B GIÁO D CăVẨă ẨOăT O
TR NGă I H CăTH NGăLONG
KHOA KHOA H C S C KH E
B MỌNă I UăD
NG


L

TH H NG HÀ
B00349

TH C TR NG VIểMăDAăC ă
VÀ K T QU BANă
NGHI M T IăTR

A

TR EMăD

I 05 TU I

U C A VI C ÁP D NG CAN THI P TH
NG M M NON HOA MAI - C U GI Y
- HÀ N I,ăN Mă2015ă

TÀI T T NGHI P H C

NHÂN VLVH

HÀ N I ậ Thángă10ăn mă2015


ng d n khoa h c:ăTS.

NHÂN VLVH
M nh Hùng

HÀ N I ậ Thángă10ăn mă2015

Thang Long University Library


L I C Mă N
Tôi xin bày t lòng bi tă năsơuăs căđ n:
T p th các th y cô giáo t i B mônă i uă d
Tr

ngă

i h căTh ngăLongăậ nh ngăng

ng, khoa Khoa h c S c kh e,

iăđưăh t lòng d y d , truy năđ t ki n

th c quý báu trong quá trình h c t p c a chúng tôi.
TS.

M nh Hùng, Phòng Truy năthôngăvƠăCh măsócăkháchăhƠng,ăB nh vi n Nhi

Trungă


c ngu n l căđ tri năkhaiăđ tài.

Các anh ch đ ng nghi p, 159 bà m đưăgiúpăđ tôi trong quá trình thu th p s li u
nghiên c uăchoăđ tài.
Cu i cùng tôi xin g i t iă giaă đìnhă yêuă quýă đưă luônăđ ngă viên,ă giúpăđ , t o m i
đi u ki năđ tôi th c hi n và hoàn thành khóa lu n.
Hà N i, ngày 25 tháng 01 n m 2016

L Th H ng Hà


DANH M C CÁC B NG
B ng 3.1. T l viêmădaăc ăđ aătheoăđ căđi m c a tr ............................................ 14
B ng 3.2. nhăh

ng ch đ nuôiăd

ng v i tình tr ngăVDC ă tr ..................... 15

B ng 3.3. M i liên quan gi a tr s d ng s a công th c v iăVDC ...................... 15
B ng 3.4. M i liên quan gi aăVDC ăvƠăv tănuôiătrongăgiaăđình ............................ 16
B ng 3.5. M i liên quan gi aăVDC ăvƠăho tăđ ng s n xu t t iăgiaăđình ............... 17
B ng 3.6. M i liên quan gi aăVDC ăvƠăvi c ti p xúc v i các tr khác.................. 18
B ng 3.7. M i liên quan gi aăVDC ăvƠăph iănhi m khói thu c lá ........................ 18
B ng 3.8. M i liên quan gi aăVDC ăvƠăhenăph qu n ........................................... 19
B ng 3.9. M i liên quan gi aăVDC ăvƠăm t s d u hi u khò khè ......................... 19
B ng 3.10. M i liên quan gi aăVDC ăv iăviêmăm iăd

ng và d u hi u ho .......... 20

1.1.1.ă nhăngh a ....................................................................................................... 3
1.1.2.ăC ăch b nh sinh ............................................................................................. 3
1.1.3. Bi u hi n lâm sàng c a chàm.......................................................................... 3
1.1.4. Ch năđoánăchƠm .............................................................................................. 4
1.1.6. Qu n lý: ......................................................................................................... 4
1.2.1. T l viêmădaăc ăđ a ........................................................................................ 5
1.2.2. Ti n s d

ngăvƠăviêmădaăc ăđ a .................................................................... 6

1.2.4. Y u t môiătr

ng s ngăvƠăviêmădaăc ăđ a ..................................................... 7

1.2.5.ăViêmădaăc ăđ a và các b nh d

ng khác ........................................................ 8

1.2.6.ăViêmădaăc ăđ a và s d ng kháng sinh ........................................................... 9
Ch

IăT

ngă2
2.1.ă

IăT

2.1.1.ă



2.9. V Nă

Oă

C TRONG NGHIÊN C U ................................................. 13
iii

Thang Long University Library


Ch

ngă3 K T QU NGHIÊN C U .......................................................................... 13

