B ộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC s ư PHẠM HÀ NỘI 2
•

•

•

•

HÀ MINH DŨNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH
Ở TRƯỜNG THPT HUYÊN LẬP THẠCH - TỈNH VĨNH PHÚC
THEO HƯỚNG PHỐÌ HƠP VỚI CÁC TỔ CHỨC XÃ HÔI
•

•

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC
•

•

•

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

HÀ NỘI, 2015

•

LUÂN VĂN THAC SĨ KHOA HOC GIÁO DUC
•

•

•

•

Ngưòi hướng dẫn khoa học: TS Trần Thị Tố Oanh

HÀ NỘI, 2015


LỜI CẢM ƠN
Với tình cảm chân thành và lòng biết ơn sâu sắc, xin gửi lời cảm ơn:
- Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2, Phòng Sau Đại học, các giảng viên, các
nhà khoa học đã tận tình giảng dạy và tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình
học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn.
- Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến người hướng dẫn khoa học:
T.s Trần Thị Tổ Oanh, người đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo và giúp đỡ, động viên
tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn.
- Nhân dịp này tôi xin được chân thành cảm ơn đến các đồng chí Hiệu
trưởng, Phó Hiệu trưởng, cùng tất cả các thày cô giáo các trường THPT ở huyện
Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc đã tạo điều kiện thuận lợi, cung cấp số liệu, tư liệu và
nhiệt tình đóng góp ý kiến cho tôi trong quá trình nghiên cứu.
- Cảm ơn các bạn đồng nghiệp, bạn bè, gia đình đã động viên, khích lệ và
giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu khoa học.
Mặc dù đã cố gắng rất nhiều, nhưng luận văn không tránh khỏi những thiếu
sót; tác giả rất mong nhận được sự thông cảm, chỉ dẫn, giúp đỡ và đóng góp ý kiến

6. Phương pháp nghiên c ứ u ......................................................................................... 4
6.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết......................................................................4
6.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễ n ......................................................................4

CHƯƠNG 1. C ơ SỞ LÍ LUẬN VÈ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO
DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH Ở TRƯỜNG THPT THEO HƯỚNG
•

•

•

PHỐI HỢP VỚI CÁC TỔ CHỨC XÃ HỘI.................................................. 6
1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề................................................................................ 6

1.2. Một số khái niệm..................................................................................... 7
1.2.1. Quản lý giáo dục................................................................................................. 7
1.2.2. Quản lý nhà trường.............................................................................................8
1.2.3. Hoạt động giáo dục đạo đ ứ c ...........................................................................10
1.2.4. Quản lý hoạt động giáo dục đạo đ ứ c ............................................................ 11
1.2.5. Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức phối hợp với tổ chức xã h ộ i.......12
1.3.

M ột số lí luận về hoạt động giáo dục đạo đức học sinh ở trường

THPT theo hướng phối hợp với các tổ chức xã h ộ i ..............................................13


1.3.1. Ý nghĩa của giáo dục đạo đức cho học sinh phối hợp với các tổ
chức xã hội ở trường TH PT....................................................................................13

đạo đức học sinh phối họp với các tổ chức xã h ộ i ................................................35
1.5.2. Năng lực sư phạm của người tổ chức HĐGDĐĐ phối hợp với
T C X H .......................................................................................................................... 36
1.5.3. Cơ chế quản lý hoạt động giáo dục đạo đức học sinh phối hợp các
tổ chức xã h ộ i ...............................................................................................................36
1.5.4. Ả nh hưởng của điều kiện kinh tế - văn hóa - xã hội địa phương
đối với việc tổ chức các hoạt động giáo dục đạo đức học sinh phối hợp
với các tổ chức xã h ộ i................................................................................................. 37
K ết luận chương 1 .......................................................................................................38

CHƯƠNG 2. THƯC TRANG QUẢN LÝ HOAT ĐÔNG GIÁO DUC
•

•

X.

