B GIO DC V O TO
TRNG I HC S PHM H NI

V B H

BIệN PHáP KIểM TRA hoạt động dạy học
CủA HIệU TRƯởNG CáC TRƯờNG TIểU HọC
HUYệN GIA LộC TỉNH HảI DƯƠNG

Chuyờn ngnh: Qun lý giỏo dc
Mó s:

60 14 0114

LUN VN THC S QUN L GIO DC

Ngi hng dn khoa hc: PGS.TS PHAN TH HNG VINH

H NI - 2014


LỜI CẢM ƠN
Sau hai năm học tập và nghiên cứu, tôi đã hoàn thành chương trình
khóa học Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục tại Khoa Quản lý giáo
dục - Đại học Sư phạm Hà Nội và hoàn thành luận văn “Biện pháp kiểm
tra hoạt động dạy học của Hiệu trưởng các trường tiểu học huyện Gia
Lộc, tỉnh Hải Dương”.
Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc của mình đến lãnh đạo khoa,
các thầy cô giáo đã tận tình giảng dạy và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học
tập và nghiên cứu. Đặc biệt, tôi xin trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ và chỉ bảo
tận tình, quý báu của PGS.TS Phan Thị Hồng Vinh - người cô đã trực tiếp


Hiệu trưởng

CBQL

Cán bộ quản lý

GD-ĐT

Giáo dục và Đào tạo

PPDH

Phương pháp dạy học

QLGD

Quản lý giáo dục

CSVC

Cơ sở vật chất


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1: Số trường, số lớp, số học sinh, tiểu học huyện Gia Lộc đầu năm
học 2013-2014...........................................................................................43
Bảng 2.2: Cơ cấu và trình độ đào tạo của giáo viên huyện Gia Lộc đầu năm
học 2013-2014......................................................................................... 44
Bảng 2.3: Kết quả đánh giá giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp năm học 20132014 ......................................................................................................... 45

trưởng các trường tiểu học huyện Gia Lộc. ............................................ 66
Bảng 2.20: Chất lượng việc tổ chức lực lượng kiểm tra hoạt động dạy học
của hiệu trưởng các trường tiểu học huyện Gia Lộc. .............................. 68
Bảng 2.21: Mức độ hiệu quả tiến hành kiểm tra hoạt động dạy học của hiệu
trưởng các trường tiểu học huyện Gia Lộc. ............................................ 69
Bảng 3.1: Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết của các biện pháp đề xuất .... 93
Bảng 3.2: Kết quả khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp đề xuất ....... 95
Bảng 3.3: Tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề
xuất .......................................................................................................... 97


DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
1. Biểu đồ
Biểu đồ 2.1: So sánh nhận thức của cán bộ quản lý và của giáo viên về tầm
quan trọng của công tác kiểm tra đánh giá đối với hoạt động dạy học. ... 56
Biểu đồ 3.1: So sánh nhận thức của cán bộ quản lý và của giáo viên về tầm
quan trọng của công tác kiểm tra đánh giá đối với hoạt động dạy học. ... 98
2. Sơ đồ
Sơ đồ 1.1: Vòng liên hệ ngược trong kiểm tra quản lý

15


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ............................................................................................................1
1. Lý do chọn đề tài .............................................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu .......................................................................................3
3. Nhiệm vụ nghiên cứu ......................................................................................3
4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu ................................................................3
5. Giới hạn phạm vi nghiên cứu ..........................................................................3

