SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
PHÒNG GD&ĐT HẬU LỘC
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÊN ĐỀ TÀI
MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG
ÂM NHẠC CHO TRẺ 3- 4 TUỔI THÔNG QUA VẬN ĐỘNG
THEO NHẠC, TRƯỜNG MẦM NON THỊNH LỘC
Người thực hiện: Trần Thị Bảy
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường Mầm Non Thịnh Lộc
SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn
THANH HÓA, THÁNG 5 NĂM 2018
1
1
MỤC LỤC
Trang
1. MỞ ĐẦU
1.1.Lý do chọn đề tài………………………………………………….........1
1.2.Mục đích nghiên cứu………………………………………...................2
1.3.Đối tượng nghiên cứu……………………………………….. ...............2
1.4. Phương pháp nghiên cứu……………………………………………....2
2.NỘI DUNG ………………………………………………………….......2
2.1.Cơ sở lý luận………………………………………………....................2
củng cố kiến thức cho trẻ qua học tập, vui chơi, hình thành và phát triển ở trẻ
những thói quen tốt trong sinh hoạt tập thể như: Tính tổ chức kỷ luật, tự chủ,
mạnh dạn trước mọi người. Quá trình trẻ tiếp xúc và hoạt động âm nhạc như học
hát, nghe hát, vận động theo nhạc, chơi trò chơi âm nhạc…sẽ hình thành ở trẻ
những yếu tố của một nhân cách phát triển toàn diện, hài hòa. Chính vì vậy, giáo
dục âm nhạc cho trẻ mầm non là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng.
Đối với trẻ Mẫu giáo, do đặc điểm hồn nhiên, ham hoạt động nên mối
quan hệ giữa âm nhạc và vận động được hình thành dễ dàng. Các bài hát, bản
nhạc tạo cho trẻ những cảm xúc mạnh, trẻ vận động phù hợp với đặc tính của âm
nhạc. Ở đây âm nhạc giữ vai trò chủ đạo còn vận động là công cụ thể hiện hình
tượng âm nhạc. Vận động theo nhạc là hoạt động phối hợp giữa âm nhạc và các
hình thức nhảy múa hoặc sử dụng đồ chơi âm, gõ đệm theo nhạc. Hoạt động này
giúp trẻ phát triển về cảm giác nhịp điệu, sự khéo léo, phản ứng nhanh và đúng
với tính chất âm nhạc. Vận động theo nhạc giúp trẻ phát triển cảm giác, nhịp
điệu, sự khéo léo, khả năng phản ứng nhanh và đúng các ấn tượng nghe được
trong âm nhạc. Ngoài ra còn làm thoả mãn nhu cầu tình cảm của trẻ, trẻ được
bộc lộ cảm xúc, giao tiếp với bạn bè. Các hoạt động phong trào phát huy được
hết khả năng cảm thụ âm nhạc của trẻ. Đặc biệt năm học: 2017 – 2018 chuyên
đề “Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” do sở giáo dục, phòng
giáo dục tổ chức cuộc thi là chuyên đề vô cùng thiết thực đối với các trường
mầm non và giáo dục âm nhạc là một trong những hoạt động tập trung sâu vào
chuyên đề của hội thi.
Đối với trẻ 3-4 tuổi, đây là giai đoạn chuyển từ nhà trẻ lên mẫu giáo. Về
ngôn ngữ trẻ đã nói được liên tục hơn. Những biểu hiện về thái độ cũng rõ rệt
hơn như ngạc nhiên, thích thú, chăm chú…được bộc lộ rõ trong vận động như:
Giậm chân, vỗ tay, vẫy tay…theo âm nhạc. Ở trẻ xuất hiện sự hứng thú với âm
nhạc, đôi khi trẻ hứng thú với một dạng âm nhạc hoặc với một tác phẩm âm
3
3
thập và xử lý thông tin.
- Nhóm phương pháp quan sát, so sánh, tổng hợp.
- Nhóm phương pháp thực hành, trải nghiệm.
- Phương pháp thống kê toán học.
2. NỘI DUNG
2.1. Cơ sở lí luận:
Âm nhạc là loại hình nghệ thuật xuất hiện rất sớm trong lịch sử xã hội loài
người và là nhu cầu không thể thiếu trong đời sống, đặc biệt là đối với trẻ thơ.
Ở trường Mầm non, đặc biệt đối với lứa tuổi Mẫu giáo, âm nhạc là một
trong những loại hình nghệ thuật phát triển năng lực, cảm xúc, tưởng tượng,
sáng tạo, sự tập trung chú ý, khả năng diễn tả những hứng thú của trẻ. Khác với
loại hình nghệ thuật khác như hội họa, văn học, điện ảnh… âm nhạc không hoàn
toàn xác định rõ những hình ảnh cụ thể. Âm nhạc bằng những ngôn ngữ riêng là
4
4
giai điệu, âm sắc, trường độ, hoà âm, tiết tấu…cùng với thời gian đã thu hút, hấp
dẫn, làm thoả mãn nhu cầu tình cảm của trẻ. Âm nhạc là phương tiện giúp trẻ
nhận thức thế giới xung quanh, giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, quan hệ trong giao
tiếp, trau dồi tình cảm... Đối với trẻ, âm nhạc là thế giới kỳ diệu, đầy cảm xúc.
