MỤC LỤC
Nội dung

Trang

1.Tóm tắt đề tài

1

2.Giới thiệu

2

2.1. Hiện trạng

2

2.2. Giải pháp thay thế

3

2.3. Một số nghiên cứu gần đây liên quan đến đè tài

3

2.4. Vấn đề nghiên cứu

4

2.5. Giả thuyết nghiên cứu


5.1. Kết luận

8

5.2. Khuyến nghị

8

6. Tài liệu tham khảo

10

7. Phụ lục

10

1


1. Tóm tắt đề tài
Phân môn Tập làm văn là một phân môn có tầm quan trọng trong tất cả
các môn học vì chúng quyết định về nhiều mặt. Trong tất cả các môn học đều
phải sử dụng đến hành văn để làm: Lịch sử, Địa lí, Toán, và các phân môn khác
của Tiếng việt.
Trong quá trình giảng dạy lớp 5 tôi nhận thấy học sinh đã biết làm văn
nhưng chưa hay. Các em ít khi dùng các mô hình so sánh khi làm các bài văn
dạng miêu tả, đặc biệt là văn tả cây cối. Chính vì vậy, chất lượng bài văn chưa
cao. Dẫn đến việc cảm thụ những bài thơ có hình ảnh so sánh chưa hay. Tuy
nhiên hiện nay, chúng ta đều mong muốn nâng cao dần kết quả bài làm văn của
học sinh để nâng cao chất lượng dạy học. Mỗi giáo viên đều mong học sinh biết

nghiên cứu đề tài trên đối tượng lớp tôi giảng dạy. Bằng cách so sánh kết quả
trước và sau khi áp dụng đề tài.
Tuy nhiên, kết quả áp dụng đề tài này cũng tương đối khả quan. Đề tài đã
ảnh hưởng rõ rệt đến kết quả hội thi các cấp. Kết quả sau thực nghiệm cao hơn
kết quả trước thực nghiệm. Trung bình điểm kiểm tra tập làm văn trước thực
nghiệm là 6 điểm. Điểm kiểm tra sau thực nghiệm là 8 điểm. Kết quả Kiểm
chúng t-test cho thấy p = 0,0 4 < 0,05 và SMD = 1,71. Có nghĩa là có sự khác
biệt lớn giữa điểm trung bình sau thực nghiệm và điểm trung bình trước thực
nghiệm. Điều đó chứng minh rằng việc cung cấp các mô hình so sánh và hướng
dẫn học sinh biết sử dụng mô hình so sánh khi làm văn đã nâng cao chất lượng
bài văn. Đồng thời góp phần nâng cao kết quả môn Tiếng Việt.
2. Giới thiệu
2.1. Hiện trạng
Môn tập làm văn ở lớp 5 giữ vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất
lượng học tập nói chung, chất lượng học môn Tiếng Việt nói riêng. Hầu hết các
kiến thức trong phân môn Tập làm văn đều được mở rộng hơn hoặc ôn lại nội
dung kiến thức ở lớp 4. Chính vì vậy học sinh có thể nâng cao và mở rộng hơn
nữa trong quá trình làm văn miêu tả.
Học sinh lớp 5 có khả năng nhận thức tốt hơn, có khả năng tưởng tượng
phong phú hơn, biết nhìn nhận và thâu tóm những hình ảnh vào trí nhớ và nhớ có

3


hệ thống hơn so với các em lớp dưới. Gần như đa số các em đã biết sử dùng từ
đặt câu, viết như thế nào cho chọn ý, các em lĩnh hội nhanh và biết sử dụng các
biện pháp tu từ để đưa vào bài tập làm văn của mình.
Trường Tiểu học số 2 Bảo Hà là một trường thuộc trường khó khăn của xã
miền núi. Đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn nên phụ huynh ít quan tâm tới
việc học của con em mình. Do vậy việc phối hợp giữa gia đình và Nhà trường

