Đặng Minh Khương – Trường THPT số 2 Bảo Yên
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LÀO CAI
TRƯỜNG THPT SỐ 2 BẢO YÊN

MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ
GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP Ở TRƯỜNG
THPT SỐ 2 BẢO YÊN

- Họ và tên tác giả: Đặng Minh Khương
- Chức vụ: Phó Hiệu trưởng
- Tổ chuyên môn: Lý - CN - Sinh
- Đơn vị công tác: Trường THPT số 2 Bảo
Yên

Bảo Yên, tháng 5 năm 2014
1


Đặng Minh Khương – Trường THPT số 2 Bảo Yên
MỤC LỤC

1. Lý do chọn đề tài
2. Giải quyết vấn đề
2.1. Cơ sở lý luận
2.1.1. Hướng nghiệp
2.1.2. Định hướng nghề nghiệp
2.1.3. Mục tiêu của hoạt động giáo dục hướng nghiệp
2.2. Cơ sở thực tiễn
2.3. Thực trạng về công tác giáo dục hướng nghiệp ở
trường THPT số 2 huyện Bảo Yên trong giai đoạn hiện nay
2.3.1. Đặc điểm tình hình nhà trường

huynh và học sinh hiểu rõ hơn mục đích của công tác hướng
nghiệp của học sinh phổ thông
2.4.3. Công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên làm công tác
hướng nghiệp
2.4.4. Phát huy vai trò của giáo viên chủ nhiệm lớp
2.4.5. Đa dạng hoá các hình thức hoạt động giáo dục hướng
nghiệp
2.4.6. Một số kết quả về công tác giáo dục hướng nghiệp của
trường THPT số 2 Bảo Yên trong những năm gần đây
3. Kết luận
2

12

13
13
15
18
19


Đặng Minh Khương – Trường THPT số 2 Bảo Yên
3. 1. Một số kết luận
3. 2. Kiến nghị
3.2.1. Đối với Bộ GD&ĐT
3.2.2. Đối với Sở GD&ĐT
PHỤ LỤC
TÀI LIỆU THAM KHẢO

19

thích vẽ, thích làm thơ mà lại không được làm mà phải đi làm thợ cơ khí,
lỗi đó tại ai. Ta không thể đổ lỗi cho học sinh, gia đình mà chỉ trách việc
giáo dục hướng nghiệp cho các em chưa tốt. Các em không được định
hướng và tư vấn về nghề nghiệp cụ thể. Để tránh việc đó xảy ra ngay từ khi
học tiểu học ta phải quan tâm đến việc hướng nghiệp cho các em. Nhà
trường không chỉ dạy chữ, dạy cách làm người mà phải dạy cho các em có
ước mơ, có hoài bão về một nghề mà các yêu em thích. Thông qua giáo dục
hướng nghiệp phải hình thành cho các em những kỹ năng tối thiểu về nghề.
Nhà trường không chỉ là trung tâm văn hoá giáo dục mà phải là trung tâm
thông tin, trung tâm đào tạo nguồn nhân lực cao. Sản phẩm của giáo dục,
của nhà trường phải là những con người có đức, có tài, có sức khoẻ và có
những kỹ năng nhất định về nghề nghiệp, sẵn sàng tham gia vào mọi hoạt
động của xã hội và hội nhập quốc tế.
Để làm tốt vấn đề hướng nghiệp cho học sinh trong những năm qua
Đảng và nhà nước ta đã luôn quan tâm đến yêu cầu và mục đích của việc
giáo dục hướng nghiệp.
4