Trẻ có thể tiếp nhận âm nhạc ngay từ trong nôi.
Trẻ mầm non dễ xúc cảm, vốn ngây thơ trong sáng, nên tiếp xúc với âm
nhạc là một điều không thể thiếu.Thế giới âm thanh muôn mầu không ngừng
chuyển động tạo điều kiện cho trẻ phát triển các chức năng tâm lý, năng lực hoạt
động và sự hiểu biết của trẻ. Nhà chỉ huy nhạc nổi tiếng Lô- Tô- Kôpxki đã nói
“ khi nghe nhạc cả người lớn và trẻ em đều muốn cử động theo nhịp, tiết tấu.
Tay họ đung đưa, chân gõ nhịp, đầu lắc lư theo nhạc”. Nhiều khi các em nhỏ vừa
nghe nhạc, vừa ngẫu hứng điệu múa có tiết tấu độc đáo của mình. Giữa âm nhạc
5
5
- Nhóm thứ nhất: Là những động tác đơn giản biểu hiện cảm xúc theo tính chất,
nhịp điệu âm nhạc như: vỗ tay, gõ đệm, nhún nhảy…
- Nhóm thứ hai: Hướng vào những kỹ năng chuyển động trong quá trình vận
động theo nhạc.
Với hoạt động này, đối với trẻ 3 – 4 tuổi trẻ biết làm các động tác phối
hợp đơn giản, đông tác đối xứng, thực hiện các bước chuyển động phù hợp với
tính chất êm dịu hay mạnh mẽ của âm nhạc, với tốc độ vừa phải, tự mình bát
đầu, kết thúc các bước chuyển động, Nắm được các bước nhảy: Nhày thẳng,
nhảy hai chân chuyển đổi nhau và nhảy một chân( tay có cầm đạo cụ âm nhạc
như cờ, hoa, bóng..)
2.2. Thực trạng:
* Thuận lợi.
- Năm học 2017 – 2018, tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm lớp 3 – 4 tuổi
C2, với tổng số 26 trẻ.
- Bản thân tôi được Ban giám hiệu bồi dưỡng về phương pháp tổ chức hoạt động
âm nhạc cho trẻ, luôn quan tâm, giúp đỡ nhiệt tình trong chuyên môn cũng như
nghiên cứu đề tài.
- Nhà trường có một đội ngũ giáo viên trẻ khỏe nhiệt tình trong công việc, yêu
nghề, mến trẻ. Trường có khuôn viên sạch đẹp thoáng mát để trẻ vui chơi.
- Với yêu cầu sử dụng công nghệ thông tin đổi mới hình thức phương pháp dạy
học, tôi đã chủ động những trò chơi mới lạ, cách làm một số đồ chơi từ nguyên
vật liệu mở để kích thích trẻ hứng thú tham gia các vận động trong âm nhạc, cập
nhật kịp thời những đổi mới trong việc tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ để áp
dụng cho lớp mình. Không dừng lại ở đó mà tôi luôn xác định cho mình cần
phải tự học hỏi, tự bồi dưỡng bởi lẽ học không bao giờ là thừa ngoài ra tôi luôn
tìm tòi sách báo, các phương tiện thông tin như đài, loa, tivi, Internet...nhằm lĩnh
với vận động tập thể.
- Một số phụ huynh chưa hiểu hết ý nghĩa quan trọng của hoạt động âm nhạc đối
với trẻ nên chưa nhiệt tình hỗ trợ nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương để cô và
trẻ cùng làm dụng cụ âm nhạc bổ sung cho góc chơi và hoạt động học âm nhạc.
* Kết quả khảo sát thực trạng:
Để có được các biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc thông
qua vận động theo nhạc phù hợp, hiệu quả, tôi tiến hành khảo sát, đánh giá thực
trạng của trẻ 3-4 tuổi, kết quả như sau:
Bảng 1. Kết quả khảo sát thực trạng:
Kết quả khảo sát
TT
Nội dung khảo sát
Số
trẻ
Đạt
Tỷ lệ Chưa Tỷ lệ
%
đạt
%
1
2
Trẻ nhớ tên bài hát
26
18
69
8
31
Trẻ thuộc lời bài hát, hát đúng 26
18
Từ những nguyên nhân trên, tôi đã trăn trở tìm ra một số giải pháp và biện
pháp để áp dụng vào việc nâng cao chất lượng hoạt động âm nhạc cho trẻ như
sau:
2.3. Các biện pháp thực hiện:
Biện pháp 1: Chú ý rèn luyện nề nếp, thói quen cho trẻ.
