Phần mở đầu
I. Lí do chọn đề tài
1. Vị trí, tầm quan trọng của môn Toán trong trờng Tiểu học
Bậc Tiểu học là bậc góp phần quan trọng trong việc đặt nền móng cho
việc hình thành và phát triển nhân cách học sinh. Trên cơ sở cung cấp những tri
thức khoa học ban đầu về tự nhiên xã hội, phát triển các năng lực nhận thức,
trang bị các phơng pháp và kĩ năng ban đầu về hoạt động nhận thức và hoạt
động thực tiễn, bồi dỡng và phát triển tình cảm, thói quen, đức tính tốt đẹp của
con ngời. Mục tiêu nói trên đợc thực hiện thông qua việc các môn học nói
chung, môn toán nói riêng. Cùng với môn Tiếng Việt, môn Toán có tầm quan
trọng vì Toán học với t cách là một bộ phận khoa học nghiên cứu một số mặt
của thế giới hiện thực, có một hệ thống kiến thức cơ bản rất cần thiết cho đời
sống sinh hoạt của con ngời. Đó cũng là công cụ rất cần thiết để học các môn
học khác và tiếp tục nhận thức thế giới xung quanh để hoạt động có hiệu quả
trong thực tiễn.
2. Sự cần thiết phải đổi mới phơng pháp dạy học Toán ở Tiểu học
Việc dạy Toán ở các Trờng Tiểu học ở nớc ta đã có một quá trình phát
triển lâu dài. Ttrong quá trình đó, đặc biệt từ cuối năm 50 đến nay sự cố gắng
chung của đội ngũ giáo viên các phơng pháp dạy học đã vận dụng và đã thờnh
xuyên đợc cải tiến cho phù hợp với hoàn cảnh cụ thể của nhà trờng Tiểu học
Việt Nam.
Tuy nhiên việc dạy học Toán ở Tiểu học trong thực tiễn ở Tiểu học phơng
pháp dạy học toán về cơ bản không đợc đổi mới về mục tiêu, nội dung giáo dục.
Đặc điểm chính của phơng pháp dạy học đó là:
- Giáo viên chỉ truyền đạt, giảng giải theo các tài liệu đã có sẵn theo sách
giáo khoa, sách hớng dẫn giảng dạy. Vì vậy, giáo viên thờng làm việc một cách
máy móc và thờng ít quan tâm đến việc phát huy khả năng sáng tạo của học
sinh.
- Học sinh học tập một cách thụ động, chủ yếu chỉ nghe giảng, ghi nhớ
và làm theo bài mẫu. Do đó việc học tập thờng ít hứng thú, nội dung các hoạt
động học tập thờng đơn điệu, nghèo nàn, ít quan tâm đến phát triển năng lực

có tác dụng củng cố kiến thức, rèn luyện t duy vừa tạo nên hứng thú học tập cho
các em.
4. Nhằm bồi dỡng, phát triển trí thông minh t duy linh hoạt, sáng tạo cho học
sinh. Ngoài ra cần rèn luyện cho học sinh một số phẩm chất cần thiết để có phơng pháp học tập, phơng pháp làm việc có khoa học và tạo phù hợp với mục tiêu
giáo dục.
III. Nhiệm vụ nghiên cứu:
1. Nghiên cứu và tìm hiểu nội dung một số hìn thức tổ chức hớng dẫn hoạt động
học tập toán theo định hớng đổi mới phơng pháp dạy học.
2. Thiết kế và su tầm các trò chơi toán hoc dành cho học sinh lớp 3.
3. Giáo án thực nghiệm cụ thể ứng dụng các hình thức dạy học toán và tổ chức
các trò chơi toán học trên học sinh của lớp mình.
VI. Phơng pháp nghiên cứu:
1. Phơng pháp nhiên cứu tài liệu
2


2. Phơng pháp thực nghiệm
3. Bằng thực tế giảng dạy học sinh, trao đổi với đồng nghiệp và sự tích lũy
kinh nghiệm của bản thân.
4. Phơng pháp điều tra, quan sát.
V. Phạm vi, đối tợng nghiên cứu
Vì điều kiện thời gian có hạn nên trong khuôn khổ hạn hẹp này tôi chỉ đi sâu
vào nghiên cứu đề tài là một số hình thức dạy học toán và cách tổ chức trò chơi toán
học cho học sinh lớp 3.
Phạm vi, đối tợng nghiên cứu của đề tài: Học sinh lớp 3, Trng Tiu hc H
Tựng Mu.