1.5.4. Nguyên tắc kiểm tra hoạt động dạy học của Hiệu trưởng các trường
tiểu học ................................................................................................23
1.5.5. Nội dung kiểm tra hoạt động dạy học của Hiệu trưởng các trường
tiểu học ................................................................................................24
1.5.5.1. Kiểm tra hoạt động dạy học của giáo viên ...............................24
1.5.5.2. Kiểm tra hoạt động học của học sinh ........................................26
1.5.5.3. Hiệu trưởng kiểm tra cơ sở vật chất, thiết bị dạy học ...............26
1.5.6. Hình thức kiểm tra hoạt động dạy học của Hiệu trưởng các trường
tiểu học. ...............................................................................................27
1.5.7. Phương pháp kiểm tra hoạt động dạy học của Hiệu trưởng các
trường tiểu học. ...................................................................................30
1.5.8. Quy trình kiểm kiểm tra hoạt động dạy học của hiệu trưởng các
trường tiểu học ....................................................................................34
1.5.8.1. Xây dựng kế hoạch kiểm tra ......................................................34
1.5.8.2. Tổ chức lực lượng kiểm tra........................................................36
Tiểu kết chƣơng 1 ............................................................................................39
Chƣơng 2 THỰC TRẠNG KIỂM TRA HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
CỦA HIỆU TRƢỞNG CÁC TRƢỜNG TIỂU HỌC HUYỆN GIA LỘC,
TỈNH HẢI DƢƠNG ........................................................................................40
2.1. Tổ chức nghiên cứu ..................................................................................40
2.1.1 Mục đích và nội dung nghiên cứu .......................................................40
2.1.2. Phương pháp nghiên cứu. ..................................................................40
2.2. Vài nét về vị trí địa lý, kinh tế- xã hội và giáo dục tiểu học huyện Gia
Lộc.....................................................................................................................41
2.2.1. Vài nét về vị trí địa lý, kinh tế- xã hội của huyện Gia Lộc.................41
2.2.2. Vài nét về giáo dục huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương. ........................42
2.2.3. Đặc điểm các trường tiểu học huyện Gia Lộc. ..................................43


2.3. Thực trạng công tác kiểm tra hoạt động dạy học của Hiệu trƣởng



2.3.2.11. Thực trạng tiến hành công tác kiểm tra kiểm tra hoạt động
dạy học của Hiệu trưởng các trường tiểu học huyện Gia Lộc. .69
2.3.3. Đánh giá chung về mặt mạnh và mặt hạn chế trong công tác kiểm
tra hoạt động dạy học của Hiệu trưởng các trường tiểu học huyện
Gia Lộc .................................................................................................70
2.3.3.1. Ưu điểm ......................................................................................71
2.3.3.2. Những tồn tại - hạn chế..............................................................71
Tiểu kết chương 2 .............................................................................................73
Chƣơng 3: BIỆN PHÁP KIỂM TRA HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CỦA
HIỆU TRƢỞNG CÁC TRƢỜNG TIỂU HỌC HUYỆN GIA LỘC TỈNH
HẢI DƢƠNG ...................................................................................................75
3.1. Nguyên tắc xây dựng biện pháp kiểm tra hoạt động dạy học của Hiệu
trƣởng tiểu học. ...............................................................................................75
3.1.1. Nguyên tắc pháp chế ..........................................................................75
3.1.2. Nguyên tắc mang tính kế thừa ...........................................................75
3.1.3. Nguyên tắc mang tính toàn diện ..........................................................76
3.1.4. Nguyên tắc mang tính thực tiễn .........................................................76
3.1.5. Nguyên tắc mang tính khả thi ............................................................76
3.2. Biện pháp kiểm tra hoạt động dạy học của Hiệu trƣởng các trƣờng
tiểu học huyện Gia Lộc, Hải Dƣơng. .............................................................77
3.2.1 Nâng cao nhận thức cho các CBQL, giáo viên về mục đích, ý nghĩa,
tầm quan trọng của kiểm tra hoạt động dạy học ..............................................77
3.2.1.1 Mục đích, ý nghĩa của biện pháp ................................................77
3.2.1.2 Nội dung của biện pháp ..............................................................78
3.2.1.3 Tổ chức thực hiện biện pháp .....................................................80
3.2.2. Bồi dưỡng kỹ năng kiểm tra hoạt động dạy học cho lực lượng kiểm tra81
3.2.2.1. Mục đích, ý nghĩa của biện pháp ..............................................81
3.2.3.2 Nội dung của biện pháp ..............................................................82