2.3. Một số nghiên cứu gần đây liên quan đến đề tài
Vấn đề nâng cao chất lượng dạy và học phân môn tập làm văn đã có nhiều
bài viết liên quan. Vấn đề nghiên cứu về biện pháp so sánh trong môn Tiếng Việt
ở Tiểu học cũng đã có không ít tác giả đề cập đến.
- Một số biện pháp hướng dẫn học sinh làm văn miêu tả ở lớp 4 ( Đặng Thị
Sóng - GV Trường Tiểu học Nguyễn Du, Tân Phú, Đồng Nai.)
- Phương pháp dạy phép tu tù so sánh ở lớp 3 ( Lê Thị Hạnh - Đại học
Vinh)
- Nâng cao hiêụ quả dạy văn miêu tả ở lớp 4 và lớp 5 ( GV Nguyễn Văn
Thống Nhất - GV trường Tiểu học Trường Xuân 1- Tháp Mười - Đồng Tháp).
Các đề tài này đều quan tâm tới việc rèn cho học sinh biết làm văn hay,
cảm thụ tốt. Tuy nhiên chưa có đề tài nào đi sâu vào việc nghiên cứu hướng dẫn
học sinh biết sử dụng các mô hình so sánh trong văn tả cây cối ở lớp 5. Bản thân
tôi muốn có một nghiên cứu cụ thể hơn, để hướng cho học sinh có kỹ năng sử
dụng biện pháp so sánh một cách thường xuyên và thành thạo hơn. Nâng cao chất
lượng các bài tập làm văn tả cây cối ở khối lớp 5.
2.4.Vấn đề nghiên cứu
Nâng cao chất lượng bài văn tả cây cối ở lớp 5 thông qua việc hướng dẫn
các em biết sử dụng các mô hình so sánh khi làm bài. Vậy chất lượng các bài văn
có được nâng cao hay không?
2. 5. Giả thuyết nghiên cứu
Việc cung cấp các mô hình so sánh cho học sinh và hướng dẫn các em biết
sử dụng các mô hình so sánh khi làm văn miêu tả nói chung, văn tả cây cối nói
riêng đã làm tăng chất lượng các bài viết. Qua đó, học sinh thêm yêu cây cối,
thiên nhiên, thêm yêu môi trường sống xung quanh các em. Đặc biệt kết quả môn
Tiếng Việt cũng có sự chuyển biến rõ rệt. Chất lượng các bài văn cảm thụ cũng
được nâng cao.
5



11

3

2012 - 2013
Khá
TB
5

10

Yếu
1

Trong quá trình dạy học, tôi nhận thấy có 50% số học sinh khá, giỏi có ý
thức soạn bài và làm bài tập về nhà thường xuyên và rất tích cực. Các em tương
đối nhanh nhẹn, hoạt bát và có khả năng thuyết trình trước lớp. Hầu hết các em
có ý thức giữ gìn sách vở và đồ dùng học tập. Điều này rất có lợi trong việc
hướng dẫn học sinh biết lập kế hoạch học tập cho bản thân.
Mặt khác, một số phụ huynh rất quan tâm tới việc học của con em mình.
Do vậy giáo viên dễ dàng thu thập thông tin của học sinh qua phụ huynh và đó là
điều kiện tương đối thuận lợi khi áp dụng đề tài này.
Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi nêu trên, trong quá trình áp dụng
sáng kiến tôi còn gặp không ít những khó khăn. Ngoài những em mạnh dạn tự tin
thì còn một số em nhút nhát, nói nhỏ, ít tham gia các hoạt động của lớp. Đặc biệt
lớp tôi có 1 em là học sinh cá biệt của lớp, là em học sinh nữ. Em chưa chú ý học,
thường xuyên mắc lỗi, không nghe lời cô giáo. Nhiều em chưa có ý thức giữ gìn
sách vở và đồ dùng học tập. Bên cạnh những khó khăn đó còn có một khó khăn
đó là, phần lớn các em là học sinh thuộc hộ nghèo và ở vùng kinh tế đặc biệt khó
6


