BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
LIÊU THỊ HỒNG LOAN

TỔ CHỨC DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ 10 THEO
HƯỚNG TÍCH CỰC HÓA HỌC SINH TẠI CÁC
TRƯỜNG THPT THUỘC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
S

K

C

0

0

3

9
6

5
1

9
3


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

Độc lập – Tự do – Hạnh Phúc

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

XÁC NHẬN CỦA CÁN BỘ HƯỚNG DẪN
Họ và tên học viên: LIÊU THỊ HỒNG LOAN MSHV: 10081401015
Chuyên ngành: GIÁO DỤC HỌC – 601401 Khóa: 2010 – 2012
Tên đề tài:

TỔ CHỨC DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ 10
THEO HƯỚNG TÍCH CỰC HÓA HỌC SINH
TẠI CÁC TRƯỜNG THPT THUỘC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Học viên đã hoàn thành LVTN theo đúng yêu cầu về nội dung và hình thức (theo
qui định) của một luận văn thạc sĩ.
Tp. Hồ Chí Minh, ngày 01 tháng 10 năm 2012
Giảng viên hướng dẫn
(Ký & ghi rõ học tên)

Tiến Sĩ PHAN LONG



LÝ LỊCH KHOA HỌC
I. LÝ LỊCH SƠ LƢỢC:
Họ & tên: LIÊU THỊ HỒNG LOAN

Giới tính: Nữ


nghiệp, TP.HCM

Giảng dạy, Bộ môn Chăn
nuôi – Thú Y.

09/1995 đến
nay

Trƣờng THPT Củ Chi , TP. HCM

Giảng dạy Công nghệ 10,
nghề Chăn nuôi.

i


LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi.
Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc ai
công bố trong bất kỳ công trình nào khác
Tp. Hồ Chí Minh, ngày … tháng 10 năm 2012
(Ký tên và ghi rõ họ tên)

Liêu Thị Hồng Loan

ii


LỜI CẢM ƠN
Trong thời gian tham gia học tập, nghiên cứu tại lớp Giáo dục học khóa 18

Giảng dạy với mục tiêu nhằm tích cực hoá hoạt động và tƣ duy của học sinh,
đƣợc xem là phƣơng pháp dạy học hiện đại, phù hợp với xu thế dạy học hiện nay.
Đáp ứng mục tiêu đào tạo đƣợc những con ngƣời Việt Nam có năng lực tƣ duy
độc lập và sáng tạo, có khả năng thích ứng, hợp tác và năng lực giải quyết vấn
đề, có kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp đáp ứng nhu cầu thực tiễn, có khả năng
hội nhập quốc tế. Vì thế, tác giả lựa chọn nghiên cứu đề tài “Tổ chức dạy học môn
Công Nghệ 10 theo hướng tích cực hóa người học tại các trường THPT thuộc
Tp.HCM ”, là cần thiết và mang tính thực tiễn cao trong trƣờng THPT.
Luận văn gồm 3 phần:
Phần mở đầu: Nêu rõ lí do chọn đề tài, mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu, đối
tƣợng và khách thể nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu, phƣơng pháp nghiên cứu và
đóng góp mới của đề tài.
Phần nội dung: Gồm ba chƣơng, tập trung vào những vấn đề: Tìm hiểu về cơ
sở lí luận và những vấn đề liên quan đến phƣơng pháp dạy học theo hƣớng tích cực
hóa ngƣời học; khảo sát và phân tích thực trạng việc tổ chức dạy và học môn Công
nghệ 10 tại một số trƣờng THPT thuộc Tp.HCM; vận dụng một số phƣơng pháp dạy
học theo hƣớng tích cực hóa ngƣời học, thực nghiệm sƣ phạm tại trƣờng THPT Củ
Chi; tiến hành khảo sát sau thực nghiệm, xử lí số liệu và dánh giá kết quả của việc
tổ chức dạy học theo hƣớng tích cực hóa.
Phần kết luận: Tóm tắt những kết quả đạt đƣợc về lí luận và thực tiễn,
những tồn tại và hƣớng phát triển của đề tài.
Qua kết quả thực nghiệm, cho thấy cách tổ chức dạy học theo hƣớng tích cực
hóa ngƣời học đã đáp ứng đƣợc mục tiêu về chất lƣợng giảng dạy môn Công nghệ
10 tại trƣờng THPT Củ Chi Tp HCM.
Người nghiên cứu
Liêu Thị Hồng Loan

iv



vi


PHẦN NỘI DUNG .................................................................................................... 7
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO

HƢỚNG TÍCH CỰC HÓA NGƢỜI HỌC ................................................ 7
1.1. Lịch sử vấn đề tích cực hóa ngƣời học ............................................................. 7
1.1.1- Trên thế giới ............................................................................................... 7
1.1.2- Trong nƣớc ................................................................................................. 8
1.2. Các khái niệm cơ bản...................................................................................... 11
1.2.1- Tổ chức dạy học và hình thức tổ chức dạy học ....................................... 11
1.2.1.1- Dạy học toàn lớp – trực diện: ............................................................ 13
1.2.1.2- Dạy học cá nhân – chuyên biệt hóa: .................................................. 13
1.2.1.3- Dạy học theo nhóm: .......................................................................... 14
1.2.2- Tổ chức dạy học theo xu hƣớng tích cực hóa ngƣời học ..................... 15
1.2.3- Phƣơng pháp dạy học, kỹ thuật dạy học .............................................. 16
1.2.4- Quá trình dạy học ................................................................................. 17
1.2.5- Phƣơng pháp dạy và học tích cực......................................................... 18
1.2.5.1- Đặc điểm của phƣơng pháp dạy và học tích cực ............................... 19
1.2.5.2- Bản chất của PPDH tích cực ............................................................. 19
1.3. Một số phƣơng pháp dạy học theo hƣớng tích cực hóa ngƣời học ............. 21
1.3.1- Dạy học theo nhóm............................................................................... 21
1.3.2- Phƣơng pháp thảo luận ......................................................................... 25
1.3.3- Phƣơng pháp nêu và giải quyết vấn đề................................................. 25
1.3.4- Phƣơng pháp dạy học trực quan ........................................................... 26
1.4. Một số cách tiếp cận áp dụng trong dạy học tích cực hóa. ......................... 27
1.4.1- Cá nhân hóa dạy học ............................................................................ 27
1.4.2- Dạy học theo tiếp cận phát hiện ........................................................... 27
1.4.2.1- Dạy khái niệm.................................................................................... 28

2.3.4.2- Giáo viên ........................................................................................... 43
2.3.4.3- Học sinh ............................................................................................. 43
2.4. Giới thiệu sơ nét về trƣờng THPT Củ Chi .................................................. 44
2.4.1- Đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên ................................................... 44
2.4.2- Tình hình cơ sở vật chất phục vụ hoạt động dạy học ........................... 44
2.4.3- Mạng lƣới trƣờng lớp, học sinh ............................................................ 44

viii


2.5. Chủ trƣơng đổi mới phƣơng pháp dạy học trong trƣờng THPT. ................ 45
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 .................................................................................. 47
Chƣơng 3: TỔ CHỨC DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ 10 THEO

HƢỚNG TÍCH CỰC HÓA HỌC SINH TẠI TRƢỜNG THPT CỦ CHI
3.1. Tổ chức dạy học môn CN10 theo hƣớng tích cực hóa học sinh. ................ 48
3.1.1- Sự cần thiết phải tổ chức dạy học theo hƣớng TCH. ........................... 48
3.1.2- Nguyên tắc thiết kế phƣơng pháp dạy học theo hƣớng tích cực .......... 49
3.1.3- Mục tiêu tổ chức dạy học môn Công nghệ 10 theo hƣớng tích cực hóa.51
3.1.3.1- Mục tiêu chung: ................................................................................. 51
3.1.3.2- Mục tiêu cụ thể: ................................................................................. 51
3.1.4- Đề xuất cách tổ chức dạy học theo hƣớng tích cực hóa ngƣời học...... 52
3.1.4.1- Biện pháp tổ chức dạy học theo hƣớng tích cực hóa......................... 52
3.1.4.2- Nội dung dạy học theo hƣớng tích cực hóa ngƣời học: .................... 53
3.1.4.3- Phƣơng tiện hỗ trợ dạy học: .............................................................. 54
3.2. Thiết kế kế hoạch bài học môn CN10 theo hƣớng tích cực hóa. ................ 54
3.3. Các bƣớc tổ chức hoạt động dạy học theo hƣớng tích cực hóa. ................. 61
3.4. Thực nghiệm sƣ phạm – Đánh giá kết quả. ................................................ 62
3.4.1- Mục đích thực nghiệm. ......................................................................... 62
3.4.2- Nội dung và phƣơng pháp thực nghiệm ............................................... 63

Phụ lục 9: Vài hình ảnh tổ chức dạy học tại trƣờng THPT Củ Chi ................ 120

