Một số kinh nghiệm dạy phân môn Tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 -5

Phần 1: THÔNG TIN TÁC GIẢ SÁNG KIẾN
- Họ và tên: Dương Thị Linh Chi
- Ngày tháng năm sinh: 05/12/1986
- Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên trường TH xã Tân Hương
- Trình độ chuyên môn: Cao đẳng sư phạm Âm nhạc.
- Tên sáng kiến: “Một số kinh nghiệm dạy phân môn Tập đọc nhạc cho
học sinh lớp 4 - 5”.
- Đề nghị xét công nhận sáng kiến: cấp cơ sở.
- Lĩnh vực áp dụng: Áp dụng vào lĩnh vực giảng dạy môn Âm nhạc khối lớp
4 - 5, trường tiểu học xã Tân Hương.

1
Dương Thị Linh Chi

Trường TH xã Tân Hương


Một số kinh nghiệm dạy phân môn Tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 -5
Phần 2: NỘI DUNG SÁNG KIẾN
Chương I: Những vấn đề chung
1. Khái quát đặc điểm tình hình trường Tiểu học xã Tân Hương:
Trường Tiểu học xã Tân Hương là một ngôi trường nằm ven quốc lộ 70.
Nhà trường có 511 học sinh /26 lớp. Trong đó trên 60% là học sinh dân tộc thiểu
số. Điều kiện kinh tế còn nghèo, thời gian dành cho học tập còn ít, trình độ nhận
thức của các em còn hạn chế. Việc học Âm nhạc của học sinh nhà trường nói
chung còn gặp nhiều khó khăn, do nhà trương chưa có đủ điều kiện về cơ sở vật
chất, như chưa có phòng học chức năng riêng cũng như các đồ dùng, phương
tiện cho việc dạy và học còn nhiều thiếu thốn.... Mặt khác, do đa số các em là
người dân tộc thiểu số, nhận thức của các em còn chậm, cuộc sống còn nhiều

thế giới tinh thần thoải mái hơn, giúp các em phát triển toàn diện hơn, từ đó giúp
các em học tốt các môn học khác.
Ở lớp 4- 5 ngoài việc học hát các em còn được tập đọc các bài tập đọc nhạc
với các hình tiết tấu đơn giản như : Nốt trắng, nốt đen, móc đơn, được ghép lời ca
theo nhạc và được làm các bài tập nhạc vì vậy việc học âm nhạc ở lớp 4 của học
sinh Tiểu học đã bắt đầu chuyển sang một giai đoạn mới. Các em trực tiếp được
tiếp xúc với các nốt nhạc trên khuông nhạc có khoá son đó là một phân môn mới,
phân môn Tập đọc nhạc. Bên cạnh đó việc rèn luyện khả năng nghe âm nhạc
chuẩn xác, phát triển tai nghe góp phần vào việc giáo dục văn hóa âm nhạc cho
các em là điều rất cần thiết .
Năm học 2014 – 2015 được sự phân công của Ban giám hiệu nhà trường,
tôi trực tiếp giảng dạy bộ môn Âm nhạc. Để học sinh học tập tốt môn học bản
thân tôi luôn tìm tòi những phương pháp dạy học sao cho phù hợp đúng với lứa
tuổi, đúng trương trình, theo đúng đối tượng…nhằm tạo hứng thú cho học sinh
yêu thích môn học. Tôi luôn đổi mới phương pháp dạy học để đưa phong trào ca
hát của nhà trường đạt kết quả tốt và hoàn thành tốt nhiệm vụ được phân công.
Là một trường tiểu học đóng trên địa bàn vùng núi với đa số các em học sinh
là người dân tộc thiểu số, sự hiểu biết, nhận thức của các em còn nhiều hạn chế,
không đồng đều. Qua thực tế giảng dạy, khi giáo viên giới thiệu về tên nốt nhạc,
hình nốt nhạc, một số kí hiệu trên bản nhạc…thì các em hiểu rất mơ hồ bởi vì
những kiến thức đó rất mới lạ, khó tiếp nhận, khó nhớ với lứa tuổi của học sinh
tiểu học. Vì thế học sinh rất thích học hát nhưng lại e ngại học Tập đọc nhạc. Do
vậy làm giảm đi phần nào khả năng biểu hiện năng lực học tập âm nhạc của các
em.
3
Dương Thị Linh Chi