3



toán học cha đợc phong phú.
Bên cạnh đó, nhận thức đợc việc học tập của học sinh các lớp đầu bậc Tiểu học
trong giai đoạn hiện nay, tình trạng học quá tải, học sinh thiếu đi sự hồn nhiên, ít đợc
vui chơi và qua quá trình đi thực tế, quan sát của bản thân, tôi nhận thấy hầu hết đại
bộ phận học sinh đều học tập một cách máy móc, theo một khuôn mẫu cứng nhắc, ít
có sáng tạo. Chính điều này đã làm hạn chế chất lợng học tập của học sinh.
Ví dụ: Lớp 3
Bài : Bảng chia 8
( Sách giáo khao toán lớp 3- trang 59)
Bài 1: Tính nhẩm:
4


24 : 8 =
16 : 8 =
56 : 8 =
80 : 8 =
40 : 8 =
48 : 8 =
64 : 8 =
48 : 6 =
32 : 8 =
8 : 8 =
72 : 8 =
56 : 7 =
Bài 2: Tính nhẩm:
8 x 5 =
8 x 4 =
8 x 6 =
8 x 3 =

dùng học toán, sách giáo khoađể chiếm lĩnh tri thức mới, để luyện tập, thực hành
theo khả năng của cá nhân, để tự kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh.
- Trong quá trình học cá nhân, học sinh có thể hỏi ý kiến, trao đổi ý kiến riêng với
giáo viên . Giáo viên có thể đến chỗ ngồi của một học sinh để theo dõi, hớng dẫn,
kiểm tra, trao đổi ý kiếnkhi cần thiết, giáo viên có thể cho một số nhóm học sinh
hoặc cả lớp tạm ngừng hoạt động để trao đổi chung, để báo cáo kết quả, để nhắc nhở
5


hoặc hớng dẫn chung.
* Điều kiện:
- Học sinh phải chuẩn bị sẵn các đồ dùng học toán, các tài liệu học toán cá
nhân( phiếu học toán, sách giáo khoa)
* Một số kinh nghiệm:
- Giáo viên có thể sử dụng các vở bài tập toán( do nhà xuất bản giáo dục phát hành)
hoặc phiếu học toán cho từng đối tợng học sinh của lớp học.
- Khuyến khích cha mẹ học sinh tự làm bộ đồ dùng học toán theo sự hớng dẫn của
giáo viên.
- Giáo viên chọn một số hoạt động, bài luyện tập yêu cầu mọi học sinh phải làm và
có hớng dẫn, kiểm tra, đánh giá. Không yêu cầu học sinh làm việc đồng loạt mà
nên khuyến khích các em học sinh làm theo khả năng cá nhân tránh trờng hợp học
sinh giỏi làm bài xong nhanh phải chờ học sinh yếu làm xong rồi mới chuyển sang
bài khác.

2. Học theo nhóm:
* Cách chia nhóm:
Tùy theo tính chất và nội dung bài học, tiết học, giáo viên có thể tổ chức chia lớp
thành các nhóm theo các hình thức sau:
- Nhóm hỗn hợp( bao gồm đầy đủ các đối tợng học sinh giỏi, khá, trung bình,
non chuẩn). Loại nhóm này thờng gọi là nhóm học tập và thờng hoạt động trong

- Khi làm việc, học tập theo nhóm, học sinh thờng mạnh dạn, trao đổi ý kiến.
Vì vậy nên khuyến khích học sinh tìm tòi, sáng tạo, phê phán, đánh giáđể phát triển
khả năng của mỗi cá nhân.
- Giáo viên nên chuẩn bị sẵn các phiếu giao việc và thờng xuyên liên kết với
các nhóm trởng để giúp các nhóm hoạt động có kết quả.

3. Học theo lớp
* Hoạt động chủ yếu:
Thực hiện một số hoạt động chung của cả lớp nh:
- Nghe giáo viên hớng dẫn cá nhân, học theo nhóm.
- Trao đổi ý kiến, đánh giá kết quả, chữa bài chung của toàn lớp.
* Điều kiện:
- Nội dung hoạt động chung của lớp cần đợc giáo viên, học sinh( hoặc nhóm
học sinh) chuẩn bị chu đáo để tiết kiệm thời gian hoạt động của cả lớp.
* Kinh nghiệm:
- Nên lựa chọn nội dung, hình thức hoạt động học tập chung của cả lớp để
nâng cao hiệu quả của việc học theo lớp.
- Nên phối hợp đúng mực giữa học cá nhân, học theo nhóm, học theo lớp.