3.1. T L VẨă

Că I M D CH T VIểMăDAăC ă

3.1.1. T l viêmădaăc ăđ a

A T I HÀ N I .............. 13

tr em ....................................................................... 14

3.1.2. nhăh

ngăquáătrìnhănuôiăd

ngăđ năVDC .............................................. 15


ngăquáătrìnhănuôiăd

ngăđ năVDC .............................................. 25

4.1.3. nhăh

ng m t s y u t d nguyênăđ n VDC .......................................... 27

4.1.4. M i liên quan gi aăVDC ăv i m t s b nh d

ng ..................................... 28

4.2. K T QU T P HU N KI N TH C, TH C HÀNH PHÒNG CH NG VIÊM
DAăC ă

A

TR EM CHO CÁC BÀ M ...................................................... 29

K T LU N ................................................................................................................... 33
KI N NGH ................................................................................................................... 34
TÀI LI U THAM KH O
B CÂU H I NGHIÊN C U ECZEMA

iv


T V Nă
Viêmădaăc ăđ aă(VDC ) là b nh ph bi n


trongăđóăviêmădaăc ăđ a chi m t l kho ng 15-30% tr em và 2-10%ăng
Nghiên c uăđánhăgiáăgánhăn ng do viêm da d

ng và VDC

i l n [5].

t i M cho th y chi

phí c a b nh chi m kho ng 2,4% b o hi mă cáă nhơnă (privateă insurer)ă đ n 2,6 %
ch măsócăyăt (Medicaid) [17].
Viêmădaăc ăđ a là b nhăđangăcóăxuăh

ngăt ngălênăđ c bi t

cácăn

căđangă

phát tri n và vùng nông thôn có t l caoăh n. Ti p xúc v i các d nguyên trong
nhƠăliênăquanăđ n b nh VDC . D nguyên m t nhà m t y u t nguyăc ăti n tri n
b nhăviêmădaăc ăđ a. Theo nghiên c u Beck HI và cs cho th y d nguyên m t nhà
là y u t môiătr

ng liên quan VDC

tr nh . B và m hút thu căláălƠmăt ngă

nguyăc ăbi u hi n các tri u ch ng VDC


1

Thang Long University Library


ra r ng b nh nhăh
h

ngăđ n m t s m n c m, d

ngă nău ng, t đóăgơyăraă nh

ngăđ n s c kh e [1]
Vi t Nam,ă chúngă taă đangă th i k phát tri n kinh t , ô nhi m không khí

không ng ngăraăt ngă các thành ph l n. Bên c nhăđó,ăngƠyăcƠngăd dàng trong
vi c vi c ti p c n các ngu n th că năchoătr em có s nănh ăs a, các lo i th c ph m
ch bi n s n. M t khác hi n ch aă cóă cácă ch
VDC

ngă trìnhă giáoă d c s c kh e v

tr em cho các b c ph huynh. Do v y,ănguyăc ăph iănhi m VDC ngày

cƠngăt ng.ăTuyăv y hi n nay
daăc ăđ a c a tr emăd

Vi tăNamăch aăcóănghiênăc u nào v t l m c viêm


hành v i 02 m c tiêu c th nh ăsau:
1. Xác đ nh t l viêm da c đ a tr em d

i 05 tu i t i tr

ng M m non Hoa

Mai, qu n C u Gi y, Hà N i n m 2015 và m t s y u t liên quan.
2.

ánh giá k t qu ban đ u c a vi c áp d ng can thi p th nghi m t i tr
m m non Hoa Mai - C u Gi y - Hà N i, n m 2015.

2

ng


Ch

ngă1

T NG QUAN TÀI LI U
1.1.ă

NHăNGH A,ăC ăCH B NH SINH, CH Nă OỄN,ă I U TR

1.1.1.ă nhăngh a
VDC ăă(viêmădaăc ăđ a) là m t b nh viêm da ng aămưnătính,ăăth
hi n s m


ng.

1.1.3. Bi u hi n lâm sàng c a chàm
Tùy theo phân lo i, v trí và l a tu iăcácăđ căđi m t năth

ngăs có nh ng

nétăđ cătr ng
+ăCóăbaăgiaiăđo n t năth

ngăda [2]

- C p tính: bană đ g lên ng a và m nă n
th

ngădaătr yăx

c;ă th

ngă liênă quană đ n t n

c và tr t da k t h p v i ti t d ch.

