biện pháp thực hiện

Trang 12

2- Nh÷ng kiÕn nghÞ

Trang 13

15