4. Trò chơi học tập
Trò chơi học tập bao gồm các trò chơi có mục đích học tập rõ rệt. Trong dạy
học toán ở Tiểu học, đặc biệt là ở các khối lớp 1, 2, 3. Các trò chơi học tập toán có
nhiều tác dụng gây hứng thú học tập, góp phần làm cho tiết học trở nên sinh động,
kích thích trí tởng tợng, trí nhớ, ham hoạt động của học sinh.
* Điều kiện
Mọi tiết học ở các lớp 3 đều có thể tổ chức trò chơi học tập cho học sinh.
- Giáo viên nên chuẩn bị nôi dung trò chơi theo phiếu học toán để tất cả các
học sinh trong lớp đều có thể tham gia trò chơi.
*Kinh nghiệm
- Tùy theo yêu cầu, nội dung của từng tiết học mà giáo viên nên chọn thời

toán
- Tổ chức các cuộc thi: giải toán, đố vui về toán, làm đồ dùng học toán, tìm
hiểu khả năng ứng dụng toán học vào đời sống ở địa phơng
* Điều kiện
- Có các tài liệu hớng dẫn giáo viên và học sinh đọc thêm, làm thêm về toán.
* Kinh nghiệm:
- Nên kết hợp với các sinh hoạt chung của lớp, ở trờng để tổ chức các cuộc thi
về toán học.
- Nên tổ chức cấc nhóm học sinh ham thích học toán, học nhóm học sinh giỏi
toán, nhóm học sinh cần giúp đỡ, hỗ trợ nhau nhiều về toán. các nhóm này đợc giáo
viên trực tiếp hớng dẫn hoặc cha mẹ học sinh có điều kiện và khả năng hớng dẫn, mỗi
tuần lễ học khoảng 1 giờ đến 3 giờ.
* Một số điều cần lu ý khi sử dụng các hình thức dạy học toán.
1. Trong các hình thức dạy học toán ở Tiểu học , hình thức nào cũng cần thiết và có
8


đóng góp nhất định vào quá trình dạy học. Vấn đề quan trọng nhất là:
- Mỗi hình thức dạy học chỉ có tác dụng tốt khi nó sử dụng đúng lúc và đúng
mức độ.
- Việc lựa chọn và vận dụng hợp lí các hình thức dạy học trong từng tiết học,
từng bài học sẽ góp phần giúp học sinh làm cho từng hình thức đợc sử dụng đúng lúc
và đúng mức độ.
Do vậy
- Cần phải phối hợp, vận dụng hợp lí các hình thức dạy học nhằm đạt từng mục
đích yêu cầu của từng tiết học.
- Không có hình thức nào là vạn năng là có thể phù hợp với mọi bài dạy.
2. Dạy học toán ở từng lọai bài học, ở từng lớp, từng giai đoạn, từng đối tợng học
sinhđều có những đặc điểm riêng.
Vì vậy cần lựa chọn,phối hợp, vận dụng các hình thức dạy học ở từng tiết học

2. Trò chơi: Lấy vật cuối cùng
* Hớng dẫn: Giáo viên chuẩn bị 10 lá cờ hoặc 10 bông hoa( số lợng có thể
nhiều hơn tùy thuộc vào thời gian chơi) để trên bàn.
Hai em ( 1 cặp) tham gia chơi.
Ngời thứ nhất lấy lá cờ, xong đến ngời thứ hai lấy, rồi lại đến ngời thứ
nhất.
Hai bạn luân phiên nhai lấy, mỗi ngời chỉ đợc lấy 1-3 lá cờ(ở mỗi lần
lấy) . Ai lấy đợc lá cờ cuối cùng, đó chính là ngời thắng cuộc.
Tìm thuật chơi để đảm bảo ngời đi trớc là ngời thắng cuộc.

10


3. Trò chơi: Bắc cầu thông đờng
* Hớng dẫn: Hai em lên thi xem ai điền đợc các số vào ô trống nhanh hơn( coi
nh bắc đợc cầu nhanh hơn để thông đờng về đích).
3

6

9

15

39

63

276


d. Một bạn đã xếp 21 que diêm thành hình con ( cá nh hình vẽ). Hãy tìm xem
bạn đã đếm đợc bao nhiêu hình tam giác?
Bạn đó đánh rơi một que diêm nên hình chỉ còn lại 8 tam giác. Em hãy
nhanh tay tìm giúp xem bạn đã đánh rơi que diêm nào? Có bao nhiêu cách bỏ
que diêm nh vậy?

