A. LỜI MỞ ĐẦU
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Hiện nay sự công nghiệp hóa hiện đại hóa của nước ta đang bước vào giai đoạn
mới, đặt ra yêu cầu giáo dục nước ta phải đổi mới để nhằm đáp ứng yêu cầu phát
triển kinh tế - xã hội, trong đó có việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi
dưỡng nhân tài.
Để thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước
trong bối cảnh hội nhập quốc tế, đòi hỏi đất nước có nguồn nhân lực có trình độ
học vấn rộng, có thể thực hiện được nhiều nhiệm vụ và chuyên môn hóa nhằm
đảm bảo chất lượng công việc với hiệu quả cao.
Vấn đề trên đặt ra cho ngành giáo dục phải không ngừng đổi mới trong đó
đổi mới phương pháp dạy học phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học
sinh là việc làm cần thiết và được đặt ra như một nhiệm vụ trọng tâm xuyên suốt
trong toàn bộ quá trình .
Phong cách dạy thầy đọc trò chép trong thời gian dài trước đây giờ không
còn phù hợp nữa trong các trường học.
Sự bùng nổ internet kéo dài sự chia sẽ thông tin mạnh mẽ từ cộng đồng mạng
khiến những kiến thức mà người tích lũy không còn là độc tôn nữa. Nên đòi hỏi
thầy cô giáo luôn phải tự học, rèn luyện, tự bổ xung kiến thức, không ngừng
nâng cao trình độ, tích lũy kinh nghiệm, sáng tạo ra những ý tưởng hay, những
phương pháp dạy học mới, từ đó tạo ra một giờ giảng sinh động, để lại ấn tượng
sâu sắc, khó quên trong lòng học sinh.
Trò chơi học tập là một trong những phương pháp được nhiều thầy cô lựa
chọn nhằm giải quyết những thực trạng giáo giục. Giúp khắc phục tình trạng học
thuộc lòng, học vẹt, thầy đọc, trò chép.
Trò chơi học tập đem lại hiệu quả cao trong dạy học, gây sự hứng thú
trong giờ học.
Thông qua trò chơi lịch sử nội dung của bài học được truyền tải đến học
sinh một cách tự nhiên, nhẹ nhàng, sâu sắc và dễ hiểu. Thông thường trong con
người ta các cách tiếp thu kiến thức: đọc, nghe thấy, nói và tự khám phá kiến
thức thì đều tiếp thu ở mức độ khác nhau, con người chỉ nhớ: 10% nhứng gì họ

học, đặc biệt là phương pháp học tập có sự hợp tác và sự đánh giá.
Trò chơi học tập là một hoạt động của con người nhằm mục đích chủ yếu
là tiếp thu kiến thức một cách có hiệu quả nhất, ngoài ra còn giúp các em vui
chơi, giải trí và thư giãn. Giúp các em yêu thích môn học hơn.
Thông qua trò chơi học tập, giúp học sinh có thể rèn luyện được thể lực,
rèn luyện về giác quan, tạo cơ hội giao lưu với mọi người, cùng hợp tác với bạn
bè, đồng đội trong nhóm tổ… đây là một hoạt động được tổ chức có tính chất
vui chơi, giải trí, thư giản. Nhưng thông qua hoạt động này học sinh có điều
kiện học mà chơi, chơi mà học. Khi tham gia các trò chơi học tập học sinh sẽ có
điều kiện thể hiện khả năng của mình, giúp các em mạnh dạn hơn, tự tin hơn,
giao tiếp cũng tốt hơn, sống hòa nhã với bạn bè hơn, được suy ngẫm, thử
nghiệm các tình huống, các lập luận để đạt kết quả cao.
Đặc thù của bộ môn lịch sử là dài, rất nhiều sự kiện lịch sử liên quan đến
các mốc thời gian khác nhau, đặc biệt đây là một tiết ôn tập cuối năm nên lượng
kiến thức rất nhiều học sinh rất khó nhớ, dẫn đến tình trạng chán học, lười biếng,
Vì vậy thông qua hoạt động trò chơi học tập sẽ giúp các em khắc phục được mặt
hạn chế trên.
Trò chơi học tập còn tạo không khí vui tươi, hồn nhiên, nhẹ nhàng, sinh
động trong giờ học. Giúp cho đặc thù bộ môn lịch sử bớt đi sự khô khan, trầm
buồn. Giúp các em ghi nhớ sự kiện, nhân vật lịch sử, thấu hiểu bài học một cách
nhanh nhất, giúp các em tiếp thu tri thức một cách tích cực và tự giác.Từ đó bồi
dưỡng cho các em lòng say mê, yêu thích môn lịch sử.
II.THỰC TRẠNG
Sử dụng trò chơi học tập ở các môn học nói chung, trong môn lịch sử nói
riêng là một trong những phương pháp mới nhằm phát huy tính tích cực, chủ
động, sáng tạo của học sinh. Việc sử dụng trò chơi học tập mang lại hiệu quả to
2


