PHẦN I: MỞ ĐẦU
I.Lý do chọn đề tài:
Môn Toán là một môn học chiếm một vị trí rất quan trọng và then chốt trong
nội dung chương trình các môn học bậc Tiểu học.Bởi các kiến thức kĩ năng của
môn toán ở tiểu học có nhiều ứng dụng trong đời sống,chúng rất cần cho người lao
động,rất cần thiết để học các môn khác ở Tiểu học và các lớp trên.Môn Toán góp
phần phát triển trí thông minh,cách suy nghĩ độc lập,linh hoạt,sáng tạo nó đóng góp
vào việc hình thành các phẩm chất cần thiết và quan trọng của người lao động như:
cần cù,cẩn thẩn,có ý chí vượt khó,làm việc có kế hoạch,có nề nếp và tác phong
khoa học... Việc sử dụng phương pháp dạy học ( PPDH ) cũng chính là sử dụng
một trong những"đồ nghề" hỗ trợ cho việc dạy học của người giáo viên.Tùy thuộc
vào mục đích và khả năng sử dụng của người dạy và học, tùy thuộc vào hoàn cảnh
dạy học cụ thể: Đối tượng học sinh, thiết bị dạy học và không khí học tập. Trong
thực tiễn, cần phải phối hợp và sử dụng nhiều phương pháp dạy học khác nhau mới
mang lại hiệu quả thiết thực. Đó chính là nghệ thuật dạy học của người giáo viên
(bởi" nghệ thuật dạy học là nghệ thuật phối hợp các PPDH "trong một bài dạy của
người giáo viên).
Như vậy, trong dạy học nói chung và dạy học Toán ở tiểu học nói riêng người
giáo viên phải biết kết hợp nhiều PPDH vào trong một tiết dạy.
Dạy giải toán có lời văn cho học sinh lớp 4 là một mạch kiến thức vô cùng
quan trọng và khó khăn. Mục tiêu là giúp các em có kĩ năng thực hiện các dạng
toán mà chương trình yêu cầu.Đây là một vấn đề không hề mới nhưng lại tương đối
phức tạp đối với các em. Khi gặp các bài toán giải các em thường lúng túng rồi dẫn
đến làm sai, ngại làm, nhất là đối với một bộ phận học sinh có khả năng tiếp thu
chậm, trí nhớ kém. Có thể nói dạy học giải toán là Hòn lửa thử vàng của dạy toán
ở tiểu học. Vì vậy, để giúp học sinh tháo gỡ vướng mắc này tôi luôn trăn trở và
mạnh dạn tiến hành nghiên cứu đề tài với tiêu đề: “Giúp học sinh lớp 4 khắc phục
các lỗi khi thực hiện giải toán có lời văn”
II.Mục đích nghiên cứu:
Môn Toán ở Tiểu học nói chung, môn Toán lớp 4 nói riêng là nền tảng cho
nền kiến thức sau này. Các em mà hổng kiến thức ở bậc Tiểu học thì sau này các

VII. Kế hoạch nghiên cứu:
- Thời gian thực hiện: Từ tháng 9/ 2015 đến tháng 4/2016

Phần II: NỘI DUNG
Chương I: Cơ sở lí luận của vấn đề.
1. Cấu trúc nội dung của phần giải toán có lời văn ở lớp 4.
Chương trình giải toán có lời văn ở lớp 4 đáp ứng việc hệ thống hoá, khái quát
hoá nội dung, kiến thức và những nhu cầu của cuộc sống để học sinh dễ dàng thích
nghi hơn khi vào đời. Lớp 4 là lớp đầu tiên của giai đoạn quan trọng, hoàn thành
chơng trình phổ cập tiểu học cho trẻ em, tạo cơ sở cho các em tiếp tục học lên trung
học, vừa chuẩn bị kiến thức kĩ năng cần thiết để các em có thể bớc vào cuộc sống
lao động.
Yêu cầu cơ bản của phần giải toán có lời văn ở lớp 4.
Học xong phần này học sinh biết giải các bài toán phức kết quả 3 bước tính
với nội dung gần gũi với cuộc sống học sinh , trong đó có các dạng toán sau:
+ Tìm số trung bình cộng.
+ Tìm 2 số khi biết tổng và hiệu của 2 số đó.
+Tìm 2 số biết tổng và tỉ số của 2 số đó.
+Tìm 2 số khi biết hiệu và tỉ số của 2 số đó.
Biết trình bày bài giải đầy đủ bằng các câu, lời giải, các phép tính và đáp số.
Có thể viết gộp các phép tính của một bớc tính thành một dãy tính dựa vào các quy
tắc hoặc công thức đã học.
2. Những yếu tố cần thiết về kiến thức và kĩ năng thuộc phạm vi đề tài.