•

•

•

ĐẠO ĐỨC HỌC SINH PHỐI HỢP VỚI CÁC TỔ CHỨC XÃ HỘI
•

•

•


2.4.1. Tổ chức khảo sát...............................................................................................50
2.4.2. Kết quả khảo s á t...............................................................................................52
2.4.3. Đánh giá chung về thực trạng quản lý giáo dục đạo đức cho học
sinh phối hợp với các tổ chức xã hội ở trường THPT huyện Lập Thạch Tỉnh Vĩnh Phúc.............................................................................................................66
K ết luận chương 2 ....................................................................................................... 69

CHƯƠNG 3. BIÊN PHÁP QUẢN LÝ HOAT ĐÔNG GIÁO DUC
•

•

•

•

ĐẠO ĐỨC HỌC SINH PHỐI HỢP VỚI CÁC TỔ CHỨC XÃ HỘI
•

•

•

•

Ở TRƯỜNG THPT HUYỆN LẬP THẠCH - TỈNH VĨNH PHÚC......... 70
•

•

•


KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ...............................................................91
1. Kết lu ậ n .................................................................................................................... 91
2. Khuyến n g h ị............................................................................................................92
2.1. Khuyến nghị với Sở GD&ĐT Vĩnh Phúc.......................................................92
2.2. Khuyến nghị với các trường THPT huyện Lập Thạch - Vĩnh P h ú c.......92
DANH MỤC THAM K H Ả O ................................................................................... 93
PHỤ L Ụ C ..................................................................................................................... 97


DANH MUC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
CMHS:
CNH-HĐH:
CNTT:
CNCS:
CNXH:
CSVC:
ĐĐ:
ĐĐCM:
GDĐĐ:
GD&ĐT:
GDCD:
GDPT:
GDTC ĐĐ:
GDNG LL:
GDTQ ĐĐ:
GVCN:
GT:
HS:
KHCN:

Giáo dục ngoài giờ lên lớp
Giáo dục thói quen đạo đức
Giáo viên chủ nhiệm
Giám thị
Học sinh
Khoa học công nghệ
Khoa học kỹ thuật
Khoa học xã hội
Kinh tế - xã hội
Lực lượng giáo dục
Nghiên cứu khoa học
Nhà xuất bản
Phụ huynh học sinh
Quản lý giáo dục
TÔ chức xã hội
Trung học cơ sở
Trung học phổ thông
Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh
Văn hóa xã hội
Xã hội
Xã hội chủ nghĩa
Xã hội hóa giáo dục
rn A

1

r

IS/ 1


1
MỞ ĐÀU
1. Lí do chon đề tài
Giáo dục đạo đức cho học sinh hiện nay được Đảng, Nhà nước và toàn thể xã
hội rất quan tâm. Nghị quyết Hội nghị BCH Trung ương Đảng lần 2, lần 5 khóa
VIII, Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc Đảng CSVN lần thứ IX, Nghị quyết số
05/2005/NQ-CP ra ngày 18/4/2005 của Chính phủ, Điều lệ Trường trung học cơ sở,
trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học (gọi tắt là trường
trung học) do Bộ GD&ĐT ban hành năm 2011 đã chỉ ra: Ngành GD&ĐT phải tiếp
tục nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng
đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên... Muốn vậy cần có sự phối kết hợp giáo
dục giữa gia đình, nhà trường và xã hội, xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh,
trong đó nhà trường phải giữ vai trò chủ động, “Nhà trường phối hợp với chính
quyền, đoàn thể địa phương, ban đại diện cha mẹ học sinh, các tổ chức chính tr ị-x ã
hội và cá nhân có liên quan nhằm thống nhất quan điểm, nội dung, phương pháp
giáo dục giữa nhà trường, gia đình và xã hội để thực hiện mục tiêu giáo dục” (mục
1-điều 47).
Trường THPT có nhiệm vụ giáo dục cho những thanh niên tuổi từ 16-18 tuổi
tri thức phổ thông toàn diện, vững chắc, có nhân cách để chuẩn bị bước vào đời,
thực hiện nghĩa vụ công dân của mình. Thời gian gàn đây, việc thực hiện nền kinh
tế thị trường theo định hướng XHCN ở nước ta cùng với sự bùng nổ về CNTT đã
tác động không nhỏ đến học sinh THPT.
Hiện nay, vào thời kì hội nhập, nhiều học sinh có ý chí vươn lên trong học
tập, có hoài bão khát vọng lớn. Tuy nhiên, cũng dưới tác động của nền kinh tế thị
trường và cơ chế mở cửa, do nhiều nguyên nhân khác nhau, hành vi lệch chuẩn của
thanh thiếu niên có xu hướng ngày càng tăng. Một số hành vi vi phạm pháp luật của
học sinh khiến gia đình và xã hội lo lắng: vi phạm giao thông, bạo lực học đường,
quay cóp gian lận trong thi cử, chơi game..., trong gia đình thì trẻ em thiếu kính
trên nhường dưới, không vâng lời cha mẹ, người lớn... Một số hành vi lệch chuẩn