7
7
Do đặc điểm của lứa tuổi nên khi tổ chức các hoạt động trẻ hay tranh
nhau, lộn xộn, gây mất tật tự, ồn ào. Đúng như Bác đã nói: “Hiền dữ đâu phải
là tính sẵn, phần nhiều do giáo dục mà nên”. Vì thế tôi phải nghiên cứu, xây
dựng chương trình, kế hoạch riêng cho lớp của mình để giúp trẻ đi vào nề nếp
thực hiện được hết các yêu cầu các hoạt động ở lớp. Trước hết là phân nhóm đối
tượng sắp xếp chỗ ngồi cho trẻ một cách hợp lý.
Ví dụ: khi vào hoạt động chung tôi sắp xếp cho trẻ không có năng khiếu
ngồi cạnh trẻ có năng khiếu, trẻ rụt rè ngồi cạnh trẻ hiếu động, trẻ cá biệt ngồi
cạnh cô giáo để tiện cho việc điều hành trẻ được tốt hơn. Cô động viên khích lệ
sự tiến bộ đối với trẻ hiếu động khi thấy trẻ ngoan hơn. Đặc biệt tôi thường
xuyên uốn nắn và tập cho trẻ cách đi đứng, xưng hô, cách trả lời cô khi cần
thiết…
Bằng các hình thức trên tôi đã dần dần ổn định đưa trẻ vào nề nếp thói
quen trong mọi hoạt động, ở mọi lúc, mọi nơi. Khuyến khích trẻ nhút nhát
thường xuyên lên cùng hoạt động tập thể, dần dần cho trẻ thực hiện theo cá nhân
để trẻ có được tính tự tin, mạnh dạn khi đứng trước tập thể. Cô cho trẻ được hoạt
động nhiều với các đồ dùng dụng cụ học tập như là: xắc xô, trống cơm, phách
tre…để trẻ hoạt động được thành thạo hơn. Không ngừng bồi dưỡng thêm các
hoạt động vận động âm nhạc cũng như các hoạt động học khác cho trẻ yếu vào
các thời điểm thích hợp trong ngày.
yếu tố đầu tiên để lôi cuốn trẻ vào giờ học là đồ dùng giáo cụ trực quan và trang
phục cho trẻ là không thể thiếu. Chính vì thế mà bản thân tôi luôn cố gắng tìm
tòi sáng tạo ra những đồ dùng khoa học đảm bảo an toàn cho trẻ. Trang phục đẹp
mắt mang tính thẩm mỹ cao phù hợp với lứa tuổi và nội dung của bài hát. Đối
với hoạt động âm nhạc là một hoạt động nghệ thuật mà trẻ rất yêu thích nên đồ
dùng cho giờ âm nhạc phải phong phú, đa dạng, phù hợp với nội dung của từng
bài hát. Tuy còn nhỏ tuổi nhưng rất thích cái đẹp, mầu sắc sặc sỡ, mới lạ. Để tiến
hành hoạt động âm nhạc cần tạo ra một môi trường âm nhạc là rất cần thiết. Vì
vậy tôi luôn cố gắng tạo môi trường giáo dục trong và ngoài lớp học, sao cho
phù hợp với lứa tuổi của trẻ.
* Tạo môi trường trong lớp học:
- Trong lớp học, việc sắp xếp không gian hợp lí, Gần gũi, quen thuộc với cuộc
sống thực hàng ngày của trẻ là một trong những yếu tố tất cần thiết, nó khơi dậy
cho trẻ nguồn cảm hứng mỗi khi đến lớp. Chính vì vậy cần có sự phân chia giữa
các góc rõ rệt, phù hợp. Thiết kế các góc chơi phù hợp diện tích lớp, độ tuổi.
Đảm bảo cho trẻ di chuyển dễ dàng giữa các góc mà không va chạm vào nhau
hoặc vấp ngã hay va chạm vào đồ vật.
VD: Khi bố trí góc âm nhạc cần chú ý sao cho ở nơi đó tiếng ồn ào trẻ tạo
ra tại góc không ảnh hưởng, làm phiền đến những hoạt động yên tĩnh ở góc
khác. Để kích thích tính tò mò, ham hiểu biết lôi cuốn trẻ vào góc chơi âm nhạc,
giáo viên phải chú ý thay đổi chất liệu, những thiết bị tạo âm thanh khác nhau
theo từng chủ đề, tạo điều kiện cho trẻ sử dụng tối đa các dụng cụ âm nhạc.