Đặng Minh Khương – Trường THPT số 2 Bảo Yên
Giáo dục hướng nghiệp là bộ phận của nội dung giáo dục phổ thông
toàn diện đã được xác định trong luật giáo dục. Nghị quyết TW2 khoá VIII
chỉ rõ: Trong giáo dục phổ thông “Cần gắn với thực tiễn vùng, địa phương,
đến sự tăng cường công tác hướng nghiệp, đào tạo kỹ thuật lao động dạy
nghề phổ thông và kỹ năng cần thiết khác cho công việc trong nền kinh tế
thị trường cho công cộc công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước”. Chiến
lược phát triển giáo dục 2010 - 2020 và chủ trương đổi mới chương trình
giáo dục phổ thông hiện nay cũng nhấn mạnh đến yêu cầu tăng cường giáo
dục hướng nghiệp nhằm góp phần tích cực và có hiệu quả vào việc phân
luồng học sinh, chuẩn bị cho học sinh đi vào cuộc sống lao động hoặc được

chuẩn bị chu đáo để lựa chọn nghề nghiệp, lựa chọn ngành học phù hợp với
bản thân và yêu cầu của xã hội.
Để phát triển kinh tế – xã hội trong giai đoạn cách mạng mới, Đảng
và Nhà nước ta đã chủ trương đẩy mạnh công tác hướng nghiệp - dạy nghề
phổ thông cho học sinh, nhằm đảo tạo thế hệ trẻ thành lớp người lao động
mới có đủ phẩm chất, năng lực thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp
hoá, hiện đại hoá đất nước. Do vậy công tác hướng nghiệp trong trường
phổ thông có một ý nghĩa quan trọng và là vấn đề đáng quan tâm của
những người làm công tác giáo dục và đào tạo. Với mong muốn góp phần
nhỏ bé của mình trong việc nâng cao hiệu quả chỉ đạo hoạt động hướng
nghiệp trong trường phổ thông, qua thực tiễn quản lý hoạt động giáo dục
hướng nghiệp ở trường THPT số 2 Bảo Yên nhiều năm tôi đã mạnh dạn
chọn đề tài này.
“Một số biện pháp quản lý giáo dục hướng nghiệp ở trường
trung học phổ thông số 2 Bảo Yên”.
2. Giải quyết vấn đề
2.1. Cơ sở lý luận
2.1.1. Hướng nghiệp

6


Đặng Minh Khương – Trường THPT số 2 Bảo Yên
Hướng nghiệp là hệ thống những biện pháp dựa trên cơ sở tâm lý
học sinh học, sinh lý học, y học và nhiều khoa học khác để giúp đỡ học
sinh chọn nghề phù hợp với những năng lực, sở trường và điều kiện tâm
sinh lý cá nhân, nhằm mục đích phân bố hợp lý và sử dụng có hiệu quả
nhất lực lượng sự trữ có sẵn của đất nước.
2.1.2. Định hướng nghề nghiệp
Định hướng nghề nghiệp là việc thông tin cho học sinh biết về đặc

ngành nghề chủ yếu, nghề cơ bản, đặc biệt là nghề truyền thống của địa
phương. Giáo dục hướng nghiệp giúp tìm hiểu năng khiếu, khuynh hướng
nghề nghiệp của từng học sinh để khuyến khích, hướng dẫn và bồi dưỡng
khả năng nghề nghiệp thích hợp nhất.
- Giáo dục hướng nghiệp giáo dục động viên hướng dẫn học sinh đi
vào những ngành nghề mà nhà nước địa phương đang cần phát triển.
2.2. Cơ sở thực tiễn
Học sinh THPT là bộ phận thanh thiếu niên đến tuổi trưởng thành
được tiếp cận với một hệ thống kiến thức từ quá trình học tập ở Trường phổ
thông và được trải nghiệm thực tiễn thông qua những dạng lao động trong
gia đình, trong các tổ chức đoàn thể, hàng ngày được tiếp nhận các dạng
thông tin nghề nghiệp và chính những điều kiện này đã giúp các em hình
thành được những cơ sở xác đáng về kiến thức, về kỹ năng và đặc biệt là sự
trưởng thành đáng kể trong nhận thức đối với ý nghĩa cuộc sống, vị trí của
bản thân, có được sự thử thách trong lao động nghề nghiệp góp phần vào
đời sống gia đình tạo ra những tiêu để cho quá trình thích ứng nghề nghiệp
sau này. Một số học sinh với ý chí vươn lên, ngay từ khi còn học phổ thông
đã tích cực học thêm các môn học cần thiết như tin học, ngoại ngữ…. Với
cái nền rất đáng quí đó của học sinh THPT, nhiệm vụ hướng nghiệp đối với
các em không chỉ dừng lại ở mức nâng cao nhận thức và sự hiểu biết kỹ
càng hơn về nghề mà còn là quá trình xác lập những điều kiện kiến thức để
đưa các em hoạt động trong thế giới nghề nghiệp, tạo ra sự thích ứng ở mức
độ nhất định với nghề hoặc lĩnh vực lao động mà họ ưa thích.
8


