Đề tài: Một số biện pháp phát triển lĩnh vực thẫm mỹ ( Âm
nhạc) cho trẻ 3 - 4 tuổi thông qua hoạt động dạy kỹ năng
ca hát
A. Phần mở đầu
I. Lí DO CHN TI, SNG KIN, GII PHP:
Giỏo dc mm non l bc hc u tiờn trong h thng giỏo dc quc dõn, l nn
tng u tiờn ca ngnh Giỏo dc o to. Cht lng chm súc, giỏo dc tr trng
mm non tt cú tỏc dng rt ln n cht lng giỏo dc bc hc tip theo.
Giỏo dc mm non cú mc tiờu, nhim v quan trng nhằm giỏo dc ton din
cho tr v th cht, tỡnh cm, o c, thm m, trớ tu l c s hỡnh thnh nên
nhõn cỏch con ngi mi XHCN Vit Nam v chun b nhng tin cn thit cho
tr bc vo trng tiu hc c tt.
Nh Bỏc H kớnh yờu ó núi: Giỏo dc mm non tt s m u cho mt nn
giỏo dc tt. Trng mm non cú nhim v chm súc, nuụi dng, giỏo dc cỏc
chỏu, bi dng cho cỏc chỏu tr thnh ngi cụng dõn cú ớch. Mun thc hin c
iu ú, trc ht ngi giáo viên phi có trình độ về chuyên môn, nghiệp vụ để
trang bị cho trẻ những kiến thức toàn din v các mụn học phi nhn thc ỳng v
nhim v, mục đích - yêu cu, nội dung của chương trình giáo dục mầm non mới.
Nm hc 2012 - 2013 l nm hc ton ngnh tip tc thc hin tt cuc vn
ng Hai khụng vi 4 ni dung; Núi khụng vi tiờu cc trong thi c v bnh thnh
tớch trong giỏo dc; Khụng vi phm o c nh giỏo v hc sinh khụng ngi nhm
lp; V cuc vn ng hc tp lm theo tm gng, o c H Chớ Minh. Tip tc
thc hin tt vic nõng cao cht lng giỏo dc l ni dung hng u trong nm hc
2012 - 2013 mà trường mầm non tụi cụng tỏc đặt ra.
Vi trỏch nhim ln lao ca mt giỏo viờn ch nhim lp mu giỏo bộ, tụi luụn
suy ngh lm th no nõng cao cht lng chm súc, giỏo dc tr c tt. õy l
nhim v quan trng v cn phi cú s n lc phn u, quyt tõm cao. Cn phi chỳ
trng cụng tỏc chuyờn mụn, lm tt cụng tỏc xó hi húa giỏo dc, cụng tỏc nõng cao
1
III. PHẠM VI ÁP DỤNG ĐỀ TÀI
Một số biện pháp phát triển lĩnh vực thẩm mỹ ( Âm nhạc) cho trẻ 3 - 4 tuổi thông qua
hoạt động dạy kỹ năng ca hát được hội đồng khoa học nhà trường xếp loại tốt và áp dụng
ở trường Mầm non nói chung và lớp mẫu giáo bé tôi đang dạy nói riêng.
B. Néi dung
I. THỰC TRẠNG NỘI DUNG CẦN NGHIÊN CỨU:
Âm nhạc vốn rất gần gũi với trẻ em nhưng ở những năm đầu tiên của cuộc
sống, những phản ứng vui vẻ của trẻ khi nghe âm nhạc vẫn còn mơ hồ, thậm chí nhiều
khi còn lẫn lộn giữa âm nhạc với các âm thanh khác nhau ở xung quanh. Khi trẻ bước
vào tuổi mẫu giáo, nhất là từ 3 tuổi trở lên thì trẻ đã cảm nhận được những bài hát và
những điệu nhạc này.Tuy nhiên lòng yêu thích âm nhạc ở các cháu lại ở nhiều mức độ
khác nhau. Có cháu yêu đến độ say mê, có cháu lại rất thờ ơ khi nhạc vang lên. Và
mức độ yêu âm nhạc phần lớn do hoàn cảnh cuộc sống, giáo dục của người lớn xung
quanh. Vì thế cho nên giáo dục âm nhạc là phương tiện giáo dục thẩm mỹ, giáo dục
đạo đức, góp phần phát triển trí tuệ và có sự tác động lớn đến sự phát triển tâm sinh lí
của trẻ.