- Trang trí các góc hoạt động:
+ Đối với việc trang trí các góc, cần trang trí vừa tầm mắt trẻ, phù hợp với
độ tuổi. Các góc trang trí hình ảnh phải rõ ràng, cụ thể, không quá nhiều hình
ảnh. Tạo các Góc mở, có sản phẩm của cô và của trẻ, phong phú về thể loại …
Ví dụ:
- Tôi vẽ tranh, sưu tầm tranh ảnh từ hoạ báo, lịch…có nội dung về hoạt
động âm nhạc, nội dung bài sắp học để trang trí hoặc làm đồ dùng cho giảng
dạy.
nhiều đồ dùng, đồ chơi đẹp, hấp dẫn trang trí xung quanh lớp.
Ví dụ:
+ Tận dụng bìa cứng, xốp đề can để tạo thành nhiều cái đàn .
+ Tận dụng các hộp bánh để làm trống...
+ Vỏ hộp sữa làm trống cơm.
+ Tận dụng vải vụn của thợ may làm hoa cài tay.
+ Mút xốp làm mũ múa..v.v…
Ví dụ: trong chủ đề nghề nghiệp tôi cho trẻ tham gia vào tiết biểu diễn, sử dụng
đàn, trống cô tự tạo…
Như vậy, việc tạo môi trường trong và ngoài lớp học, kết hợp với sử dụng
hợp lý các dụng cụ âm nhạc trong quá trình trẻ vận động làm tăng hứng thú, phát
huy tích cực vận động của trẻ, từ đó nâng cao hiệu quả quá trình vận động theo
nhạc của trẻ.
Biện pháp 3: Lựa chọn các hình thức linh hoạt để nâng cao chất lượng giáo
dục âm nhạc.
Vận động là công cụ để giúp trẻ thể hiện bài hát do đó với mỗi bản nhạc
hay bài hát mang đến cho trẻ, tôi cùng trẻ phân tích nội dung, giai điệu, cấu trúc
của bài hát để lựa chọn loại hình vận động phù hợp. Với những bài hát rõ nhịp,
phách, có giai điệu vui tươi, có cấu trúc cân đối tôi có thể lựa chọn hình thức
vận động theo nhịp. Lựa chọn hình thức vận động theo phách, hoặc các loại hình
tiết tấu.
Ví dụ: Bài “Cháu yêu cô chú công nhân” vận động theo tiết tấu chậm
10
10
Chú công nhân xây nhà cao tầng…
(v
v
Để tạo sự hứng thú cho trẻ và trẻ tích cực vận động theo nhạc tôi có thể
linh hoạt, làm đa dạng các cách học thuộc.
- Dạy cả lớp vận động theo nhạc.
- Nối tiếp theo tổ: Cô đưa tay về phía nào thì tổ ở phía đó hát
- Theo nhóm bạn trai, nhóm bạn gái: Khi cô bắt nhịp cao tay thì các bạn trai
vừa hát vừa gõ đệm theo nhịp, khi thấy cô bắt nhịp thấp tay thì các bạn gái thực
hiện.
- Nhóm hát, nhóm vận động : Các bạn trai làm các nhạc công gõ đệm theo
nhịp cho các bạn gái làm ca sĩ.
- Theo tốp nhỏ.
- Cá nhân.
Khi cô cho trẻ tập sử dụng một loại nhạc cụ nào đó để đệm cho bài hát, cô
cần nói rõ cách gõ cho âm thanh phát ra như thế nào thì phù hợp.
11
11
Ví dụ: Dạy trẻ cách sử dụng nhạc cụ là trống: Tay trái cầm trống, tay phải
cầm dùi, khi gõ thì gõ vào giữa mặt trống, sau đó đưa ra gõ vào thành trống.
Hoặc dạy trẻ sử dụng nhạc cụ là xắc xô thì tay phải cầm xắc xô (úp xắc xô vào
trong lòng bàn tay) khi gõ thì gõ xắc xô vào lòng bàn tay trái sau đó đưa hai tay
rộng ra nghỉ bằng một phách.
* Trong tổ chức có nhiều người tham gia vận động, di chuyển đội hình,
múa động tác cháu trai khác động tác cháu gái…Muốn thể hiện toàn vẹn trong
sự kết hợp với âm thanh âm nhạc cùng một lúc là không thể được. Vì vậy để
đảm bảo tính toàn vẹn của tri giác, tôi cần sử dụng biện pháp trình bày cùng với
lời giải thích động tác của các cháu trai trước, động tác của các cháu gái sau. Có
thể giải thích dưới hình thức dựng hình ảnh mô phỏng hoặc chỉ dẫn ngắn gọn, dễ
hiểu. Ví dụ khi dạy trẻ vận động minh hoạ bài: Vui đến trường có câu “Con
chước có thể không như giáo viên, nhưng những gì nghe, nhìn qua mẫu giúp trẻ
khắc sâu ấn tượng, nhận biết một cách xúc cảm các động tác, bài múa. Như vậy
12
12
bằng nhiều hình thức sinh động, cô sẽ hình thành tư duy trực quan, tạo được
những yếu tố ban đầu cho mọi cảm nhận nghệ thuật.