- Bán c p:ăbanăđ , tr yăx

c và s o

- Mãn tính: m ng da d y, lichen hóa,
+ V trí t năth

quanh c (bao g mămá,ăđ u tr < 10 tu i)
2. Ti n s giaăđìnhăb hen ho căviêmăm iăd
m i quan h h hàng th h th nh t v i tr d

ng (ho c ti n s b nh d

ng

i 4 tu i)

3. Ti n s da khô
4. Có th nhìn th yăVDC ă n p g p (ho căVDC ăliênăquanăđ n má/trán
và m t ngoài chi

tr d

5. Kh iăphátăd

i 4 tu i)
i 2 tu i (không s d ng cho tr d

i 4 tu i)

1.1.5.ă i u tr VDC :
Nguyên t căđi u tr :
- Tránh các ch t gây kích ng da.
- Gi

m cho da: dùng cream, m làm mădaăătrongăcácăđ t b nh năđ nh.


- Ti n tri n b nh ph i h păđ c bi t ti n tri n c aăhenăvƠăviêmăm iăd
1.2. D CH T H CăVIểMăDAăC ă

ng

A

1.2.1. T l viêmădaăc ăđ a
Theo Brian S Kim t l các b nh d

ngăđangăngƠyăcƠngăt ngătrênăth gi i,

trongăđóăviêmădaăc ăđ a chi m t l kho ng 15-30% tr em và 2-10%ăng
l nƠyăc ngăthayăđ iătheoăcácăvùngăđ a lý ho c s c t c

Iranăd

i 2% ho c trên

Nh t B n và Th yă i n [7].

16%

Nghiên c u t i M n mă2003,ătrênă102.303ătr đ tu iăd
9.752ăt

ngăđ

ngăv i 10,7% tr đ


tu i: Nghiên c u toàn qu c t i M n mă 2003,ă trongă đóă t l Eczema
gi mătheoăđ tu i, c th

đ tu iăd

i 4 tu i chi m t l cao nh t (13,92%), ti p

đ năđ tu i 4-8 tu i (10,63%), ti păđ năđ tu i 9-12 tu i (9,96%), th p nh tăđ tu i
13-17 tu i (8,56%), s khác bi tănƠyăcóăýăngh aăth ng kê (p
ng.

H năn a 40% tr VDC ă m i ch năđoánăcóăti n s giaăđìnhăd
m tăng

i

th h th nh t. Ti n s b m b d

b nh chàm.ăNg

ng là

ng ít nh t

ng là y u t nguy c ăcaoătrongă

i ta th yăt ngănguyăc ăk t h p v i tri u ch ngăđ

khò khè và ho v i b nh chàm. Trong nghiên c u tr

ng hô h pănh ă

Nh t B n th yă t ngă cóă ýă

ngh aătr khò khè v iăviêmădaăc ăđ a [10].
1.2.3.ăQuáătrìnhănuôiăd

ngăvƠăviêmădaăc ăđ a


càng s m m că đ càng n ng thì càng liên quan v iă t ngă IgEă th că nă [3]. Theo
nghiên c u tr em

Nh t th y r ng d

ng th că năvƠăti n s giaăđìnhăd

t nguyăc ăchoăb nh Eczema [12].

6

ng là y u


Theo nghiên c u c a Taylor B và cs th y r ng tr bú m có t l VDC ăcaoă
h n. M i liên quan gi a vi c cho tr
đ

c th c hi n trong nghiên c u

năd m s mătr

năd m s măvƠănguyăc ătáiăphátăVDC ă tr

New Zealand, k t qu c a nghiên c u này là tr

c 4 tháng tu iăcóănguyăc ăb VDC ătáiăphátăcaoătrênă2,5ăl n so v i

tr khôngă năd m s m [13].
1.2.4. Y u t môiătr

nhi m là 10,40%, không có s khác bi tăcóăýăngh aăth ng kê (p=0,8966) [15].
Nghiên c u t iăCuăBaăc ngăchoăk t qu t
láădoăng
ng

ngăt ,ănguyăc ăph iănhi m thu c

i m hút là OR=1,35 (95%CI 0,92-1,97),ănguyăc ăph iănhi m thu c lá do

i b hút là OR=1,17 (95%CI 0,83-1,65%). Tuy nhiên theo Mitchell EA thì b

và m hút thu căláălƠmăt ngănguyăc ăbi u hi n các tri u ch ngăVDC ă tr [11].
Ti p xúc v i các d nguyênătrongănhƠăliênăquanăđ n b nhăVDC .ăD nguyên
m t nhà m t y u t nguyăc ăti n tri n b nhăviêmădaăc ăđ a. Theo nghiên c u cho