Đối với dạy học toán có lời văn ở lớp 4 nhất là giải toán hợp, học sinh cần đạt
được những yêu cầu về kiến thức và kĩ năng sau:
* Yêu cầu 1: Biết phân tích bài toán hợp thành bài toán đơn. Biết phát hiện về
quan hệ logic giữa các bài toán đơn hợp thành. Đa các bài toán hợp về các bài toán
đơn đã biết cách giải. Diễn tả tổng hợp bài toán dới dạng tóm tắt ( tiến tới bằng

? cây
Số cây cam: |

|

60 cây

Số cây dứa: |

|

|

|
? cây

Biểu điểm:
Bài 1: Tóm tắt đúng: 1 điểm

|


Mỗi câu lời giải đúng: 0, 5 điểm
Mỗi phép tính đúng: 0,75 điểm ( kèm danh số)
Đáp số đúng 0, 25 điểm
Bài 2: Đặt đúng đề toán theo tóm tắt : 1 điểm
Mỗi câu lời giải đúng : 0,5 điểm
Mỗi phép tính đúng: 0,75 điểm ( kèm theo danh số)
Đáp số đúng: 0,25 điểm
Đáp án:

số cây dứa và kém sốcây
4

dứa 60 cây. Tính số cây cam và cây dứa ?
Bài giải:
Hiệu số phần bằng nhau là:
4 - 1 = 3 ( phần)
Số cây cam là:
60 : 3 = 20 ( cây)
Số cây dứa là:
20 + 60 = 80 (cây)
Đáp số: Số cây cam: 20 cây
Số cây dứa : 80 cây
Sau khi chấm tôi thấy , khi giải toán các em thường mắc phải những
sai lầm và kết quả đạt được như sau:
Tôi đã tổng hợp điểm như sau


2. Những sai lầm, nguyên nhân và biện pháp khắc phục.
Dạng 1: Viết câu lời giải sai so với phép tính hoặc câu lời giải thừa hoặc
thiếu chữ .
VD: Đề 1: HS viết lời giải sai so với phép tính
Số kg gạo nếp và tẻ là:
1250 : 5 = 250 ( kg)
Số kg gạo mỗi loại là:
1250 - 250 = 1000 ( kg)
Đáp án đúng phải là:
Số kg gạo nếp là:
1250 : 5 = 250 ( kg)
Số kg gạo tẻ là:

gấp đôi lần đầu. Hỏi trong kho còn lại bao nhiêu ki – lô - gam cà phê ?
HS phải xác định đây là dạng toán hợp giải bằng 2 phép tính nhưng có
em chỉ giải bằng một phép tính đơn giản:
Trong kho còn lại số kg cà phê là:
23 450 – 2710 = 20 740 ( kg)
Đáp số: 20740 kg
* Nguyên nhân:
+ Do các em không hiểu đề bài . Đọc lướt qua bài là làm ngay không cần phân
biệt được đâu là dữ liệu, đâu là điều kiện và đâu là ẩn số.
+Do các em chưa biết phân tích bài toán hợp thành các bài toán đơn để giải
* Biện pháp:
+ Trước hết tôi yêu cầu HS đọc kĩ đề bài tự tóm tắt được bài toán theo các câu
hỏi dạng:
-Bài toán cho ta biết gì? Bài toán yêu cầu ta tìm gì?
Đối với một số bài toán dạng Tìm 2 số khi biết tổng và hiệu của 2 số đó, Tìm
2 số khi biết tổng và tỉ số của 2 số đó, Tìm 2 số khi biết hiệu và tỉ số của 2 số đó
HS cần tóm tắt theo sơ đồ đoạn thẳng và chia tỉ lệ cho chính xác.
+ Khi HS đã tóm tắt đợc bài toán tôi yêu cầu các em đọc lại đề bài dựa vào
tóm tắt để các em hiểu kĩ hơn yêu cầu của bài.
+ Tôi yêu cầu HS xác định được bài toán đó thuộc dạng toán nào chúng ta đã
học để giúp các em nhớ lại cách làm , các phép tính có trong bài toán chứ không
thể chỉ làm 1 phép tính đơn giản đối với các bài toán hợp.
+ Tạo cho các em thói quen tìm và xây dựng kế hoạch giải toán theo phương
pháp phân tích, tổng hợp và giải theo sơ đồ phân tích đi
Dạng 3: Câu trả lời sai nhưng đơn vị kèm theo đúng hoặc câu trả lời đúng
nhưng đơn vị kèm theo lại sai.
VD: Đề 2: Lời giải đúng là : “ Số cây cam có là” thì đơn vị kèm theo là “ cây”
nhng HS lại viết đơn vị kèm theo là “ cam”
* Nguyên nhân:
Do các em không hiểu yêu cầu của bài toán , không biết bắt đầu từ đâu. Nhiều