Ảnh 2: Cô làm mẫu cho trẻ bắt chước làm theo
Ví dụ: Dạy trẻ vỗ tay theo nhịp bài “Con gà trống” chủ đề: “động vật nuôi
trong gia đình”
- Cô làm mẫu:
+ Lần 1: Không phân tích. (Giới thiệu tên vận động: Cô vừa vỗ tay theo
nhịp bài “Con gà trống”, hoặc cô có thể cho trẻ nhận xét cách vỗ của cô).
+ Lần 2: Cô phân tích cách vỗ: Tiếng vỗ tay đầu tiên cô vỗ vào tiếng “Con”
đầu tiên trong câu hát, cô vỗ 1 tiếng rồi mở tay ra, cứ như vậy cô vỗ nhịp nhàng
theo giai điệu bài hát.
+ Cả lớp hát và vỗ tay theo nhịp cùng cô 2-3 lần
+ Mời trẻ ở tổ “mèo trắng” lên hát và vỗ tay theo nhịp
+ Mời trẻ ở tổ “mèo đen” lên hát và vỗ tay theo nhịp
+ Mời tổ “mèo vàng” lên biểu diễn hát và vỗ theo nhịp
+ Mời 2 nhóm trẻ lên biểu diễn
+ Mời 1-2 trẻ lên biểu diễn
- Có thể cho trẻ vận động sáng tạo:
+ Cô hỏi: Bạn mèo ơi, bạn thấy các bạn lớp của chúng tôi biểu diễn có giỏi
không? Theo bạn, ngoài cách vỗ tay theo nhịp, bạn còn nghĩ ra cách vận động
theo nhịp nào khác? (Mèo hát và vận động sáng tạo theo nhịp 2 câu đầu)
+ Cô hát và vận động theo nhịp gợi ý cho trẻ
+ Yêu cầu trẻ cùng suy nghĩ các cách vận động theo nhịp khác nhau minh
và trẻ tích cực hoạt động dưới các hình thức cả lớp, tổ, nhóm trẻ luyện tập, tổ
hát, tổ vận động. Cô khuyến khích trẻ tự vận động để tạo khả năng theo dõi, và
giúp trẻ làm chính xác lại.
*Căn cứ vào hình thức vận động theo nhạc như vỗ tay hoặc gõ đệm theo
tiết.
tấu, vận động minh hoạ, múa…Cô luôn chú ý tới đội hình của trẻ, sao cho cô
làm mẫu, tất cả nhìn thấy cô và cô quan sát được trẻ.
* Đa dạng hoá các vận động:
Để khi trẻ đỡ chán và nâng cao khả năng của trẻ tôi nghiên cứu và thấy
cần phải đa dạng hoá các vận động. Tôi có thể tạo thành trò chơi cho trẻ.
Ví dụ: Dạy trẻ vận động gõ đệm theo tiết tấu chậm
Tôi có thể tạo thành trò chơi cho trẻ. Mời 3 trẻ lên chơi cùng cô: Trẻ gõ
đệm, cô vỗ tay:
14
14
- Dạy vỗ tay (hoặc gõ) tiết tấu chậm: Vỗ tay hoặc gõ 3 tiếng, mỗi tiếng
bằng một nốt đen, rồi nghỉ bằng một tiếng (Vỗ tay hoặc gõ vào phách mạnh ở
đầu ô nhịp)
Ví dụ: Trong bài Con chim non có câu:
Con chim non, - trên cành hoa, - hót véo von,
hót véo von. Vỗ vỗ vỗ nghỉ vỗ vỗ vỗ nghỉ vỗ vỗ vỗ nghỉ vỗ vỗ vỗ nghỉ
Ví dụ: Dạy trẻ vỗ tay theo tiết tấu chậm bài Ai cũng yêu chú mèo
- Vào bài cô đố trẻ:
Con gì hai mắt trong veo
Thích nằm sưởi nắng, thích trèo cây cau?
(Con mèo)
- Cô hỏi trẻ:
+ Câu đố kể nói về con gì?
+ Các con đã được làm quen với những bài hát nào kể về con mèo?
+ Ai sáng tác bài Ai cũng yêu chú mèo?
- Cô nói: Để bài hát khi biểu diễn thêm vui, nhịp nhàng cô cùng các con vỗ
tay theo tiết tấu chậm kết hợp với lời ca nhé.
- Cả lớp cùng hát lại bài hát
- Cô làm mẫu. Cách vỗ tay như sau:
Nhà em có con mèo . Chú mèo kêu meo meo v v
v nghỉ
v
v
v
tác động rất lớn. Chính vì vậy tôi đã lựa chọn một số bài hát rất lôi cuốn trẻ như:
ca khúc "Em đi Mẫu giáo" sáng tác Dương Minh Viên bởi vì bài hát có nhịp
điệu vừa phải, sắc thái vui vẻ trong lời ca:"Nắng vừa lên em đi Mẫu giáo…
mừng vui đón em vào trường..." Rồi những bài " Cháu đi mẫu giáo" của Phạm
Thanh Hưng, bài "Trường chúng cháu là trường Mầm non"của Phạm Tuyên.