Trường TH xã Tân Hương



về kiến thức âm nhạc nói chung.
4
Dương Thị Linh Chi

Trường TH xã Tân Hương


Một số kinh nghiệm dạy phân môn Tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 -5
Những năm trước đây, việc đầu tư trang thiết bị cho môn học còn hạn chế.
Do đó việc truyền đạt và giúp các em tiếp thu kiến thức Âm nhạc là hết sức khó
khăn, thậm chí những kiến thức đó đến với các em hết sức trừu tượng. Việc
truyền thụ các kiến thức âm nhạc chỉ qua phương pháp truyền khẩu thuần tuý, ít
phát triển khả năng tư duy của các em. Do đó không tạo được sự thu hút, ít gây
hứng thú học tập cho các em. Đó là điều trăn trở của bản thân tôi mỗi khi lên lớp.
Từ những trăn trở trên bản thân tôi luôn tìm tòi , nghiên cứu, tìm ra cách
giảng dạy để giúp cho các em học sinh nắm vững cách đọc bài Tập đọc nhạc một
cách dễ nhớ, dễ thuộc và chuẩn xác. Đó là những kinh nghiệm nhỏ mà tôi đã tích
lũy được qua thực tế giảng dạy Âm nhạc cho học sinh tiểu học trong những năm
qua để góp phần mang lại hiệu quả cao trong mỗi giờ lên lớp.
b. Cơ sở pháp lý :
Xuất phát từ thực trạng giảng dạy Âm nhạc cho học sinh ở lứa tuổi Tiểu
học. Vấn đề học và kết quả học tập của các em là hết sức quan trọng, điều đó
không chỉ phụ thuộc vào chương trình giảng dạy phù hợp mà còn phụ thuộc vào
phương pháp truyền thụ của người giáo viên. Hơn nữa còn phụ thuộc vào ý thức
học tập của các em cùng với sự quan tâm chăm sóc, tạo điều kiện của gia đình và
toàn thể xã hội.
Như chúng ta đã biết, Âm nhạc là một môn học mang tính nghệ thuật cao,
nó khác rất nhiều so với môn học khác, tuy nó không đòi hỏi sự chính xác một
cách tuyệt đối như những con số nhưng lại đòi hỏi người học phải có sự yêu thích,
sự đam mê thậm chí là một chút “năng khiếu”, điều này không phải học sinh nào

1.1. Điều tra động cơ học tập bộ môn của học sinh.
Dựa vào cơ sở lý luận đã có cùng với thời gian giảng dạy tại trường Tiểu học
xã Tân Hương, tôi đã tìm hiểu khả năng học tập bộ môn Âm nhạc của học sinh
khối lớp 4, 5 bằng việc quan sát thực tế các giờ học tôi nhận thấy việc tiếp thu
các kiến thức Âm nhạc và sự yêu thích học tập bộ môn chỉ rơi vào một số em gọi
là có năng khiếu. Còn lại các em khác chỉ học theo bản năng phải học nên ít có sự
sáng tạo trong vận dụng kiến thức.
1.2.Khảo sát trình độ học sinh.
Để phục vụ cho đề tài có kết quả, ngay từ đầu năm học 2014- 2015, tôi đã
tiến hành khảo sát chất lượng học sinh khối lớp 4-5 qua việc trả lời các câu hỏi về
kiến thức âm nhạc đã học ở lớp trước. Tổng số học sinh tham gia khảo sát là: 132
học sinh.
6
Dương Thị Linh Chi

