“ Một số biện pháp dạy học nhằm nâng cao kĩ năng vẽ theo mẫu môn Mĩ thuật lớp 6 “

MỤC LỤC
TT
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
25

Nội dung sáng kiến
PHẦN I: LÍ LỊCH

03
02
03
03
03
03
04
04
04
04
04
06
06
08
08
09
10
24
24
24
25
25
27

Trường THCS Hồ Tùng Mậu


“ Một số biện pháp dạy học nhằm nâng cao kĩ năng vẽ theo mẫu môn Mĩ thuật lớp 6 “

PHẦN 1. PHẦN LÍ LỊCH

cảm thụ vẻ đẹp của đồ vật, hình thành ở học sinh biểu tượng trọn vẹn về đồ vật
(hình dáng, cấu trúc, chất liệu, màu sắc). Những biểu tượng đó là cơ sở hết sức
cần thiết cho sự phát triển khả năng sáng tạo ở các phân môn khác…
1. Mục đích của đề tài:
Giúp học sinh nhận biết về phát triển kĩ năng vẽ theo mẫu, và thực hành
vào bài làm một cách có hiệu quả.
2. Nhiệm vụ của đề tài:
Hướng dẫn học sinh khối 6 cách vẽ cách vẽ theo mẫu trong phân môn vẽ
theo mẫu.
3. Phương pháp nghiên cứu đề tài:
Qua nghiên cứu đề tài này tôi đã áp dụng một số phương pháp dạy học như
sau:
- Phương pháp nêu vấn đề.
- Phương pháp trực quan, trao đổi, trò chuyện
- Phương pháp vấn đáp
Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hương

-3-

Trường THCS Hồ Tùng Mậu


“ Một số biện pháp dạy học nhằm nâng cao kĩ năng vẽ theo mẫu môn Mĩ thuật lớp 6 “

- Phương pháp điều tra, thăm dò
- Phương pháp thực nghiệm
- Phương pháp thống kê số liệu, đối chiếu
4. Phạm vi nghiên cứu đề tài.
Các kĩ năng vẽ theo mẫu của học sinh khối 6
5. Đối tượng nghiên cứu đề tài:

“ Một số biện pháp dạy học nhằm nâng cao kĩ năng vẽ theo mẫu môn Mĩ thuật lớp 6 “

kết quả bài vẽ còn yếu so với các phân môn khác, đạt dưới trung bình và trung
bình nhiều hơn khá. Kết quả khảo sát chất lượng của bài vẽ theo mẫu đầu tiên
được thống kê như sau:
Xếp loại đạt trở lên
Số lượng
Tỷ lệ %
6
86
80
93,1%
b. Học sinh xếp loại chưa đạt do các nguyên nhân sau:
Khối

Tổng số học sinh

-

Phần lớn các em vẽ là dùng thước kẻ

-

Vẽ hình quá nhỏ so với khổ giấy, không dám vẽ lớn.

-

Mặt khác, học sinh chưa biết vận dụng các kiến thức của bài trước: luật

xa gần, cách vẽ theo mẫu…

+ Vẽ trang trí.
+ Vẽ tranh.
+ Thường thức mĩ thuật
- Trong các phân môn trên thì vẽ theo mẫu là phân môn tương đối khô cứng,
khó tưởng tượng vì do cấu trúc của các đồ vật có sự thay đổi theo vị trí quan sát,
theo đường tầm mắt và nhìn theo xa gần. Những điều đó đã được thể hiện qua
khái niệm của phân môn “ vẽ theo mẫu là vẽ theo các vật mẫu đã được bày trước
mặt thông qua suy nghĩ, cảm xúc của người vẽ nhằm diễn tả được cấu tạo, hình
dáng, màu sắc, ánh sáng, đậm nhạt của vật mẫu. Do vậy bài vẽ của lớp sẽ không
giống hệt nhau mà có thể chỉ giống trên những nét lớn - đặc điểm và hình dáng
chung còn kích thước, đậm nhạt, bố cục…sẽ khác nhau, tuỳ thuộc vào vị trí, khả
năng diễn tả, cảm thụ của người vẽ, và cuối cùng sẽ có bài vẽ đẹp, bài chưa đẹp,
bài chưa đạt yêu cầu. Vẽ theo mẫu là phân môn mĩ thuật ở trường phổ thông, vẽ
theo mẫu có vị trí quan trọng trong chương trình mĩ thuật, là phân môn cơ bản,
vì vẽ theo mẫu có ảnh hưởng, tác dụng lớn đến vẽ trang trí, vẽ tranh và thường
thức mĩ thuật. Ví dụ : khả năng quan sát, nhận xét, bố cục, vẽ hình.
Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hương