x


DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt

Chữ viết đầy đủ

CN

Công nghệ

DH

Dạy học

GD&ĐT

Giáo dục đào tạo

GD

Giảng dạy, giáo dục

GV

Giáo viên


Phƣơng tiện

PPDH

Phƣơng pháp dạy học

PP

Phƣơng pháp

QTDH

Quá trình dạy học

TCDH

Tổ chức dạy học

THCS

Trung học cơ sở

THPT

Trung học phổ thông

TCQTDH

Tổ chức quá trình dạy học



xii


Bảng 3.10: Thái độ của HS khi làm việc theo nhóm ................................................73
Bảng 3.11: Điểm kiểm tra 1 tiết của lớp đối chứng .................................................74
Bảng 3.12: Điểm kiểm tra 1 tiết của lớp thực nghiệm..............................................75
Bảng 3.13: Bảng tần suất kết quả kiểm tra lần1của lớp TN và ĐC. ........................76
Bảng 3.14: Bảng xếp loại điểm kiểm tra của lớp ĐC và TN ....................................78
Bảng 3.15: Tổng hợp thống kê điểm số nhóm lớp đối chứng ...................................79
Bảng 3.16: Bảng tổng kết điểm kiểm tra lần 1 và lần 2 của lớp TN ........................80
Bảng 3.17: Tổng hợp điểm số thống kê của lớp TN và lớp ĐC................................81

xiii


DANH SÁCH CÁC SƠ ĐỒ VÀ HÌNH
Sơ đồ 1.1- Cấu trúc quá trình dạy học .....................................................................18
Sơ đồ 1.2 - Cơ sở khoa học của dạy học trực quan ..................................................26
Hình 2.1: Biểu đồ chỉ mức độ yêu thích bộ môn của giáo viên và học sinh ............36
Hình 2.2: Biểu đồ biểu thị những khó khăn của giáo viên dạy CN 10 .....................39
Hình 2.3: Trường THPT Củ Chi ..............................................................................45
Hình 3.1: Biểu đồ biểu thị việc chuẩn bị kế hoạch học tập ......................................67
Hình 3.2: Biểu đồ biểu thị mức độ yêu thích môn học .............................................68
Hình 3.3: Biểu đồ biểu thị mức độ tiếp thu bài của học sinh ...................................69
Hình 3.4: Biểu đồ biểu thị không khí tổ chức lớp học ..............................................70
Hình 3.5: Biểu đồ biểu thị kỹ năng thuyết trình của học sinh ..................................71
Hình 3.6: Biểu đồ biểu thị kỹ năng hỏi và trả lời câu hỏi ........................................72
Hình 3.7: Biểu đồ biểu thị thái độ của HS lớp học thực nghiệm .............................73
Hình 3.8: Biểu đồ biểu thị thái độ của HS khi làm việc theo nhóm .........................73

Trong mục tiêu chiến lƣợc giáo dục 2009-2020, Đảng và Nhà nƣớc ta đã xác
định: “Xây dựng một nền giáo dục Việt Nam hiện đại, khoa học, dân tộc, làm nền
tảng cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển bền vững đất nước,
thích ứng với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, hướng tới một xã
hội học tập, có khả năng hội nhập quốc tế; nền giáo dục này phải đào tạo được
những con người Việt Nam có năng lực tư duy độc lập và sáng tạo, có khả năng
(1) Văn kiện Đại hội Đảng lần X – NXB Chính trị Quốc gia – Trang 67

1


thích ứng, hợp tác và năng lực giải quyết vấn đề, có kiến thức và kỹ năng nghề
nghiệp, có thể lực tốt, có bản lĩnh, trung thực, ý thức làm chủ và tinh thần trách
nhiệm công dân, gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội”.(2)
Lí do chủ quan
Để đáp ứng yêu cầu thực tiễn của xã hội, về nguồn nhân lực có chất lƣợng
cao, các trƣờng THPT trên toàn quốc đã và đang từng bƣớc đổi mới hoạt động
dạy học nhằm nâng cao chất lƣợng, hiệu quả đào tạo. Đổi mới về cách tổ chức
hoạt động dạy học, phƣơng pháp dạy học là khâu rất quan trọng tác động lớn đến
chất lƣợng hiệu quả học tập. Thực hiện chỉ đạo của Bộ GD & ĐT, Sở GD & ĐT
thành phố Hồ Chí Minh đã và đang từng bƣớc quán triệt việc cải tiến, đổi mới
phƣơng pháp giảng dạy theo hƣớng TCH ngƣời học. Đây là nhiệm vụ trọng tâm
nhằm nâng cao chất lƣợng hoạt động dạy học, đƣa các trƣờng THPT đạt chuẩn giáo
dục cấp Quốc gia.
Nhận thức rõ yêu cầu cấp bách của ngành, trong những năm qua nhiều công
trình nghiên cứu, áp dụng các phƣơng pháp dạy học nhằm TCH ngƣời học. Tuy
vậy, tổ chức dạy học theo hƣớng tích cực còn khá mới với môn CN 10. Việc vận
dụng phƣơng pháp dạy học tích cực ở một số giáo viên còn mang tính hình thức,
chƣa khai thác hết những ƣu việt của phƣơng pháp. Mặt khác, phần lớn giáo viên
vẫn chƣa hiểu thấu đáo phƣơng pháp dạy học tích cực hóa, mỗi giáo viên còn thử