1

MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài luận án
Giáo dục đạo đức là đề tài được quan tâm nghiên cứu từ xa xưa. Giáo
dục đạo đức cho trẻ em trong gia đình là một môi trường đặc biệt, bởi gia
đình là tổ ấm, là trường học đầu tiên, là tế bào của xã hội. Ở nước ta hiện
nay, hơn 70% dân số là nông dân. Gia đình nông dân có vai trò là cầu nối
cung cấp cho xã hội những thế hệ công dân tương lai. Do đó, việc giáo dục
trẻ em trong các gia đình nông dân có tầm quan trọng đặc biệt, ảnh hưởng
tới chất lượng nguồn nhân lực cho đất nước mai sau. Tuy nhiên, trong các
gia đình nông dân đang nổi lên nhiều vấn đề đáng báo động.
Ninh Bình là một tỉnh thuộc Đồng bằng bắc bộ nước ta. Thời gian
qua, số trẻ em phạm tội có chiều hướng gia tăng, do nhiều nguyên nhân
khác nhau, không loại trừ nguyên nhân chủ yếu từ phía gia đình, trong đó
có gia đình nông dân. Đã đến lúc, chúng ta cần có sự nhìn nhận nghiêm túc
hơn, đúng đắn, đầy đủ hơn về công tác giáo dục đạo đức cho trẻ em ở nhiều
cách tiếp cận khác nhau. Từ tất cả những lý do trên, chúng tôi lựa chọn đề
tài “Giáo dục đạo đức cho trẻ em trong các gia đình nông dân ở Ninh
Bình hiện nay”, với mong muốn đóng góp thêm vào sự nghiệp “trồng
người” bắt đầu từ môi trường giáo dục là các gia đình nông dân trên địa bàn
nghiên cứu.
2. Mục đích và nhiệm vụ của Luận án
- Mục đích nghiên cứu:
Luận án phân tích thực trạng giáo dục đạo đức cho trẻ em trong các
gia đình nông dân tỉnh Ninh Bình, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao
hiệu quả của giáo dục đạo đức cho trẻ em trong các gia đình nông dân trên
địa bàn tỉnh hiện nay.
- Nhiệm vụ nghiên cứu:
Để đạt được mục đích trên, luận án thực hiện những nhiệm vụ sau:
+ Phân tích tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức cho trẻ em

luận án có sử dụng kết quả nghiên cứu của một số công trình khoa học đã
được công bố có liên quan đến đề tài.


3

- Phương pháp nghiên cứu:
Luận án vận dụng phương pháp luận chung của chủ nghĩa duy vật biện
chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử, kết hợp với các phương pháp như lịch sử
- logic, phân tích - tổng hợp, khái quát hóa và điều tra xã hội học.
5. Đóng góp mới về mặt khoa học của luận án
- Luận án góp phần làm sáng tỏ bản chất và vai trò của giáo dục đạo đức
cho trẻ em trong gia đình nông dân.
- Luận án góp phần làm rõ sự cần thiết và những nội dung, phương pháp
giáo dục đạo đức cho trẻ em trong gia đình nông dân.
- Luận án nêu lên những luận cứ khoa học cho việc đề xuất một số giải
pháp nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho trẻ em trong gia đình nông
dân trên địa bàn tỉnh Ninh Bình.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
- Ý nghĩa lý luận:
Kết quả nghiên cứu của luận án có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo
cho những nghiên cứu sâu hơn về vấn đề giáo dục đạo đức cho trẻ em trong
gia đình nông dân.
- Ý nghĩa thực tiễn:
Luận án có ý nghĩa khuyến nghị trong vấn đề giáo dục đạo đức cho trẻ
em ở các gia đình nông dân Ninh Bình hiện nay.
7. Kết cấu của luận án
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục các công trình đã công bố của
tác giả có liên quan đến luận án, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của
luận án gồm 4 chương với 14 tiết.

