ĐIỀU TRỊ
ĐÁI THÁO ĐƯỜNG
BS CKI Trần Thị Thùy Dung


I. MỤC TIÊU ĐIỀU TRỊ
ADA

AACE

EASD

70 – 130

< 110

≤ 108

Đường huyết sau ăn (mg/dl)

< 180

< 140

≤ 135

HbA1c




HbA1c ít chặt chẽ hơn (> 7%)

•

Tiền sử có hạ ĐH trầm trọng

•

Thời gian mắc bệnh dài

•

Già

•

Có bệnh mạch vành hoặc bc mm nhỏ tiến triển

•

Có bệnh khác đi kèm


II.CHẾ ĐỘ DINH DƯỠNG
1. Nhu cầu năng lượng:
- Tính cân nặng bình thường dựa theo công thức:
Cân nặng bình thường = 22 x (chiều cao)²
- Tính nhu cầu năng lượng hàng ngày dựa trên nhu cầu năng lượng tiêu

- Tránh đường hấp thu nhanh (nước ngọt, sữa đặc có đường, chè ngọt,
mứt,...)
- Ăn nhiều rau
- Chọn thực phẩm cung cấp chất đạm ít acid béo no : thịt nạc, cá, đạm thực
vật,...


III. VẬN ĐỘNG THỂ LỰC:
Nên duy trì chế độ vận động thể lực đều đặn mỗi ngày
với
những môn thể dục tăng sự dẻo dai, tăng sức mạnh cơ
bắp như:
 đi bộ (30 phút/ ngày),
 chạy bộ, xe đạp (20 phút/ngày), ....


IV. THUỐC VIÊN UỐNG HẠ ĐƯỜNG HUYẾT
Tụy

RL chức năng tb β

Sulfonylureas

Gan
Tăng sản xuất
glucose từ gan

Biguanides

Meglitinides

NHÓM SULPHONYLUREAS (SU)
Cơ chế: kích thích tế bào beta tụy tiết Insulin
 Chỉ định: chỉ dùng cho bệnh nhân đái tháo đường típ
2
 Chống chỉ định: dị ứng thuốc, suy gan, suy thận, phụ
nữ mang thai, cho con bú, đái tháo đường típ 1, mất
bù chuyển hóa cấp
 Tác dụng phụ:
- Hạ đường huyết do thuốc: thường gặp
- Tăng cân
- Các tác dụng phụ hiếm gặp khác: dị ứng thuốc, giảm
bạch cầu, giảm tiếu cầu, vàng da tắc mật, rối loạn tiêu
hóa, phản ứng disulfuram, hội chứng tiết ADH không
thích hợp



NHÓM SULPHONYLUREAS (SU)


Tương tác thuốc: khi dùng chung một số thuốc có thể
làm tăng nguy cơ hạ như đường huyết: salicylates,
quinin, clofibrate, sulfonamide, chẹn β, disopyramide,
dicoumarol,...



Cách sử dụng:

- Dùng liều thấp tăng dần


0,5 - 2 g

2 - 3 lần

6 - 12

100, 250, 500 mg

0,1 - 1 g

1 - 2 lần

8 - 24

Glyburide (Diabeta, Micronase)/
Glibenclamide (Daonil)

1,25 - 2,5 - 5 mg

1,25- 20mg

1 - 2 lần

24

Glipizide (Glucotrol)

5, 10 mg



Tolbutamide (Orinase)
Tolazamide (Tolinase)

100, 250 mg
250, 500 mg

Thế hệ 2:


NHÓM GLINIDES


Cơ chế: kích thích tế bào beta tụy tiết insulin ở giai
đoạn sớm khi có sự tác động của glucose, tác dụng
ngắn chủ yếu hạ đường huyết sau ăn



Chỉ định và chống chỉ định: giống Sulfonylurea.
Repaglinide có thể dùng trên bệnh nhân suy thận
(creatinin 3mg%)



Tác dụng phụ:

- Hạ đường huyết: ít gặp hơn so với SU
- Nhức đầu


Nateglinide
(Starlix)

60, 120 mg

60 - 120 mg 1 - 3 lần trước
bữa ăn

1,5


NHÓM BIGUANIDE: METFORMIN


Tác dụng:

•

Tăng sự nhạy cảm với insulin ở mô ngoại biên: tăng
vận chuyển glucose vào mô cơ.