Đặng Minh Khương – Trường THPT số 2 Bảo Yên
Do sự phân luồng của xã hội, do thực tế bức xúc bởi vì không có sự
liên thông giữa hướng nghiệp, đào tạo và sử dụng nguồn nhân lực nên tồn
tại một thực tế đầu vào các trường chuyên nghiệp thì nhiều, chưa được tư

2.3.2.1. Thuận lợi
Đội ngũ giáo viên trường THPT số 2 Bảo Yên là một tập thể đoàn
kết thống nhất, thương yêu giúp đỡ lẫn nhau, tuổi trẻ nhiệt tình, tâm huyết
với nghề nghiệp, có tính cộng đồng cao. Một số thầy cô giáo lớn tuổi có tay
nghề vững, có nhiều kinh nghiệm trong giảng dạy cũng như trong cuộc
sống, mẫu mực và luôn sẵn sàng giúp đỡ, dìu dắt thế hệ trẻ. Lực lượng giáo
viên trẻ, năng động, kiến thức vững, ham hoạt động, hăng say và có chí tiến
thủ. Hoạt động dạy và học có nề nếp, kỷ cương. Chất lượng giáo dục toàn
diện được giữ vững và từng bước được nâng lên. Được sự quan tâm giúp
đỡ của địa phương và của Sở Giáo dục và Đào tạo trong mọi hoạt động của
nhà trường. Nhà trường có đủ phòng học chính khóa cũng như phòng học
bộ môn.
2.3.2.2. Khó khăn
Kinh tế của nhân dân trong vùng còn thấp, trình độ dân trí chưa cao,
nhận thức chính trị còn thấp so với các vùng miền khác trong tỉnh nên hầu
hết phụ huynh học sinh không có khả năng định hướng nghề cho con em
mình, đa số để con em mình tự do trong việc chọn nghề nghiệp hoặc giao
phó toàn bộ cho nhà trường.
Chất lượng đầu vào của học sinh thấp, không đồng đều. Một số giáo
viên lớn tuổi có kinh nghiệm nhưng sức bật và sự năng động giảm, một số
giáo viên trẻ còn yếu về nghiệp vụ sư phạm, đặc biệt là sự hiểu biết về nghề
nghiệp trong xã hội còn rất hạn chế.
Phần lớn học sinh của nhà trường thuộc vùng kinh tế đặc biệt khó
khăn và con em người dân tộc thiểu số nên việc cập nhật thông tin về vấn
đề nghề nghiệp, xu thế phát triển kinh tế xã hội của đất nước còn nhiều
hạnh chế. Một số thôn bản chưa có điện lưới Quốc gia nên việc xem ti vi và
truy cập internet hầu như là không thể.
10





Đặng Minh Khương – Trường THPT số 2 Bảo Yên
tiểu thủ công nghiệp, nông nghiệp, buôn bán… Mặc dầu ngành nghề khá đa
dạng như vậy nhưng kinh tế ở các ngành chưa phát triển, phân công lao
động còn hạn chế, lực lượng lao động dư thừa nhiều.
2.4. Một số biện pháp quản lý giáo dục hướng nghiệp ở trường
trung học phổ thông số 2 Bảo Yên
2.4.1. Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý các cấp giáo viên
và học sinh cũng như xã hội về công tác giáo dục hướng nghiệp trong
trường phổ thông
Phải coi hoạt động giáo dục hướng nghiệp là một công việc thường
xuyên và liên tục mang tính hệ thống và quan trọng như các môn khoa học
cơ bản khác và phải tuân theo quy trình hướng nghiệp.