giáo dục thế hệ trẻ; những nội dung, phương pháp giáo dục hiện nay cũng
như sự ảnh hưởng của các môi trường giáo dục khác đến giáo dục gia đình.
Bài viết “Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta
hiện nay và những biến động trong lĩnh vực đạo đức” của tác giả Nguyễn


5

Trọng Chuẩn, đăng trên Tạp chí Triết học số 9 (12 - 2001), bài viết “Vấn
đề giáo dục đạo đức và nếp sống văn hóa gia đình truyền thống trong nền
kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay” của tác giả Lê Ngọc Anh đăng trên
Tạp chí Triết học, số 1(1 - 2002)… đã đề cập đến sự thay đổi của đạo đức
xã hội trong kinh tế thị trường. Gia đình là trường học đầu tiên giáo
dưỡng nhân cách và lối sống có văn hóa, có đạo lý cho con người.
Luận án Tiến sĩ Triết học của tác giả Đỗ Tuyết Bảo, đề tài: “Giáo dục
đạo đức cho học sinh trường Trung học cơ sở tại thành phố Hồ Chí Minh
trong điều kiện đổi mới hiện nay”; Nguyễn Thị Tố Quyên trong luận án
Tiến sĩ Xã hội học, đề tài: “Vai trò của gia đình trong giáo dục đạo đức
cho trẻ em lứa tuổi Trung học cơ sở ở Hà Nội hiện nay”… đưa ra quan
niệm giáo dục đạo đức gồm bốn nội dung cơ bản là giáo dục giá trị đạo
đức, giáo dục chuẩn mực đạo đức, giáo dục hành vi đạo đức và giáo dục lý
tưởng đạo đức. Các tác giả cũng đã phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến
việc giáo dục đạo đức cho học sinh Trung học cơ sở trên địa bàn nghiên
cứu.
Tác giả Nguyễn Thị Thọ trong luận án Tiến sĩ Triết học, đề tài: “Đạo
đức gia đình trong điều kiện kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay” nhấn
mạnh khía cạnh giáo dục đạo đức, giáo dục nề nếp gia phong, gia lễ là quan
trọng nhất trong giáo dục gia đình, vì đạo đức là thành phần cốt lõi của
nhân cách… giáo dục đạo đức trong gia đình tạo nền tảng nhân cách cho
con người vào đời, ở đời và làm người.

Hai là, làm thế nào để những tri thức lý luận về giáo dục đạo đức cho
trẻ em được đi vào thực tiễn cuộc sống là vấn đề được đặt ra, đòi hỏi sự
quan tâm giải quyết của các cấp, các ngành, các địa phương và sự chung
tay của toàn xã hội.
Ba là, những đặc thù về kinh tế xã hội của các gia đình nông dân cũng
như những đặc thù của quá trình giáo dục đạo đức cho trẻ em trong các gia
đình đó cũng đang là mảng trống, cần được tiếp tục khai thác, nghiên cứu.
Bốn là, quá trình giáo dục đạo đức cho trẻ em ở các gia đình nông dân
tỉnh Ninh Bình chịu tác động của những yếu tố nào, trong đó, yếu tố nào là
chủ đạo? Đây cũng là một vấn đề được đặt ra để giải quyết.
Năm là, Ninh Bình đã nỗ lực xây dựng và triển khai thực hiện nhiều
chương trình hành động để giáo dục đạo đức cho trẻ em. Vậy những giải


7

pháp cụ thể nào được đưa ra để giáo dục đạo đức cho trẻ em trong các gia
đình nông dân ở Ninh Bình mang lại hiệu quả cao?
Vì vậy, chúng tôi mong muốn làm sáng tỏ hơn những vấn đề này
trong luận án.
Tiểu kết chương 1
Thông qua việc đánh giá các công trình nghiên cứu liên quan đến đề
tài ở các nhóm chính, tác giả đã chỉ ra những vấn đề cần tiếp tục nghiên
cứu trong luận án.