động

3.3.Quy trình nghiên cứu
Đối với nhóm thực nghiệm, trong các tiết thực hành lập dàn ý chi tiết cho
bài văn, tôi cung cấp cho các em các mô hình so sánh. Các mô hình: A như B; A
giống B; A là B….Sau đó cho các em tự phát hiện các hình ảnh so sánh trong các
bài tập đọc lớp 5 và một số đoạn văn, bài văn mẫu. Tôi gợi ý cho các em nêu
được cái hay, cái đẹp và ý nghĩa của các bài văn, bài thơ có sử dụng hình biện
pháp so sánh. Đồng thời cho học sinh tiến hành tự đặt câu, viết đoạn văn có sử
dụng một số mô hình so sánh vừa được học. Sau đó, các em tự phát hiện ra tác
dụng của việc sử dụng hình ảnh so sánh đối với đoạn văn mình làm.
Nhóm học sinh thực nghiệm sẽ được trao đổi, bàn luận với nhau về kỹ năng
sử dụng các mô hình so sánh khi làm bài văn miêu tả. Từ đó các em học hỏi nhau
những kinh nghiệm, những ý văn hay và giàu hỉnh ảnh. Điều đó sẽ giúp học sinh
làm văn hay hơn, có hứng thú học tập hơn.
7


3.4. Đo lường
Sau khi tiến hành kiểm tra sau tác động kết quả học tập của nhóm thực
nghiệm qua đề kiểm tra giữa kì II của 2 nhóm do nhà trường ra đề và kiểm tra
khách quan với tác động thực nghiệm của tôi.
Sau khi tiến hành kiểm tra, tổ chuyên môn tiến hành chấm bài theo đáp án
của nhà trường và thống kê kết quả sau tác động của nhóm thực nghiệm và nhóm
đối chứng. Kết quả cho thấy, học sinh đã có kỹ năng sử dụng mô hình so sánh.
Các em đã hiểu về tác dụng của biện pháp này.
4. Phân tích dữ liệu và bàn luận kết quả.
Tôi dựa vào kết quả kiểm tra tập làm văn giữa học kỳ II của nhóm thực
nghiệm và nhóm đối chứng làm cơ sở để so sánh điểm trung bình bài kiểm tra

Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn SMD là 1,71
8


Theo bảng tiêu chí Cohen, chênh lệch giá trị chuẩn SMD = 1,71 cho thấy
mức độ ảnh hưởng của việc cung cấp và hướng dẫn học sinh biết sử dụng mô
hình so sánh khi làm văn có tác động đến kết quả học tập của nhóm thực nghiệm
là rất lớn.
Giả thuyết của đề tài “ Biện pháp giúp học sinh sử dụng các mô hình so
sánh khi làm văn tả cây cối ở lớp 5 ” đã được kiểm chứng.
* Hạn chế:
Nghiên cứu đề tài này là giải pháp khá tốt thúc đẩy chất lượng học tập
môn Tiếng Việt. Tuy nhiên do điểm trường trung tâm của trường Tiểu học số 2
Bảo Hà chỉ có duy nhất 1 lớp 5, nên việc sử dụng thiết kế 4 chưa thật sự hợp lý.
Bởi vì đề tài chỉ tác động lên một nhóm đối tượng của lớp. Trong khi đó, chất
lượng của lớp cần phải được tác động đồng đều và hợp lý. Thiết nghĩ, để tài này
sử dụng thiết kế 1 để tác động sẽ hợp lý hơn. Nhưng thiết kế 1 lại quá đơn giản,
có một số yếu tố sẽ ảnh hưởng đến giá trị của dữ liệu. Điều này cũng sẽ ảnh
hưởng đến tính ưu việt của đề tài.
Do thời gian áp dụng đề tài còn hạn chế. Nhiều học sinh chưa thật sự ham
thích học Phân môn Tập làm văn.Chính vì vậy quá trình tác động lên đối tượng
còn gặp nhiều khó khăn. Giáo viên cần đầu tư nhiều thời gian để hướng dẫn
nhóm thực nghiệm. Nhóm đối chứng sẽ không được giáo viên thường xuyên
hướng dẫn. Điểu này ảnh hưởng tới chất lượng các bài văn tả cây cối là không
đồng đều.
5. Kết luận và khuyến nghị
5.1. Kết luận
Nâng cao chất lượng các bài văn thông qua việc hướng dẫn học sinh sử
dụng các mô hình so sánh khi làm văn, chất lượng các bài văn miêu tả nói chung,
các bài văn tả cây cối nói riêng đã tăng lên rõ rệt. Dồng thới kết quả môn Tiếng