-6-

Trường THCS Hồ Tùng Mậu


“ Một số biện pháp dạy học nhằm nâng cao kĩ năng vẽ theo mẫu môn Mĩ thuật lớp 6 “

Vì vậy:
1. Khi dạy phương pháp vẽ theo mẫu: giáo viên cần khắc sâu cho học sinh
thế nào là vẽ theo mẫu. Cần giải thích thêm để các em phân biệt được: vẽ theo
mẫu khác với vẽ kĩ thuật.
2. Vẽ kĩ thuật yêu cầu vẽ đúng, chính xác đến từng milimét, nét thẳng phải

mình.
Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hương

-7-

Trường THCS Hồ Tùng Mậu


“ Một số biện pháp dạy học nhằm nâng cao kĩ năng vẽ theo mẫu môn Mĩ thuật lớp 6 “

4.3 Kĩ năng xác định bố cục: Giúp học sinh biết chọn mẫu vẽ, biết sắp xếp
mẫu có bố cục đẹp, biết sắp xếp hình vẽ trên giấy cân đối, thuận mắt. Kĩ năng bố
cục hình vẽ được sử dụng trong tất cả các phân môn của mĩ thuật như: vẽ trang
trí, vẽ tranh và thường thức mĩ thuật.
4.4 Kĩ năng vẽ hình: Trên cơ sở kết quả quan sát nắm được đặc điểm hình
dáng của mẫu, học sinh sắp đặt bố cục hình vẽ trên giấy và phác hình từ khái
quát, tổng thể đến chi tiết. Nếu không biết cách phác hình thì bài vẽ không đạt
được hiệu quả như mong muốn. Có thể phải tẩy xóa nhiều, bài vẽ bẩn và hình vẽ
có thể xộc xệch không vững chắc. Kĩ năng này cũng được sử dụng nhiều trong
trang trí, vẽ tranh…
4.5 Kĩ năng chỉnh hình, trên cơ sở hình vẽ đã được xác định, học sinh biết
cách so sánh hình vẽ với mẫu để điều chỉnh hình cho đúng tỉ lệ, hình dáng, đặc
điểm của mẫu, kỹ năng này cũng được sử dụng trong vẽ trang trí và vẽ tranh.
4.6 Kĩ năng vẽ đậm nhạt: Sau khi hình vẽ được hoàn chỉnh, học sinh cần
quan sát mẫu để xác định các mảng đậm, nhạt trên cơ sở ánh sáng chiếu vào vật
mẫu. Học sinh biết cách vẽ đậm nhạt, thể hiện đúng các độ đậm nhạt trên mẫu.
II. THỰC TRẠNG
1 Thuận lợi
+ Với nhiều năm liền được sự quan tâm của Phòng giáo dục và Đào tạo
Huyện Ân Thi và Ban giám hiệu trường trung học cơ sở Hồ Tùng Mậu về cơ sở

lên nên nhiều khi phương pháp, kĩ năng vẽ chưa tiếp thu kịp, phòng thực hành,
đồ dùng dạy học còn thiếu thốn, mặt khác với đặt điểm bộ môn
( 1 lớp 1 tiết / 1 tuần), nên học sinh cũng không chú ý nhiều, phụ huynh thì
xem thường, chỉ hướng nghiệp cho con em mình những tư tưởng thực dụng hơn
nhiều so với trước, là cho con em minh học thêm các môn Toán, Lí, Hóa, Anh
văn ..vv…
- Để thấy việc học của các em có tiến bộ hay không, tôi đã thực hiện cuộc
thăm dò như sau:
Yêu cầu
Kết quả
a. Cách sắp mẫu và nhận xét 25 học sinh chưa hiểu về cách sắp mẫu như
mẫu.
thế nào cho hợp lí.
b. Cách tìm bố cục và dựng 15 học sinh tìm bố cục còn xộc xệch và phác
hình.
hình chưa ổn.
c. Cách ước lượng và phác 25 học sinh còn yếu trong cách tìm khung
khung hình chung và riêng hình chung và riêng.
của vật mẫu.
d. Cách vẽ đậm, nhạt và màu 21 học sinh chưa phân biệt được các mảng
trong vẽ theo mẫu.
Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hương

đậm nhạt trên mẫu.
-9-

Trường THCS Hồ Tùng Mậu


“ Một số biện pháp dạy học nhằm nâng cao kĩ năng vẽ theo mẫu môn Mĩ thuật lớp 6 “

Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hương

- 10 -

Trường THCS Hồ Tùng Mậu


“ Một số biện pháp dạy học nhằm nâng cao kĩ năng vẽ theo mẫu môn Mĩ thuật lớp 6 “

Đối với phân môn vẽ theo mẫu, giáo viên cần bám sát mẫu để đặt câu hỏi cụ thể
trên từng mẫu vẽ, không đặt câu hỏi một cách chung chung. Khi đặt câu hỏi giáo
.viên cần chỉ vào mẫu để hướng sự chú ý của học sinh vào mẫu vẽ.
Ví dụ : mẫu vẽ Lọ hoa và quả:
- Mẫu gồm có mấy đồ vật?
- Đó là những vật mẫu nào?
- Vị trí của lọ hoa so với quả như thế nào?
- So sánh tỉ lệ chiều cao của quả so với lọ hoa?
- So sánh tỉ lệ chiều ngang của quả so với lọ hoa?
- Lọ hoa bao gồm những phần nào?
- So sánh tỉ lệ giữa các phần của lọ hoa?
- So sánh tỉ lệ giữa chiều ngang và chiều cao của quả?
- Có những nguồn sáng nào chiếu tới mẫu?
- Hướng ánh sáng nào mạnh nhất?
- Phân biệt các độ sáng - trung gian - đậm...thay đổi trên mẫu? v.v.....
Giáo viên yêu cầu học sinh đo, dọi, ước lượng trước khi trả lời. Như thế bắt
buộc các em phải quan sát mẫu thì mới có thể phân tích cấu trúc mẫu và đưa ra
những nhậnxét chính xác. Các bước vẽ theo mẫu là một chuỗi logic, nếu không
thực hiện tốt bước thứ nhất thì sẽ không thể thực hiện tốt bước tiếp theo. Chẳng
hạn, không quan sát kĩ thì sẽ không thể hiểu cấu trúc mẫu, không nhìn ra các độ
đậm nhạt, không nắm được tỉ lệ...thì không thể phác hình chính xác. Trong quá

sau, mặt bên của ngôi nhà, thì em thấy có sự khác nhau như thế nào?
- Khi đứng ở một điểm cố định nhìn một hàng cột điện có kích thước bằng nhau
thì nhìn càng xa ta càng thấy có sự thay đổi như thế nào?
- Khi nhìn người khác với các góc nhìn ngang tầm mắt, nhìn dưới lên hoặc đứng
trên tầng nhìn xuống...thì ta thấy có sự biến dạng như thế nào?
- Hãy mô tả theo trí nhớ cấu tạo của cái ấm tích, cái phích nước, hình dáng con
trâu, con gà, con lợn...?
- Khi ta đứng ngoài nắng vào buổi sáng, trưa, chiều, chiều tối...thì bóng đổ của
ta xuống đất có sự thay đổi như thế nào? v.v.....
*. Hướng dẫn học sinh vẽ mẫu:
Khi hướng dẫn học sinh vẽ mẫu, giáo viên cần chuẩn bị hình hướng dẫn các
bước vẽ theo mẫu như: phác khung hình, phác nét chính,vẽ chi tiết, phân mảng,
vẽ đậm nhạt...để học sinh hình dung được tiến trình bài vẽ. Hình hướng dẫn cần
vẽ chính xác, đẹp, đúng yêu cầu...nếu sơ sài sẽ phản tác dụng. Bên cạnh sử dụng
hình hướng dẫn chuẩn bị trước, giáo viên cần vẽ minh hoạ thêm những phần cần
nhấn mạnh để học sinh lưu ý. Chẳng hạn: cách phác nét thẳng, cách gạt nét chì
Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hương

- 12 -

Trường THCS Hồ Tùng Mậu


“ Một số biện pháp dạy học nhằm nâng cao kĩ năng vẽ theo mẫu môn Mĩ thuật lớp 6 “

khi vẽ các độ đậm nhạt, cách vẽ nền... Trước khi học sinh vẽ mẫu, giáo viên cho
các em tham khảo một số bài vẽ hoàn chỉnh của các học sinh khoá trước. Bài vẽ
sử dụng làm bài mẫu tham khảo phải là các bài vẽ được chọn lọc, đạt yêu cầu về
hình, bố cục, đậm nhạt... Sau khi hướng dẫn xong, giáo viên xoá các hình minh
họa và cất bài mẫu, tránh để học sinh bắt chước bài tham khảo mà không nhìn