Trường TH xã Tân Hương


Một số kinh nghiệm dạy phân môn Tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 -5
Kết quả:
Hoàn thành tốt
Lớp

Hoàn thành

Chưa hoàn thành

Số HS
TS


20

27%

30

41%

23

31%

Qua kiểm tra chất lượng cho thấy các em rất thích học bộ môn, nhưng để học
tốt thì số lượng còn rất khiêm tốn. Thực tế khi nghe các em thực hiện trả lời câu
hỏi chỉ một số em năm vững các kiến thức về âm nhạc như tên các nốt nhạc cơ
bản, hình các nốt nhạc, vị trí các nốt trên khuông nhạc bàn tay…còn đại đa số các
em còn rất mơ hồ về các kiến thức trên, không nhớ và phân biệt được vị trí các
nốt nhạc…
1.3. Nguyên nhân:
a. Thuận lợi:
- Bản thân là giáo viên được đào tạo cơ bản về chuyên môn, bồi dưỡng về
chuyên nghành âm nhạc và được trực tiếp tham gia giảng dạy âm nhạc tai Trường
tiểu học xã Tân Hương.
- Được tạo điều kiện về cơ sở vật chất, đồ dùng dạy học.
- Học sinh yêu thích học môn âm nhạc.
b. Khó khăn:
- Những năm trước đây nhà trường chưa có giáo viên chuyên trách nên việc
học âm nhạc đặc biệt là phân môn Tập đọc nhạc chưa được chú trọng, các em
chưa được tiếp xúc hay có bất cứ khái niệm gì về Tập đọc nhạc.
- Các em lần đầu tiên làm quen với cao độ tiết tấu, vì ở lớp 3 các em chỉ

Biện pháp 1 : Giúp học sinh ghi nhớ tên nốt nhạc và biết cách đọc bài Tập
đọc nhạc:
Ở lớp 3, học sinh bước đầu làm quen với các kí hiệu ghi nhạc như: khóa Son,
khuông nhạc, một số hình nốt nhạc, vị trí các nốt nhạc trên khuông nhạc … đặc
biệt vị trí các nốt nhạc trên khuông nhạc là rất quan trọng, nó quyết định cho việc
đọc nhạc của học sinh ở các lớp trên, vì vậy để cho dễ nhớ tôi đã cho học sinh ghi
nhớ bằng khuông nhạc bàn tay như sau:
Xòe bàn tay ta được khuông nhạc đàn gồm 5 ngón tay tương ứng với 5 dòng
kẻ trên khuông nhạc, giữa các ngón tay gọi là khe ( gồm có 4 khe).
- Dùng ngón trỏ của bàn tay phải đặt song song phía dưới ngón út tay trái
( tượng trung cho dòng kẻ phụ) chỉ nốt Đồ.
8
Dương Thị Linh Chi

Trường TH xã Tân Hương


Một số kinh nghiệm dạy phân môn Tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 -5
- Dùng ngón trỏ, chỉ hơi chếch phía dưới sát ngón tay út là nốt Rê.
- Ngón trỏ tay phải chỉ vào ngón tay út tay trái ( tường trưng cho dòng kẻ 1 của
khuông nhạc từ dưới lên trên) là nốt Mi.
- Ngón trỏ tay phải chỉ vào khoảng trống giữa ngón áp út tay trái là nốt Pha
( khe 1 của khuông nhạc).
- Ngón trỏ tay phải chỉ vào ngón đeo nhẫn tay trái là nốt Son( dòng 2 của
khuông nhạc).
- Ngón trỏ tay phải chỉ vào khe thứ 2 giữa ngón áp út và ngón giữa là nốt La.
- Ngón trỏ tay phải chỉ vào ngón tay giữa là nốt Si.
Ta thường xuyên ôn tập củng cố cho học sinh ghi nhớ vị trí các nốt nhạc trên
khuông nhạc bằng việc sử dụng khuông nhạc bàn tay trái để khắc sâu kiến thức
cho học sinh. Ngoài ra giáo viên có thể giúp học sinh ghi nhớ tên nốt nhạc thông