Hoàng Thị Đặng

10

Nguyễn Thị Bích Hiệp


6. Tài liệu tham khảo
- Một số biện pháp hướng dẫn học sinh làm văn miêu tả ở lớp 4 (Đặng Thị
Sóng - GV Trường Tiểu học Nguyễn Du, Tân Phú, Đồng Nai.)
- Phương pháp dạy phép tu từ so sánh ở lớp 3 (Lê Thị Hạnh - Đại học
Vinh)
- Nâng cao hiêụ quả dạy văn miêu tả ở lớp 4 và lớp 5 (GV Nguyễn Văn
Thống Nhất - GV trường Tiểu học Trường Xuân 1- Tháp Mười - Đồng Tháp).
7. Phụ lục
KẾT QUẢ KIỂM TRA SAU THỰC NGHIỆM
BÀI KIỂM TRA TẬP LÀM VĂN
NĂM HỌC: 2013- 2014
GIÁ TRỊ

NHÓM ĐỐI CHỨNG

NHÓM THỰC NGHIỆM

Họ tên
Điểm
Nguyễn Hoàng Anh
9
Ngô Mạnh Quyền

7

chuẩn
Giá trị p

0.83666
0,040773

0,70711

11


ĐO LƯỜNG VÀ THU THẬP DỮ LIỆU
PHIẾU ĐO LƯỜNG VÀ THU THẬP DỮ LIỆU
Họ tên: ……………………………….
Lớp: ………………………………….
Em hãy đánh dấu vào ý em lựa chọn
1. Dữ liệu thuộc về kỹ năng hoặc hành vi
Cấp độ

Tìm hiểu

Nội dung
1. Khi gặp một bài văn hoặc bài thơ có hình ảnh so sánh, em sẽ:
 Không thấy hay

 Tìm hiểu mô hình so sánh

 Thấy bình thường

Cách học sẽ:
 Đọc kỹ và tìm hình ảnh so sánh

 Đọc lướt xác định mô

hình so sánh
 Đọc và xác định cái hay của văn bản khi sử dụng mô hình so
sánh
2. Dữ liệu thuộc về thái độ :
12


Cấp độ

Nội dung
1. Hãy cho biết sự đồng tình của em khi thấy (cô) dạy mô hình
so sánh khi làm văn:


Cảm tính

Rất đồng ý



Không đồng ý 



Đồng ý

Một số bạn kh

 Một số ít bài học



Không dạy cho bạn nào

2.Ý kiến của em như thế nào nếu dạy cho một nhóm học sinh
khá, giỏi:
 Rất đồng ý

 Đồng ý

 Bình thường

 Không đồng ý  Rất không đồng ý
1. Khi được học thầy cô có kinh nghiệm giảng dạy mô hình so
sánh và dạy cảm thụ văn học, em thấy:
 Rất hào hứng
Tình cảm

 Hào hứng

 Bình thường

 Không hào hứng  Rất không hào hứng
2. Khi được chọn tham gia ôn thi học sinh giỏi em thấy:
 Rất ham mê




Chuẩn bị kỹ theo SGK
Không chuẩn bị

 Không quan tâm
1. Thầy cô được bồi dưỡng kiến thức cơ bản và nâng cao giúp
thầy( cô):

Lý tính



Dạy tốt hơn



Trao đổi với nhau những kinh nghiệm giảng dạy



Bồi dưỡng đội học sinh giỏi của lớp tiến bộ hơn



Dạy thường .



Không làm gì cả

16