8

Chương 2
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO TRẺ


người, hướng chúng ta đến cái chân, cái thiện, cái mỹ; chống lại cái xấu,
cái ác, cái giả tạo…
2.1.3. Trẻ em
2.1.3.1. Quan niệm về trẻ em
Theo luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em Việt Nam: “Trẻ em là
công dân Việt Nam dưới 16 tuổi” [106; tr. 5]. Trong khuôn khổ luận án,
chúng tôi nghiên cứu trẻ em là công dân Việt Nam dưới 16 tuổi, chủ yếu là
lứa tuổi học sinh Trung học cơ sở và lớp 10 Trung học phổ thông.
2.1.3.2. Vị trí của trẻ em đối với sự phát triển xã hội
Trẻ em là người chủ của gia đình, của dân tộc, của đất nước trong
tương lai. Vì vậy, người lớn cần tạo điều kiện để trẻ được tham gia quyết
định những vấn đề liên quan đến cuộc sống của các em.
2.1.4. Giáo dục đạo đức cho trẻ em trong gia đình
2.1.4.1. Quan niệm về gia đình
Theo chúng tôi, gia đình là một nhóm người đặc biệt được hình thành,
phát triển, củng cố bởi các mối quan hệ cơ bản là hôn nhân, huyết thống và
nuôi dưỡng. Các thành viên của gia đình có những giá trị vật chất, tinh
thần chung, gắn bó với nhau bởi trách nhiệm, quyền lợi, nghĩa vụ nhằm
mục tiêu cao nhất là nuôi dưỡng các thành viên, xây dựng gia đình bền
chặt, phát triển kinh tế gia đình.
2.1.4.2. Chức năng cơ bản của gia đình
Một là, chức năng tái sản xuất ra con người. Đây là chức năng cơ bản
và riêng có của gia đình. Hai là, chức năng kinh tế, tổ chức đời sống gia
đình. Đây cũng là chức năng quan trọng vì nó hướng vào chăm lo đời sống
mọi mặt của các thành viên. Ba là, chức năng thỏa mãn nhu cầu tâm sinh
lý, tình cảm cho con người. Bốn là, gia đình có chức năng giáo dục. Gia
đình là trường học đầu tiên của mỗi cá nhân và cha mẹ là người thầy đầu
tiên dạy cho con những đức tính, những tình cảm tốt đẹp theo thuần phong
mỹ tục của gia đình, quê hương, đất nước.

Thứ nhất, phương pháp nêu gương. Đây là phương pháp cơ bản, được
nhiều người sử dụng và mang lại hiệu qua cao trong giáo dục gia đình đối
với trẻ em. Sự gương mẫu của cha mẹ, những người lớn tuổi là cơ sở tạo
lập uy tín cho con trẻ. Nó còn làm tăng thêm lòng kính trọng, sự tin cậy, có
tác dụng khuyến khích con thực hiện lời dạy bảo của cha mẹ.


11

Thứ hai, phương pháp rèn luyện thói quen. Muốn rèn luyện cho con
những thói quen tốt đòi hỏi người lớn phải tiến hành một cách kiên trì, bền
bỉ, không nóng vội.
Thứ ba, phương pháp khen thưởng, kỷ luật. Khen thưởng khi trẻ cố
gắng đạt thành tích. Kỷ luật, trừng phạt là thể hiện thái độ không đồng tình
của cha mẹ trước những hành động sai trái của trẻ.
Thứ tư, phương pháp dùng tình cảm, phân hóa, cá biệt đối tượng giáo
dục. Đây là phương pháp rất đặc biệt của gia đình. Các chủ thể giáo dục
đạo đức dùng tình cảm thương yêu vô bờ bến để cổ vũ, động viên trẻ em
vươn lên; vỗ về, an ủi khi chúng gặp khó khăn. Đây vừa là sợi dây tình cảm
vô hình vừa gắn kết các thành viên trong gia đình lại với nhau, vừa là một
phương pháp kỳ diệu mà thế hệ ông bà, cha mẹ dùng để giáo dục đạo đức
cho trẻ em. Trên thực tế, không có một phương pháp giáo dục nào là toàn
năng. Chính điều này đòi hỏi cha mẹ phải vận dụng linh hoạt các phương
pháp giáo dục.
2.1.4.6. Đặc điểm giáo dục đạo đức cho trẻ em trong gia đình
Thứ nhất, gia đình là môi trường đầu tiên giáo dục đạo đức cho trẻ
em.
Thứ hai, giáo dục đạo đức trong gia đình có vai trò quyết định đối với
sự hình thành và phát triển nhân cách trẻ em.
Thứ ba, giáo dục đạo đức trong gia đình là quá trình liên tục và lâu dài