Hoà với khung cảnh thiên nhiên, niềm phấn chấn đến trường của trẻ qua bài hát
" Con chim hót trên cành cây". Rồi một ngày mới lại bắt đầu sôi động với âm
thanh và màu sắc thiên nhiên qua bài "Vui đến trường" của Hồ Bắc.
Ngoài ra, để tạo cho trẻ nề nếp trước khi vào lớp phải lễ phép, tự tin qua
bài "Lời chào buổi sáng" của Nguyễn Thị Nhung, bài hát "Đi học" của Bùi Đình
Thảo. Qua đó giáo dục trẻ biết chào bố mẹ, ông bà, anh chị, chăm chỉ đi học...
Cho trẻ nghe những bài hát mà trẻ có thể hát theo được như ở trên. Ngoài
tác động âm nhạc còn giúp trẻ làm quen, củng cố các bài trong chương trình trẻ
phải học hát. Còn có nhiều bài hát không cần trẻ phải hát được cũng tạo không
khí vui vẻ khi đến trường.
* Hoạt động âm nhạc trong hoạt động học:
+ Hoạt động âm nhạc
Lớp Mẫu giáo bé 3-4 tuổi tôi chủ nhiệm thực hiện theo chương trình giáo
dục mầm non. Một giờ học âm nhạc tôi xây dựng theo nhiều cách khác nhau,
mỗi giờ học chọn một phần trọng tâm chủ yếu trong một hoạt động. Nếu trọng
tâm là vận động theo nhạc thì cô hướng dẫn trẻ cách vận động theo bài hát để
tạo cho bài hát hay hơn, trẻ hứng thú hơn. Việc dạy trẻ vận động nhịp nhàng
theo nhịp điệu âm nhạc không chỉ giúp trẻ tập phối hợp các động tác đi lại vững
vàng, chạy nhẹ nhàng. Tất cả những vận động của tay, chân, thân mình nhờ có
sự phụ họa âm nhạc trở nên chính xác, nhịp nhàng hơn. Vận động theo nhạc tạo
cho trẻ sự hoạt bát, nhanh nhẹn, có tư thế đẹp, duyên dáng, phát triển kĩ năng
vận động cơ thể của trẻ.
Tôi đã tích cực làm việc trực tiếp với nhóm, cá nhân để giúp trẻ thực hiện
tốt hoạt động âm nhạc. Trẻ hoạt động không bị áp đặt để phát huy năng lực bản
thân, được trao đổi, nhận xét để trở nên năng động hơn. Chính vì vậy, trong vận
Sau khi đọc thơ kết hợp hát bài: "Bông hoa mừng cô 8/3" .(Trần Thị
Duyên) giúp trẻ cảm thụ và hiểu thêm nội dung bài thơ. Đồng thời thể hiện tình
cảm của trẻ thông qua tiết học đó. Khi cho trẻ đọc bài thơ "Bác Hồ của em" kết
hợp nghe hát bài "Nhớ ơn Bác" của Phan Huỳnh Điểu; Thơ "Chú bộ đội hành
quân trong mưa" kết hợp nghe hát bài "Màu áo chú bộ đội" của Nguyễn Văn Tý.
Ngoài ra còn chọn những bài hát có đề tài như bài thơ: "Chim chích bông"
của Nguyễn Viết Bính, "Mẹ và cô" của Trần Quốc Tuấn...
Đây là một kinh nghiệm làm cho các tiết thơ, truyện sinh động, hấp dẫn
đồng thời giúp trẻ cảm thụ nội dung của bài thơ, câu chuyện đó qua bài hát đó
chứ không phải là một nội dung lồng ghép để chuyển tiếp cho hay.
Ngoài ra một số bài đồng dao, thơ, truyện trong chương trình cũng được
nhiều nhạc sĩ sáng tác thành nhạc và cũng từng được xoay chuyển hát như:
"Gánh gánh gồng gồng, Chi chi chành chành, Rềnh rềnh ràng ràng"
Giúp trẻ tiếp thu nhanh, mau thuộc và gây hứng thú trong quá trình học của
cháu.
+ Hoạt động tạo hình
Giáo dục âm nhạc trong giờ tạo hình ngoài việc trẻ thực hành, cô mở đài,
máy vi tinh… cho trẻ nghe nhiều bài hát có nội dung tương đối phù hợp với đề
tài đó, thì ở đây ngoài nội dung trên bản thân đã tổ chức nhiều tiết thao giảng ở
trường với nội dung là cho trẻ nghe bài hát có nội dung phù hợp với đề tài và
dạy vào phần hướng dẫn, đàm thoại trước khi trẻ thực hành. Sau đó từ nội dung
bài hát giáo viên kết hợp đàm thoại như: Vẽ hoa, nghe hát bài "Màu hoa".