“ Một số biện pháp dạy học nhằm nâng cao kĩ năng vẽ theo mẫu môn Mĩ thuật lớp 6 “

3 Để hình thành và phát triển những kĩ năng trên cho học sinh, giáo
viên nên sử dụng một số phương tiện dạy học như:
-Yêu cầu học sinh cùng tham gia chuẩn bị mẫu vẽ. Học sinh phân công
trong nhóm mang theo đồ vật, hoa quả để bày mẫu tuỳ theo nội dung của bài học
(có thể bày 3 hoặc 4 nhóm mẫu để học sinh vẽ theo nhóm). Các nhóm mẫu có
thể giống hoặc khác nhau tùy theo yêu cầu của bài. Tuy nhiên phải đảm bảo yêu
cầu chung của bài.
- Bài vẽ của học sinh năm trước (cả bài tốt và bài chưa tốt).
- Các bước tiến hành bài vẽ (có thể trình bày trên giấy khổ rộng hoặc giấy
trong để trình bày trên máy chiếu qua đầu).
4. Dưạ vào các giải pháp trên tôi thử vận dụng các phương pháp vào dạy
học một số bài vẽ theo mẫu trong chương trình sách giáo khoa mĩ thuật 6
như sau :
 Bài 15, 16- tiết 16, 17. Vẽ theo mẫu- Mẫu có dạng hình trụ và hình cầu
Giáo viên có thể sử dụng kết hợp nhiều phương pháp dạy học trong bài học
như phương pháp quan sát, trực quan, giảng giải - minh hoạ, thực hành…
- Giáo viên có thể tổ chức cho học sinh làm việc theo nhóm, các nhóm tự
chọn và bày mẫu (mẫu đã được phân công chuẩn bị trước).
- Sau khi các nhóm bày mẫu xong, giáo viên phân tích cái được và chưa
được cần điều chỉnh lại cho đẹp. Qua đó học sinh hiểu được để có mẫu đẹp cần
phải chọn mẫu như thế nào? Có mẫu đẹp chưa đủ mà cần phải đặt như thế nào
để có bố cục đẹp?

Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hương

- 14 -


- Sau khi quan sát nhận ra đặc điểm riêng của từng mẫu vật, giáo viên
hướng dẫn học sinh quy nhóm mẫu vào khung hình chung theo tỉ lệ chiều
ngang, chiều cao (lấy chiều cao của đồ vật cao nhất, chiều ngang tính từ vật nằm
bên trái qua phải), sắp đặt khung hình chung lên giấy vẽ sao cho cân đối đẹp mắt
(không quá to, quá nhỏ, lệch lên, lệch xuống hoặc lệch sang trái, sang phải).
Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hương

- 15 -

Trường THCS Hồ Tùng Mậu


“ Một số biện pháp dạy học nhằm nâng cao kĩ năng vẽ theo mẫu môn Mĩ thuật lớp 6 “

Giáo viên có thể dùng đồ dùng trực quan để minh hoạ cho các dạng bố cục đó để
học sinh nhận ra thế nào là bố cục đẹp và chưa đẹp.

- Sau khi xác định được khung hình chung, giáo viên cần hướng học sinh
tiến hành phác khung hình riêng của từng vật mẫu. Quan sát, so sánh tỉ lệ của
từng vật mẫu để có hình vẽ chính xác với đặc điểm của mẫu.
Ví dụ: hình cầu có chiều cao gần bằng ¼ chiều cao của hình trụ , chiều
ngang của hình cầu gần bằng ½ chiều ngang của hình trụ.
Dùng chì phác nhẹ tay (nét mờ để dễ điều chỉnh, tẩy xoá). Khi khung hình
chung và khung hình riêng của mẫu đã được xác định tương đối chính xác, cần
quan sát mẫu để xác định tỉ lệ các bộ phận trên mẫu. Để phác hình cho cân cần
xác định các đường trục đứng và trục ngang, trên từng mẫu vật. Dựa trên các
đường trục, xác định vị trí các bộ phận và phác hình từng mẫu vật (các bộ phận
của từng mẫu vật).

Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hương


- Sau phần hướng dẫn chung giáo viên cho học sinh thực hành bài vẽ.
Trong khi thực hành giáo viên đến từng nhóm để hướng dẫn cá nhân thực hiện
bài vẽ theo đúng các bước tiến hành.
IV. Kết quả đạt được:
Qua nghiên cứu và thực nghiệm vận dụng các các kĩ năng vào dạy học ở
một số bài vẽ theo mẫu, đạt được những kết quả khả quan, từng bước nâng cao
chất lượng học sinh qua từng giai đoạn.
Kết quả cụ thể như sau:

Các giai đoạn Khối

Tổng số

Chưa đạt

Đạt

học sinh

Đầu HKI

6

86

SL
6

Giữa HKI


Sau khi tôi đã hướng dẫn học sinh về kĩ năng vẽ theo mẫu. tôi đã cho học
sinh vẽ lên giấy với những yêu cầu sau:
Câu 1: Em có thích học phân môn vẽ theo mẫu không ?
A. Có
B. Không
Câu 2: Em thích bước vẽ màu trong bài vẽ theo mẫu không ?
A. Có
B. Không
Câu 3: Em có thích vẽ thích vẽ đậm nhạt ?
A. Có
B. Không
Câu 4: Em có biết cách đặt mẫu như thế nào là hợp lí không?
A. Có
B. Không
Câu 5: để tiến hành bài vẽ theo mẫu gồm có mấy bước ?
A. 3 bước
B. 4 bước
C. 5 bước
Câu 6: Trước khi vẽ đậm nhạt ta phải làm gì?
A. Đánh liền
B. Đánh đậm một chổ
C. Hướng ánh sáng
D. Phác mảng đậm nhạt
Câu 7: Em có hay thường xuyên vẽ mẫu ở nhà không?
A. có
B. Không
C. Thỉnh thoảng
Câu 8: Qua môn học vẽ theo mẫu em có thấy thoải mái không ?
A. Có

“ Một số biện pháp dạy học nhằm nâng cao kĩ năng vẽ theo mẫu môn Mĩ thuật lớp 6 “

Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hương

- 21 -

Trường THCS Hồ Tùng Mậu


“ Một số biện pháp dạy học nhằm nâng cao kĩ năng vẽ theo mẫu môn Mĩ thuật lớp 6 “

]]

Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hương

- 22 -

Trường THCS Hồ Tùng Mậu


“ Một số biện pháp dạy học nhằm nâng cao kĩ năng vẽ theo mẫu môn Mĩ thuật lớp 6 “

Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hương

- 23 -

Trường THCS Hồ Tùng Mậu


“ Một số biện pháp dạy học nhằm nâng cao kĩ năng vẽ theo mẫu môn Mĩ thuật lớp 6 “

thực hành của tiết học, là phần mà học sinh rất ham thích và tôi áp dụng thành
Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hương

- 24 -

Trường THCS Hồ Tùng Mậu


“ Một số biện pháp dạy học nhằm nâng cao kĩ năng vẽ theo mẫu môn Mĩ thuật lớp 6 “

công nhất. Nên tôi rút cho bản thân là phải cố gắng hơn nữa, phải áp dụng trị
chơi bài hát, một câu chuyện …. Cho phù hợp với từng nội dung của bài.
 Kiểm tra, nhắc nhở học sinh giữ gìn cẩn thận dụng cụ học tập của mình
 Dặn dò học sinh chuẩn bị kĩ, đầy đủ những đồ dùng cần thiết cho tiết
học tiếp theo.
* Vận dụng khéo léo các phương pháp dạy học tích cực như: phương pháp
làm việc theo nhóm, phương pháp trực quan, phương pháp luyện tập (làm việc
cá nhân), phương pháp quan sát, phương pháp nêu vấn đề, phương pháp trị
chơi…. Khi các kĩ năng đã được hình thành, giáo viên cần tiếp tục nâng cao và
phát triển để hình thành thị hiếu thẩm mĩ và nâng cao khả năng cảm thụ cái đẹp,
kĩ năng miêu tả đồ vật bằng đường nét, hình khối, đậm nhạt, không gian và màu
sắc của học sinh trong vẽ theo mẫu.
3. Hướng nghiên cứu:
* Với những khó khăn đối với bộ môn mĩ thuật tôi sẽ cố gắng làm tốt công
tác giảng dạy của mình, đồng thời tìm ra những khuyết điểm trong bộ môn để
giúp tôi nghiên cứu sâu hơn về đề tài
* Trong quá trình thực hiện đề tài này, bản thân tôi đã cố gắng tìm tòi, học
hỏi kết hợp với một phần nhỏ kinh nghiệm giảng dạy của bản thân, tuy nhiên
không tránh khỏi những khiếm khuyết, rất mong nhận được những ý kiến đóng
góp chân thành của các đồng nghiệp để tôi có thể nâng cao hiểu biết và cải thiện