lớn trong giáo dục.Tuy nhiên trong thực tế trường tôi việc sử dụng trò chơi học

Gỏi
khá
TB
yếu
kém
số
SL %
SL %
SL l %
SL %
SL %
7
60
4
4
14
24
30 50
12 2
0
0
Trong năm học này 2014 - 2015 nhà trường đã phân công tôi dạy môn
lịch sử lớp 7, tôi luôn trăn trở rằng, cần phải đổi mới phương pháp dạy học như
thế nào để chất lượng môn Lịch sử được nâng lên.
III. GIẢI PHÁP THỰC HIỆN
Để tiết ôn tập cuối năm môn lịch sử lớp 7 đạt hiệu quả cao, tôi tiến hành
các giải pháp sau:
1.1. Đối với giáo viên
Phải chủ động nắm chắc kiến thức bộ môn, xác định được kiến thức trọng
tâm của bài.

2.2. Phân loại trò chơi
Trò chơi học tập trong môn Lịch sử rất phong phú và đa dạng, có nhiều
hình thức chơi khác nhau: như trò chơi ai là triệu phú, ai nhanh hơn ai,xá định
nhân vật lịch sử, giải ô chữ, đoán ý đồng đội, ghi nhớ sự kiện…Nên khi tổ chức
giáo viên phải lựa chọn trò chơi nào phù hợp với mục đích, yêu cầu của bài học
mà mang lại hiệu quả giáo dục cao.
2.3. Thiết kế câu hỏi trò chơi:
Để giúp các em ôn tập đạt hiệu quả cao thông qua trò chơi học tập thì giáo
viên phải khéo léo đưa ra những câu hỏi trọng tâm, nhưng vừa sức đối với học
sinh, câu hỏi không quá khó mà cũng không quá dể. Kiến thức câu hỏi không
nên thách đố học sinh. vì nếu ra câu hỏi quá khó học sinh không trả lời được, sẽ
tốn nhiều thời gian, làm cho không khí lớp học trở nên căng thẳng.
Đối với trò chơi đóng vai thì giáo viên phải có sự chuẩn bị trước, giao câu
hỏi cho học sinh về nhà học sinh soạn và chuẩn bị trước, nếu trò chơi này mà
học sinh không chuẩn bị trước thì lên lớp sẽ không thực hiện được.

4


Câu hỏi phải hỏi về những lĩnh vực kiến thức khác nhau, không nên hỏi
một chủ đề, nếu hỏi một chủ đề học sinh sẽ cảm thấy nhàm chán, lớp học sẽ
giảm đi sự sôi nỗi, hào hứng.
2.4. Phổ biến luật chơi
Giáo viên phải phổ biến chi tiết,tỉ mỉ luật chơi để học sinh hiểu và thực
hiện không vi phạm nội quy: ( VÍ dụ: Có mấy đội thi, mỗi đội có mấy thành viên
tham gia thi, chon trọng tài, thời gian thi của mỗi trò chơi…)
phổ biến cách xác nhận kết quả và cách tính điểm, trao giải.
Chuẩn bị các đồ dùng học tập đẻ chơi: Như máy chiếu, bút dạ, giấy khổ
to, lá cờ tay…
2.5. Thực hiện trò chơi:

cờ trước đội đó được quyền trả lời. Nếu đội nào trả lời sai thì phải dừng cuộc
chơi: mỗi câu trả lời đúng 10 diểm
5