5. Trò chơi: Ai nhanh trí:
* Hớng dẫn:
Tính số viên bi để xem đống bi có tất cả bao nhiêu viên bi? ( Với cách tính
nhanh nhất)

? 12


6. Trò chơi: Tìm đờng về cho ba chú ếch.
* Chuẩn bị : Giáo viên chuẩn bị tranh tô, màu đẹp( nh sau) treo lên bảng.
* Hớng dẫn: Vì ba chú ếch xanh mải đi tắm ma nên đã bị lạc đờng.
Em hãy chỉ đờng cho mỗi chú ếch về đúng nhà của mình kẻo đờng sắp tối.
Biết rằng nhà của mõi chú ếch đều ghi con số đúng bằng tổng các số mà trên đờng mỗi chú ếch phải đi qua.

13


Õch
25

Õch
36

Õch

phơng pháp mới và lồng ghép các trò chơi trong dạy học toán, nhằm giúp học
sinh học tập hứng thú, đạt đợc kết quả cao trong các tiết học.

II. Nội dung thực nghiệm:
*Nội dung thực nghiệm đợc thể hiện trong giáo án và trong các tiết giảng
dạy thực tế trên lớp: vận dụng, phối hợp các hình thức dạy học toán.
1. Học cá nhân( ở trên lớp) Thông qua sách giáo khoa hoặc phiếu học tậpĐây là hoạt động chủ yếu.
2. Học theo nhóm: Khi chơi trò chơi và chữa các bài tập có liên quan đến
các kiến thức về đo đại lợng.
3. Học theo lớp: Sau mỗi bài tập, giáo viên cùng học sinh trao đổi ý kiến
đánh giá kết quả, chữa bài chung cho toàn lớp.
4. Trò chơi học tập:
* Tiến hành một tiết thực nghiệm

Bài : Luyện tập ( SGK 64 - lớp 3)
III. Phơng pháp thực nghiệm
Soạn giáo án và dạy đại trà trên hai lớp, lp 3A(lp thc nghiệm) và lớp 3B(
lp i chng) . Trờng tiểu học H Tựng Mu.
Sau đây là phần giáo án tôi đã soạn và tiến hành dạy hai lớp 2 tiết. Tiết 1 dạy
tại lớp 3A có lồng ghép trò chơi vào phần củng cố, tiết 2 tôi dạy lớp đối
chứng , không có trò chơi học tập.

Thứ ngày . tháng . năm 20
Kế hoạch dạy học Môn Toán
Tuần 13 Tiết 63- SGK 64

Luyện tập
I. Mục tiêu:

- Củng cố kĩ năng học thuộc bảng nhân 9.

30
phút

- Gọi 1 học sinh lên bảng làm.
- HS còn lại lần lợt đọc thuộc lòng bảng
nhân 9.
- Gọi học sinh nhận xét và chữa bài trên
bảng của bạn.
* Củng cố: Khi thực hiện biểu thức có
phép tính nhân chia ta làm nh thế nào?
( Thực hiện từ trái qua phải)
- Giáo viên nhận xét, đánh giá cho
điểm.

II. Luyện tập:
Bài 1:Tính nhẩm:
a.9x1= 9x5= 9x4= 9x10=
9x2= 9x7= 9x8= 9x0= - Giáo viên viết đề bài ra bảng phụ.
9x3= 9x9= 9x6= 0x9= - Gọi 1 học sinh lên bảng làm phần a.
- Gọi 2 học sinh nhận xét đúng, sai.
b.9x2= 9x5= 9x8= 9x10= * Củng cố:- Các phép nhân trong phần
2x9= 5x9= 8x9= 10x9= a thuộc bảng nhân mấy?
- Nhận xét 2 phép nhân 0 x9
và 9x0
* Giáo viên kết luận: Bất kì số nào
nhân với 0 cũng bằng 0. Số 0 nhân với
số nào cũng bằng 0.
- Gọi 1 học sinh lên bảng làm phần b.
- Gọi 2 học sinh nhận xét đúng, sai.
* Củng cố:- Con có nhận xét gì về 2

ĐS: 37 xe
Bài 4: Viết kết quả phép nhân
vào ô trống (theo mẫu)
- GV chép bài 4 ra bảng
nhóm( SGK- trang 64)