Định hướng
nghề

Thích ứng
nghề

Chọn nghề

Học nghề

Phù hợp nghề
Chọn nghề

Bồi dưỡng
Đào tạo lại

hội

12

Thư
viện
nhà
trường

Cơ sở
sản
xuất


Đặng Minh Khương – Trường THPT số 2 Bảo Yên

Việc xây dựng hệ thống và cấu trúc của hệ thống hướng nghiệp trong
trường THPT thể hiện những mối quan hệ gắn bó hữu cơ giữa các bộ phận
trong trường và ngoài xã hội. Đồng thời thể hiện vai trò, trách nhiệm của
Hiệu trưởng. Nhiệm vụ của Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm chung
về kế hoạch và điều hành toàn bộ quá trình thực hiện hoạt động hướng
nghiệp trên các mặt cơ bản:
- Phương hướng triển khai hoạt động hướng nghiệp nhà trường trên
cơ sở đường lối chủ trương hướng nghiệp của Nhà nước và tình hình thực
tế của địa phương.
- Sắp xếp và ổn định kế hoạch hướng nghiệp cho cân đối hợp lý với
kế hoạch toàn diện của năm học do Bộ Giáo dục và Đào tạo qui định.
- Kiểm tra đôn đốc việc thực hiện kế hoạch của ban hướng nghiệp
trên một số mặt quan trọng như nội dung, thời gian, phương tiện, nhân lực
và hiệu quả, giáo dục của hoạt động hướng nghiệp.

ứng với đặc điểm hoạt động của bộ phận mình.
Để thực hiện các nhiệm vụ trên Ban hướng nghiệp cần phải tiến hành
những công việc cụ thể sau:
- Dựa vào kế hoạch của chính quyền địa phương về phân bổ lao động
và phát triển kinh tế - xã hội, cung cấp cho giáo viên những hiểu biết về
nhu cầu sử dụng nhân lực ở địa phương và khả năng tiếp nhận học sinh tốt
nghiệp ra trường trong mỗi năm học.
- Đưa hoạt động hướng nghiệp vào kế hoạch hoạt động chung của
nhà trường ở từng giai đoạn (tháng, học kỳ, năm học) từng mảng công vịêc
(học tập văn hoá, lao động sản xuất hoạt động ngoại khoá…)
- Tổ chức trao đổi kế hoạch thực hiện nội dung hướng nghiệp giữa
các bộ phận chức năng trong trường để hoạt động hướng nghiệp được triển
khai một cách đồng bộ.
14


Đặng Minh Khương – Trường THPT số 2 Bảo Yên
- Trao đổi với giáo viên và các tổ chức đoàn thể xã hội trong và
ngoài nhà trường để thiết lập kế hoạch sử dụng các hình thức hướng nghiệp
nhằm phát triển hứng thú, sở trường, năng lực của học sinh.
- Thiết lập kế hoạch và sự cộng tác giữa nhà trường với các cơ sở sản
xuất và các cơ quan đào tạo nghề xung quanh nơi trường đóng nhằm nâng
cao sức mạnh tổng hợp và hiệu quả của hoạt động hướng nghiệp. Thực
hiện các bài giảng hướng nghiệp theo chương trình của Bộ, gặp gỡ trao đổi
giữa học sinh và cơ sở sản xuất, giúp nhà trường về cơ sở kĩ thuật cán bộ
công nhân có tay nghề.
- Phác thảo kế hoạch tham mưu (thời gian mục đích, địa điểm, lực
lượng tham gia)
2.4.2. Đẩy mạnh tuyên truyền để giáo viên, cán bộ quản lý, phụ
huynh và học sinh hiểu rõ hơn mục đích của công tác hướng nghiệp