Có 10 câu hỏi như sau:
Câu 1: Sau khi lên ngôi vua Đinh bộ Lĩnh đã làm gì?
a. Đặt tên nước là Đại cồ Việt
c. Phong vương cho các con
b. Đóng đô ở Hoa Lư
d. Cả 3 Đáp án:đều đúng
Đáp án:d: 3 Đáp án:đều đúng
Câu 2: Vì sao nhà Lý dời đô về thăng Long ?
a. Đại la ( Thăng long) là một vùng đất hẹp
b. Đại La(Thăng Long) thế đất rộng, bằng phẳng, cao, sáng sủa
c. Nơi hội tụ quan yếu của bốn phương
d.Cả b và c
Đáp án:d: Cả b và c
Câu 3: Tác dụng của bộ luật hình thư thời lý là:
a. Bảo vệ Vua
c. Bảo vệ vua, triều đình, tài sản của dân
b. Bảo vệ triều đình
d. Bảo vệ Nam giới
Đáp án:c
Câu 4: Ý nghĩa của cuộc kháng chiến chống Tống của Lý thường Kiệt là:
a. Quân Tống từ bỏ mộng xâm lược Đại Việt
b. Bảo vệ độc lập chủ quyền của dân tộc Đại việt
c.Chấm dứt 10 năm đô hộ của nhà Tống trên đất nước ta.
d.Đáp an a và b
Câu 5: Các trận đánh lớn trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông –



b. Vương Thông

d. Lương Minh

Đáp án:b
Câu 10. Chức Thái thượng hoàng được đặt ra đươi triều đại nào trong lịch sử
phong kiến việt nam:
a. Triều Ngô
c. Triều Đinh - Tiền Lê
b. Triều Lý
d. Triều Trần
Đáp án:d
Ví dụ 3: Trò chơi giải ô chữ
Chuẩn bị: Vẽ các ô chữ trên máy và các câu hỏi tương ứng với mỗi ô
Cách chơi: cho các nhóm chọn tự do các ô chữ, không nhất thiết phải lần lượt
từng ô một, các nhóm thay nhau chọn và cùng trả lời, đội nào trả lời đúng nhanh
nhất mỗi câu sẽ ghi được 30 điểm, đứng thứ nhì được 20 điểm, đúng cuối cùng
được 10 điểm, sai không cho điểm. Trả lời đúng từ chìa khóa cho 50.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.


T

T

H

Á

T

2.

T

R

Ầ

N

T

H

3.

V

Â


R

Ầ

N

H

Ư

N

G

Đ

6.

H

Ồ

C

H

Í

M


Ồ

N

G

9.

A

N

T

Ư

1.

8.

S

Ủ

Đ Ộ

Ạ O

8

Ế

P

S

Ô

N

G

B

Ạ

C

H

Đ Ằ N G

Ví dụ 4. Trò chơi xác định nhân vật Lịch sử
Luật chơi như sau: Giáo viên cũng chia làm 2 đội chơi, đội chơi nào phất
cờ trước đội đó được quyền trả lời, nếu trả lời sai thì đội phất cờ tiếp theo sẽ
dành được quyền trả lời. Mỗi câu trả lời đúng ghi được 10 điểm
a. Xác định nhân vật lịch sử qua thơ ca
“ Khôn ngoan qua được Thanh Hà
Dẫu rằng có cánh khó qua lũy thầy”
Lũy Thầy do ai xây dựng?

Nhắc đến tôi chắc là không ít ai không nhớ đến, Tôi là người đã từng
đứng ra dẹp loạn 12 xứ quân, giúp đất nước thống nhất. Chấm dứt tình trạng đất
nước bị chia cắt
Sau khi đất nước được thống nhất, tôi được nhân dân tôn lên làm vua, quyết
định đặt tên nước là Đại Cồ Việt, và đóng đô ở vùng đất Hoa Lư (Ninh Bình
nay).
đố bạn biết tôi là ai?
(Đinh Bộ Lĩnh)
Đội 2 lên diễn:
Tôi xuất thân trong một gia đình nghèo, bố mệ mất sớm, từ nhỏ tôi đã được nhà
sư Lý Khánh Văn nhận làm con nuôi. Tôi rất may mắn được nhà sư cho theo
học ở trong chùa. Tôi rất chăm chỉ học tập và rất ham học hỏi, Tôi tự hào về tài
đức của mình. Nên tôi được các quan lại tin tưởng và tôn lên làm vua.
Năm 1010 tôi quyết định dời đô từ Hoa Lư về Đại La (Hà Nội ngày nay).
Đại La là một vùng đất có nhiều tiềm năng, đất bằng phẳng, thế đất cao và sáng
sủa, nơi hội tụ của quan yếu bốn phương, địa lợi nhân hòa. Tôi là ai vậy ?
(Lê Công Uẩn)
Đội 3 lên diễn: Tôi là con trai của Nguyễn Phi Khanh, tôi rất tự hào về tài
năng của cha mình. Hai cha con tôi đều đỗ đại khoa và làm quan thời nhà Hồ.
Tôi vô cùng đau lòng khi nhìn thấy cuộc sống khổ cực của nhân dân ta bị quân
minh dày xéo và xâm lược. Mặc dù quân Minh đã tìm mọi cách dụ dỗ và mua
chuộc tôi, nhưng tôi đều từ chối và căm ghét bọn đô hộ. Được tin Lê Lợi dựng
cờ khởi nghĩa, tôi rất vui mừng và bí mật tìm đến Lê Lợi, theo Lê lợi khởi nghĩa
và dâng bản bình ngô sách ( kế sách đánh quân Ngô), các bạn đoán xem tôi la
ai?
(Nguyễn Trãi)
Ví dụ 6: Trò chơi kẻ giấu mặt
Chuẩn bị:
+ Người chơi có một tờ giấy và bút
+ Tổ chức chơi và có ghi đặc điểm của những kẻ giấu tên