hỏi các chủ thể phải có những nguyên tắc, nội dung và phương pháp thích
hợp.


13

Chương 3
GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO TRẺ EM TRONG CÁC GIA ĐÌNH
NÔNG DÂN Ở NINH BÌNH HIỆN NAY - THỰC TRẠNG VÀ MỘT
SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA
3.1. Những yếu tố ảnh hưởng đến giáo dục đạo đức cho trẻ em trong
các gia đình nông dân ở tỉnh Ninh Bình hiện nay
3.1.1. Điều kiện tự nhiên, đặc điểm kinh tế - xã hội của tỉnh Ninh Bình
Ninh Bình là tỉnh thuộc đồng bằng Bắc bộ, có diện tích 1.387,5 km2;
có nhiều điểm du lịch nổi tiếng như Cố đô Hoa Lư, chùa Bái Đính, quần
thể nhà thờ đá Phát Diệm, quần thể danh thắng Tràng An, Tam Cốc - Bích
Động, Vườn quốc gia Cúc Phương… dân số 93 vạn người; dân số sống ở
nông thôn là 735.356 người, trong đó trẻ em chiếm khoảng 30%.
3.1.2. Những yếu tố về văn hóa, tôn giáo của tỉnh Ninh Bình
Về văn hóa, các yếu tố thuộc về văn hóa truyền thống với những nét
đặc thù của riêng Ninh Bình như lễ hội Cố đô Hoa Lư, chùa Bái Đính…
không chỉ tạo ra môi trường thuận lợi để giáo dục đạo đức cho các em mà
còn là một trong những phương tiện trực quan để trẻ em nhận thức được
những giá trị tốt đẹp mà cha ông đã để lại.
Về tôn giáo, Ninh Bình là tỉnh có số người tham gia các tôn giáo khá
đông, hai tôn giáo chính là Phật giáo và Thiên chúa giáo. Đồng bào có đạo
chiếm gần 24% số dân toàn tỉnh. Điều này có những ảnh hưởng không nhỏ
đến việc giáo dục đạo đức cho trẻ em trong gia đình nông dân Ninh Bình,
đặc biệt là đối với con em của các gia đình có đi theo một tôn giáo nào đó.
3.1.3. Những yếu tố từ bản thân gia đình nông dân dưới tác động của sự

3.2.1.1. Thành tựu
a. Thành tựu về nội dung
Thứ nhất, giáo dục lòng yêu quê hương, yêu đất nước, lòng tự hào dân
tộc, lòng biết ơn thế hệ ông cha trong các gia đình nông dân Ninh Bình
được tiếp tục duy trì và phát huy. Yêu nước thể hiện qua hành động hàng
ngày như biết ơn đối với các thế hệ đi trước; yêu người thân, bạn bè, thầy
cô… tham gia nhiệt tình các cuộc thi do các tổ chức như “Em yêu lịch sử
Việt Nam”, “Giai điệu tuổi hồng”… để các em càng thêm yêu đất nước, tự
hào về mảnh đất Ninh Bình giàu truyền thống. Qua điều tra, 80.2% trẻ em
nông thôn được hỏi cho rằng nội dung giáo dục tình yêu quê hương, yêu