Hoạt động âm nhạc là một bộ môn rất quan trọng không thể thiếu được đối
với trẻ mầm non. Âm nhạc giúp trẻ cảm nhận cuộc sống hàng ngày gần gũi, xung
quanh trẻ. Âm nhạc giúp còn mang đến cho trẻ những trạng thái vui vẻ, hồn nhiên,
qua những lời ca, tiếng hát. Trẻ biết được tình cảm của ông bà, cha mẹ đối với trẻ ,
giúp trẻ càng say sưa ca hát hơn.
Âm nhạc đối với trẻ là một thế giới kỳ diệu đầy cảm xúc. Âm nhạc tác động rất
bổ ích ngay từ khi con người đang nằm trong bụng mẹ, và khi trẻ đang nằm nôi đã
nghe lời ru à ơi của bà, của mẹ. Tâm hồn trẻ ngây thơ trong sáng, luôn vui vẽ, cho
nên tiếp xúc với âm nhạc là nhu cầu không thể thiếu đối với trẻ. Chính vì thế âm nhạc
được coi là một phương tiện giáo dục toàn diện nhân cách cho trẻ .
Giáo dục âm nhạc trong trường Mầm non là giáo dục cho trẻ lòng yêu âm nhạc,
biết cảm thụ âm nhạc thông qua các hoạt động như: Dạy trẻ ca hát, vận động, múa, trò
phách gõ và tôi làm thêm các loại mũ âm nhạc theo chủ đề và đồ dùng âm nhạc.
Mặt khác, lớp tôi có 25 cháu và 15 cháu đã được học qua lp nh tr. Vì thế cháu
4
rất tích cực, hứng thú tham gia vào hoạt động, Nhất là bộ môn âm nhạc, loại tiết ca
hát. Trẻ chăm chú lắng nghe cô hát mẫu và hát theo cô được cả bài.
Bn thõn tụi cú trỡnh trờn chun, cú nng khiu v õm nhc v rt yờu thớch
b mụn ny.
Mặc dù có những thuận lợi như vậy nhưng bản thân tôi gặp một số khó khăn
sau:
* Khó khăn:
Là một lớp có số lượng trẻ là 25 cháu nhưng trong đó có 10 cháu chưa qua lớp
nh tr nên còn rụt rè, nhút nhát và tr 3 tui phỏt õm cha chun, có một số còn nói
lắp, núi cht, núi cha rừ, hay khúc nhố nên chưa chăm chú vào giờ hoạt động. Nên
dẫn đến một số cháu hát chưa thuộc, hát chưa trọn cả câu. Bên cạnh đó, cơ sở vật
chất trang thiết bị dạy học, đồ dùng phục vụ cho bộ môn âm nhạc còn hạn chế. Một số
phụ huynh ở vùng ven chưa thật sự quan tâm đến việc học của bộ môn âm nhạc, bởi
họ chưa hiểu tác dụng và tầm quan trọng của bộ môn này.
Với những khó khăn trên, bản thân tôi luôn suy tìm tòi những biện pháp , giải
pháp tối ưu nhất để thực hiện. Chính vì thế bản thân tôi mạnh dạn chọn đề tài Mt s
bin phỏp phỏt trin lnh vc thm m ( m nhc) cho tr 3 - 4 tui thụng qua hot
ng dy k nng ca hỏt. Từ thực tế lớp học, tôi tiến hành khảo sát trên lớp.
Vào đầu tháng 9, tôi tiến hành khảo sát để đánh giá về thực chất và khả năng
của trẻ, xem kỹ năng ca hát của trẻ thể hiện ở trên tiết học. Tôi đánh giá các mức độ
Tốt, khá, trung bình, yếu, để từ đó có kế hoạch bồi dưỡng cụ thể:
TR HT THUC BI HT
Xếp loại
24
TB
9
36
10
40
Yếu
4
16
4
16
5
Từ kết quả điều tra thực tiễn của lớp . Bản thân tôi và trẻ có một số hạn chế như
sau :
*Về phía giáo viên :
Cô giáo chưa gây được hứng thú với trẻ đến các tác phẩm âm nhạc.Còn hạn chế
về việc rèn luyện kỹ năng ca hát cho trẻ, trẻ còn gò bó trong việc dạy trẻ ca hát theo
cỏch chớnh xỏc.