5
phút

các phép tính nhân, cộng con làm nh
thế nào?( x trớc, cộng sau)
* Giáo viên kết luận: Bất kì số nào
nhân với 0 cũng bằng 0. Số 0 nhân với
số nào cũng bằng 0.
- Bạn làm 9 x 4 + 9
36
+ 9 = 45
Bạn nào có cách làm khác?( Học sinh
có thể làm nh sau: 9 x 4 + 9 = 9 x5 =
45
Đứng tại chỗ nêu cách làm phép tính 9
x 8 + 9 = ?( 9 x 9 = 81)

- Gọi 1 Học sinh đọc đề bài.
- Giáo viên hỏi: Đội 1 có mấy xe? Ba
đội còn lại mỗi đội có mấy xe? Bài toán
hỏi gì?
- Giáo viên có thể hớng dẫn học sinh
thay đổi câu hỏi mà nội dung không
thay đổi.( Hỏi bốn đội có bao nhiêu xe

5
4
5
6

9 x 6

- HS đọc yêu cầu:
- Mỗi tổ cử 1 bạn lên thực hiện một cột.
- Thi đua xem bạn nào làm nhanh và
đúng nhất.
- Các bạn ở dới làm vào vở.
- GV và học sinh cùng nhận xét, chữa.
19


* Dặn dò: Học thuộc bảng - Tuyên dơng tổ làm nhanh, đúng, trình
nhân 9 để tính toán và vận bày rõ ràng, sạch đẹp.
dụng vào giải toán.
- Giáo viên treo 2 bảng phụ
có nội dung nh bên.
- Hớng dẫn học sinh cách
chơi: Trò chơi gồm 2 đội.
Đội 1 gồm 4 bạn của tổ 1
và 2. Tổ 2 gồm 4 bạn của
tổ 3,4. Chơi theo hình thức
tiếp sức. Các đọi cử ngời
chơi.
- Tính nhẩm kết quả , nối
với các phép tính đúng

khiến giáo viên giảng dạy hứng thú hơn, học sinh nắm đợc chắc bài ngay trên
lớp.

Phần III: Kết luận
1. Khi thực hiện: Một số hình thức dạy học toán và cách tổ chức trò chơi
toán học cho học sinh lớp 3 cho học sinh tôi thấy cần phải:
* Về phía giáo viên: Cần nắm đợc nội dung, kiến thức, cấu trúc bài dạy để từ
đó xác định tốt mục tiêu bài dạy.
Nắm chắc mối quan hệ giữa kiến thức mới và kiến thức cũ, giúp học sinh vận
dụng để giải quyết vấn đề.
Cần biết cách lôi cuốn các em vào các hoạt động học tập môn toán, kích
thích trí tò mò, óc tởng tợng , t duy linh hoạt..
Tổ chức giờ dạy nhẹ nhàng, hiệu quả, cần phải chú ý đến các đối tợng học
sinh.
Nắm đợc đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi, để từ đó lựa chọn nội dung cho phù
hợp.
Có kĩ năng hớng dẫn , tổ chức các trò chơi toán học thật hợp lí và đồng bộ,
phát huy đợc vai trò tích cực và chủ động của từng học sinh.
Giáo viên cần phải yêu nghề, cần cù, chịu khó, có thái độ chuẩn bị bài dạy
trên lớp nghiêm túc cũng nh các trò chơi phù hợp với nội dung cụ thể của từng
tiết học..
*Về phía học sinh:
Cần có thời gian biểu hợp lí, cần dành nhiều thời gian chuẩn bị bài trớc khi
lên lớp. Cầm tích cực tham gia các trò chơi.
Có đầy đủ đồ dùng, sách vở học tập.
Nắm chắc kiến thức, Trong học tập, vui chơi phải có tính đồng đội cao phải
nhiệt tình, nghiêm túc , say mê.
* Về phía nhà trờng:
Cần tạo cơ sở vật chất tốt, đầu t đầy đủ trang thiết bị, dụng cụ dạy và học cho
cả thầy và trò để phục vụ tốt cho quá trình dạy và học.

6. Sachs giáo khoa lớp 1,2,3 Nhà xuất bản giáo dục.
7. Tài liệu hớng dẫn giảng dạy môn toán lớp 1, 2,3 Nhà xuất bản giáo
dục- Vụ tiểu học.
8. Toán học vui- Vũ Bội Tuyền
9. Toán học vui- vui học toán- Nguyễn Thiện Văn
10.Luyện toán qua trò chơi vẽ hình lớp 1,2.
11. Báo thiếu niên, nhi đồng, tạp chí toán học vui
12.Thiết kế bài giảng toán- Nhà xuất bản Hà Nội

24