chất cho cán bộ giáo viên làm công tác hướng nghiệp dạy nghề.
2.4.4. Phát huy vai trò của giáo viên chủ nhiệm lớp
Giáo viên chủ nhiệm là người hơn ai hết có điều kiện thuận lợi gần
gũi hiểu biết học sinh về tất cả mọi mặt, là người đứng mũi chịu sào đối với
sự phát triển của tập thể cũng như của mỗi cá nhân trong lớp mình phụ
trách. Giáo viên chủ nhiệm phải giúp học sinh biết ý nghĩa của việc chọn
nghề và định hướng nghề nghiệp…
Giáo viên chủ nhiệm chủ động xây dựng kế hoạch định hướng nghề
cho học sinh lớp mình.
Hàng năm vào đầu năm học giáo viên chủ nhiệm các lớp 12 phải làm
một số phiếu trắc nghiệm điều tra theo mẫu để lấy thông tin về học sinh, có
thể tham khảo mẫu sau:
PHIẾU ĐIỀU TRA
1) Họ và tên

Lớp

2) Bạn hãy khoanh tròn vào hướng đi của bạn sau khi tốt nghiệp
THPT:
16


Đặng Minh Khương – Trường THPT số 2 Bảo Yên
a) Thi vào đại học, cao đẳng và các trường dạy nghề.
b) Đi bộ đội, trở về nông thôn sản xuất.
Điền vào chỗ trống các các câu sau:
+ Thi vào trường Đại học ……………..Cao đẳng………………..
+ Nếu học nghề thì thích nghề …………………………………...
3) Hãy trả lời các câu hỏi:
a) Nếu có quyết định trở về nhà lao động sản xuất thì bạn chọn lĩnh

cuối cấp (lớp 12) theo mẫu, kiểu chung của Ban hướng nghiệp.
- Hội thảo câu lạc bộ, báo tường, trao đổi với học sinh cũ của trường
nay thành đạt, mít tinh, hội diễn, vui chơi.
- Trao đổi, ký kết hợp đồng, tham quan, báo cáo trao đổi với cơ sở
sản xuất, các doanh nghiệp.
- Triển lãm kết quả học tập và đồ dùng trực quan…
- Tổ chức diễn đàn, nói chuyện thời sự, nghe báo cáo của cán bộ cấp
trên về những vấn đề: phương hướng phát triển, các ngành nghề của địa
phương trong thời gian tới… Hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học
sinh THPT còn được thực hiện trong quá trình giảng dạy các bộ môn khoa
học cơ bản. Những kiến thức trong các môn học mà học sinh lĩnh hội sẽ tạo
thành nền móng cho sị tiếp thu kiến thức nghề nghiệp bởi lẽ đó là hệ thống
tri thức cơ bản, chung nhất, được tất cả các ngành nghề lấy đó làm điểm tựa
để bồi đắp dần tri thức chuyên ngành cho giai đoạn tiếp theo.
- Nội dung kiến thức phổ thông đã bao gồm trong đó một lượng
thông tin khá phong phú về nghề nghiệp: công cụ và phương tiện lao động
thông qua môn vật lý, công cụ và phương tiện tư duy trong quá trình lao
động, thông qua môn toán học, biến đổi nguyên vật liệu thông qua các môn
hoá học, vật lý; Biến đổi vật chất hữu cơ thông qua môn sinh học, hoá học;
Quan hệ giữa con người với tự nhiên trong lao động thông qua môn văn
học; Điều kiện tự nhiên và xã hội của quá trình lao động thông qua môn địa
lý, lịch sử; Lịch sử biến đổi tự nhiên và xã hội thông qua môn lịch sử…
18


Đặng Minh Khương – Trường THPT số 2 Bảo Yên
Khi học các môn đó liên quan tới nghề nghiệp giáo viên cần lựa chọn
lượng thông tin cho phù hợp với đặc thù của từng môn học, vừa ăn nhịp với
kinh nghiệm hiểu biết và năng lực của học sinh. Thông qua các môn khoa
học cơ bản học sinh hiểu biết về ý nghĩa, công dụng, các nguyên lý, cơ sở