15

nước là quan trọng. Đây là thành quả giáo dục trước hết là của gia đình
nông dân ở Ninh Bình đã có tác động tích cực tới trẻ em.
Thứ hai, giáo dục truyền thống của gia đình, dòng họ luôn được giáo
dục liên tục, thường xuyên. Theo điều tra, có 82.6% phụ huynh được hỏi đề
cao nội dung giáo dục truyền thống gia đình, dòng họ. Các bậc phụ huynh
đều quan niệm điều đó có vai trò rất quan trọng đối với sự hình thành đạo
đức, văn hóa cá nhân. Hiện nay, ở nông thôn Ninh Bình, nhiều gia đình,
dòng họ đã lập gia phả, gia phong, có quỹ khuyến học để động viên con
cháu học giỏi, thành tài, làm rạng rỡ tổ tông.
Thứ ba, giáo dục lòng hiếu thảo, sự kính trọng ông bà, cha mẹ và
những người lớn tuổi luôn được coi trọng. Có 85% những phụ huynh được
hỏi cho rằng nội dung giáo dục cho trẻ em lòng hiếu thảo là quan trọng.
Xuất phát từ suy nghĩ ấy, hàng ngày, các chủ thể giáo dục dần dần khuyên
bảo cháu con ghi nhớ công lao của ông bà, cha mẹ, những người đã sinh
thành, dưỡng dục.
Thứ tư, giáo dục tinh thần hăng say học tập, yêu lao động đạt hiệu

Thứ hai: Phương pháp rèn luyện thói quen. Có 70 % những người
được hỏi cho rằng giáo dục đạo đức cho trẻ em bằng phương pháp rèn
luyện thói quen mang lại hiệu quả. Các gia đình nông dân của Ninh Bình
thường giáo dục con em mình bằng kinh nghiệm thông qua lao động thực
tiễn trong sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh. Thông qua đó, nhân cách
đạo đức, năng lực làm việc được hình thành, phát triển.
Thứ ba: Phương pháp khen thưởng, kỷ luật. Chỉ có 20 % số người
được hỏi đã vận dụng phương pháp khen thưởng, kỷ luật trong việc giáo
dục đạo đức cho con cái. Việc khen thưởng kịp thời gắn liền với trách phạt
đúng mức được coi là biện pháp hữu hiệu và không thể thiếu trong giáo dục
đạo đức cho trẻ em.
Thứ tư: Phương pháp dùng tình cảm, phân hóa, cá biệt đối tượng giáo
dục. Chính mối quan hệ ruột thịt đã tạo nên sức mạnh đặc biệt để cảm hóa,
giáo dục con người mà không một tổ chức nào có được.
3.2.1.2. Nguyên nhân của thành tựu
Thứ nhất, do chủ trương, đường lối, chính sách đúng đắn của Đảng
và Nhà nước ta, trực tiếp nhất là sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Ninh Bình.


17

Đường lối, chính sách đúng đắn của Đảng và Nhà nước ta trong sự nhiệp
đổi mới đã tác động mạnh mẽ đến nhiều lĩnh vực trong xã hội nói chung,
các gia đình nông dân ở tỉnh Ninh Bình nói riêng, là một trong những
nguyên nhân đầu tiên mang lại hiệu quả của việc giáo dục đạo đức cho trẻ
em thuộc địa bàn nghiên cứu.
Thứ hai, sự phát triển của kinh tế trên địa bàn tỉnh, đời sống của
người dân nông thôn được nâng lên. Trong nhiều năm qua, đời sống của
từng gia đình được nâng lên. Nhờ vậy, các chủ thể giáo dục có điều kiện tốt
hơn để chăm lo giáo dục con em mình.