•

Giảm đề kháng insulin tại gan  giảm tân tạo và sản
xuất glucose bởi gan.

•

Thuốc cũng làm giảm Triglyceride và acid béo tự do



Rối loạn tiêu hóa (chán ăn, buồn nôn, sụt cân, tiêu chảy
và khó chịu ở bụng).

o

Thiếu máu do giảm hấp thu acid folic và vitamin B12

o

Nhiễm acid lactic (hiếm).



Cách sử dụng:
Dùng liều thấp tăng dần, thường uống sau ăn để tránh
tác dụng phụ trên đường tiêu hóa


NHÓM BIGUANIDE: METFORMIN

o
o
o
o
o

Ưu điểm:
Không tăng cân
Không gây hạ đường huyết khi dùng đơn độc


Extended- release metformin
(Glucophage XR)

500mg

500 – 2000
mg

1 lần

24


NHÓM ỨC CHẾ MEN ALPHA GLUCOSIDASE


Tác dụng: Ức chế cạnh tranh men alpha-glucosidase ở bờ
bàn chải ruột non  giảm hấp thu đường phức  làm
giảm đường huyết sau ăn.



Chỉ định: bệnh nhân ĐTĐ có đường huyết sau ăn tăng
cao. Thuốc chỉ có tác dụng khi khẩu phần ăn có chứa
carbohydrate



Tác dụng phụ:


50, 100mg

75 - 300mg 3 lần

4

Miglitol
(Gliset)

25, 50, 100mg

75- 300mg

4

3 lần

Thời gian
tác dụng (giờ)


NHÓM THIAZOLIDINEDONES


Tác dụng :
- Tăng nhạy cảm với insulin ở mô cơ và mô mỡ  tăng hấp thu
glucose tại tế bào cơ và mỡ, Giảm đề kháng insulin tại gan 
giảm tân tạo và sản xuất glucose bởi gan
- hiệu quả tối đa sau 12 tuần


o

Phù, tăng cân

o

Thiếu máu (giảm Hct and Hb)

o

Tăng men gan

o

Tăng nguy cơ gãy xương không do chấn thương ở phụ nữ, nhất
là phụ nữ đã mãn kinh

o

Rosiglitazone: đang được khuyến cáo thận trọng vì tăng nguy
cơ bệnh tim mạch

o

Pioglitazone: đang được khuyến cáo thận trọng vì tăng nguy cơ
ung thư bàng quang khi dùng > 2 năm





4 - 8mg

1 hoặc chia 2 lần

12-24 giờ

Pioglitazone
(Actos, Pioz,
Nilgar,...)

15, 30,
45mg

15 - 45mg

1 lần

24 giờ


NHÓM MỚI:
ỨC CHẾ DPP-4 và ĐỒNG VẬN GLP-1
GLP-1 and GIP
↑ Insulin
Glucose - dependent

 Thức ăn

beta cell 

GLP-1:được tiết ra khi
tiêu hóa thức ăn

Mô cơ và mỡ
tăng hấp thu
glucose
Beta cells:

Kích thích tiết Insulin
phụ thuộc glucose

gây cảm giác no, giảm
cảm giác thèm ăn

Alpha cells:
Ức chế tiết
Glucagon
Gan
giảm sản xuất
glucose bởi gan
Dạ dày
Chậm làm trống dạ dày

Data from Flint A, et al. J Clin Invest. 1998;101:515-520; Data from Larsson H, et al. Acta Physiol Scand. 1997;160:413-422
Data from Nauck MA, et al. Diabetologia. 1996;39:1546-1553; Data from Drucker DJ. Diabetes. 1998;47:159-169


GLP-1 và GIP có thời gian bán hủy rất ngắn do bị bất
hoạt bởi men DPP – 4 (dipeptidyl peptidase - 4).