+ Trong bài hát các con vừa nghe những bông hoa đó có màu gì?
+ Ngoài những bông hoa đủ màu sắc đó thì bài hát còn có gì nữa (nhiều lá,
nhiều cây...)
Những câu hỏi đàm thoại đó giúp trẻ có thêm một số ý tưởng trong quá
trình vẽ để có sản phẩm sáng tạo. Chính vì vậy mà để nâng cao chất lượng giáo
dục âm nhạc thông qua tình hình thực tế ở trường lớp mẫu giáo, giáo viên cần
hướng dẫn, gợi ý như sau: là cô giáo Mầm non, khi bắt đầu tiến hành hoạt động
nào đó với trẻ, cô giáo nên khởi đầu bằng các trò chơi , hát bài hát dân ca, nghe
giờ hoạt động cũng là biện pháp rất cần thiết. Phương pháp này nhằm phát triển
ở trẻ cảm giác nhịp điệu về âm nhạc, qua đó giúp trẻ thể hiện nhịp điệu âm nhạc
bằng chính hoạt động của mình. Trẻ có thể cảm nhận và tự vận động theo ý thích
của mình. Tôi hướng dẫn, khuyến khích trẻ vận động dưới nhiều hình thức:
- Hát kết hợp vỗ tay theo nhịp bài hát.
- Hát kết hợp nhún nhảy, lắc lư, giậm chân...
- Hát kết hợp một số động tác đơn giản như vẫy cánh tay, cuộn cổ tay, nhún,
đi, chạy...
- Hát kết hợp minh hoạ theo lời ca.
Để thực hiện có hiệu quả các hình thức trên, tôi hướng dẫn thực hiện bằng
cách:
Bắt nhịp cho trẻ hát và cho trẻ vỗ tay cùng cô ( cô vỗ tay chậm, nhịp
nhàng để trẻ vỗ theo)
Bắt nhịp cho trẻ hát hoặc bật băng casset, cô và trẻ cùng nhún nhảy hoặc
lắc lư theo bài hát.
+ Những bài hát nào có thể múa minh hoạ, cô cho trẻ vừa hát theo băng
nhạc vừa làm động tác minh hoạ cùng cô.
Việc cho trẻ vận động theo nhạc ở Hoạt động góc chủ yếu giúp trẻ biết
hưởng ứng cảm xúc bằng chính những phản ứng của cơ thể sao cho phù hợp với
nhịp điệu âm nhạc, không nhất thiết yêu cầu trẻ phải vận động giống như cô.
Tóm lại giáo dục trẻ thông qua hoạt động âm nhạc trong trường Mầm Non là
18
18
một hoạt động mang tính nghệ thuật, thông qua hoạt động này trẻ được giáo dục
tình cảm đạo đức và thẩm mỹ, giúp trẻ phát triển năng khiếu hát- múa….Qua
những nội dung
- Vận động theo nhạc trong thời gian chơi trò chơi sáng tạo: Có thể cho trẻ
chuẩn bị trang phục cho trẻ. Khi biểu diễn tôi nhận thấy ở trẻ rất hào hứng, tự
tin, có ý thức trong khi biểu diễn.
Biện pháp 8: Phối kết hợp với phụ huynh để phát triển thêm kỹ năng vận
động âm nhạc cho trẻ:
Phụ huynh có vai trò rất quan trọng trong tất cả các hoạt động giáo dục
trẻ, hiểu được điều đó qua góc tuyên truyền với phụ huynh ở lớp, qua trao đổi
trực tiếp tôi đã không ngừng tuyên truyền về tất cả các hoạt động dạy và học cho
các bậc phụ huynh nắm rõ, đặc biệt với hoạt động âm nhạc tôi đã có những kế
hoạch phù hợp như: Khi bắt đầu chủ đề mới tôi thường thông báo đến phụ
huynh để nhận đựơc sự ủng hộ về các nguyên vật liệu, giúp cho cô và trẻ cùng
19
19
làm đồ dùng, dụng cụ âm nhạc, trang phục để trẻ tham gia hoạt động âm nhạc
thật tốt.
Cùng với sự tham gia hoạt động của trẻ tại lớp, tôi thường xuyên phô tô
bài hát mới học gửi về cho phụ huynh có thể kiểm tra con tại nhà giúp trẻ nhanh
thuộc và nhớ lâu ở mỗi bài hát.