2 . Dy tr k nng ca hỏt thụng qua cỏc thi im hot ng trong ngy v hot
ng khỏc trong trng mm non:
Trong thực tế dạy ca hát cho trẻ mẫu giáo cho ta thấy năng lực tiếp thu thẩm mỹ
về âm nhạc của trẻ không thể tự nó mà phát triển được , mà phải trải qua một quá
trình : học mà chơi - chơi mà học và ở mọi lúc mọi nơi . Chính vì thế ở mọi lúc mọi
nơi chúng ta cần cho trẻ làm quen với hoạt động ca hát
*Gi ún tr :
Gi ún tr l lỳc cn to khụng khớ vui v, lụi cun tr n trng, vỡ cỏc chỏu
cha t giỏc. Giai on ny tr tm thi bt ra nhng tỡnh cm õu ym m b m dnh
cho n trng, lỳc ny õm nhc gúp phn tỏc ng rt ln. Bit rng bin phỏp
ny rt bỡnh thng i vi tt c giỏo viờn hu ht cỏc trng, huyn nhng mt s
giỏo viờn cha bit chn nhng ca khỳc no cho phự hp v tụi ó suy ngh, a ra
mt s bi hỏt rt lụi cun tr nh : ca khỳc Em i Mu giỏo sỏng tỏc Dng Minh
Viờn bi vỡ bi hỏt cú nhp iu va phi, sc thỏi vui v trong li ca :
Nng va lờn em i Mu giỏo......................mng vui ún em vo trng...
Ri nhng bi Chỏu i Mu giỏo ca Phm Thanh Hng, bi Trng
chỳng chỏu l trng Mm nonca Phm Tuyờn. Ho vi khung cnh thiờn nhiờn,
nim phn chn n trng ca tr qua bi hỏt Con chim hút trờn cnh cõy. Ri
mt ngy mi li bt u sụi ng vi õm thanh v mu sc thiờn nhiờn qua bi Vui
n trng ca H Bc.
Ngoi ra, to cho tr nn np trc khi vo lp phi l phộp, t tin qua bi
Li cho bui sỏngca Nguyn Th Nhung nhc nh chỏu phi cho b m...
Cho tr nghe nhng bi tr cú th hỏt theo c nh trờn. Ngoi tỏc ng õm
nhc cũn giỳp tr lm quen, cng c cỏc bi trong chng trỡnh tr phi hc hỏt. Cũn
cú nhiu bi hỏt khụng cn tr phi hỏt c cng to khụng khớ vui v khi n
trng: i hc ca Bựi ỡnh Tho, Bi ca i hc ca Phan Trn Bng khụng ch
+ Lĩnh vực phát triển nhận thức ( Toán): Đề tài “ Cao hơn – thấp hơn” có bài hát “
Năm ngón tay ngoan”
* Hoạt động ngoài trời :
8
Hoạt động ngoài trời, hoạt động góc cũng cần cho trẻ làm quen với ca hát, hát
những bài có liên quan đến chủ đề, đề tài sắp học, sắp dạy, cũng cố ôn luyện những
bài đã được học.
Ví dụ : Khi cho trẻ hoạt động ngoài trời “ Quan s¸t con cá ”. Sau khi quan sát
con cá xong cô cho trẻ làm quen bài hát ‘ Cá vàng bơi’. Thông qua đó trẻ được làm
quen với bài hát mới, đồng thời cô giáo dục trẻ biết chăm sóc bảo vệ các con vật
sống ở dưới nước. Cô giáo hình thành cho trẻ tình yêu thiên nhiên cuộc sống .
* Hoạt động góc :
Tôi luôn thay đổi trang trí ở góc âm nhạc thật sinh động theo chủ điểm để gây
hứng thú lôi cuốn trẻ . Góc âm nhạc là nơi trẻ có điều kiện để thể hiện khả năng ca
hát của mình, trẻ có thể làm quen, ôn luyện, cũng cố và vận dụng phát triển khả
năng âm nhạc vốn có của mình. Tại đây trẻ trẻ hát hay nghe nhạc, lời bài hát qua
băng, đĩa...
Ví dụ : Chủ điểm thực vật tôi làm mũ âm nhạc dưới dạng hoa, lá
Chủ điểm thế giới động vật là làm mũ các con vật ngộ nghĩnh, đáng yêu
* Giờ ngũ trưa :
Thời gian đầu của giờ ngũ tôi cho trẻ nghe nhẹ những bài hát ru, để trẻ được
hòa mình vào không khí êm dịu như có mẹ đang ở bên cạnh mình. Như vậy trẻ sẽ ngũ
dễ hơn, sâu hơn.
* Hoạt động chiều :
Tôi thường cho trẻ ôn lại những bài hát đã được học trong chủ điểm để giúp trẻ
thuộc lời bài hát, nhớ tên tác giả, hát đúng giai điệu, yêu thích bộ môn âm nhạc này
hơn.
Sau khi đã chuẩn bị, tôi tiến hành nghiên cứu phương pháp dạy kỹ năng ca hát
cho trẻ, tôi luôn có ý thức tự học hỏi, tự rèn luyện . Lên lớp nhẹ nhàng, phương pháp
s dụng giáo cụ trực quan sinh động, linh hoạt, cách trò chuyện vào bài ngắn gọn để
áp dụng giáo cụ trực quan của mình tốt hơn .