3
2. Mục đích nghiên cứu
Đe xuất một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh
ở trường THPT theo hướng phối hợp với một số tổ chức xã hội (Đoàn Thanh niên,
Hội Cha mẹ HS, Hội Cựu chiến binh, Hội Phụ nữ..... ) đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ
giáo dục trong giai đoạn hiện nay.

3. Nhiệm vụ nghiên cứu
3.1.

Xác định cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học

sinh ở trường THPT theo hướng phối hợp với các tổ chức xã hội (Đoàn Thanh niên,
Hội Cha mẹ HS, Hội Cựu chiến binh, Hội Phụ nữ..... ).
3.2 Đánh giá thực trạng công tác quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học
sinh ở trường THPT huyện Lập Thạch - Tỉnh Vĩnh Phúc theo hướng phối hợp với
các tổ chức xã hội
3.3 Đe xuất một số biện pháp quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh ở
trường THPT huyện Lập Thạch - Tỉnh Vĩnh Phúc theo hướng phối hợp với các tổ
chức xã hội (Đoàn Thanh niên, Hội Cha mẹ HS, Hội Cựu chiến binh, Hội Phụ
nữ..... ).

4. Đối tượng và phạm vỉ nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh ở trường
THPT theo hướng phối hợp với các tổ chức xã hội (Đoàn Thanh niên, Hội Cha mẹ
HS, Hội Cựu chiến binh, Hội Phụ nữ..... ).

4.2 Phạm vi nghiên cứu
Đề tài tập trung vào nghiên cứu quản lý ở cấp trường đối với hoạt động quản

tổ chức xã hội (Đoàn Thanh niên, Hội Cha mẹ HS, Hội Cựu chiến binh, Hội Phụ
nữ..... ) ở một số trường THPT trên địa bàn huyện Lập Thạch - Tỉnh Vĩnh Phúc.


5
6.2.2. Phương pháp phỏng vấn
Thiết kế các câu hỏi phỏng vấn trực tiếp lực lượng tổ chức và quản lí hoạt
động giáo dục đạo đức cho học sinh phối hợp với các tổ chức xã hội (Đoàn Thanh
niên, Hội Cha mẹ HS, Hội Cựu chiến binh, Hội Phụ nữ..... ) ở trường THPT huyện
Lập Thạch - Tỉnh Vĩnh Phúc.
6.2.3. Phương pháp quan sát
Tiến hành quan sát công tác chuẩn bị, tổ chức và quản lí hoạt động giáo dục
đạo đức cho học sinh phối hợp với các tổ chức xã hội (Đoàn Thanh niên, Hội Cha
mẹ HS, Hội Cựu chiến binh, Hội Phụ nữ..... ) ở trường THPT huyện Lập Thạch,
tỉnh Vĩnh Phúc
6.2.4. Phương pháp chuyên gia
Xin ý kiến về kinh nghiệm quản lí của các chuyên gia giáo dục, các nhà quản
lí hiệu trưởng, và Giáo viên có kinh nghiệm về việc quản lí hoạt động giáo dục đạo
đức học sinh phối hợp với các tổ chức xã hội (Đoàn Thanh niên, Hội Cha mẹ HS,
Hội Cựu chiến binh, Hội Phụ nữ...)
6.2.5. Phương pháp xử lí toán thống kê
Sử dụng các phương pháp thống kê toán học (tính điểm trung bình, tính sác
xuất, độ lệch chuẩn, xếp thứ bậc) để phân tích dữ liệu cần nghiên cứu.