Việc tuyên truyền để phụ huynh nắm được tầm quan trọng của hoạt động
âm nhạc đối với trẻ mẫu giáo bé được giáo viên lên kế hoạch và phổ biến ngay
trong buổi họp phụ huynh đầu năm. Ở đây cô giáo cần tuyên truyền giúp phụ
huynh hiểu được vấn đề ở đây chính là hoạt động âm nhạc sẽ tạo tiền đề cho
việc phát triển năng khiếu âm nhạc, mạnh dạn tự tin đứng trước tập thể, phát
triển đầy đủ các lĩnh vực khác giúp trẻ phát triển toàn diện. Bên cạnh việc tuyên
truyền sau buổi họp phụ huynh và giáo viên cũng cần xây dựng góc tuyên truyền
với nhiều nội dung sinh động để phụ huynh trao đổi học hỏi và sưu tầm các bài
hát, đĩa nhạc cho trẻ nghe thêm ở nhà…Chính nhờ hình thức tuyên truyền đó đã
giúp cho phụ huynh lớp tôi đạt nhiều thành công trong việc giúp trẻ phát triển
Trẻ thuộc lời bài hát, hát đúng 26
24
92
2
8
giai điệu
3
Kỹ năng vận động theo nhạc
26
26
100
0
0
4
Trẻ hứng thú tham gia hoạt động 26
25
96
1
4
Như vậy, với một số biện pháp cải tiến trong phát triển vận động âm nhạc,
tôi thấy kết quả đạt được so với thực trạng ban đầu như sau:
- Kết quả trên trẻ đã được nâng lên rõ rệt:
+ Trẻ nhớ tên bài hát: Số trẻ đạt là 24 tăng lên 6 cháu, số chưa đạt giảm 6
cháu giảm tỉ lệ so với thực trạng là 23%.
+ Trẻ thuộc lời bài hát, hát đúng giai điệu: Số trẻ đạt là 24 tăng lên 6 cháu,
số chưa đạt giảm 6 cháu giảm tỉ lệ so với thực trạng là 23%.
20
20
cùng kết hợp giúp cho trẻ có khả năng âm nhạc tốt hơn, tạo điều kiện thuận lợi
giúp trẻ phát triển toàn diện về mọi mặt một cách tốt nhất.
Giáo viên cần rèn nề nếp thói quen cho trẻ, cần lựa chọn loại hình vận
động và xây dựng các động tác vận động phù hợp.
Cô làm mẫu chính xác vận động theo nhạc và có sáng tạo.
Tăng cường luyện tập vận động theo nhạc phát huy được tính sáng tạo của
trẻ.
Đưa âm nhạc đến với trẻ qua các hoạt động trong ngày như: Hoạt động
đón và trả trẻ, hoạt động chủ đích của trẻ, hoạt động chơi, hoạt động tham quan,
hoạt động trước khi ăn, hoạt động trước ngủ. Với nội dung này đòi hỏi cô giáo
phải quan tâm và nắm được tâm lý của tất cả trẻ trong lớp, đặc biệt quan tâm đến
21
21
những cháu mới đi học, những cháu còn nhút nhát, giúp trẻ yêu mến trường lớp
và thích được đi học.
Cô luôn đi sâu tìm hiểu để đưa những ca khúc phù hợp vào các hoạt động
gây hứng thú cho trẻ.
Với nội dung giúp trẻ học hát có hiệu quả qua cách chọn bài hát, cách bắt
nhịp, cách lựa chọn hình thức tổ chức hoạt động âm nhạc thì cô cần linh hoạt
đưa ra các hình thức mới lạ thu hút trẻ, sưu tầm nhiều bài hát mới, bài hát hay
phù hợp với chủ đề cho trẻ làm quen và nghe hát, sáng tạo nhiều kiểu vận động
âm nhạc bằng cơ thể hoặc dụng cụ âm nhạc mới hấp dẫn, gây hứng thú cho trẻ
từ đó giúp trẻ yêu thích các giờ học âm nhạc để qua đó cung cấp kiến thức về
các hoạt động khác cho trẻ.
Sưu tầm, sáng tạo nhiều đồ dùng, đồ chơi đẹp, hấp dẫn, gây hứng thú cho
trẻ tham gia vào hoạt động âm nhạc.
Tìm ra các hình thức để tuyên truyền, vận động phụ huynh: Tuyên truyền
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung
của người khác.
Người thực hiện
22
22
Trần Thị Bảy
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Hướng dẫn xây dựng và thực hiện kế hoạch giáo dục theo chủ đề (Nhà
xuất bản giáo dục Việt na
m năm 2012).
2. Hướng dẫn tổ chức thực hiện chương trình giáo dục mầm non 3 - 4 ttuổi
(Nhà xuất bản giáo dục Việt nam năm 2013).
3.Thiết kế các hoạt động có chủ đích – Hoạt động góc và hoạt động ngoài
trời cho trẻ 3 – 4 tuổi (Nhà xuất bản giáo dục Việt nam năm 2010).
4. Tuyển tập bài hát thơ ca truyện kể ở nhà trẻ Đổi mới hình thức tổ chức
hoạt động chương trình giáo dục trẻ mẫu giáo. (Nhà xuất bản giáo dục Việt nam
năm 2012).
23
23
5. Phương pháp dạy trẻ học nói như thế nào (Nhà xuất bản giáo dục Việt
nam năm 1990).