tiện này thì trước hết phải có những điều kiện vật chất đảm bảo.
Thứ ba, gia đình có cha mẹ không gương mẫu. Ở một số gia đình có
đủ cha mẹ nhưng cha mẹ không gương mẫu, ảnh hưởng xấu đến các khách
thể giáo dục.
Thứ tư, ý thức tự rèn luyện, tu dưỡng đạo đức của một bộ phận trẻ em
Ninh Bình còn thấp. Việc phát huy ý thức tự giác của trẻ em trong việc rèn
luyện, tu dưỡng đạo đức là một vấn đề cấp thiết hiện nay đòi hỏi các bậc
cha mẹ phải hết sức quan tâm.
Thứ năm, tác động tiêu cực của môi trường giáo dục. Những biến đổi
tiêu cực trong đời sống đạo đức của gia đình và xã hội đã làm cho thế hệ trẻ
rơi vào khủng hoảng về đời sống tinh thần, mất niền tin và phương hướng
trong việc lựa chọn giá trị.
Thứ sáu, sự quan tâm, trách nhiệm của các tổ chức chính trị - xã hội còn
hạn chế. Tổ chức bộ máy làm công tác bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em
cấp huyện, xã ở Ninh Bình còn thiếu, cơ sở vật chất bất cập, phối hợp giữa
các cơ quan với gia đình và nhà trường chưa đồng bộ, một số phong trào
chưa bám sát đời sống sinh hoạt của trẻ em nông thôn Ninh Bình.
3.3. Những vấn đề đặt ra trong giáo dục đạo đức cho trẻ em tại các gia
đình nông dân ở tỉnh Ninh Bình hiện nay
3.3.1. Những vấn đề đặt ra về nhận thức của các chủ thể giáo dục
Để giáo dục đạo đức cho trẻ em trong gia đình có hiệu quả, nên chăng
về mặt nhận thức, cha mẹ phải nhất trí với nhau trong đường hướng giáo
dục con cái, cộng tác với các nhà giáo dục khác như ông bà, anh chị em, họ
hàng, thầy cô giáo, hàng xóm láng giềng…


19

3.3.2. Những vấn đề đặt ra về nội dung và phương pháp giáo dục đạo
đức cho trẻ em trong các gia đình nông dân ở tỉnh Ninh Bình.

đình
Để làm tốt công tác gia đình cần phải chú trọng đào tạo, bồi dưỡng
nâng cao năng lực, nhận thức cho đội ngũ cán bộ làm công tác gia đình. Sở
Văn hóa - thể thao và du lịch Ninh Bình cần mở các lớp tập huấn, hội nghị
báo cáo viên, tăng cường những nội dung, hoạt động mang tính thực tiễn,
cử cán bộ xuống từng cơ sở địa phương để có những biện pháp trong việc
giáo dục ngày càng mang lại hiệu quả thiết thực hơn
4.1.3. Gắn giáo dục đạo đức cho trẻ em trong gia đình nông dân với chiến
lược phát triển nông thôn mới, xây dựng môi trường lành mạnh
Nâng cao chất lượng, hiệu quả các cuộc vận động văn hóa, phong trào
"Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”. Tỉnh cần nâng cao chất
lượng, hiệu quả hoạt động của các nhà văn hóa, thư viện của từng xóm,
làng, xây dựng chuyên trang tuyên truyền trên các cổng thông tin của tỉnh,
huyện, xã như truyền hình, phát thanh, bản tin về nội dung giáo dục lý
tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thế hệ trẻ.


21

4.1.4. Phát triển kinh tế ở nông thôn Ninh Bình
Ninh Bình cần tận dụng lợi thế về các danh lam thắng cảnh mà thiên
nhiên ban tặng để phát triển du lịch, tạo thương hiệu cho du lịch Ninh Bình
và mang lại lợi ích kinh tế cho người nông dân Ninh Bình.
4.2. Nhóm giải pháp dành cho gia đình và các bậc cha mẹ
4.2.1. Nhóm giải pháp dành cho gia đình
Xây dựng gia đình văn hóa mới, thực hiện nếp sống văn minh trong
việc cưới, việc tang, lễ hội; đẩy lùi hủ tục lạc hậu, phổ biến gương sáng của
người lớn, những tấm gương người tốt, việc tốt ở địa phương để các em học
tập, noi theo. Mặt khác, các chủ thể cần lưu ý đến những đặc điểm tâm lý
phù hợp với lứa tuổi trẻ em.