6
CHƯƠNG 1
C ơ SỞ LÍ LUẬN VÈ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC
HỌC SINH Ở TRƯỜNG THPT THEO HƯỚNG PHỐI HỢP
VỚI CÁC TỔ CHỨC XÃ HỘI

Công Cường [9], Nguyễn Thị Hương [26], Trương Văn Toàn [41], Nguyễn Thị Mỹ
Trang [42]), hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (Lương Ngọc Quý [53], Đỗ Thị
Thanh Thủy [39]), hoạt động trải nghiệm (Nguyễn Văn Tuân [48]), định hướng nhà
trường thân thiện, học sinh tích cực (Võ Thanh Vũ [59]).
Một hướng quan tâm đến việc quản lí giáo dục đạo đức ở trường trung học
phổ thông như Lưu Thành Công [8] trường THPT ở tỉnh Vĩnh Long, Phạm Ngọc
Hà [19] trường THPT huyện Đà Bắc tỉnh Hòa Bình; Phạm Văn Hùng [25] trường
trung học phổ thông huyện Hóc Môn - thành phố Hồ Chí Minh, Văn Đức Lo [30]
thành phố Hồ Chí Minh, Quách Mứng [33] trường Trung học phổ thông huyện
Thạnh Trị, tỉnh Sóc Trăng, Phan Thị Thanh Thảo [37] trường THPT quận Thanh
Xuân, Hà Nội, Đặng Tài Tuệ [49] trường THPT huyện Bảo Lâm, tỉnh Lâm Đồng,
Hà Hữu Thạch [36], Văn Thành Sơn [56] trường THPT huyện Cư Kuin, tỉnh Đắk
Lắk.
Nhìn chung, vấn đề quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho HS ở trường
THPT phối hợp với các TCXH đã được đề cập nhưng chưa được nghiên cứu một
cách bài bản, trọn vẹn. Các tác giả thường xem xét các TCXH dưới góc độ một hình
thức lực lượng xã hội trong giáo dục, chưa làm rõ cách thức quản lí của nhà trường
khi phối hợp hoạt động với các TCXH.

1.2. Môt số khái niêm
•

•

1.2.1. Quản lý giáo dục
Giáo dục là một hiện tượng xã hội đặc biệt. Bản chất của quá trình giáo dục
là quá trình truyền đạt và lĩnh hội hệ thống kinh nghiệm xã hội. Giáo dục là một loại


8

9
Khái niệm quản lý trường học có 2 nghĩa tương đối khác nhau. Theo nghĩa
rộng, quản lý trường học chính là quản lý giáo dục cấp cơ sở. Khi đó, bản thân trường
học vẫn là đối tượng quản lý vĩ mô, chủ thể quản lý gồm nhiều cấp khác nhau: cấp
trung ương, cấp địa phương và cấp trường học. Theo nghĩa hẹp hơn, quản lý trường
học là hệ thống quản lý giáo dục tại cấp trường học do Hiệu trưởng đứng đàu và cùng
với bộ máy dưới quyền mình điều hành, trong phạm vi trường học. Trong đề tài này,
khái niệm quản lý trường học được sử dụng theo nghĩa thứ hai, tức là quản lý giáo
dục tại cấp trường học do Hiệu trưởng và bộ máy quản lý dưới quyền Hiệu trưởng
tiến hành.
* Nội dung quản lý trường học
Nội dung quản lý trường học chính là nội dung quản lý giáo dục tại cấp
trường học như một tổ chức nghiệp vụ - chuyên môn. Nội dung này tương ứng với
những mảng hoạt động và nguồn lực cơ bản của trường học, bao gồm:
- Quản lý chuyên môn, tức là quản lý thực hiện chương trình giáo dục (giảng
dạy, học tập), quản lý hoạt động chuyên môn của giáo viên, quản lý hoạt động học
tập, hoạt động xã hội, văn hóa tại nhà trường ... của học sinh.
- Quản lý hành chính và tổ chức, đó là kỉ luật, nề nếp làm việc, sắp xếp bộ máy,
cơ cấu làm việc, hồ sơ nhà trường , báo cáo, thống kê, công văn, thông tin- liên lạc, giữ
gìn trật tự, an toàn nhà trường ... để chấp hành đúng pháp luật, qui chế, điều lệ...
- Quản lý nhân sự, tức là quản lý đội ngũ giáo viên, nhân viên với tư cách là
công chức, viên chức, người lao động trong tổ chức và tất cả học sinh của nhà
trường với tư cách là thành viên của tổ chức trong thời gian học tập, làm việc và
sinh hoạt tại nhà trường. Nội dung này chủ yếu liên quan đến thực hiện chính sách,
tuyển dụng, sử dụng, khen thưởng, kỷ lu ậ t... tác động đến nhân tố con người, phát
triển đội ngũ.
- Quản lý tài chính, là vấn đề sử dụng nguồn kinh phí do ngân sách cấp cho
bộ máy và hoạt động chuyên môn, các khoản kinh phí được hỗ trợ khác cho hoạt