tốt bài tập, giáo viên phải đưa ra yêu cầu để các em tìm hiểu, nhận xét bài
nhạc, bài tập đọc nhạc có mấy nốt? gồm nốt gì? Rút ra thang âm cho học sinh
đọc, có thể hoán đổi vị trí các nốt nhạc để học sinh tìm tòi ở mức độ cao hơn
nhằm kiểm tra tai nghe của các em. Về trường độ gồm những hình nốt gì? Rút
ra hình tiết tấu chung của bài tập cho học sinh đọc tiết tấu. Trong bài có sử
dụng các ký hiệu Âm nhạc nào? mục tiêu của giai đoạn này là làm thế nào để
các em nắm và thể hiện được hình tiết tấu chủ đạo của bài. Việc thể hiện tiết
tấu phải được kết hợp theo nhiều hình thức, có thể là vừa đọc vừa vỗ tay, vừa
đọc vừa gõ đệm nhạc cụ. Hình thức thể hiện cũng có thể là cả lớp, theo tổ
nhóm, cá nhân xen kẽ. Khi các em đã thực hiện tốt tiết tấu của bài, giáo viên
đàn để các em nghe và cảm nhận giai điệu theo tiết tấu, Đây là lúc bắt đầu tập
đọc bài nhạc, tập đọc từng câu theo đàn, giáo viên sửa lỗi truyền miệng.
Luyện tập củng cố theo nhóm, tổ hoặc cá nhân. Khi các em đọc đúng cao độ,
trường độ của bài, mới chuyển sang ghép lời ca. Để các em có cảm nhận tốt
hơn trong việc ghép lời ca với nhạc, giáo viên nên cho các em tự ghép lời, sau
đó, giáo viên đàn giai điệu và hát mẫu lời ca để các em nghe, so sánh. Giáo
viên bắt nhịp, học sinh đọc lại nhạc và ghép lời ca. Giáo viên đàn lại từng
câu, sửa lỗi cho các em. Giai đoạn này đòi hỏi sự kết hợp luyện tập nhịp
nhàng giữa đọc nhạc, hát lời và gõ đệm nhạc cụ. Cuối cùng là việc đánh giá,
đây là giai đoạn động viên khích lệ các em học tập. Phải thường xuyên động
viên học sinh, việc động viên giúp cho các em chưa thể hiện bài tập đọc nhạc
tốt sẽ cố gắng học tập hơn.
Biện pháp 2: Tăng cường luyện đọc nhạc ở trên lớp:
Ở những khâu lên lớp cơ bản, trong thời gian cho phép giáo viên có thể tăng
cường kiểm tra, giúp học sinh rèn đọc nhạc . Ví dụ có thể tiến hành bài dạy theo
các bước sau:
10
Dương Thị Linh Chi

Trường TH xã Tân Hương

Với mục đích tiếp tục luyện đọc nhạc với yêu cầu cao hơn, hướng đến mục
đích là đọc hay và đọc đúng bài tập đọc nhạc nên ở bước này giáo viên tổ chức
11
Dương Thị Linh Chi

Trường TH xã Tân Hương


Một số kinh nghiệm dạy phân môn Tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 -5
cho học sinh tập luyện để thể hiện năng khiếu của mình. Bởi vì tập luyện là yếu tố
quan trọng hàng đầu để đảm bảo cho học sinh thành công khi đọc trước người
nghe. Khi luyện tập giáo viên cần chỉ ra những nốt khó đọc, những “điểm nút”
trong bài đòi hỏi học sinh hiểu được mới tìm cách thể hiện điều đó trong cách
đọc. Trong bước tập luyện, học sinh nên thảo luận, nhận xét về cách đọc, giải
thích vì sao đọc như thế là chưa hay, đọc như thế là chưa đúng.
Bước 8:

Chia nhóm đọc ghép lời ca phối hợp

Bước 9:

Thực hiện trò chơi củng cố qua bài TĐN cho 5 em học sinh mỗi

em mang tên một nốt nhạc. Trình bày bài tập đọc nhạc theo yêu cầu của giáo
viên. Việc tổ chức trò chơi bắt buộc các em phải nhớ vị trí và cao độ của nốt
mình mang tên để đọc nhạc và ghép lời bài TĐN. Nếu em nào đọc sai cao độ, tên
nốt thì em đó về chỗ để bạn khác lên thay thế và trò chơi kết thúc khi các em đọc
nhạc một cách thành thạo.
Cuối cùng GV nhận xét chung về giờ học, lưu ý học sinh những chỗ cần
luyện đọc thêm và trước khi kết thúc tiết học cho học sinh nghe một bạn đọc hay

quan trọng, ngược lại tập ghi chép nhạc là sự đúc kết giữa 2 phân môn tập hát và
tập đọc nhạc để khắc sâu kiến thức. Do đó đòi hỏi phải có sự chính xác tuyệt đối
từng vị trí nốt trên khuông nhạc, quan trọng hơn nữa là qua chép nhạc các em phải
nhớ được tên các nốt nhạc là gì, nằm ở vị trí nào, cách viết các hình nốt ra sao,
các hình nốt đó có ý nghĩa gì và phải thể hiện thế nào. Việc ghi chép nhạc còn
giúp các em ghi nhớ các ký hiệu khác về âm nhạc. Các kiến thức đó hổ trợ cho
việc tập đọc nhạc hoặc thực hiện các bài hát theo yêu cầu của tác giả như: dấu
luyến, dấu chấm dôi, dấu quay lại, dấu hồi đoạn, dấu lặng đen, lặng đơn, ngắt
câu…
Việc ghi chép nhạc là công việc đòi hỏi phải hướng dẫn các em thực hiện
một cách thường xuyên. Tuy nhiên không nhất thiết lúc nào cũng phải thực hiện
ngay tại lớp vì như thế sẽ mất rất nhiều thời gian. Ở lớp chỉ hướng dẫn các em
cách thực hiện việc ghi chép, nhận ra cách trình bày thế nào cho đúng, cho đẹp
còn việc ghi chép lại bài nên cho các em thực hiện ở nhà.
Biện pháp 4: Tổ chức giao lưu đọc nhạc giữa các khối lớp:
Phần này đòi hỏi giáo viên phải đầu tư nhiều công sức và có những biện
pháp, hình thức tổ chức sinh động hấp dẫn. Giáo viên nên tổ chức những nhóm
giúp đỡ nhau đọc nhạc ở nhà, ở lớp và thường xuyên tổ chức những đợt thi đọc
trong lớp, trong khối thông qua các tiết ôn tập, qua các buổi sinh hoạt tập thể hoặc
trong những ngày lễ... và có giải thưởng. Thực hiện được việc này sẽ giúp các em
thêm mạnh dạn, tự tin , tạo cho các em không khí phấn khởi từ đó giúp các em
yêu thích môn học hơn. Để làm được điều đó cần có sự phối hợp của tập thể giáo
13
Dương Thị Linh Chi
Trường TH xã Tân Hương


Một số kinh nghiệm dạy phân môn Tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 -5
viên trong nhà trường, vì vậy giáo viên cần tham mưu đề xuất với các giáo viên
trong tổ, khối chuyên môn và BGH nhà trường để xây dựng phong trào này.