Trước mỗi tiết dạy tôi luôn giành nhiều nhiều thời gian cho việc nghiên cứu bài
dạy để nhằm tìm ra phương pháp hay phù hợp với lớp mình dạy, chuẩn bị đầy đủ đồ
dùng, đảm bảo yêu cầu của bài học .
Ví dụ: Trước khi dạy bài hát " Cỏ vng bi" .Tôi chuẩn bi 1 đoạn băng cho trẻ
xem về hình ảnh cỏc con vt sng di nc sau đó trò chuyn dẫn dắt vào bài để gây
hứng thú cho trẻ vào giờ học. Ngoài ra tôi chuẩn bị mũ âm nhạc, ...
10
Muốn giờ dạy kỹ năng ca hát cho trẻ đạt kết quả cao đòi hỏi cô giáo phải hát
đúng nhạc , cô s dụng đàn, bng a, nhạc cụ, trang phc để trẻ được làm quen với
nhạc, cô hát càng hay càng thu hút trẻ vào giờ học. Khi hát cô thể hiện tình cảm sâu
sắc bài hát , cô giới thiệu dẫn dắt hay có nội dung để trẻ hát cùng cô cả bài .Cô chuẩn
bị thêm nhạc cụ cho trẻ . Lớp tôi sữ dng phách gõ, trống lắc bằng long bia, hộp sữa
,không những dạy trẻ kỹ năng ca hát mà tôi còn dạy trẻ kỹ năng vận động theo nhạc
để giứp trẻ cảm nhận được âm nhạc , giúp trẻ được hồn nhiên hơn .
Thông thường khi tiến hành dạy ca hát cho trẻ, cô giáo hay sa sai cho trẻ theo
dự kiến của mình một cách máy móc, rập khuôn mà chưa nghĩ đến kỹ năng cho trẻ. Vì
vậy, giáo viên sửa sai cho trẻ đã nắm được khái quát bài nên chú ý sửa sai khi trẻ hát
sai về một số lỗi sai.
+ Sai về tiết tấu, giai điệu của bài hát.
+ Trẻ hát sai về âm điệu, luyến láy của bài hát.
+ Trẻ hát sai về một số lời ca.
+ Trẻ hát sai về âm thanh, cường độ có khi hát quá to khi hát nhỏ quá, phong
cách thể hiện chưa mềm mại.
Vớ d: Cỏi mi Khi tr hỏt thng sai v tit tu , bi bi hỏt ny thng hỏt
+ Kịp thời khen ngợi trẻ, động viên trẻ, nếu sai hoặc chưa thuộc thì khéo léo
nhắc nhở trẻ học tiếp ở lần sau. Bằng những hình thức trên dần dần tôi đưa trẻ vào
hoạt động tự nhiên, vui vẻ hơn ở các bài hát hoặc trò chơi.
* Đối với hoạt động góc:
Trong hoạt động góc tôi cho trẻ có năng khiếu cùng hoạt động kèm những trẻ
không có năng khiếu để trẻ có thể tự hướng dẫn và hoạt động cùng nhau trong góc
nghệ thuật. Tôi luôn chú ý gợi mở hướng dẫn để trẻ mạnh dạn, tự tin hơn trong mỗi
lần hoạt động.
Mỗi lần thực hiện ở hoạt động góc tôi không thể bỏ qua việc đánh giá bằng
cách ghi chép nhật ký. Tôi thường xuyên theo dõi quá trình hoạt động với âm nhạc,
ghi chép những ưu điểm, nhược điểm của trẻ để nhắc nhở trẻ hãy sửa những lỗi trẻ
hay mắc ở để lần sau trẻ hoạt động tốt hơn.
Ví dụ: Theo dõi và ghi cụ thể tên cháu hát to, không có nhịp điệu, hát nhanh
hơn so với các bạn trong nhóm, tôi ghi vào sổ nhật ký để điều chỉnh trẻ ở hoạt động
sau.
12
Việc thực hiện ghi chép vào sổ nhật ký và phân loại đánh giá trẻ giúp tôi có
biện pháp bồi dưỡng cho trẻ thực hiện kỹ năng âm nhạc một cách chính xác. Điều đó
giúp trẻ hoàn thiện hơn về sự cảm thụ nghệ thuật qua hoạt động dạy kỹ năng ca hát.