7

Thang Long University Library


th y d nguyên m t nhà là y u t môi tr

ngăliênăquanăVDC ă tr nh . B và m

hút thu căláălƠmăt ngănguyăc ăbi u hi n các tri u ch ngăVDC ă tr [11].
1.2.5.ăViêmădaăc ăđ a và các b nh d

ng khác

Nghiên c u c a chúng tôi cho th y t l tr m n c m v i th că nă vƠă m c

nhóm tr 7-8

tuôi,ătrongăđóăcóăm i liên quan gi a Eczema v i m n c m v i các nhóm th că nă
thi t y u, các nhóm th că năthi t y u không bao g m s a, m n c m v i s a, m n
c m v i các lo i qu và h t (p0,05).
Trongăkhiăđó,ăEczemaăcóăm iăliênăquanăcóăýăngh aăth ng kê v i m n c m
bánh, k o (p

ng nghiên c u

i v i vi c đánh giá kh o sát viêm da c đ a:

em t iăcácătr

iăt

ng nghiên c u là tr

ng m m non. Tiêu chu n l a ch nănh ăsau:ă

-

Tr cóăđ tu i < 5 tu i (sinh t 1/4/2010 tr l iăđơy)

-

Hi năđangăh c t i 01 tr

-

Có s đ ng ý c a ph huynh, nhƠătr

*

ng m m non t i Hà N i
ng khi tham gia nghiên c u.


C m u t p hu n cho các bà m v phòng ch ng viêm da c đ a t i tr

ng

m m non Hoa Mai - C u Gi y - Hà N i, n m 2015:
Chúng tôi ch n m u toàn b các bà m t iătr
trong nghiên c u. T ng s bà m chúng tôi m iăđ

ngăđ ng ý tham gia t p hu n
c tham gia nghiên c u là 159

bà m .
Tiêu chu n ch năđoán: Theo tiêu chu n ch năđoánăc aăUKăWorkingăParty’să
Diagnostic Criteria for Atopic Dermatitis [14]
2.3. N I DUNG VÀ BI N S

NGHIÊN C U
10


2.3.1.ă ánhăgiáăt l ,ăđ căđi m d ch t h căviêmădaăc ăđ a t i Hà N i
- M c viêm da c ăđ a
-

căđi m c a tr : Tu i, gi i tính.

- Ch đ nuôiăd
tr

ng khi tr còn nh : Ki u sinh, th i gian cai s a, th i gian


ng;ă Viêmă daă c ă đ a

ng Kh p ậ B nh vi n Nhi

tr em c a Công ty Nestle; Atopic eczema in

children c a Trung tâm H p tác v s c kh e tr em và ph n c a Anh (National
CollaboratingăCentreăforăWomen’s andăChildren’săHealth) (2007).
T p hu n ki n th c v phòng ch ng: Nh n bi t m t s d u hi u và y u t
nguyăc VDC ; M i liên quan gi aăVDC ăvƠăcácăb nh d

ng khác; Phòng ng a,

cách x trí banăđ u.ă ánhăgiáătheoăb ng ki mătr

c và sau t p hu n.

* T p hu n th c hành phòng ch ng VDC

tr cho các bà m

11

Thang Long University Library


Tr

c và sau quá trình t p hu n,ăchúngătôiăđánhăgiáăb ng cách ch măđi m v

Dùng ph n m m SPSS 16.0ăđ nh p và phân tích s li u, s d ng các thu t
toán th ng kê y h c (t l %,ăkhiăbìnhăph

ngầ)ăđ so sánh s khác bi t.

- Bi u th k t qu nghiên c u:
+ K t qu đ

c th hi năd

i d ng s trungăbìnhăvƠăđ l ch chu năđ i v i

các bi n liên t c ho c t l % v i các bi n phân lo i.
+ S d ng các bi uăđ hình c t, bi uă đ hình qu tăđ i v i m t s k t qu
nghiên c u th hi n theo t l %.
+ Các hàm trong nghiên c uăđ c s d ng g m:ăkhiăbìnhăph ng,ăFisher’săexactă
(đ i v i các b ng có giá tr nh h nă5);ăki măđ nh trung bình; h i quy logistic.
- Sai s và kh c ph c:
Tránh m c sai s ch n (selection bias): ít x y ra do nghiên c u chon toàn b
h s ăvƠăb nh nhân hi n có, ch lo i tr nh ng b nh nhân và h s ăkhôngăđ thông
tin. Vì v y s tránhăđ

c sai s ch n trong nghiên c u này.
12


Tránh sai s thu th p thông tin: giám sát viên có nhi m v ki m tra giám sát,
đ i chi u các thông tin thu th pă đ đ

că đ m b o r ng các thông tin thu th p là


c s t nguy n tham gia c aăđ i

ng M m non Hoa Mai.