Trường TH xã Tân Hương


Một số kinh nghiệm dạy phân môn Tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 -5
2.4 Hiệu quả, lợi ích của sang kiến:
Qua thời gian áp dụng những kinh nghiệm dạy học kết quả khảo sát học
sinh một số lớp như sau:
a.Đánh giá kết quả bài tập đọc nhạc số 1- Lớp 4A1 đầu năm:
Chưa hoàn thành

Hoàn thành

Hoàn thành tôt

Tổng số
TS
20 HS

8

TL

TS

TL

TS

TL



70%

4

20 %

Tổng số
TS
20 HS

2

c.Đánh giá kết quả bài tập đọc nhạc số 1- Lớp 5A1 đầu năm:
Chưa hoàn thành

Hoàn thành

Hoàn thành tôt

Tổng số
TS
22 HS

8

TL

TS



TS

TL

TS

TL

9%

13

59 %

7

32 %

Theo kết quả khảo sát học sinh cho thấy khi áp dụng những biện pháp trên
đã mang lại hiệu quả giáo dục tốt. Số học sinh hoàn thành và hoàn thành tốt tăng
15
Dương Thị Linh Chi
Trường TH xã Tân Hương


Một số kinh nghiệm dạy phân môn Tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 -5
lên đáng kể. Tôi nhận thấy học sinh rất hứng thú khi học Tập đọc nhạc, không còn
lo sợ mình đọc sai hay quên các nốt nhạc… Các em đã bước đầu chủ động trong
việc học, hăng hái ghi chép nhạc…đó là những kết quả đạt được rất khả quan của


Một số kinh nghiệm dạy phân môn Tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 -5
Để nâng cao chất lượng học tập bộ môn Âm nhạc cho học sinh Tiểu học tôi
xin có một số ý kiến đề xuất như sau:
 Tiếp tục bổ xung đồ dùng học tập, đồ dùng giảng dạy của bộ môn đáp ứng nhu
cầu học tập và phát triển của xã hội.
 Tăng cường chỉ đạo công tác phong trào văn hoá văn nghệ hơn nữa, tạo cơ hội
để các em có thêm điều kiện giao lưu, học hỏi thể hiện mình trong lĩnh vực nghệ
thuật.
 Thường xuyên động viên, khích lệ các em trong học tập, đặc biệt là các em có
năng khiếu nổi trội.
 Cần phải có phòng học riêng đúng tiêu chuẩn phòng học âm nhạc.
 Cần phải đầu tư các loại nhạc cụ có chức năng hiện đại để sử dụng trong việc
dạy học.
Tất cả những điều trên sẽ góp phần giúp các em học tập tốt hơn.
Trên đây là những kinh nghiệm nhỏ mà tôi đúc rút ra được từ sự học hỏi và
thực tiễn trong những tiết lên lớp những năm qua . Tôi rất mong nhận được sự
đóng góp ý kiến của quí các thầy cô và các đồng nghiệp, cũng như sự đánh giá,
nhận xét của cấp trên về đề tài này, để giúp tôi hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Tân H ương, ngày 5 tháng 12 năm 2014
Người viết

Dương Thị linh Chi

17
Dương Thị Linh Chi

Trường TH xã Tân Hương



1
2

Chương I: Những vấn đề chung
Đặc điểm tình hình
Lý do chọn sáng kiến
Mục đích phương pháp nghiên cứu
Cơ sở khoa học và sơ sở pháp lý

2
2-3
4
4-6

Chương II: Nội dung

6

Thực trạng của sáng kiến

6-7

Nội dung sáng kiến
Giải quyết vấn đề
Biện pháp 1: Giúp học sinh ghi nhớ tên nốt nhạc và biết cách đọc
Tập đọc nhạc
Biện pháp 2: Tăng cường luyện đọc nhạc ở lớp
Biện pháp 3: Rèn kỹ năng ghi chép nhạc cho học sinh
Biện pháp 4: Tổ chức giao lưu giữa các lớp trong khối

20
Dương Thị Linh Chi

Trường TH xã Tân Hương


Một số kinh nghiệm dạy phân môn Tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 -5

..............................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................

ĐÁNH GIÁ, XẾP LOẠI CỦA HĐSK HUYỆN YÊN BÌNH
21
Dương Thị Linh Chi

Trường TH xã Tân Hương


Một số kinh nghiệm dạy phân môn Tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 -5

………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………