6. Kết hợp với phụ huynh :
Để chất lượng dạy học đạt kết quả tốt yếu tố không thể thiếu được đó là sự
quan tâm giúp đỡ của hội cha mẹ học sinh. Đó là:
Phụ huynh phải tạo nhu cầu, điều kiện học tập cho các cháu đảm bảo để các
cháu phát triển về thể chất cũng như trí tuệ trong học tập. Từ đó các em thích thú học
tập.
Tham mưu với phụ huynh mua sắm đồ dùng học tập cho học sinh đầy đủ, đảm
bảo chất lượng phục vụ cho việc học âm nhạc của các em được tốt.
Tôi luôn kết hợp với phụ huynh qua các thời điểm đón trẻ, trả trẻ thường xuyên
- Trẻ thực hiện một cách tự tin, hồn nhiên dưới hình thức biểu diễn vui tươi,
nhí nhãnh...
- Thông qua các hoạt động như lễ hội, nêu gương cuối tuần, biểu diễn liên hoan
văn nghệ của lớp. Trẻ thể hiện nhiều bài hát hay, phong phú và đa dạng về nội dung
cũng như giai điệu.
Vì vậy, kết quả đạt được khá mỹ mãn, cụ thể như sau :
TRẺ HÁT THUỘC BÀI HÁT
XÕp lo¹i
TrÎ HÁT ĐÚNG NHẠC, ĐÚNG GIAI
ĐIỆU, NHỚ TÊN TÁC GIẢ
Sè lîng
TÝnh %
Sè lîng
TÝnh %
Tèt
16
64%
15
60%
Nâng cao được nghệ thuật ca hát khi thể hiện tác phẩm âm nhạc. Sưu tầm và sáng
tác được nhiều bài hát đưa vào dạy trẻ.
Luôn luôn tạo hứng thú cho trẻ khi tham gia hoạt động ca hát. Có nhiều tiết dạy
âm nhạc xếp loại tốt. 100% trẻ nắm chắc kỹ năng ca hát.
Đã tham gia dự thi cấp trường lĩnh vực âm nhạc đạt loại giỏi.
3. Đối với phụ huynh:
Phụ huynh có nhiều hiểu biết về vốn kiến thức âm nhạc.
Đã kết hợp với giáo viên cùng thực hiện tốt việc dạy trẻ kỹ năng ca hát cho trẻ.
Thường xuyên quan tâm đến chất lượng tổ chức các tiết mục văn nghệ của lớp ,
của trường.
C. KÕt luËn
Để thực hiện tốt việc dạy kỹ năng ca hát cho trẻ 3 - 4 tuổi . Bản thân tôi rút ra một
số kinh nghiệm như sau:
Trong công tác chăm sóc và giáo dục trẻ đòi hỏi cô giáo phải thật sự yêu nghề,
mến trẻ, nhiệt tình, năng nổ, sáng tạo, có năng lực sư phạm, có năng khiếu về âm
nhạc, nắm vững chuyên môn, nghiệp vụ, đòi hỏi cô giáo mầm non thật sự cần mẫn
chịu khó về công tác làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ dạy và học như: mũ âm nhạc,
phách gõ , trống lắc…. Lập kế hoạch hoạt động âm nhạc cụ thể và chuẩn bị bài của
giáo viên.
Dạy trẻ ca hát thông qua các thời điểm hoạt động trong ngày và các giờ hoạt
động khác ở trường mầm non . Luôn có ý thức xây dựng góc nghệ thuật phong phú có
máy vi tính, đàn ooc gan và một số đồ dùng âm nhạc, nhạc cụ để vừa tầm với trẻ giúp
trẻ dể lấy, dể cất. Dạy trẻ kỹ năng ca hát các giờ hoạt động chung mang lại hiệu quả
Biết sử dụng ứng dụng cộng nghệ thông tin một cách thành thạo để tổ chức
các tiết học mang lại hiệu quả cao .
Tổ chức hoạt động nhẹ nhàng, linh hoạt nắm chắc mục đích, yêu cầu, nội dung
của bài học, biết linh hoạt sáng tạo khi sử dụng phương pháp để tổ chức tốt giờ hoạt
động âm nhạc dạy trẻ ca hát. Cô giáo chuẩn bị tâm thế, đàn oocgan, băng đĩa ,máy
tính . Giáo viên luôn chú ý sửa sai cho trẻ về kỹ năng ca hát và giúp trẻ thể hiện đúng
phong cách nghệ thuật. Sưu tầm và sáng tác nhiều ca khúc để dạy trẻ ca hát.
-
Cung cấp các tiến bộ khoa học kỹ thuật như: Học tập qua băng hình, đĩa ghi
hình...để cung cấp thêm tư liệu cho giáo viên./.
16