động, giáo dục hướng nghiệp...Hoạt động GDĐĐ trong nhà trường THPT được
thực hiện thông qua môn học Giáo dục công dân, Giáo dục quốc phòng và các môn
học trong Chương trình giáo dục, thông qua Hoạt động ngoài giờ lên lớp, các hoạt
động cộng đồng, xã hội, hoạt động của Đoàn TNCS HCM... trong và ngoài nhà
trường.
GDĐĐ cho HS là quá trình hình thành và phát triển các phẩm chất đạo đức
của nhân cách HS dưới những tác động và ảnh hưởng có mục đích được tổ chức có
kế hoạch, có sự lựa chọn về nội dung, phương pháp và hình thức giáo dục phù hợp
với lứa tuổi và với vai trò chủ đạo của nhà giáo dục. Từ đó, giúp HS có những hành
vi ứng xử đúng mực trong các mối quan hệ giữa cá nhân với cá nhân, với cộng
đồng-xã hội, với lao động, với tự nhiên...


11
Bản chất của GDĐĐ là chuỗi tác động có định hướng của chủ thể giáo dục
và yếu tố tự giáo dục của HS, giúp HS chuyển những chuẩn mực, quy tắc, nguyên
tắc đạo đức...từ bên ngoài xã hội vào bên trong thành cái của riêng mình mà mục
tiêu cuối cùng là hành vi đạo đức phù hợp với những yêu cầu của các chuẩn mực xã
hội. GDĐĐ không chỉ dừng lại ở việc truyền thụ những khái niệm, những tri thức
đạo đức, mà quan trọng hơn hết là kết quả giáo dục phải được thể hiện qua tình
cảm, niềm tin, hành động thực tế của HS.
Như vậy, GDĐĐ là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch, có tổ chức
của nhà giáo dục và yếu tố tự giáo dục của người học để trang bị cho HS tri thức - ý
thức đạo đức, niềm tin và tình cảm đạo đức và quan trọng nhất là hình thành ở các
em hành vi, thói quen đạo đức phù hợp với các chuẩn mực xã hội.

1.2.4. Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức
Quản lý HĐ GDĐĐ cho học sinh THPT là quản lí nhà trường trong hoạt
động chuyên môn nói chung, HĐ GDĐĐ nói riêng, nhằm giúp nhà trường sử dụng
tối ưu các tiềm năng, các cơ hội để thực hiện hiệu quả các mục tiêu GDĐĐ cho học

tuyên truyền, giáo dục quần chúng thực hiện các nhiệm vụ quản lý. Các tổ chức xã
hội có những đặc điểm chung sau: Là hình thức tổ chức tự nguyện của người lao
động vì những mục đích nhất định; Là tập hợp những thành viên có cùng chung một
dấu hiệu, đặc điểm. Họ liên kết lại với nhau để tìm tiếng nói chung và bảo vệ những
lợi ích chính đáng của họ. Mối quan hệ giữa các thành viên trong tổ chức xã hội là
mối quan hệ bình đẳng chứ không phải là nguyên tắc "quyền lực - phục tùng" như
trong các cơ quan nhà nước.
TCXH trong trường THPT như Đoàn TNCS HCM, Hội cha mẹ HS, Công
đoàn GD có khả năng phối hợp GD ĐĐ với nhà trường. TCXH ngoài trường có


13
khả năng phối hợp GD ĐĐ với nhà trường là Hội khuyến học, Hội Cựu Chiến binh,
Hội thanh niên Việt Nam, Hội phụ nữ Việt Nam ...
Quản lý HĐ GDĐĐ cho học sinh THPT phối hợp với TCXH là hệ thống
những tác động có kế hoạch, có hướng đích của nhà trường đến tất cả các khâu, các
bộ phận của nhà trường và TCXH nhằm giúp nhà trường sử dụng tối ưu các tiềm
năng, các cơ hội để thực hiện hiệu quả các mục tiêu GDĐĐ cho học sinh.

1.3. Một số lí luận về hoạt động giáo dục đạo đức học sinh ở trường
•

•

•

•

o


động tiêu cực đến sự phát triển đạo đức HS.