|
150 quyển
SáchTham Khảo

|

|

|

|

|

|

? quyển
Biểu điểm:
Bài 1: Tóm tắt đúng: 1 điểm
Mỗi câu lời giải đúng: 0, 3 điểm
Mỗi phép tính đúng: 0, 4 điểm ( kèm danh số)
Đáp số đúng 0, 5 điểm
Bài 2: Đặt đúng đề toán theo tóm tắt : 1 điểm
Mỗi câu lời giải đúng: 0, 5 điểm
Mỗi phép tính đúng: 0, 75 điểm ( kèm danh số)
Đáp số đúng 0, 25 điểm
Đáp án:
Bài 1:

Bài giải:

Diện tích mảnh đất hình chữ nhật là:
20 x 80 = 1600 ( m2)
Đáp số: Chu vi: 200 m.
Diện tích:1600 m2
Bài 2: Đặt đề toán: Th viện nhà trờng vừa nhận một số sách Giáo Khoa và
sách Tham khảo . Trong đó sách Tham khảo bằng

1
sách Giáo Khoa và ít hơn
4

sách Giáo khoa là 150 quyển . Tính số sách mỗi loại?
Bài giải:
Hiệu số phần bằng nhau là:
4-1 = 3 (phần)
Số sách Giáo Khoa là:
150 : 3 = 50 ( quyển)
Số sách Tham Khảo là:
50 x4 = 200 (quyển)
Đáp số: sách Giáo Khoa:50 quyển
sách Tham Khảo:200 quyển
Sau khi chấm bài, tôi thấy kết quả nh sau
Tôi đã tổng hợp điểm như sau

Qua kết quả thực nghiệm nh trên, tôi rất hài lòng về các biện pháp khắc phục
mà mình đã thực hiện, từ đó giúp cho một bộ phận các em thực hiện đúng các bài
toán có lời văn.
PHẦN III: KẾT LUẬN
1.
Tóm lược các giải pháp đó thực hiện:

phận HS có khả năng t duy kém , khă năng tiếp thu chậm.
Trong dạy học, giáo viên phải quan tâm đến đối tợng HS có khả năng học
toán chậm để phân loại các lỗi thờng mắc và có biện pháp khắc phục để các em có
thể tự làm các bài toán giải có lời văn trong chng trình một cách thành thạo.
Giáo viên cần chú ý dành nhiều thời gian cho các em thực hành các bài
toán giải có lời văn vào các tiết học phụ đạo. Từ đó giúp các em có hứng thú trong
việc học toán .
3.
Bi hc kinh nghim:
Qua thc t ỏp dng cỏc PPDH trờn vo hng dn hc sinh hc tt mụn
Toỏn, bn thõn tụi ó rỳt ra nhng bi hc kinh nghim sau õy:
- Giỏo viờn phi nm c ton b chng trỡnh mụn Toỏn lp 4, nm vng
kin thc Toỏn trong SGK; SGV; chun kin thc k nng. Cú y dựng dy
v hc cho giỏo viờn v hc sinh cỏc tit hc. cú phn cng c bng cỏc trũ chi:
Trũ chi hc Toỏn v chuyn t kin thc c giỳp hc sinh khai thỏc kin thc
mi mt cỏch hp dn, khoa hc. Bit t chc cỏc PPDH gn vi cỏc bi tp thc
hnh luyn tp. giỳp hc sinh t chim lnh kin thc mi v vn dng lm cỏc bi
tp mt cỏch chớnh xỏc. õy cng l cỏch giỳp cỏc em ghi nh lõu nhng qui tc v
vn dng gii cỏc bi tp ó hc khi lờn lp trờn Giỏo viờn nhc ti nhng dng
bi tp ú l cỏc em nh v vn dng lm c ngay. Nh vy s trỏnh c nhng
em hc sinh lờn lp trờn m kin thc Toỏn tiu hc b hng.
- Giỏo viờn cn gn gi vi hc sinh hn na v cú s linh hot trong cỏch t
chc cỏc PPDH , giỳp hc sinh t tin, giỳp cỏc em t giỏc bit cỏch lm bi Toỏn
mt cỏch khoa hc, chớnh xỏc, sa cha nhng im yu, im sai ca mỡnh.


- Riêng đối với bản thân tôi, điều cần thiết và không thể coi nhẹ là phải dạy tốt
lý thuyết, từ đó mới phát triển được các tư duy, suy luận cho học sinh. Để rèn luyện
kĩ năng giải Toán cho học sinh thì trong quá trình giảng dạy, giáo viên phải lựa
chọn các phương pháp dạy tốt. Khi dạy học sinh lớp 4 học Toán, giáo viên phải đặt