4.2.3. Bổ sung một số nội dung giáo dục đạo đức cho trẻ em Ninh Bình phù
hợp với con người trong thời đại hiện nay
Thứ nhất, đổi mới nội dung giáo dục ý thức giữ gìn vệ sinh. Nếu như
trước kia, các gia đình nông dân thường giáo dục ý thức giữ gìn vệ sinh cá
nhân, vệ sinh sạch sẽ trong gia đình của mình thì ngày nay cần mở rộng đối
với việc giữ gìn, bảo vệ môi trường, cảnh quan thiên nhiên.
Thứ hai, giáo dục ý thức văn hóa giao thông, tôn trọng pháp luật. Tạo
thói quen văn hoá khi tham gia giao thông là yêu cầu chung đối với tất cả
mọi người. Trong đó, chuyển biến về ý thức và hành động của thanh, thiếu
nhi mang ý nghĩa quan trọng.
Thứ ba, giáo dục hướng nghiệp cho trẻ em Ninh Bình. Đặc trưng của
Ninh Bình là có nhiều làng nghề truyền thống. Để hướng nghiệp cho trẻ
em, các bậc phụ huynh nên thay đổi quan niệm về nghề nghiệp. Nghề nào
phục vụ cho lợi ích xã hội, cho sự phát triển của đất nước đều quý như
nhau, bất luận ở trình độ nào.
Thứ tư, giáo dục giới tính, ý thức bảo vệ sức khỏe, an toàn bản thân
cho trẻ em trong các gia đình nông dân Ninh Bình. Do nhiều nguyên nhân
khác nhau, vấn đề giới tính vẫn được xem là tế nhị nên thường lảng tránh,
không đề cập công khai. Bởi vậy, giáo dục giới tính còn là một khó khăn
trong giáo dục trẻ em tại các gia đình nông dân Ninh Bình.
Thứ năm, trang bị các kỹ năng sống cho trẻ em Ninh Bình. Cha mẹ
cần tăng cường việc trang bị các kỹ năng sống cho trẻ em như kỹ năng giao
tiếp, kiểm soát cảm xúc cá nhân, ra quyết định, tự bảo vệ bản thân…


23

4.2.4. Đổi mới phương pháp giáo dục đạo đức cho trẻ em
Thứ nhất, giáo dục đạo đức thông qua hành động đạo đức nêu gương
của người lớn. Phương pháp tốt nhất mà các bậc cha mẹ có thể dạy cho con



24

bắt được đời sống tâm sinh lý của con cái; dạy con với vai trò là một người
bạn; nắm bắt những nguyên tắc trong công tác giáo dục; kết hợp mật thiết
với nhà trường để việc giáo dục đạo đức cho con thật sự đạt hiệu quả.
KẾT LUẬN
Trên cơ sở làm rõ cơ sở lý luận, thực trạng và những vấn đề đặt ra
trong việc thực hiện chức năng giáo dục trẻ em của gia đình nông dân ở
Ninh Bình, luận án đã đưa ra một số giải pháp và kiến nghị chủ yếu mang
tính cấp thiết để phát huy chức năng giáo dục đạo đức cho trẻ em của gia
đình nông dân. Để thực hiện các giải pháp này đòi hỏi sự nỗ lực của toàn
Đảng, toàn dân, mọi ban ngành, đoàn thể, tổ chức xã hội, đặc biệt là trách
nhiệm của gia đình nhằm từng bước giáo dục nhân cách gốc cho những
công dân tương lai ở nông thôn Ninh Bình.