Nghiên c u này là nghiên c u không can thi p nên không s d ng b t k
lo i xét nghi m hay thu c nào
Cha m c aăđ iăt
N uăđ iăt

ng nghiên c u ch tr l i các câu h i nghiên c u

ng nghiên c u b viêmădaăc ăđ a s đ

căđánhăgiáăm căđ n ng

c a b nh, tìm hi u m t s nguyên nhân d năđ n tính tr ng n ng,ăt ăv năđi u tr và
h

ng d năcáchăch măsócă
Các k t qu nghiên c uăđ

c s d ng ng d ng trong m căđíchăd phòng và

đi u tr b nh.

Ch

ngă3


ng

T l %

Nam

35

14,58

N

31

12,06

36 tháng

28

10,33

Kinh


cácăđ căđi m dân t c và nhóm tu i (p

42

11,29

330

88,71

Th i gian

tr lên

21

9,81

193

0,678

(0,15;4,69)

Tr sinh m có t l VDC ă lƠă 16,67%ă caoă h nă tr sinhă th
không có s khác bi t ýăngh aăth ng kê (p>0,05). Tr cai s aătr

ng 11,46%,

c 24 tháng tu i

VDC ă lƠă 19,2%,ă caiă s a t 24 tháng tu iă VDC ă lƠă 11,29%, s khác bi t có ý
ngh aăth ng kê (p
Có
Không
Có
Không
Có
Không
Có
Không
Có
Không
< 6 tháng
> 6 tháng

S a bò
S a bò th y
phân m t ph n
S a bò th y
phân hoàn toàn
S aăđ u nành
S a dê
S aăđ ng v t
khác
Tu i s d ng
s a công th c
T ng

M c
SL
%
27 14,14

0,4925
418 86,54
42 91,30
0,336
389 86,25
37 90,24
0,4876
394 86,40
1
100
430 86,69
237 83,75
0,0246
194 90,65

66

431

13,28

OR
(95%CI)
1,13
(0,64;1,97)
1,14
(0,28;3,51)
0,49
(0,01;3,40)
0,6

Không

p

OR


căđi m

SL

%

SL

%

Giaăđìnhănuôiă

Có

21

15,33

116

84,67

chó


312

87,89

Giaăđìnhănuôiă

Có

22

12,94

148

87,06

đ ng v t khác

Không

44

13,46

283

86,54

11

Không

T ng s

(95%CI)
0,406

0,225

0,873

0,026

1,27
(0,69;2,28)
1,40
(0,77;2,50)
0,96
(0,52;1,70)
2,26
(1,01;4,88)

K t qu nghiên c u cho th y vi căcácăgiaăđìnhăcóătr nh nuôi chó, nuôi mèo
vƠăcácăđ ng v t khác không có m iăliênăquanăđ năVDC ă(p>0,05).
Tuy nhiên, vi c tr ti p xúc v iăchó,ămèoăvƠăcácăđ ng v t khác có m i liên
quanăcóăýăngh aăth ng kê v iăVDC . Trongăđó tr ti p xúc v i v tănuôiăth

ng

xuyên có t l VDC ă(23,91%),ănguyăc ăcaoăg p 2.26 tr không ti p xúc v i v t


5

22,73

17

77,27

tr ng tr t

Không

61

12,84

414

87,16

Giaăđìnhăcóă

Có

1

16,67

5


65

13,27

425

86,73

66

13,28

431

86,72

T ng s

2,00
(0,55;5,90)

0,182

1,31
(0,03;11,98)

0,806

1,09


83,63

Không

20

9,26

196

90,74

Có

52

12,78

355

87,22

Không

14

15,56

76

các tr khác) có t l VDC ă lƠă 16,37%,ăcaoăg p 1,92 l n tr s ng không có tr
khácăcùngăgiaăđình,ăt l VDC ălƠă9,26%.
Vi c tr ti p xúc v i tr khácă vƠoăbanăngƠyă(nh ăđiănhƠă tr ,ăvuiăch iăhƠngă
ngày,,,,) không có m iăliênăquanăcóăýăngh aăth ng kê v iăVDC ă(p>0,05).
B ng 3. 7 M i liên quan gi aăVDC ăvƠăph iănhi m khói thu c lá
căđi m

VDC

VDC
M c
18

Không

p

OR
(95%CI)