(Ngô Sĩ Liên)
Ô số 5: Để khai phá vùng đất đồi ven biển, nhà Lê đắp nhiều con đê ngăn nước
mặn có kè đá vững chắc.Nhân dân thường gọi là đê
(Đê Hồng Đức)
Ô số 6: Chính sách mà thời phong kiến áp dụng nhằm chia đều ruộng đất cho
nông dân
(Phép quân điền)
Ví dụ 7. Trò chơi giải mật mã lịch sử:
Yêu cầu học sinh nêu hiểu biết của em qua tranh ảnh, sau đó đoán thử
xem những tranh ảnh đó nói về sự kiện nào hay nhân vật nào ?
Giáo viên đưa ra tranh ảnh hay cho học sinh quan sát.
Trò chơi có tên gọi đoán ý đồng đội
Những thông tin trong trò chơi đều là những kiến thức cơ bản
Giáo viên nêu cách chơi, chọn 2 bạn học sinh để tham gia cuộc chơi và
giáo viên cho 5 thông tin liên quan trong trương trình học, một học sinh đứng
quay về phía bảng thông tin, một học sinh đứng quay xuống phía lớp. Thông qua
tranh ảnh lịch sử mà học sinh đứng phía bảng thông tin nhìn vào tranh mà đưa
ra những thông tin gợi ý có liên quan để đội mình đoán và trả lời.
Học sinh đứng quay xuống phía dưới lắng nghe gợi ý của bạn mà
trả lời sao cho đúng, trong 5 phút trả lời đúng 5 thông tin trở lên là thắng cuộc,
người gợi ý không nói tiếng anh, không lặp từ.
Ảnh số 1: Cô- Lôm- bô

11


Ảnh số 2: Lý Thái Tổ

Ảnh số 3: Lãnh địa phong kiến châu Âu


1054

Lý công Uẩn đổi tên nước là đại việt

1077

Cuộc kháng chiến chống Tống của Lý Thường Kiệt thắng lợi

1226

Trần cảnh lên ngôi vua, nhà Trần được thành lâp

1288

Chiến thắng chống quân Mông Nguyên lần thứ 3

1407

Cuộc kháng chiến của nhà Hồ thất bại

1418

Khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi lãnh đạo

1777

Khởi nghĩa nông dân Tây Sơn bùng nổ

1789


Đức)
Vua nào bị lên án là phản quốc “ cỏng rắn cắn gà nhà’’
(Vua Lê chiêu Thống)
IV. KẾT QUẢ KIỂM NGHIỆM
Trong năm học này tôi đã vận dụng đổi mới phương pháp dạy học là sử
dụng trò chơi học tập vào giảng dạy môn lịch sử đặc biệt vào tiết ôn tập cuối
năm, tôi thấy đa số các em hiểu bài nhanh, nắm chắc kiến thức, giúp các em nhớ
lâu, tạo nên sự hứng thú, niềm say mê của học sinh trong giờ học. Cuối năm chất
lượng môn Lịch sử được nâng lên, cụ thể như sau:
Lớp Sĩ
Giỏi
Khá
TB
Yếu
Kém
số
SL %
SL %
SL %
SL %
SL
%
7
60
14
23
28
46.7 20
33.4 0
0

XÁC NHẬN CỦA BGH
NHÀ TRƯỜNG

Yên Bái, ngày 15 tháng 3 năm 2014
Tôi xin cam đoan sáng kiến này là
của tôi làm không phải sao chép của
người khác

16