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Bước vào thế kỷ XXI, giáo dục có vai trò vô cùng quan trọng đối với sự
phát triển đất nước, song song với khẳng định: “Phát triển giáo dục và đào tạo
là quốc sách hàng đầu, là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy công
nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, là điều kiện để phát huy nguồn lực con
người”[3]. Văn kiện Đại hội Đảng XI đã chỉ rõ: "Đổi mới căn bản và toàn
diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa,
dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó đổi mới cơ chế quản lý giáo dục,
phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý là khâu then chốt”[7, tr131].
Đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển”[29, tr7], thì công tác quản lý, nâng
cao năng lực cho cán bộ quản lý là một việc vô cùng quan trọng. Bên cạnh
những thành tựu đã đạt được, giáo dục của nước nhà hiện nay còn có những
bất cập và yếu kém nhất định. Sự bất cập và yếu kém đó đã được Đảng ta nêu
rõ trong Văn kiện Đại hội XI là“Chất lượng giáo dục và đào tạo chưa đáp
ứng yêu cầu phát triển, nhất là đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao còn hạn
chế... Chương trình, nội dung, phương pháp dạy học lạc hậu, đổi mới chậm,
cơ cấu giáo dục không hợp lý giữa các lĩnh vực, ngành nghề đào tạo...” [7]
Để khắc phục tình trạng trên, Đảng ta cũng chỉ rõ phương hướng “Đổi mới
căn bản, toàn diện nền giáo dục theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội
hóa, đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học; đổi mới cơ
chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục,
đào tạo”[7]. Như vậy công tác quản lý, nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý
là một việc làm cấp thiết.
Hoạt động dạy học là hoạt động trung tâm, đặc trưng của mọi nhà
trường. Nhà quản lý giáo dục phải đặt hoạt động dạy học là mục tiêu trung


tõm ca cụng tỏc qun lý trng hc trong ú kim tra hot ng dy hc cú

Nghiên cứu để đề xuất biện pháp kiểm tra hoạt động dạy học của hiệu
trưởng các trường tiểu học huyện Gia Lộc nhằm đổi mới công tác kiểm tra
hoạt động dạy học, góp phần nâng cao chất lượng dạy học ở các trường tiểu
học của huyện Gia Lộc.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về kiểm tra hoạt động dạy học ở trường
tiểu học.
3.2. Khảo sát và đánh giá thực trạng công tác kiểm tra hoạt động của
hiệu trưởng các trường tiểu học huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương.
3.3. Đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả kiểm tra hoạt động
dạy học của hiệu trưởng các trường tiểu học Gia Lộc, tỉnh Hải Dương góp
phần nâng cao chất lượng dạy học trong các trường tiểu học của huyện.
4. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
4.1. Khách thể nghiên cứu
Công tác kiểm tra hoạt động dạy học của hiệu trưởng các trường tiểu học.
4.2. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp kiểm tra hoạt động dạy học của hiệu trưởng các trường tiểu
học huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương.
5. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Trong luận văn này, tôi chỉ tập trung vào nghiên cứu các biện pháp kiểm
tra hoạt động dạy học của hiệu trưởng đối với hoạt động dạy học của giáo
viên các trường tiểu học huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương.
Đề tài được triển khai nghiên cứu trong phạm vi 6 trường tiểu học thuộc
địa bàn huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương. Các trường được lựa chọn trên
nguyên tắc đại diện cho các vùng phát triển về kinh tế, mặt bằng dân trí; quy
mô trường lớp ; xếp loại thi đua hàng năm...


6. Giả thuyết khoa học
Trong những năm gần đây, việc kiểm tra hoạt động dạy học của hiệu

biện pháp đã có cũng như việc đề xuất những biện pháp mới trong công tác
kiểm tra hoạt động dạy học của hiệu trưởng các trường tiểu học.
7.2.4. Phương pháp chuyên gia.
Phương pháp này nhằm mục đích khảo nghiệm giá trị khoa học của các
biện pháp đề xuất được rút ra trong quá trình nghiên cứu đề tài.
7.2.5. Phương pháp khảo nghiệm và thực nghiệm.
Mục đích của phương pháp này nhằm khẳng định tính khả thi của các
biện pháp kiểm tra hoạt động dạy học của hiệu trưởng các trường tiểu học
được đề xuất.
7.3. Phương pháp thống kê toán học để xử lý số liệu.
8. Cấu trúc luận văn
- Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục,
luận văn được trình bày trong 3 chương:
- Chương 1: Cơ sở lý luận về kiểm tra hoạt động dạy học của hiệu trưởng
trường tiểu học.
- Chương 2: Thực trạng kiểm tra hoạt động dạy học của hiệu trưởng các
trường tiểu học huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương.
- Chương 3: Biện pháp kiểm tra hoạt động dạy học của hiệu trưởng các
trường tiểu học huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương.


Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM TRA HOẠT ĐỘNG DẠY
HỌC CỦA HIỆU TRƢỞNG TRƢỜNG TIỂU HỌC
1.1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
Khi xã hội loài người xuất hiện: một loạt các quan hệ: quan hệ giữa con
người với con người, giữa con người với thiên nhiên, giữa con người với xã
hội và cả quan hệ giữa con người với chính bản thân mình xuất hiện theo.
Điều này làm nảy sinh nhu cầu quản lý. Trải qua tiến trình phát triển của lịch
sử quản lý đánh dấu vai trò quan trọng của mình đối với sự phát triển của xã
hội. Quản lý trở thành một hoạt động phổ biến, diễn ra trong mọi lĩnh vực, ở

Trong những năm gần đây vấn đề kiểm tra đánh giá hoạt động dạy học
cũng được một số tác giả trình bày trong luận văn thạc sỹ quản lý giáo dục
như: “Các biện pháp quản lý chuyên môn của hiệu trưởng các trường tiểu học
ở Quảng Nam”, của Nguyễn Đặng Ngưng – 1999; “Một số biện pháp nâng
cao hiệu quả quản lý chuyên môn của hiệu trưởng trường trung học cơ sở
ngoại thành Hải Phòng”; của Nguyễn Văn Tiến – 2000; “Biện pháp quản lý
hoạt động dạy học của Phòng GD&ĐT thành phố Hải Dương” của Trần Thị
Thu Hằng – 2010; "Biện pháp Hiệu trưởng quản lý hoạt động dạy học của
giáo viên tiểu học theo quy định giảm tải” của Đặng Thị Minh Lan – 2007;
"Biện pháp quản lý của Hiệu trưởng đối với hoạt động dạy học trong các
trường tiểu học thị xã Phú Thọ tỉnh Phú Thọ" của Nguyễn Thị Thanh Thuỷ 2007; “Biện pháp kiểm tra đánh giá của hiệu trưởng đối với hoạt động dạy
học của giáo viên một số trường mầm non Hà Nội” của Ngô Kim Yến 2006;
“Biện pháp kiểm tra hoạt động dạy học của Hiệu trưởng trường trung học cơ


sở huyện Cư M' Gar, tỉnh Đắk Lắk” của Đinh Văn Vinh - 2011; “Biện pháp
kiểm tra hoạt động dạy học của Hiệu trưởng các trường trung học cơ sở ở
thành phố Lào Cai tỉnh Lào Cai” của Phạm Thị Thu Hương . 2011 … Các đề
tài cũng đã chỉ ra mục đích, nhiệm vụ, nội dung, phương pháp trong quản lý
chuyên môn, quản lý hoạt động dạy học ở các cấp học, biện pháp kiểm tra,
biện pháp kiểm tra đánh giá hoạt động dạy học ở trừng mầm non, trường
trung học cơ sở. Mỗi đề tài đều có những thành công đóng góp vào việc nâng
cao năng lực quản lý, nâng cao chất lượng giáo dục cho học sinh.
Thông qua các công trình nghiên cứu về giáo dục, quản lý giáo dục,
quản lý giáo dục tiểu học, các nhà khoa học giáo dục Việt Nam đã để lại
nhiều tri thức và phương pháp luận nghiên cứu hiệu quả quản lý giáo dục và
dạy học. Và trong đó cũng đề cập nhiều đến công tác kiểm tra hoạt động dạy
học, xem đây là yếu tố rất quan trọng trong việc phát hiện sai lệch và điều
chỉnh quá trình dạy học đạt mục tiêu đã định.
1.2. Một số khái niệm cơ bản

1.3.2. Dạy học tiểu học
Dạy học tiểu học chính là trang bị cho học sinh tiểu học có những hiểu
biết đơn giản, cần thiết về tự nhiên, xã hội và con người; có kỹ năng cơ bản về
nghe, nói, đọc, viết và tính toán; có thói quen rèn luyện thân thể, giữ gìn vệ
sinh; có hiểu biết ban đầu về hát, múa, âm nhạc, mỹ thuật, ...
Ở tiểu học, mỗi học sinh là một thực thể hồn nhiên: các quá trình, các trạng
thái, các thuộc tính tâm lý của trẻ được bộc lộ một cách hồn nhiên, chân thực.
Các em không biết che dấu những suy nghĩ, cảm xúc, tình cảm của mình vì thế
các em rất vô tư, trong sáng. Những yếu tố về vật chất và tâm lý của học sinh
được hợp thành một chỉnh thể tạo ra những cá nhân với đặc điểm chung của lứa
tuổi nhưng cũng có đặc điểm riêng với những cá tính, nhu cầu, khả năng khác