Giáo Các môn
dục khoa học kỹ
cơ bản

Công
nghệ và thuật
LĐSX

Hướng

nghiệp

Lao động
công ích tổng
xã hội

Các giờ
nội khoá hợp
về
KT&XH

nghiệp

Trong tất cả các biện pháp nâng cao năng lực quản lý hoạt động giáo
dục hướng nghiệp thì việc định hướng nghề nghiệp và tư vấn nghề là quan
trọng nhất. Nó giúp cho học sinh định hướng và hiểu biết khái quát về nghề
nghiệp từ đó các em đỡ ngỡ ngàng khi bước chân ra khỏi mái trường tìm
con đường mưu sinh lập nghiệp.
Một số hoạt động giáo dục hướng nghiệp mà trường chúng tôi đã

Hầu hết những học sinh còn lại tốt nghiệp hoặc không tốt nghiệp đều
đi học trung cấp nghề hoặc được tuyển dụng vào các công ty, doanh nghiệp
sản xuất (Theo kết quả điều tra của cán bộ tuyển sinh).
Tỉ lệ học sinh đỗ vào các trường tốp đầu như: Học viện cảnh sát, Học
viện An ninh, Đại học xây dựng, Đại học Sư phạm Hà Nội…ngày càng
tăng.
3. Kết luận
3. 1. Một số kết luận
Ở phần đầu chúng tôi đã đề cập hiện nay đất nước ta đang trong thời
kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, xu thế nền kinh tế nhiều thành
phần đang phát triển, xu thế hội nhập hóa. Vì thế đòi hỏi nguồn nhân lực
một cách cân đối là một đòi hỏi rất cấp bách. Đặc biệt là tình trạng “Thừa
thầy, thiếu thợ”. Do đó nhiệm vụ của công tác hướng nghiệp trong nhà
trường THPT cũng có một vị trí rất quan trọng. Là một người quản lý của
trường THPT hàng năm nhìn lượng học sinh lớp 12 ra trường mà phần lớn
không thi đỗ Đại học, Cao đẳng, trong đó không ít các em rơi vào tình
trạng “tiến thoái lưỡng nan”, không biết mình sẽ đi về đâu trong tương lai.
21


Đặng Minh Khương – Trường THPT số 2 Bảo Yên
Xuất phát từ những cơ sở lý luận, cũng như thực trạng của công tác
giáo dục hướng nghiệp của trường THPT nói chung và trường THPT số 2
Bảo Yên, Lào Cai nói riêng tôi đã mạnh dạn đề xuất các biện pháp trong
công tác quản lý giáo dục hướng nghiệp ở trường phổ thông như sau:
- Tuyên truyền thông tin chính xác và kịp thời về nghề và yêu cầu sử
dụng nghề ở địa phương.
- Xã hội hoá công tác hướng nghiệp dạy nghề thông qua công tác tư
vấn, phối hợp với các tổ chức xã hội, đoàn thể hướng nghiệp dạy nghề.
Liên kết với các công ty, nhà máy cần sử dụng lao động để học sinh có thể



Đặng Minh Khương – Trường THPT số 2 Bảo Yên
PHỤ LỤC
Một số hình ảnh về công tác giáo dục hướng nghiệp của trường THPT
năm học 2013 – 2014

Đồng chí Nguyễn Thị Hồng - Hiệu trưởng phát biểu khai mạc tư vấn chọn nghề cho
học sinh

Đồng chí Dương Đức Huy - chủ tịch UBND huyện Bảo Yên thuyết trình tư vấn
hướng nghiệp chọn nghề cho học sinh

24


Đặng Minh Khương – Trường THPT số 2 Bảo Yên

Cán bộ tuyển sinh đang tuyên truyền về các ngành An ninh – Quốc phòng

Cán bộ tuyển sinh đang tuyên truyền về các ngành Sư phạm, Mỹ thuật, Kiến trúc

25