nhau. Vì thế người ta thường nói: trẻ em không phải là người lớn thu nhỏ.
Mỗi học sinh tiểu học là một nhân cách đang hình thành: học sinh tiểu
học là thực thể trọn vẹn nhưng chưa định hình, chưa hoàn thiện mà còn đang
lớn, đang phát triển. Trong mỗi học sinh tiểu học tiềm tàng khả năng phát
triển cả về tâm lý, sinh lý, thể lực, tư duy; điều quan trọng là biết khơi dậy các
khả năng đó phát triển tiếp theo.
Trường tiểu học là cấp học bắt đầu của hệ thống giáo dục phổ thông dạy
theo phương pháp nhà trường (bao gồm cả nội dung, phương pháp và hình
thức tổ chức), bắt đầu cách dạy theo phương pháp tương tác. Ở tiểu học, mỗi
thầy cô giáo phải dạy nhiều môn học (trừ các môn năng khiếu có giáo viên
chuyên) vì thế thầy cô giáo tiểu học phải là người có hiểu biết một cách đầy
đủ, cụ thể về kiến thức ở nhiều môn học. Trường tiểu học là nơi đầu tiên trẻ
tiếp xúc với phương pháp dạy học kiểu nhà trường, vì vậy dạy học tiểu học là
dạy cho học sinh làm quen với các phương pháp học để chủ động chiếm lĩnh
tri thức, hình thành kỹ năng, kỹ xảo. Trong quá trình dạy học giáo viên tiểu
học là người giữ vai trò tổ chức, điều khiển hoạt động của học sinh theo
phương châm "Thầy tổ chức, trò hoạt động". Đây cũng là nơi đầu tiên dạy cho

1.4. Cơ sở lý luận của kiểm tra hoạt động dạy học trong quản lý giáo dục
1.4.1. Cơ sở lí luận của kiểm tra
Hệ thống lý luận và thực tiễn quản lý nói chung đã khẳng định rằng:
Quản lý lãnh đạo mà không có kiểm tra thì coi như không có lãnh đạo. Kiểm
tra, đánh giá là chức năng vô cùng quan trọng xuất hiện từ giai đoạn tiền kế
hoạch cho đến khi kết thúc chu kỳ quản lý.
Cơ sở lý luận của kiểm tra hoạt động dạy học là tạo lập mối liên hệ thống
tin ngược (kênh thông tin phản hồi) trong quản lý.
Mối liên hệ thông tin thuận a (thông tin từ hệ quản lý đến hệ bị quản lý)


chủ yếu là truyền đạt thông tin về mục tiêu, kế hoạch, quyết định quản lý…
đến người thực hiện.
Mối liên hệ thông tin ngược bên ngoài b (thông tin từ hệ bị quản lý đến
hệ quản lý), phản ánh: Sự tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ, khó khăn, thuận
lợi, tâm tư, nguyện vọng, đề đạt kiến nghị… của những người thực hiện đến
người quản lý.
Mối liên hệ thông tin ngược bên trong b” (thông tin từ hệ bị quản lý trở
lại chính hệ bị quản lý) phản ánh: Sự tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ, sự tự
điều chỉnh để phát triển chính mình.
Các mối liên hệ thông tin ngược (trong, ngoài) là nền tảng của sự điều
chỉnh gồm hai quá trình: Điều chỉnh (của hệ quản lý) và tự điều chỉnh (của hệ
bị quản lý) và tự điều chỉnh (của hệ bị quản lý), chúng liên quan mật thiết và
thống nhất với nhau.
Xét ở góc độ lý thuyết thông tin thì quản lý là một quá trình thu nhận, xử
lý, truyền đạt và lưu trữ thông tin.
Thông tin là nền tảng của quản lý- đó là những số liệu, tư liệu đã được
lựa chọn, xử lý để phục vụ cho mục đích nhất định.
Quản lý có và cần thông tin nhiều chiều, thông tin là một chức năng của
quản lý. Nó xen lẫn vào các chức năng khác và rất cần cho các chức năng ấy